\u2018Ik zit maar om \u00e9\u00e9n doel op deze stoel\u2019, sprak Hans Vijlfbrief kort na zijn aantreden als staatssecretaris van Mijnbouw, \u2018en dat is: de Groningers te helpen.\u2019 De gedupeerden in het aardbevingsgebied konden het moeilijk geloven, na decennia van aardbevingsschade, met onverkoopbare huizen, geldproblemen, bureaucratische ellende, psychische ontwrichting, gebroken huwelijken en zelfs zelfmoorden tot gevolg.<\/p>\n
Maar deze week kon dezelfde Vijlbrief aankondigen dat de gaswinning nu echt wordt gestopt. In de Tweede Kamer werd gesproken over een \u2018historisch besluit\u2019: naar het zich laat aanzien zal een Kamermeerderheid van 145 zetels volgende week na meer dan zestig jaar instemmen met de definitieve be\u00ebindiging van de gaswinning. Op de dag van het Kamerdebat over de wetswijziging maakte Vijlfbrief ook bekend dat het demissionaire kabinet meer dan 1,6 miljard euro beschikbaar stelt voor de verduurzaming van alle woningen in Groningen, ook buiten het aardbevingsgebied, om een begin te maken met het inlossen van de \u2018ereschuld\u2019 aan Groningen. Zo lijkt voor de Groningers, na al die jaren van ellende, het \u2018begin van de lente\u2019 aangebroken, zoals de staatssecretaris het zelf uitdrukte.<\/p>\n
De vraag is: hoe slaagde Hans Vijlbrief, waar al zijn voorgangers faalden?<\/p>\n
Na de aardbeving in Assen in 1983 \u2013 de eerste die in verband werd gebracht met de gaswinning \u2013 zetten de NAM en de rijksoverheid decennialang de hakken in het zand. Daar kwam zelfs geen verandering in na het schokkende rapport van het Staatstoezicht op de Mijnen over de zware aardbeving in Huizinge in 2012, een jaar later gevolgd door het dringende advies om de gaswinning uit het Groningerveld zo snel mogelijk af te bouwen. \u2018Dat is nou net wat ik niet ga doen,\u2019 sprak verantwoordelijk bewindsman Henk Kamp onbewogen, omdat hij \u2018niet voldoende informatie\u2019 zou hebben voor zo\u2019n besluit. In hetzelfde jaar ging de gaskraan zelfs verder open. In 2019 was het zijn opvolger Eric Wiebes die zich over het dichtdraaien van de gaskraan liet ontvallen: \u2018Als we dat allemaal zouden doen naar aanleiding van \u00e9\u00e9n bevinkje, zou het ronduit armetierig zijn.\u2019 En nog in 2022 was het minister Stef Blok die afgemeten verklaarde: \u2018De huizen in Nederland, die moeten verwarmd worden.\u2019 Intussen zakten tienduizenden Groningers steeds verder weg in de ellende.<\/p>\n
In de talkshow Op1 voegde Vijlbrief er nog aan toe dat hij zelf misschien met een betonmolentje naar Groningen gaat rijden om de putten dicht te gooien.<\/p><\/blockquote>\n
En toen verscheen dus Hans Vijlbrief op het toneel. Als topambtenaar op het ministerie van Financi\u00ebn en voorzitter van de Eurogroep was hij een grote onbekende, en ook als staatssecretaris van Financi\u00ebn in het vorige kabinet waren de schijnwerpers zelden op hem gericht. Maar daar kwam snel verandering in toen hij in januari 2022 aantrad als staatssecretaris Mijnbouw. In zijn eerste dagen, terwijl in Groningen woedende fakkeloptochten en betogingen werden georganiseerd, maakte Vijlbrief niet alleen bekend een extra subsidiefonds van honderden miljoenen voor gedupeerde Groningers op te zetten om de grootste nood te lenigen, maar ook dat hij een paar dagen per maand in Groningen zou gaan werken, om persoonlijk met gedupeerde Groningers te gaan praten.<\/p>\n
Een half jaar later bracht hij de gaswinning terug naar een minimale hoeveelheid \u2013 de \u2018waakvlam\u2019. Een grote stap volgde in april 2023, na het verschijnen van het vernietigende eindrapport van de parlementaire enqu\u00eatecommissie over de aardgaswinning, die vaststelde dat geld structureel boven mensen was gegaan. In Garmerwolde presenteerde Vijlbrief zichtbaar ge\u00ebmotioneerd een pakket van 22 miljard om de ereschuld aan Groningen in te lossen, en 27 maatregelen om het schadeherstel vlot te trekken: de gedupeerde Groningers hoefden niet langer zelf te bewijzen dat schade aan hun huizen door de aardbevingen was ontstaan, waardoor ze \u2013 althans deels \u2013 verlost waren van hun bureaucratische nachtmerrie.<\/p>\n
En toen kwam deze week dus het besluit om de gaswinning definitief te be\u00ebindigen, \u00e9n de 1,6 miljard voor de isolatie van de Groningse woningen. Tijdens het Kamerdebat klonk als enige kritische noot waarom de gaskraan pas op 1 oktober dicht zou gaan, en niet zo snel mogelijk \u2013 gevolgd door de directe toezegging van de staatssecretaris dat hij alles op alles zou zetten om het wetsvoorstel met spoed door de Eerste Kamer te krijgen, zodat de NAM al voor de zomer met het afbreken van de installaties kan beginnen. In de talkshow Op1 voegde Vijlbrief er nog aan toe dat hij zelf misschien met een betonmolentje naar Groningen gaat rijden om de putten dicht te gooien.<\/p>\n
In de uitzending legde Vijlbrief ook uit wat naar zijn idee het grootste verschil had gemaakt: dat hij in zijn eerste week al had besloten zijn werk anders te gaan doen dan de gemiddelde Haagse bestuurder, achter het bureau vandaan, en dat hij was gaan luisteren naar de Groningers zelf.<\/p>\n
Zo eenvoudig kan het begin van verandering dus zijn.<\/p>\n
Er zijn veel redenen om cynisch te worden van de Haagse politiek: de bureaucratie, de politieke spelletjes, het risicomijdende gedrag, het opportunisme. Maar soms zijn er politici die laten zien dat het ook anders kan.<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u2018Ik zit maar om \u00e9\u00e9n doel op deze stoel\u2019, sprak Hans Vijlfbrief kort na zijn aantreden als staatssecretaris van Mijnbouw, \u2018en dat is: de Groningers te helpen.\u2019 De gedupeerden in het aardbevingsgebied konden het moeilijk geloven, na decennia van aardbevingsschade, met onverkoopbare huizen, geldproblemen, bureaucratische ellende, psychische ontwrichting, gebroken huwelijken en zelfs zelfmoorden tot gevolg. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2850,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-583748","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-macht","article_type-column"],"acf":[],"author_name":"Thijs Broer","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/583748","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=583748"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/583748\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":583772,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/583748\/revisions\/583772"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Thijs Broer","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/2850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=583748"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=583748"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}