In 2020 vond er iets van een sociale aardverschuiving plaats. De wereld kwam opeens tot het verbijsterende inzicht dat racisme nog steeds bestaat.<\/p>\n
Het stof is inmiddels neergedaald. Een hele hoop is precies hetzelfde gebleven, maar er is ook verandering merkbaar. Het bewustzijn van de verschillende manieren waarop mensen van kleur systematisch worden achtergesteld is vergroot, racisme wordt vaker erkend, en mensen zitten vol met razend goede intenties hier wat aan te doen. Helaas is een onbedoeld bijproduct ook een simplistisch beeld: wit heeft geluk en zwart is zielig.<\/p>\n
Gedurende die zomer van 2020 kreeg ik meerdere malen van kennissen de vraag wat voor tegenspoed ik heb ervaren. Diezelfde kennissen vroegen mij rondom de Afropeaan-promotie wat ik merk van mijn zware lot en hoe mijn leven anders is dan dat van witte Europeanen, het stond immers in de krant.<\/p>\n
Een zwaar lot en een ander leven\u2026 geldt dat voor mij? Ik doe alles wat ik wil en alles wat een zielig zwart meisje zogenaamd niet kan bereiken. Niet omdat ik briljant ben of een zwart succesverhaal, maar simpelweg omdat mijn sociale klasse mij de ladder op heeft geholpen.<\/p>\n
Zonder het benoemen van sociale klasse blijven debatten over ongelijkheid ongenuanceerd. Natuurlijk zien we wel dat Nederlanders in lagere sociaal-economische posities vaker een migratieachtergrond hebben. En een gesprek over racisme moet de vraag stellen waarom dat zo is.<\/p>\n
Naast de frustratie die komt kijken bij geforceerd slachtofferschap, voelde ik mij geraakt door de bestempeling tot Afropeaan omdat het een voortzetting is van een oud probleem: de disproportionele aandacht voor \u00e9\u00e9n kant van mijn identiteit. Bij termen als Afropeaan ligt de nadruk meer op de afro en minder op de peaan. Als iemand met een gemengde achtergrond ken ik die eenzijdige fascinatie maar al te goed. Waar kom je echt vandaan? Waar komt jouw naam vandaan? Hoe ben je dan in Nederland terechtgekomen? Spreek je een inheemse taal? Ben je lid van een stam?<\/p>\n
Koppig blijf ik herhalen dat ik Nederlands ben. Omdat er dan ruimte komt om het te hebben over sociale klasse en omdat ik een diep verlangen heb om erbij te horen en met rust te worden gelaten.<\/p><\/blockquote>\n
Mijn Hollandse voorvader voerde kruistochten en ik ben verre familie van de uitbaters van de poffertjeskraam op de Dam. Is dat niet interessant genoeg? De zwarte kant van mijn identiteit wordt onder tien vergrootglazen gelegd, terwijl de witte kant helemaal niet wordt erkend. Op deze manier word ik er constant op gewezen dat ik net iets anders ben dan de rest.<\/p>\n
Koppig blijf ik herhalen dat ik Nederlands ben. Omdat er dan ruimte komt om het te hebben over sociale klasse en omdat ik een diep verlangen heb om erbij te horen en met rust te worden gelaten.<\/p>\n
Helaas hangt de weegschaal van aandacht behoorlijk scheef en dat voelt vaak oneerlijk. Waarom werd ik gefotografeerd? Werd ik er door Pitts uitgepikt? Kijk haar nou, zij is duidelijk geen Europeaan, zij is Afropeaan. Waarom mag een van mijn beste schoolvriendinnen, die met haar Brits-Nederlandse nationaliteit dezelfde paspoorten meedraagt als ik, wel gewoon Europeaan zijn terwijl ik als Afropeaan door het leven moet? Waarom word ik geassocieerd met een identiteit puur en alleen omdat ik een zwart meisje ben op de fiets?<\/p>\n
Pitts ziet het woord \u2018Afropeaan\u2019 als een bevrijdend en verbindend concept. Maar voor iemand die zich altijd vrij in en verbonden met Europa heeft gevoeld, werkt de term averechts. Het voelt als een sticker die laat zien hoe ik, en mijn mede Afropeanen, anders zijn dan de \u2018normale\u2019 Europeaan. Hoe zinvol is een categorie als die dusdanig breed is dat de nuance tussen Afropeanen van verschillende sociale klassen, religies en seksuele voorkeuren verloren gaat?<\/p>\n
IV<\/h5>\n
Het afgelopen najaar reisde ik, net als Pitts, drie maanden door Europa. Ik deed dit niet om een boek te schrijven of een fotoserie te maken, ik wilde gewoon ontspannen na mijn studie. Toch zat het concept van de Afropeaan in mijn hoofd en de vraag bleef knagen: mag ik ook gewoon Europeaan zijn?<\/p>\n
Overal werd ik op een andere manier geconfronteerd met het feit dat ik er net niet helemaal bij hoor. In Frankrijk prees een vreemde dame in de trein me voor het lezen van een boek, iets wat mensen uit \u2018mijn land\u2019 maar zelden doen. Ik vroeg haar hoe zij over de Nederlandse leescrisis had gehoord, maar ze doelde op iets anders: les Africains<\/em>, zei ze, die lezen niet.<\/p>\nEen week later lag ik aan een Noord-Italiaans strand mijn boek te lezen, toen een verkoper bepakt met tasjes en kettingen mij vroeg waar ik vandaan kwam. Nederland. Hij geloofde me niet. Nederland en Engeland, probeerde ik. Hij geloofde me nog steeds niet en stelde dat ik geen echte Nederlander kon zijn. Ge\u00efrriteerd vroeg ik hem of ik hem soms mijn paspoort moest laten zien.<\/p>\n
Waar ik ook ga en sta, ik word nagewezen, opgemerkt en om legitimatie gevraagd omdat ik er niet Europees genoeg uitzie. Tegelijkertijd kan ik gaan en staan waar ik wil, juist omdat ik op papier zo Europees ben.<\/p><\/blockquote>\n
Het is goed dat ik dat bij de hand hield, want een paar dagen later wilde een Sloveense spoormedewerker per se eerst mijn paspoort zien voordat hij me kon vertellen vanaf welk perron mijn aansluiting zou vertrekken. In Servi\u00eb liep ik rond sluitingstijd een kunstgalerie binnen. De kunstenaar bleek aanwezig en liep direct enthousiast op me af. Of ik in Belgrado woon, was de vraag. Hoezo? Ze wilde zo graag eens een zwart model schilderen, en die ziet ze hier nooit.<\/p>\n
Het gevoel van anders zijn zette zich gedurende mijn hele reis voort. En langzaamaan veranderde het kamp waar ik wel of niet bij zou horen. In Bulgarije vervloekte een taxichauffeur mij toen ik zei dat ik Nederlands ben. \u2018Door jou kunnen wij Schengen niet in.\u2019 Met \u2018jou\u2019 bedoelde hij onze overheid, maar ik verontschuldigde me alsnog. In Bosni\u00eb en Herzegovina wezen drie jongens mij de weg naar het busstation. \u2018Wij zijn ook op reis,\u2019 zeiden ze, en we raakten aan de praat. Meer dan een jaar geleden vluchtten ze uit Afghanistan. Nu waren ze hier en hielpen mij naar het busstation. Ik vertrok naar Roemeni\u00eb, waar mijn volgende overnachting was geboekt. Zij gingen de andere kant op, richting Kroati\u00eb, te voet, en slapend in het park. Boeken zonder paspoort gaat namelijk niet.<\/p>\n
Hoe dichter ik langs de grenzen van fort Europa scheerde, hoe duidelijker me werd hoeveel privileges mijn Europese paspoort met zich meebrengt. Het voelde dubbel. Waar ik ook ga en sta, ik word nagewezen, opgemerkt en om legitimatie gevraagd omdat ik er niet Europees genoeg uitzie. Tegelijkertijd kan ik gaan en staan waar ik wil, juist omdat ik op papier zo Europees ben, en wanneer ik er genoeg van heb, brengt datzelfde donkerrode boekje mij weer terug naar huis.<\/p>\n\n
V<\/h5>\n
Europeaan of Afropeaan. Zwart of wit. Zielig of niet. Mijn ervaring voelt dubbel omdat ik niet \u00e9\u00e9n van de twee opties kan kiezen. Hoe hard men ook probeert mij in een van de twee hokjes te passen, vroeg of laat sijpelt de complexiteit van mijn identiteit er links of rechts uit. Ik verlang ernaar om gezien te worden als een heel mens: dat mijn ervaringen met alledaags racisme erkend worden en tegelijkertijd mijn privileges worden gezien en ik ter verantwoording word geroepen wanneer ik die misbruik.<\/p>\n
Dat ik in plaats van of of en en kan zijn. Zielig \u00e9n bevoorrecht. Zwart \u00e9n wit. Afrikaans \u00e9n Europees. Ik hoef mij dan niet meer of minder te verbinden met Christine Lagarde of de schoonmaakster in Bilbao, ik heb met allebei wat gemeen.<\/p>\n
Natuurlijk hoor ik hier thuis, in Europa, fietsend door de Pijp. Met een zwarte sjaal, een olijfgroen Oilily schooltasje, en gelukkig een nieuwe fiets.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
I \u2018Hey Nnenna, ben jij dit?!\u2019 Een oud klasgenootje. We hebben elkaar jaren niet gesproken wanneer ik opeens een notificatie van haar ontvang. Bijgevoegd een foto. Ik herken die zwarte sjaal. Ik herken de band van een olijfgroen Oilily schooltasje. Ik herken de fiets waar ik in groep zeven oh zo blij mee was en […]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-574979","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-identiteit","article_type-essay"],"acf":[],"author_name":"Nnenna Belia","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/574979","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=574979"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/574979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":576831,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/574979\/revisions\/576831"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Nnenna Belia","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=574979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=574979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}