{"id":574643,"date":"2023-09-27T04:30:33","date_gmt":"2023-09-27T02:30:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=574643"},"modified":"2023-09-26T15:16:27","modified_gmt":"2023-09-26T13:16:27","slug":"valepidemie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/valepidemie\/","title":{"rendered":"De epidemie waar niemand over praat: \u2018Een val is een teken dat er meer aan de hand is\u2019"},"content":{"rendered":"<div class=\"info-box\">\n<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/1625836446%3Fsecret_token%3Ds-ukmUPa0l2Df&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=true&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true\" width=\"100%\" height=\"120\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<\/span><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<\/span><\/iframe><br \/>\n<em>Dit verhaal is ook te beluisteren.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<p>\u2018Wanneer bent u precies gevallen?\u2019<\/p>\n<p>\u2018Geen idee. Ongeveer drie maanden geleden.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Kunt u mij vertellen wat er precies gebeurde? Wat u zich herinnert?\u2019<\/p>\n<p>Cor, een gezette man van begin zestig, schraapt zijn keel en kijkt licht ge\u00efrriteerd naar de behandelend arts, zijn leren jas over zijn benen.<\/p>\n<p>\u2018Een klein opstapje op de stoep bij het winkelcentrum. Ik lag opeens op de grond. Als een blok, boem op de grond. Er kwamen direct mensen aangehold om me overeind te helpen. Maar het is op mijn leeftijd wel normaal, dat je soms valt,\u2019 haast hij zich erachteraan te zeggen terwijl de arts driftig aantekeningen maakt.<\/p>\n<p>Op de valpoli op de eerste verdieping van het Amsterdam UMC zien artsen wekelijks meerdere oudere pati\u00ebnten die zijn gevallen. Er wordt uitgebreid onderzoek gedaan naar de oorzaak en gekeken hoe het vallen in de toekomst kan worden voorkomen. Ouderen vallen gemakkelijker door gebrek aan evenwicht, verlies van spierkracht, verminderd zicht en het vaker voorkomen van duizeligheid, maar er kunnen ook ziekten of bijwerkingen aan ten grondslag liggen.<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<h5>Wie gaat er voor ons zorgen?<\/h5>\n<p>Europa stevent af op een zorgcrisis. De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat er in 2030 een wereldwijd tekort zal zijn van 15 miljoen gezondheidswerkers, omdat de gezondheidszorgsystemen niet zijn voorbereid op de demografische verschuivingen. Een vijfde van de inwoners van de EU is momenteel ouder van 65 jaar. Gemiddeld leven deze mensen dan nog twintig jaar, waarvan de helft in slechte gezondheid. We leven langer, maar zijn ook langer hulpbehoevend. In Europa neemt het aantal mensen dat in de zorg werkt bovendien structureel af, en COVID-19 heeft dat proces versneld. Hoe gaan Europese landen om met deze naderende, en onafwendbare crisis?<\/p>\n<p>De komende maanden kijkt Vrij Nederland hoe er in ons land en in andere landen wordt gewerkt om dit dreigende zorginfarct het hoofd te bieden. Wat kan de overheid doen om de bevolking langer gezond te houden? Hoe kunnen oudere mensen langer thuis blijven wonen? Hoe kan in korte tijd meer zorgpersoneel worden aangetrokken? En wat betekent het voor ons als samenleving als de overheid niet meer voor alle zorg kan zorgen? Vandaag deel 4: de valepidemie.<\/p>\n<\/div>\n<h5>Alarmsignaal<\/h5>\n<p>Om vallen te voorkomen bij ouderen, zijn de afgelopen jaren valpoliklinieken zoals hier in Amsterdam geopend. Deze \u2018valpoli\u2019s\u2019 zijn meestal onderdeel van de afdeling geriatrie (ouderengeneeskunde) van een ziekenhuis. Hier zien artsen mensen met een verhoogd valrisico om een zogeheten valanalyse uit te voeren. Daarbij wordt gekeken naar mobiliteit, medicijngebruik en eventueel onderliggend lijden.<\/p>\n<p>Hoogleraar ouderengeneeskunde Nathalie van der Velde is gespecialiseerd in valpreventie en verbonden aan Amsterdam UMC. Van der Velde: \u2018Ouderen die vallen moeten zich realiseren dat vallen niet hoort bij ouder worden, maar dat het een alarmsignaal is, waarna altijd contact met een arts moet worden opgenomen.\u2019<\/p>\n<p>Het CBS maakte vorig jaar bekend dat in 2021 twee keer zoveel mensen overleden aan de gevolgen van een val als tien jaar geleden. De toename van het aantal valincidenten is ook terug te zien in het aantal ziekenhuisopnames. Sinds 2019 belandt er iedere vier minuten een 65-plusser op de spoedeisende hulp na een valincident. Dat zijn er meer dan honderdduizend per jaar en gezien de vergrijzing zal het aantal valincidenten alleen maar toenemen. Dat brengt hoge kosten met zich mee. Ongeveer 1,5 procent van ons gezondheidszorgbudget wordt uitgegeven aan valgerelateerd letsel.<\/p>\n<p>Ouderen vallen thuis, in het verkeer, in een zorginstelling of ziekenhuis. Het kan leiden tot botbreuken of ander ernstig letsel, langdurige opname en soms sterfte.<\/p>\n<p>Sinds 2014 neemt de sterfte door vallen in Nederland toe. Niet alleen in absolute zin, door de vergrijzing, maar ook relatief: per duizend hoogbejaarden neemt het aantal valpartijen toe, vooral onder vrouwen.<\/p>\n<p>Van der Velde: \u2018Mensen leven langer, maar ze leven ook langer met gebreken. Daarnaast moeten steeds meer mensen langer thuis blijven wonen en de woning is niet altijd veilig genoeg om valpartijen te voorkomen.\u2019 Verder noemt Van der Velde als (nog niet onderzochte) hypothese dat een deel van de ouderen van nu zichzelf overschat en langer activiteiten blijft doen die op oudere leeftijd niet meer zo veilig zijn. \u2018Denk aan bomen snoeien, een dakkapel repareren, schaatsen. Deze generatie blijft langer actief en dat is meestal positief, maar er kleven ook risico\u2019s aan. Het is een lastig evenwicht. Actief blijven is goed voor de spieren, maar er is een groep die zichzelf overschat in wat nog verantwoord is.\u2019<\/p>\n<p>Marcel Levi is voorzitter van de raad van bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en was daarvoor ceo van University College London Hospitals. Hij waarschuwt al langer voor deze \u2018stille epidemie waar het in talkshows nooit over gaat\u2019. Levi: \u2018Preventie moet veel belangrijker worden. Het steviger maken van botten is ingewikkeld, maar je kunt wel het brozer worden proberen te remmen. Ook aanpassingen in huis zijn relatief gemakkelijk te doen en kunnen voor veel verbetering zorgen. Er zou veel meer geld moeten gaan naar valpreventie. Daar is veel financi\u00eble \u00e9n gezondheidswinst te behalen.\u2019<\/p>\n<p>In het regeerakkoord van het nu demissionaire kabinet-Rutte IV was valpreventie voor het eerst als maatregel opgenomen. Gemeenten krijgen geld vanuit het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om valpreventieprogrpamma\u2019s op te zetten voor inwoners van 65 jaar en ouder. Van der Velde: \u2018Het is ingewikkeld om aan te tonen hoe goed preventie werkt. Als iemand goed heeft leren vallen, zien wij die persoon waarschijnlijk niet hier. Ik zie dat de preventieadviezen die wij hier geven echt effect hebben.\u2019<\/p>\n<h5>Te voorzichtig lopen<\/h5>\n<p>Cor is klaar met zijn loopoefeningen. Zonder ondersteuning is hij tien keer omhooggekomen en weer gaan zitten. Dat gaat probleemloos. Het lopen en abrupt stoppen in de gang van het ziekenhuis gaat iets moeilijker, maar is volgens de arts geen reden tot zorg. Hij neemt de complimenten zwijgend in ontvangst.<\/p>\n<p>\u2018Bent u vaak vergeetachtig?\u2019<\/p>\n<p>Cor knikt. \u2018Mijn hoofd is soms net een vergiet.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Wat vervelend. En kijkt u nog televisie, naar het journaal bijvoorbeeld?\u2019<\/p>\n<p>Lachend: \u2019Ja, ik ben niet helemaal simpel.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Op de spoedeisende hulp komen veel meer kwetsbare, onderkoelde ouderen binnen dan een paar jaar geleden.<strong style=\"font-family: Sabon, serif; text-align: left;\">\u00a0<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p>Hoogleraar ouderengeneeskunde Van der Velde: \u2018We weten inmiddels dat vallen ook een teken kan zijn van beginnende dementie, of van een depressie. Dus ook daar screenen we op. We moeten heel goed zien wat er in het brein gebeurt. We kijken op alle vlakken wat er zou kunnen spelen. Dus ook angstklachten en bezorgdheid om te vallen, waardoor mensen gevaarlijk kunnen bewegen, juist omdat ze te voorzichtig lopen.\u2019<\/p>\n<p>Begin dit jaar meldde de Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA) dat er op de spoedeisende hulp veel meer kwetsbare, onderkoelde ouderen binnenkomen dan een paar jaar geleden. Ze zien nu dagelijks ouderen die na een val urenlang op de vloer hebben gelegen. Ze vallen, kunnen niet overeind komen en liggen dan heel lang op de grond voordat er hulp komt. Enkele jaren geleden kwam dit slechts een of twee keer per maand voor. \u2018Ik heb geen cijfers, maar ik zie wel meer isolatie. Mensen zijn meer thuis en alleen,\u2019 zegt Van der Velde hierover. Ook ziet ze dat ouderen sinds de coronacrisis minder zijn gaan bewegen. \u2018Ze hebben daardoor conditie- en functieverlies.\u2019 Van der Velde benadrukt dat er goed gekeken moet worden naar onderliggende oorzaken als ouderen niet overeind kunnen komen na een val. \u2018Voorheen deden we meer onderzoek als mensen meerdere keren vielen, maar nu hebben we met een internationale groep experts ook afgesproken extra onderzoek te doen als mensen lang blijven liggen. Omdat dat vaak een aanwijzing is dat er meer aan de hand is.\u2019<\/p>\n<h5>Somberheid<\/h5>\n<p>Ook aan Cor wordt voorzichtig gevraagd naar zijn persoonlijke situatie. Hij vindt het spervuur aan vragen inmiddels wat veel worden op deze maandagochtend, en doet weinig om zijn irritatie te verhullen. Hij vertelt dat hij een vriendin heeft die hij vaak ziet en die vaak voor hem kookt.<\/p>\n<p>\u2018Daar heeft u dan wel geluk mee, of niet?\u2019<\/p>\n<p>\u2018Ja, ik kan zelf niet koken. Nooit gedaan.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Bent u tevreden met uw leven?\u2019<\/p>\n<p>\u2018Nee, ik vind er weinig meer aan.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Wat vindt u nog wel leuk? Heeft u hobby\u2019s?\u2019<\/p>\n<p>\u2018Daar ben ik mee gestopt. Door die somberheid. Ik vind het leven leeg.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Voelt u zich vaak waardeloos?\u2019<\/p>\n<p>Cor schuifelt ongemakkelijk op zijn stoel. \u2018Ja, eigenlijk wel.\u2019<\/p>\n<p>De behandelend arts belooft Cor dat hij later die dag terug zal komen met een advies en behandelplan nadat alle uitslagen zijn besproken en geanalyseerd. Met een voorzichtige glimlach drukt ze hem alvast op het hart dat er ook tegen somberheid medicijnen zijn die goed kunnen werken.<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Een val is vrijwel altijd een teken dat er meer aan de hand is.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>Van der Velde: \u2018Depressies kunnen ook ten grondslag liggen aan een val. Mensen krijgen daardoor minder zin om te bewegen, worden apathischer. We zien ook wel eens vitaminetekorten of een schildklierafwijking. Of medicijngebruik dat met het verstrijken van de jaren aangepast moet worden, omdat het voor duizeligheid is gaan zorgen. Een val is vrijwel altijd een teken dat er meer aan de hand is. Ik pleit ervoor dat huisartsen iedere pati\u00ebnt ouder dan vijfenzestig jaarlijks vragen of die is gevallen de laatste tijd. Deze pati\u00ebnt is door de huisarts hiernaartoe gestuurd. We hopen dat onze poli\u2019s steeds meer bekendheid krijgen.\u2019<\/p>\n<p>De komende maanden zal duidelijk worden in hoeverre gemeenten, ook de kleinere, gebruik maken van het budget dat ter beschikking is gesteld om programma\u2019s voor valpreventie te ontwikkelen. In veel gemeentes lopen al valpreventietrainingen voor senioren. Maar Van der Velde hoopt dat het daar niet bij zal blijven. \u2018De bewustwording bij de mensen zelf is nog te beperkt. Mensen moeten weten dat ze zelf heel veel kunnen doen om gezonder oud te worden, en dat de samenleving dat meer en meer van ze zal vragen.\u2019<\/p>\n<p><em>Dit verhaal werd mede mogelijk gemaakt door het Steunfonds Freelance Journalisten.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\ufeff\ufeff Dit verhaal is ook te beluisteren. \u2018Wanneer bent u precies gevallen?\u2019 \u2018Geen idee. Ongeveer drie maanden geleden.\u2019 \u2018Kunt u mij vertellen wat er precies gebeurde? Wat u zich herinnert?\u2019 Cor, een gezette man van begin zestig, schraapt zijn keel en kijkt licht ge\u00efrriteerd naar de behandelend arts, zijn leren jas over zijn benen. \u2018Een [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-574643","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-zorg","article_type-reportage"],"acf":[],"author_name":"Eveline Rethmeier","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/574643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=574643"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/574643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":578099,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/574643\/revisions\/578099"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Eveline Rethmeier","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=574643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=574643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}