Op de canonlijstjes staat de ene keer Max Havelaar<\/em>\u00a0de andere keer Reynaert<\/em> op de eerste plaats. Dat komt volgens Frits van Oostrom omdat de Reynaert<\/em> een \u2018open tekst\u2019 is. Een tekst is open als hij steeds weer opnieuw met andere ogen gelezen kan worden. Er zitten kennelijk openingen in de tekst die toegang geven tot aspecten van de roman die niet eerder zijn opgemerkt, of anders gezien kunnen worden. De roman is niet eenduidig en geeft aanleiding tot verschillende interpretaties die toch plausibel zijn. Alleen al de vraag of Reynaert een schurk is of een brave huisvader, een sadist, een libertijn, een psychopaat of een recidivist zorgt voor opwinding.<\/p>\n Frits van Oostrom heeft zich letterlijk zijn hele leven in de Reynaert <\/em>verdiept, te beginnen in 1963 met de uitgave van P. de Zeeuw J. Gzn in de Oud Goud-reeks waarin ook Baron van M\u00fcnchausen<\/em>, De<\/em> reis van Marco Polo<\/em> en Twintigduizend mijlen onder zee<\/em> zaten. Van Oostrom sluit na zestig jaar zijn leven met Reynaert nu af met de bijna zeshonderd pagina\u2019s van De Reynaert. Leven met een middeleeuws meesterwerk.<\/em><\/p>\n Er ontstonden verschillende Reynaert<\/em>-richtingen, temperamenten botsten, interpretaties konden hoog oplopen.<\/p><\/blockquote>\n Leven met<\/em> de Reynaert<\/em> is een uniek boek. Er is niet eerder een boek geschreven waarin \u00e9\u00e9n gerenommeerde historische tekst wordt ingebed in de wereld van de mensen die met die tekst hebben geleefd, hem hebben bewerkt, vertaald, eruit hebben voorgelezen, hun filologische acribie op hebben losgelaten, les in hebben gegeven, conferenties over bijwoonden, over correspondeerden. En er in de academische wereld over discussieerden, polemiseerden, er harde meningen over ten beste gaven, bijna slaande ruzie kregen. Er ontstonden verschillende Reynaert<\/em>-richtingen, temperamenten botsten, interpretaties konden hoog oplopen.<\/p>\n Leven met Reynaert<\/em> is een veelzijdig boek. Het gaat over de Reynaert <\/em>van Van Oostroms jeugd, over de inspirerende \u2018Meneer De Zoeten\u2019, over de geschiedenis van de handschriften, wanneer en waar en door wie ze (het Comburgse en Dyckse handschrift) gevonden zijn. Over de \u2018medioneerlandici\u2019 die zich in de loop van de tijd in de Reynaert<\/em> vastbeten, zoals Jan Frans Willems, Stijn Streuvels, Isidoor Teirlinck,\u00a0 J.W. Muller, K.H. Heeroma en Gerard-H. Arendt. En over Van Oostroms leermeesters A.L. S\u00f6temann en W.P. Gerritsen. En over het moeizame aandeel van de Amsterdamse hoogleraar W. Gs. Hellinga. Zijn kennis van de Reynaert<\/em> mocht \u2018briljant\u2019 zijn, menigeen dacht als eerste aan zijn \u2018duivels karakter.\u2019<\/p>\n De complete tekst van de Reynaert<\/em> met gedeeltelijke vertaling in de marge begeleidt Van Oostrom met een uiterst leesbaar en erudiet commentaar van bijna driehonderd pagina\u2019s. Daarin wordt al Van Oostroms kennis van de Reynaert<\/em> soepel samengevat. Daarin worden ook veel oude problemen opgelost. Hij gaat in op de grandioos vernuftige listen van Reynaert en op zijn complexiteit, zijn narcisme en psychopathie.<\/p>\n De Reynaert<\/em> was een eeuwenlang succes op school in een gekuiste versie, maar ook voor volwassenen was het in zijn alles behalve zoetelijke gedaante een stilistisch hoogstandje dat steeds weer gelezen wilde worden. Vandaar dat Jan Ligthart, Gerard Walschap, Willem Elsschot, Louis Paul Boon, Menno ter Braak, Tom Lanoye en Gerrit Komrij tot de liefhebbers behoorden. Sinds de uitgave van Jan Frans Willems in 1834 verschenen er meer dan tweehonderd nieuwe versies van de Reynaert<\/em>.<\/p>\n Nadat Reynaert zijn lange rij zonden heeft gebiecht grijpt hij als eerste goede daad de eerste de beste vette haan die in zijn ooghoek verschijnt. Zogenaamd omdat hij niet anders kan.<\/p><\/blockquote>\n \u2018Een afgewogen Reynaert-visie zal altijd een weefwerk zijn,\u2019 schrijft Van Oostrom. Dat wil zeggen: er zijn zoveel aspecten aan het karakter van Reynaert dat er geen afgeronde persoonlijkheid uit te voorschijn kan komen. Reynaert is een moza\u00efek met losliggende stukjes die verschoven kunnen worden. Wanneer Reynaert zijn huisvaderlijke gezicht opzet zie je onmiddellijk ook de gewiekste vossensnuit voor je wanneer hij liegend en bedriegend voor koning Nobel staat, die er voluit intrapt. Het heet dat Reynaert op zulke momenten als \u2018eenzaam individu tegenover de macht\u2019 staat, of \u2018de weerbare vrijdenker\u2019 is die zich door niets laat weerhouden te strijden voor de vrijheid.<\/p>\n Wat bedoelde Menno ter Braak toen hij in 1933 tijdens een lezing in Brussel (met Camille Huysmans onder zijn gehoor) zei dat \u2018meer Reinaerdie de meeste mensen geen kwaad zou doen\u2019? \u2018Reinaerdie\u2019 wil zeggen: niet gauw onder de indruk zijn van autoriteiten, zich niet altijd angstig aan de regels houden, ongehoorzaam durven zijn, niet altijd met de moraal voor de dag komen, een libertijnse instelling hebben, satirisch-kritisch kunnen zijn. Dat is wat \u2018Reynaerdie\u2019 inhoudt.<\/p>\n Let wel, in deze Reynaerdie zijn andere eigenschappen van Reynaert even vergeten en zo gaat het opvallend vaak: het feit dat hij Bruun de beer en Isengrijn de wolf zo aftuigt dat de vellen van hun vacht erbij hangen, wordt even vergeten. Reynaert bijt Cuwaert de haas zijn kop af en doet hem in een zak als cadeau voor de koning. Nadat Reynaert bij Grimbeert de das zijn lange rij zonden heeft gebiecht grijpt hij als eerste goede daad de eerste de beste vette haan die in zijn ooghoek verschijnt. Zogenaamd omdat hij niet anders kan, \u2018hij moet doen wat hij niet laten kan\u2019.<\/p>\n In een prachtig hoofdstuk doet Van Oostrom alsof Reynaert een gewoon mens is, hij neemt hem zogezegd \u2018antropomorf de maat\u2019. Hij kan er dan niet onder uit om Reynaert \u2018een intens perfide personage\u2019 te vinden.<\/p>\n Er doen zich bij de lezer van de Reynaert <\/em>vreemde loyaliteitsgevoelens voor, die hij bijna niet in de hand heeft. \u2018Achter een masker van charme, welbespraaktheid en innemendheid voert Reynaert zijn slachtoffers meedogenloos richting de pijnbank; en het kennelijke plezier dat hij daaraan heeft, duidt op een sadistische inborst\u2019, schrijft Van Oostrom. \u2018En toch\u2019, citeert hij de rechtschapen pedagoog en onderwijzer D.L. Daalder, \u2018zijn we het hele verhaal door op zijn hand\u2019. Dat is een onthutsende observatie of conclusie: al die personages in de Reynaert<\/em> (Tibeert de kater, Hersinde de wolvin, Grimbeert de das, Cuwaert de haas, Cantecleer de haan) veranderen in de buurt van Reynaert in lulletjes, brave snoetjes, gezagsgetrouwe burgertjes.<\/p>\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Reynard-the-fox_Wikipedia_Ernest-Henri-Griset-1869-640x824.jpg\")
Uniek boek<\/h5>\n
grandioos vernuftige listen<\/h5>\n
‘Meer reinaerdie’<\/h5>\n