{"id":56595,"date":"2012-02-29T12:57:00","date_gmt":"2012-02-29T10:57:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/zingevings%e2%80%a8humor-2\/"},"modified":"2012-02-29T12:57:00","modified_gmt":"2012-02-29T10:57:00","slug":"zingevings%e2%80%a8humor-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/zingevings%e2%80%a8humor-2\/","title":{"rendered":"Zingevings\u2028humor"},"content":{"rendered":"
Ze gaan dieper dan de vermaakclown, \u2028en verder dan de cliniclown. Voor al uw \u2028uitvaarten: \u2028de rouwclown.<\/div>\n
‘Als clown op een uitvaart hoop je het mensen makkelijker te maken’<\/em><\/div>\n
\n

In de besneeuwde nieuwbouw van Gouda Goverwelle nestelt Marion Groenenboom (53) zich in haar leren driezitsbank. Ze draagt een paars vest, aan haar voeten pantoffels. Van huis uit is ze jeugdwerker en pedagoog, maar, zo schrijft ze op haar website: \u2018Gedurende mijn leven drong de clown zich meer en meer aan mij op en opende een nieuwe, kernachtige manier van contact maken.\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Haar alter ego, contactclown Puk, is het resultaat van talloze trainingen in mime en clownerie. Gewapend met pet en rode neus bezoekt ze nog altijd dementerende ouderen en verstandelijk gehandicapten. Sinds drie jaar is Puk ook te boeken als rouwclown. Het principe is immers hetzelfde, meent Groenenboom: een clown veroordeelt niet, een clown \u00eds gewoon, en dat geeft troost.<\/p>\n

Ineens veert ze op uit de bank: \u2018Wacht, ik doe effe m\u2019n neusje op.\u2019 Want ze kan er wel over vertellen, roept ze terwijl ze naar de gang verdwijnt, uiteindelijk gaat het toch om het contact: om wat er ontstaat als je opkomt. Er klinkt gerommel in de gangkast. Even later schrijdt ze met een plechtige grimas de kamer weer binnen, een zwarte jas over de armen gedrapeerd. Zo liep ze ook, vertelt ze, tijdens haar eerste pitch voor het Netwerk Uitvaart vernieuwers. Ze had \u00e9\u00e9n minuut om zich als rouwclown te presenteren. Een groot succes, volgens Groenenboom. \u2018Ik legde die jas heel liefdevol neer, en keek er alleen maar verbaasd naar. Zo van: \u201cHee, waar istie nou, de overledene?\u201d Zo\u2019n beeld roept al ontzettend veel op. Ineens ligt daar alleen maar een jas \u2013 heel symbolisch, begrijp je? Op zo\u2019n moment kunnen mensen aan hun eigen verdriet denken. Zij zitten daar allemaal iemand te missen.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

Marion Groenenboom (clown Puk): ‘Nederland zit met een statisch clownsbeeld’<\/em><\/div>\n
\n

De clown als vervoermiddel<\/h3>\n

Het blijkt voor rouwclowns nog geen sinecure om de kern van hun werk in woorden te vangen. Groenenboom hoopt \u2018door een ontwapenend optreden ruimte te cre\u00ebren voor emoties die anderen wegstoppen.\u2019 Haar collega en goede vriendin Wilmien Schuurman (ook 53) uit Zwolle vindt het meer zoiets als \u2018met een stukje humor het onbevangene vertegenwoordigen,\u2019 zegt ze aan de telefoon. \u2018Maar uiteindelijk gaat het natuurlijk allemaal over zingeving.\u2019<\/p>\n

Over \u00e9\u00e9n ding zijn de beide dames het in elk geval roerend eens: hier te lande kampen clowns met negatieve vooroordelen en wordt hun potentieel volledig onderschat. \u2018Nederland zit met een statisch clownsbeeld,\u2019 zegt Groenen boom. \u2018Het is altijd Pipo, Bassie of iets met ballonnen.\u2019 Terwijl een clown helemaal niet lollig hoeft te zijn, legt Schuurman uit. \u2018Ik heb mij afgevraagd: hoe kan ik n\u00f3g dieper die clown in? Ik wilde mijn kwetsbaarheid opzoeken, en van daaruit een liefdevolle verbinding met anderen maken. Mensen vinden het lastig om verdriet te voelen, weten zich geen houding te geven. Een clown heeft daar geen last van, die speelt daar juist mee. Als clown op een uitvaart hoop je het mensen makkelijker te maken. Ik zie de clown als een vervoermiddel dat je helpt om vanuit je hart te gaan leven.\u2019<\/p>\n

Vertaal zo\u2019n ideaal maar eens in de praktijk. Groenenboom vertelt hoe ze samen met Schuurman wel eens dagenlang heeft zitten puzzelen. De casus: een act met een bolletje wol. \u2018Je kunt alle aanwezigen tijdens de uitvaart natuurlijk een stukje draad laten vasthouden. Wilmien vond dat een mooi symbool van verbinding. Maar op zeker moment haalt de clown dat klosje weer op, en wat blijft er dan? Ieder staat met lege handen, dat is toch een beetje lullig.\u2019 Ineens is ze weer clown Puk, die beteuterd naar de ontrafelde knot wol kijkt, op tafel in Gouda. Dan voelt ze iets onder haar pet. \u2018H\u00e9, een ei!\u2019 zegt Puk. \u2018Prachtig toch,\u2019 zegt haar vertolker. \u2018Nu kun je dat ei bovenop het nestje wol leggen. Verbeeld je toch nog de symboliek van een nieuw begin. Ons werk zit in kleine dingen, hoor!\u2019 <\/p>\n<\/p><\/div>\n

Wilmien Schuurman: ‘Ik sta heel erg te voelen’<\/em><\/div>\n
\n

Workshop rouwclownen<\/h3>\n

Groenenboom en Schuurman leerden elkaar kennen tijdens een intensieve workshop rouwclownen op natuurbegraafplaats Bergerbos bij Sint Odili\u00ebnberg, diep in de bossen van Limburg. Met negen clowns werd gewerkt aan de \u2018kerncompetenties\u2019 (denk aan \u2018empathie\u2019 en \u2018gevoel voor klank en kleur\u2019) en hoe deze in te zetten bij een uitvaart. De rouwclown is er namelijk om de essentie \u00e9n de energie van de overledene zo goed mogelijk te vertolken, leerden de deelnemers. Om er vast een beetje in te komen, bereidden ze de denkbeeldige begrafenis van een bromvlieg voor. <\/p>\n

Hartstikke inspirerend, vond Groenenboom. Thuiskomen, zegt Schuurman. Niet in de laatste plaats omdat de training werd gegeven door Roelof van Wijngaarden, volgens de dames de absolute top in het Nederlandse rouwclownen. Van Wijngaarden, aanvankelijk hardrockmuzikant, werkte een paar jaar als cliniclown, maar trok zich teleurgesteld terug omdat hij de organisatie te commercieel vond. Hij begon voor zichzelf en is volgens zijn website d\u00e9 ritueel-rouwclown in Nederland. Naast de workshop met collega-rouwclowns bedacht Van Wijngaarden humortrainingen voor het bedrijfsleven (\u2018ontdek de clown in jezelf\u2019) en lanceerde hij zijn creatie \u2018gentleclowning\u2019: gebaseerd op de gentle teaching-methode van de Amerikaanse psycholoog John McGee, die hamert op een hechte band tussen pati\u00ebnt en hulpverlener. Zo clownt Van Wijngaarden alleen op een uitvaart als hij vooraf met de aanstaande dode heeft gesproken. <\/p>\n

Inmiddels is het stil op zijn website. Onder het kopje \u2018agenda\u2019 lezen we dat november en december 2008 zijn volgeboekt, de planning voor 2009 is in de maak. Waar is Van Wijngaarden? Wat doet hij, l\u00e9\u00e9ft zijn rouwclown nog? Mailtjes blijven onbeantwoord, een bevriend therapeute laat vanaf Kuala Lumpur weten dat \u2018Roelof zich lastig laat vangen\u2019. Marion Groe nen boom suggereert dat hij misschien in Ame rika zit, op bezoek bij z\u00edjn goeroe: arts-clown Patch Adams, ooit de grote inspirator voor de cliniclowns. <\/p>\n

Dan meldt Van Wijngaarden zich ineens per telefoon. Hij was dit najaar inderdaad in Amerika, en staat nu op het punt om af te reizen naar zijn clownmeester in Spanje. Althans, hij vertrekt over twee weken maar tot die tijd heeft hij \u2018de rust niet\u2019 voor een telefonisch interview, zijn agenda is overvol. Waarmee precies? Nou, niet met uitvaarten, zegt Van Wijn gaar den. Hoeveel uitvaarten doet hij dan eigenlijk per jaar? Het blijft even stil aan de andere kant. Daar gaat het niet om, zegt de rouwclown. \u2018Wat ik doe, is niet in getallen uit te drukken.\u2019 En na enig aandringen: \u2018Dit jaar heb ik nog geen uitvaarten gehad.\u2019 En het vorige dan? Nee, hij moet ophangen, hij is immers druk. Wel wil hij nog even kwijt dat hij een pioniersrol in het clownsvak heeft vervuld. Het taboe op een clown bij de uitvaart is nog altijd groot, maar volgens Van Wijngaarden zijn er lichtpuntjes. \u2018Je ziet zowaar wat humor doorbreken in de uitvaartreclames.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

<\/div>\n
\n

Pluche krokodil<\/h3>\n

Marion Groenenboom beaamt: het is een lastig vak. Ze is in al die jaren nog nooit gebeld voor een begrafenis. Alleen door uitvaartondernemers, die haar vragen voor een open dag of om op te treden bij speciale herdenkingsdiensten. Toch is er ook in de branche veel scepsis, weet Groenenboom. \u2018Bij een open dag zetten ze me expres niet op het programma, omdat het mensen kan afschrikken.\u2019 Tegen\u00adwoordig gaat ze alleen nog naar een uitvaartbeurs als ze een podium krijgt om op te treden. \u2018Als ze het zien, snappen mensen het pas.\u2019 En de reacties zijn overweldigend, zegt Groenenboom. Laatst nog, in Breda, bij haar voorstelling De krokodil en de tikkende klok<\/i>. Ze had haar pluche krokodil als handpop meegenomen, als metafoor voor de dood die je komt halen. \u2018Meestal eet de krokodil taai vlees, van oude mensen, maar heel soms zit er een mals stukje tussen, als er een jong iemand sterft. Een oudere dame kwam naar me toe en zei: \u201cHadden we dit maar op de uitvaart van mijn kleinkind gehad. Dan had ik mijn woede op die krokodil kunnen richten.\u201d\u2019 Zo\u2019n gebeurtenis sterkt haar in het idee dat \u2028er wel degelijk vraag is naar rouwclowns. On bekend maakt onbemind, verzucht Groenenboom. \u2018Ik hoop dat het denken over de rouwclown opschuift. De cliniclowns zijn inmiddels ook geaccepteerd.\u2019 <\/p>\n

Wilmien Schuurman heeft haar clown even \u2018geparkeerd\u2019, omdat ze bezig is aan een opleiding tot psychosociaal begeleider en transpersoonlijk counselor. Ook zij voelt dat ze moet opboksen tegen vooroordelen. \u2018De clown met flapschoenen, zoals mensen die in hun hoofd hebben, daar zitten ze bij hun begrafenis niet op te wachten.\u2019 E\u00e9n keer heeft ze een uitvaart mogen doen, samen met Roelof van Wijn gaarden, als onderdeel van haar opleiding. \u2018Het was een oudere heer, die echt iets met de pierrot had.\u2019 Ze vindt het moeilijk om uit te leggen wat ze precies deed. \u2018Ik vertolk de energie van de overledene, en dat brengt een innerlijke glimlach teweeg. Doordat ik heel erg sta te voelen, kan ik contact maken. Dan zeg ik bijvoorbeeld tegen iemand die verdriet heeft: \u201cDat is lief.\u201d Zoiets werkt heel ontwapenend.\u2019 Niet iedereen kan daar iets mee, dat merkte ze ook. \u2018Maar ik zal mensen nooit lastigvallen, ik heb daar heel fijngevoelige antennes voor.\u2019 Hoeveel rouwclowns er inmiddels actief zijn in Nederland is onbekend. Behalve Van Wijn gaar den en Groenenboom zijn er ook wel cliniclowns die in een enkel geval op de begrafenis van een pati\u00ebnt optreden, maar die geven daar liever geen ruchtbaarheid aan. Wilmien Schuur man blijft hoe dan ook optimistisch. \u2018Als het zover is, hoop ik dat mijn dierbaren op mijn laatste dag een heleboel clowns optrommelen.\u2019 <\/p>\n

Foto’s: Ivo van der Bent<\/i><\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ze gaan dieper dan de vermaakclown, \u2028en verder dan de cliniclown. Voor al uw \u2028uitvaarten: \u2028de rouwclown.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,57,59,151,55],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Sophie Derkzen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/56595"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=56595"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/56595\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Sophie Derkzen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=56595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=56595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=56595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}