Renske Leijten (SP): \u2018Waarom apart van FvD? Je ziet in de politiek wel vaker het gevoel bij partijen: dat onderwerp is \u201cvan mij\u201d. Er is in dit geval geen contact of overleg geweest, en in mijn ogen heeft Forum er ook wel een nummertje van gemaakt. Ik heb ze daarom ook politieke klaplopers genoemd tijdens de behandeling van onze initiatiefwet: je komt binnen, je doet niet mee aan het debat \u2013 je schijt het nest onder en zegt daarna \u201cwat is het hier vies\u201d. Dat doen ze vaak. De Kamerleden van FvD zijn vaak afwezig, en ik zie ook weinig initiatief richting collega\u2019s. Hoewel ze in principe voor een referendum zijn, waren ze eerst niet van plan mijn wetsvoorstel te steunen. Dat deden ze pas na een ledenreferendum binnen hun partij. Hoe dan ook: ze maakten een heel circus van andermans wetsvoorstel. Wij hebben hier als fractie samen met destijds Ronald van Raak zo hard aan gewerkt, en zij hadden geen poot uitgestoken. Toen dacht ik echt: ga zelf aan het werk en maak dan lekker je eigen wet. Dat hebben ze vervolgens gedaan en nog best snel ook.\u2019<\/p>\n
Pepijn van Houwelingen (Fvd): \u2018We hebben met Forum voor Democratie een congres georganiseerd of we voor of tegen het wetsvoorstel van de SP zouden stemmen. Op datzelfde congres was overigens Harry van Bommel van de SP als spreker, en we hebben als fractie ook voor die wet gestemd. Waar wij vooral mee in onze maag zaten, is dat we het referendum wel heel erg zouden moeten uitkleden om het er doorheen te krijgen, dus dat is een hele andere afweging dan de SP uiteindelijk heeft gemaakt. Wij gaan niet voor het bindende pad maar voor een raadgevend referendum waar geen grondwetswijziging voor nodig is. Als partij zijn we immers geboren uit het raadgevend referendum.\u2019<\/p>\n
Leijten en Van Houwelingen verschillen van mening over de vraag in hoeverre er overleg is geweest. Maar beide wetsvoorstellen zijn geboren uit het feit dat de volksraadpleging (in de vorm van het raadgevend referendum) in de zomer van 2018 werd afgeschaft. Nadat twee volksraadplegingen een \u2018nee\u2019 hadden opgeleverd (over de associatieovereenkomst tussen de EU en Oekra\u00efne in 2016, en over de \u2018sleepwet\u2019 in 2018), concludeerde toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren (D66) dat het instrument \u2018niet heeft gebracht wat ervan werd verwacht\u2019.<\/p>\n
De afschaffing kwam vervolgens terecht in het regeerakkoord van Rutte III, waarin werd geconcludeerd dat de volksraadpleging eigenlijk was bedoeld als \u2018opmaat naar een correctief bindend referendum\u2019, een variant waarbij het kabinet de uitslag niet mag negeren. Vanuit Den Haag klonk toen het argument dat ze niet zozeer tegen het referendum waren, alleen tegen dit type referendum.<\/p>\n
SP-kamerlid Ronald van Raak besloot direct na het afschaffen van de volksraadpleging te werken aan een nieuwe initiatiefwet. Deze haalde het niet meteen, waardoor de SP nu al vijf jaar bezig is het referendum nieuw leven in te blazen.<\/p>\n
Leijten: \u2018Dit is ook wat politiek is: enerzijds werk je samen, maar je moet ook verschil maken.’<\/p><\/blockquote>\n
Leijten: \u2018Naar onze inschatting was er na het verschijnen van het rapport van de Staatscommissie parlementair stelsel onder leiding van Johan Remkes (die pleitte voor een referendum, red.) nieuw momentum om het bindend correctief referendum weer voor te leggen, als noodrem op bestaande wetgeving. Je kan op deze manier als burger zeggen: dit gaat me te ver, ik wil daar een referendum over voeren. Als dat er komt met genoeg steun, is het vervolgens onder bepaalde voorwaarden bindend.\u2019<\/p>\n
Van Houwelingen: \u2018Wat wij belangrijk vinden, is dat inwoners een referendum kunnen agenderen over alle mogelijke onderwerpen. In de Memorie van toelichting hebben we opgenomen dat ook evident onmogelijke of belachelijke onderwerpen mogelijk moeten zijn, zoals de afschaffing van de zwaartekracht. Volslagen ridicuul onderwerp natuurlijk, maar om ervoor te zorgen dat de keuze in onderwerpen volledig vrij is en er geen enkel taboe is, moet ook dat kunnen. Als er 300.000 handtekeningen komen voor een anti-zwaartekrachtreferendum, dan kan tijdens een debat in de Tweede Kamer vervolgens worden geconstateerd en onderbouwd dat dat onmogelijk is. Je hebt dan in ieder geval ook een verplichting aan de Tweede Kamer voor een inhoudelijk debat over een door burgers geagendeerd onderwerp. Dat maakt een referendum over een Nexit bijvoorbeeld ook mogelijk, iets wat via de wet van de SP dan weer niet kan\u2019.<\/p>\n
Leijten: \u2018Dit is ook wat politiek is: enerzijds werk je samen, maar je moet ook verschil maken. Forum komt ook letterlijk voort uit het referendum, dus dat ze op hun eigen manier aan de slag gaan is logisch en ook goed. Zij kiezen daar hun eigen weg in. Wij kiezen voor het hoogst politiek haalbare model, Forum kiest voor h\u00fan ideale model\u2019.<\/p>\n
\nDEN HAAG CONTROLEREN<\/h5>\n