\u2018Als je aan mij, als vakbondsman, vraagt of je in Nederland krijgt wat je verdient, is mijn antwoord heel duidelijk: nee. Er is iets merkwaardigs aan de hand in dit land: we leven in een van de rijkste landen van de wereld, maar tegelijkertijd kunnen veel gezinnen moeilijk rondkomen en zijn afhankelijk van toeslagen, gemeentelijke ondersteuning en voedselbanken. Hoe kan dat?<\/p>\n
Economische ongelijkheid is geen natuurverschijnsel. Zodra er een crisis uitbreekt, zien we dat er vanuit de overheid miljarden worden uitgetrokken om de problemen te verhelpen. Maar dat is pleisters plakken, terwijl het structurele probleem \u2013 mensen kunnen niet rondkomen omdat de welvaart ongelijk is verdeeld \u2013 niet wordt opgelost. Mensen die het al krap hadden en vaak een \u201cessentieel beroep\u201d uitoefenen, krijgen de hardste klappen. Dat is een politieke keuze. We moeten ervoor strijden dat minimumloon en uitkeringen omhooggaan en dat dit gefinancierd wordt door de belasting op winsten en vermogens te verhogen, zodat de welvaart eerlijker wordt verdeeld. Dit vergt politieke moed, en daar strijden wij als vakbond voor.<\/p>\n
Er zijn veel beroepsgroepen waarvoor tijdens de coronacrisis werd geapplaudisseerd. De vakkenvullers in de supermarkten, die ervoor zorgden dat iedereen te eten had. De mensen in de zorg, die dag en nacht knokten voor onze gezondheid. De pakketbezorgers, de schoonmakers\u2026 Iedereen noemde hun werk \u201cessentieel\u201d, maar ze worden er niet naar betaald. Dit laat de discrepantie zien tussen waardering en beloning. Van een applaus of schouderklopje kun je de rekeningen niet betalen.\u2019<\/p>\n
\u2018Laat ik de vraag specificeren voor mijn vakgebied: zijn besluiten die door technologie worden genomen rechtvaardig? Verdien je de beslissing die uit de machine rolt? Technologie wordt vaak voorgesteld als neutraal, maar is dat niet: het weerspiegelt en vergroot wat al in de maatschappij bestaat. Sociale ongelijkheid, racisme en discriminatie druppelen door in technologie als kunstmatige intelligentie of zogenaamde slimme camera\u2019s. We zien dat steeds meer besluitvorming wordt geautomatiseerd, waarmee de vraag hoe technologie ongelijkheid reproduceert of discrimineert steeds belangrijker wordt.<\/p>\n
\u2018Er is geen quick fix van maatschappelijke problemen door middel van technologie, hoezeer sommigen dan ook willen. Wel kunnen we voorkomen dat technologie wordt gebruikt om onrechtvaardigheid te vergroten.\u2019<\/p><\/blockquote>\n
Een goed voorbeeld is de zaak van Robin Pocornie, die wij als het Racism en Technology Center samen met haar naar het College voor de Rechten van de Mens hebben gebracht. Tijdens corona werd voor online tentamens op universiteiten de surveillancesoftware Proctoring gebruikt. Hiermee werden de gezichten van studenten gedetecteerd en werd gecontroleerd of er niet meerdere mensen in de ruimte waren. Deze software herkent de gezichten van donkere mensen slechter dan die van witte mensen. Pocornie studeerde aan de Vrije Universiteit en kwam meerdere malen haar tentamen niet goed in omdat haar gezicht niet werd geregistreerd. Uiteindelijk heeft het College geoordeeld dat Pocornie \u201cerin geslaagd is voldoende feiten aan te dragen voor een vermoeden van discriminatie\u201d.<\/p>\n
Het College voor de Rechten van de Mens stelde dat publieke instellingen voortaan moeten aantonen dat de technologie die ze gebruiken niet discrimineert. Z\u00edj gebruiken de technologie en mogen de verantwoordelijkheid niet afschuiven op producenten. Dat is een belangrijke stap om de reproductie van sociale ongelijkheid en discriminatie door technologie tegen te gaan. Er is geen quick fix van maatschappelijke problemen door middel van technologie, hoezeer sommigen dan ook willen. Wel kunnen we voorkomen dat technologie wordt gebruikt om onrechtvaardigheid te vergroten.\u2019<\/p>\n
Wanda de Kanter, Longarts en activist tegen de tabaksindustrie<\/h5>\n
\u2018Er zijn nog steeds mensen die denken dat rokers krijgen wat ze verdienen als ze ziek worden. Maar vrijwel alle rokers steken voor hun achttiende hun eerste sigaret op. De hele praktijk van de tabaksindustrie \u2013 ik noem ze liever nicotinedealers \u2013 is erop gericht mensen zo jong mogelijk te laten beginnen met roken vanwege de verslavende gewoontevorming. Hoe jonger mensen zijn, hoe onrijper en minder volgroeid, hoe ernstiger de verslaving erin hakt. Sigaretten zijn ontworpen om verslavend te zijn. Zo hebben producenten ammoniak toegevoegd, zodat de nicotine sneller naar de hersenen gaat en daar dopamine vrijkomt. Alles om rokers zo snel mogelijk verslaafd te maken.<\/p>\n
Is roken voor een kind van twaalf een vrije keuze? Ik vind van niet: kinderhersenen zijn nog niet volgroeid en een twaalfjarige kan de langetermijngevolgen van een besluit nog niet overzien. Dan komen we bij de gevolgen van roken. Er is een grote gezondheidskloof in Nederland. De drie belangrijkste oorzaken daarvan zijn armoede, weinig bewegen en roken. Van de laagopgeleide mannen tussen de 25 en 45 jaar oud rookt 56 procent, blijkt uit cijfers van het CBS. Deze groep leeft korter en gemiddeld dertien jaar in minder goede gezondheid<\/p>\n
Een kwart van de rokers haalt de pensioengerechtigde leeftijd niet, dankzij ziektes als longkanker, hartaanvallen en beroertes. Hadden ze die slechtere kwaliteit van leven en grotere kans op jonger sterven door ziektes kunnen overzien toen ze als kind een sigaret opstaken op het schoolplein, omdat de tabaksindustrie ze had aangepraat dat dat cool was? Het antwoord daarop is absoluut nee. Alles bij elkaar opgeteld kun je stellen dat er geen of nauwelijks sprake is van een vrije keuze. Als we dan ook nog rekening houden met de 3,5 miljard euro die rokers jaarlijks aan accijnzen betalen, verdienen ze vooral gratis hulp bij stoppen met roken en een hele goede behandeling als ze ziek worden.\u2019<\/p>\n
Per Bles, Onderzoeker Flexibiliteit van het Onderwijsstelsel aan het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt, Universiteit Maastricht<\/h5>\n
\u2018Niet iedereen in Nederland krijgt wat die verdient. Dat begint al bij het onderwijs. Zo scoren kinderen in arme buurten slechter in het onderwijs dan kinderen die uit een rijke buurt komen. De sociaaleconomische achtergrond \u2013 inkomen, vermogen en opleiding van de ouders \u2013 is een belangrijke factor om onderwijsongelijkheid mee te verklaren. Rijkere ouders kunnen bijles voor hun kinderen betalen. Zo wordt economische ongelijkheid omgezet in ongelijkheid in onderwijskansen.<\/p>\n
Brede scholen waar meerdere onderwijsniveaus onder \u00e9\u00e9n dak worden aangeboden, zorgen ervoor dat leerlingen gemakkelijker op het niveau terecht komen dat bij hen hoort.<\/p><\/blockquote>\n
In mijn onderzoek kijk ik naar de flexibiliteit van het onderwijssysteem: in hoeverre is het voor leerlingen mogelijk eerder gemaakte keuzes in het onderwijssysteem te veranderen zodat dit beter bij hun leergroei past? Bijbehorende vragen zijn: hoe makkelijk is het om te blijven zitten of van onderwijsniveau te wisselen? Kan een kind binnen dezelfde middelbare school van vmbo-t naar havo of vice versa? Brede scholen waar meerdere onderwijsniveaus onder \u00e9\u00e9n dak worden aangeboden, zorgen ervoor dat leerlingen gemakkelijker op het niveau terecht komen dat bij hen hoort.<\/p>\n
Een van de beste oplossingen om de reproductie van maatschappelijke ongelijkheid via onderwijs te tackelen, is het op meer scholen aanbieden van de gemengde brugklas. In Nederland wordt in vergelijking met andere landen op vroege leeftijd begonnen met het sorteren van leerlingen naar niveau. Als dit moment verlaat wordt, zoals in een vmbo-t\/havo-klas of een vmbo-t\/havo\/vwo-klas, krijgen leerlingen beter de mogelijkheid om te kijken welk niveau bij hen past. Zo kun je ervoor zorgen dat ze niet hun gehele schooltijd op hun tenen hoeven te lopen omdat ze op een te hoog niveau zijn geplaatst, maar zorg je ook dat laatbloeiers niet te vroeg vastzitten op een niveau.\u2019<\/p>\n
Katja Tolstoj, Hoogleraar Theologie en Religie in post-traumatische samenlevingen aan de Vrije Universiteit en Theoloog des Vaderlands<\/h5>\n
\u2018Laat ik om te beginnen zeggen dat Nederland een van de rijkste landen ter wereld is en dat de mensen die hier wonen een totaal andere uitgangspositie hebben dan zij die worden geboren in Oekra\u00efne of Kenia. Dat is belangrijk om voor ogen te houden. Verder is verdienen in beginsel een ethische vraag. Ik denk dat je kunt krijgen wat je verdient door hard te werken, te volharden in wat je wilt bereiken, door koppigheid en zelfdiscipline. Er zit een actieve handeling in die typisch is voor een protestants ethos. Dat is het tegenovergestelde van hoe die vraag in het Russisch zou worden gesteld, mijn eerste taal. In Oost-Europa krijg je wat je toekomt, het individu heeft daarin een passieve rol en kan hierdoor het idee hebben dat hij meer is overgeleverd aan het lot.<\/p>\n
Je kunt krijgen wat je verdient door vooruit te kijken. Je moet de juiste doelen stellen en niet opgeven, je moet strategisch en tactisch nadenken over wat je op de lange termijn wilt bereiken. Hoe verdeel je bijvoorbeeld je krachten, vaardigheden en talenten over een langere tijd? Deze bewuste langetermijnvisie word je in Nederland te weinig aangeleerd. De focus in de moderne maatschappij ligt te veel op het hier en nu. Het leren plannen van je leven, de blik op de toekomst, zal ertoe leiden dat je meer krijgt wat je verdient.\u2019<\/p>\n\n
Leo Wijnbelt, Voorzitter van Voedselbanken Nederland<\/h5>\n
\u2018Wat mij betreft krijgen mensen in dit land niet wat ze verdienen. En niet mag je best in hoofdletters schrijven. Alle mensen hebben een minimaal bestaansrecht: ongeacht wie ze zijn \u2013 qua geslacht, huidskleur, religie, afkomst, enzovoorts \u2013 moeten ze toegang hebben tot basisvoorzieningen, zoals voedsel, gezondheidszorg, onderwijs en huisvesting. Als voorzitter van Voedselbanken Nederland focus ik op de vraag of mensen te eten hebben.<\/p>\n
Het is absoluut fout dat in dit land niet iedereen te eten heeft. Er is meer dan genoeg voedsel en toch lukt het niet om iedereen te geven wat hij of zij verdient.<\/p><\/blockquote>\n
Laten we naar de cijfers kijken: in Nederland hebben vierhonderd- tot vijfhonderdduizend mensen dagelijks honger. Een derde van deze groep bestaat uit kinderen. Honger komt op verschillende manieren voor: veel te weinig goed voedsel voor alle gezinsleden, vader en moeder delen samen een maaltijd, een kind gaat zonder ontbijt naar school, et cetera. Dit is een dagelijkse realiteit in Nederland. De gevolgen van honger zijn groot: je kunt alleen maar denken aan hoe je aan voldoende eten kunt komen, je kunt geen plannen maken, geen langetermijnvisie ontwikkelen, je niet focussen op ontwikkeling. Kinderen met honger letten minder goed op in de klas, dus worden ze belemmerd in hun schoolprestaties.<\/p>\n
Wat de zaak nog schrijnender maakt, is dat Nederland tot de tien rijkste landen van de wereld behoort. Het is absoluut fout dat in dit land niet iedereen te eten heeft. Er is meer dan genoeg voedsel en toch lukt het niet om iedereen te geven wat hij of zij verdient. Bij de voedselbanken helpen wij ongeveer 125.000 mensen per week om ervoor te zorgen dat zij te eten hebben. Wij kunnen niet iedereen met honger helpen, omdat we daarvoor niet voldoende voedsel hebben. De laatste jaren zie ik dat mensen steeds langer op de voedselbanken zijn aangewezen, terwijl wij eigenlijk noodhulp zijn. Zij krijgen dus niet waar ze recht op hebben: voldoende voedsel, een minimale voorziening die een mensenrecht is.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krijgen we wat ons toekomt, of schort het daar nog wel eens aan? We vroegen wild om ons heen. \u2018Verdienen is in beginsel een ethische vraag.\u2019 <\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-556971","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-leven","dossier-samenleving","article_type-rondgang"],"acf":[],"author_name":"Teun Dominicus","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/556971","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=556971"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/556971\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":558199,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/556971\/revisions\/558199"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Teun Dominicus","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=556971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=556971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}