{"id":556851,"date":"2023-01-14T05:00:49","date_gmt":"2023-01-14T04:00:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=556851"},"modified":"2023-01-13T17:37:31","modified_gmt":"2023-01-13T16:37:31","slug":"politiek-cijfers-leefbaarheid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/politiek-cijfers-leefbaarheid\/","title":{"rendered":"Politiek moet niet om cijfers draaien, maar om leefbaarheid"},"content":{"rendered":"<div class=\"info-box\">\n<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/1423239544%3Fsecret_token%3Ds-n5b5rDT6UaG&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=true&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true\" width=\"100%\" height=\"120\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<\/span><\/iframe><br \/>\n<em>Liever luisteren? We hebben het verhaal voor je ingesproken.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<p>Zes jaar geleden kon de PvdA praten als Brugman, maar regeringspartner VVD was mordicus tegen een verhoging van het minimumloon. Altijd al geweest. Het zou leiden tot hoge werkgeverslasten en ten koste gaan van de werkgelegenheid. Lastig te rijmen met de \u2018liever meer banen dan bomen\u2019-verkiezingsposters. Des te groter de verbazing toen diezelfde VVD de afgelopen verkiezingen ineens pleitte voor een verhoging van het minimumloon met 10%. Voor het eerst waren de partijen \u2013 van links tot rechts en nota bene midden in een recessie \u2013 het roerend met elkaar eens op het onderwerp. In de verkiezingsprogramma\u2019s van 2021 pleitten vrijwel alle partijen voor een verhoging van het minimumloon.<\/p>\n<p>Wie denkt dat hier een stevig ideologisch debat aan vooraf is gegaan heeft het mis. Een rapport van het Centraal Planbureau concludeerde krap een jaar voor de gang naar de stembus dat het banenverlies bij een verhoging van het minimumloon veel kleiner zou zijn dan altijd werd aangenomen. En aangezien de rekenmeesters dat nieuwe inzicht meenamen in het doorrekenen van de partijprogramma\u2019s voor de verkiezingen, was een verhoging van het minimumloon ineens niet langer een politiek taboe.<\/p>\n<h5>meten we wel wat we willen weten?<\/h5>\n<p>\u2018Je ziet dat er in de partijprogramma\u2019s wordt gestuurd op dingen die binnen het CPB-model effectief zijn,\u2019 aldus Rabobankeconoom Frank van Es. Net als collega Hugo Erken werkte hij eerder voor datzelfde CPB. Het duo is onderdeel van een groeiende groep kritische economen. Niet zozeer op het feit d\u00e1t partijprogramma\u2019s worden doorgerekend, het nut daarvan is volgens Erken evident, \u2018het dwingt partijen realistisch te blijven\u2019.<\/p>\n<p>De zorgen zitten vooral in de manier waarop en de neiging van partijen hun standpunten bij te sturen zodat ze een goed CPB-rapport krijgen. De Rabobank-economen wijzen erop dat een goed CPB-cijfer niet hetzelfde is als duurzaam economisch beleid. De manier waarop partijen omgaan met de CPB-doorrekening zorgt zelfs voor excessen, met tastbare gevolgen voor de Nederlandse economie. \u2018Door de manier waarop het CPB rekent, hebben politieke partijen een prikkel om minder geld in te zetten voor menselijk kapitaal en innovatie, en meer geld voor arbeidsparticipatie,\u2019 legt Erken uit. \u2018Het loont dus om te bezuinigen op innovatie en onderwijs, en dit geld te stoppen in een verhoging van een heffingskorting omdat dit volgens het CPB-model zorgt voor meer banen.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Er is een bestuursrealiteit en een werkelijkheid, en daar zit echt een heel groot gat tussen.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>En dat is vreemd, want uit een stroming in de economische literatuur sinds de jaren negentig (de zogeheten endogene groeitheorie, dat wil zeggen groei van binnenuit, waarvoor grondlegger Paul R\u00f6mer in 2018 de Nobelprijs kreeg) blijkt dat onderwijs en innovatie juist bijdragen aan economische groei en dus meer banen. Het CPB laat desgevraagd weten wel \u2018bezig te zijn met het ontwikkelen van methoden waarmee we de brede welvaartseffecten van investeringen in kennis en innovatie beter inzichtelijk te maken,\u2019 maar of deze ook mee worden genomen in het doorrekenen van de volgende verkiezingsprogramma\u2019s is nog niet te zeggen.<\/p>\n<p>Het maakt dus veel uit wat de onderliggende aannames zijn in rekenmodellen. De discussie rondom de doorrekening van de verkiezingsprogramma\u2019s is onderhand bijna net zo traditioneel als het verkiezingsdebat, maar staat tegelijkertijd symbool voor een bredere problematiek. Meten we wel wat we willen weten?<\/p>\n<p>Een goed voorbeeld was afgelopen herfst, toen het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de inflatie berekende, maar hiervoor keek naar de marktprijzen van energie, in plaats van naar wat mensen echt betalen. Veel huishoudens hebben sinds het oplopen van de gas- en elektriciteitsprijzen immers nog een vast energiecontract en werden dus niet direct met hogere energiekosten geconfronteerd. Omdat de marktprijzen ondertussen wel veel hoger liggen, leek de inflatie de pan uit te rijzen. En het CPB baseert de koopkrachtplaatjes vervolgens weer op deze te hoog ingeschatte cijfers van het CBS. Het zorgde ervoor dat het kabinet direct met steunmaatregelen kwam om de koopkracht te repareren. \u2018Het opgewonden debat in de Tweede Kamer voor en na Prinsjesdag over \u201cte laat\u201d en \u201convoldoende\u201d koopkrachtsteun komt hiermee in een ander daglicht te staan,\u2019 twitterde <em>Nieuwsuur<\/em>-econoom Mathijs Bouman eind oktober: \u2018Het had allemaal wel een tandje minder paniekerig gemogen\u2019.<\/p>\n<h5>minder ruimhartig<\/h5>\n<p>De verschillende onderzoeksbureaus die Nederland rijk is, hanteren soms ook verschillende definities voor eenzelfde fenomeen, en welke definitie je kiest, bepaalt ook tot op welke hoogte je een verantwoordelijkheid ziet. Zo presenteerde minister van Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen Carola Schouten (CU) het hanteren van een ruimhartigere definitie van kinderarmoede als een handreiking aan de Kamer: \u2018De inkomensnorm van het Sociaal Cultureel Planbureau ligt hoger dan die van het Centraal Bureau voor de Statistiek, omdat het Sociaal Cultureel Planbureau zegt dat je bij wijze van spreken nog lid zou moeten kunnen zijn van een voetbalclub of nog mee zou moeten kunnen doen in de maatschappij. Dan heb je dus wat meer geld nodig dan puur het minimum waarvan je kan leven. Daar doen we dus al een stukje bovenop.\u2019<\/p>\n<p>Minder ruimhartig zijn de regeringspartijen overigens in het hanteren van de algemene armoededefinitie. Nederland gebruikt een andere definitie dan gangbaar is in de Europese Unie. Dit heeft tot gevolg dat de armoede volgens onze eigen definitie afneemt, maar volgens de EU-definitie juist toeneemt. Een motie van Kamerlid Pieter Omtzigt om dergelijke verschillen te voorkomen en altijd dezelfde definitie te gebruiken \u2013 de zogeheten \u2018relatieve armoede\u2019 \u2013 werd dankzij CDA, FvD, D66 en VVD verworpen.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-image_640 wp-image-556869\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/statis-640x844.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/statis-640x844.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"844\" \/><\/p>\n<h5>verschillende loketten<\/h5>\n<p>\u2018Er is een bestuursrealiteit en een werkelijkheid, en daar zit echt een groot gat tussen,\u2019 verzucht Maarten Bergman van de Vrijwillige Hulpdienst in Eindhoven. Want welke definitie Den Haag ook hanteert, met vijfentwintig jaar ervaring in de schuldhulpverlening ziet Bergman mensen vaker in een maalstroom terecht komen. \u2018Er is een Werkplaats Financi\u00ebn opgericht in Eindhoven waar mensen met vragen rondom financi\u00ebn en administratie terecht kunnen om ze te helpen een weg te vinden in het bureaucratische oerwoud,\u2019 aldus Bergman.<\/p>\n<p>Al snel bleek een ochtend in de week op \u00e9\u00e9n locatie niet voldoende: \u2018We hebben inmiddels zeven locaties in de stad waarvan er altijd wel een open is, en gemiddeld 2500 bezoekers per jaar.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>De overheid schiet ook zichzelf geregeld in de voet, omdat ook ambtenaren verstrikt raken in de complexiteit van het eigen systeem.<\/p><\/blockquote>\n<p>Hulptrajecten, vertelt hij, zijn meestal gebaseerd op wat logisch is vanuit de overheid gezien, en houden vaak geen rekening met de mensen waarvoor ze zijn bedoeld. Mensen met een bijstandsuitkering hebben bijvoorbeeld vrijwel altijd recht op kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen, maar moeten hiervoor tweemaal dezelfde stapel papieren bij twee verschillende loketten bij dezelfde gemeente indienen. Suggesties om dit te versimpelen tot \u00e9\u00e9n keer papieren inleveren worden weggewuifd: \u2018Het moet apart van elkaar, want het is gebaseerd op twee verschillende wetgevingen,\u2019 aldus Bergman, \u2018dat moet toch veel eenvoudiger kunnen.\u2019<\/p>\n<p>De neiging van de overheid om vooral vanuit zichzelf en de eigen logica te redeneren, ziet Bergman ook terug in het taalgebruik. \u2018Zo is er in november door de gemeente een brief gestuurd naar mensen die nog geen energietoeslag hebben aangevraagd maar er wel recht op hebben. Dat is een brief van twee kantjes vol ingewikkelde tekst.\u2019 Het ambtenarenjargon en de terminologie schieten volgens Bergman hun doel voorbij. \u2018Er is geen aandacht voor de mensen die het betreft, waardoor de brieven onleesbaar worden.\u2019 Bergman hekelt ook de bijbehorende neiging om burgers te wantrouwen. \u2018Als mensen hulp zoeken, is die hulp niet op een begrijpelijk niveau en dan haken ze af. Dat afhaken gebeurt uit angst iets verkeerds te doen, maar wordt vaak onterecht ge\u00efnterpreteerd als kwade wil of gebrek aan motivatie.\u2019<\/p>\n<h5>systeemdictatuur<\/h5>\n<p>De overheid schiet ook zichzelf geregeld in de voet, omdat ook ambtenaren verstrikt raken in de complexiteit en conflicterende wetgeving van het eigen systeem. Als voorbeeld noemt Bergman de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet, die was bedoeld om de berekening van het bestaansminimum te versimpelen voor iedere burger met schulden. Na de invoering in januari 2021 bleek de praktijk een stuk weerbarstiger omdat de inkomensinformatie door gemeenten op verschillende manieren wordt aangeleverd. Bovendien werden mensen die \u2018te duur\u2019 woonden (vanwege een gebrek aan sociale huurwoningen) benadeeld door de rekenmethode.<\/p>\n<p>Het zorgde voor de nodige problemen bij schuldhulpverlening: hulpverleners zijn immers verplicht de beslagvrije voet als basis te gebruiken om te bepalen hoeveel mensen kunnen aflossen bij schuldeisers. \u2018Ook daar moest weer halsoverkop iets op worden bedacht omdat huishoudens anders juist nog verder in de schulden zouden raken, in plaats van eruit,\u2019 herinnert Bergman zich. Fijntjes wijst hij erop dat schuldenproblematiek niet los te zien is van de overheid. \u2018In het schuldenpakket van mensen die zich melden bij schuldhulpverlening zitten verschillende (semi)overheidsorganisaties in de top 5 van schuldeisers.\u2019 De Belastingdienst staat met stip op nummer 1, op 2 staan zorgverzekeraars, op 3 en 5 deurwaarders en incasso-organisaties (die ook worden ingeschakeld door de overheid), en op 4 het Centraal Justitieel Incasso Bureau van het ministerie van Justitie en Veiligheid.<\/p>\n<p>\u2018Het klinkt wellicht wat dramatisch,\u2019 zegt Bergman, \u2018maar ik spreek wel eens van een systeemdictatuur. Het systeem is inmiddels zo ingewikkeld geworden dat niemand nog snapt hoe het werkt, en iedereen in dienst staat van het systeem in plaats van omgekeerd.\u2019<\/p>\n<p>Bergman verwijst naar de Toeslagenaffaire en voormalig staatssecretaris Alexandra van Huffelen (D66), die ook moest toegeven dat het toeslagenstelsel \u2018veel te complex\u2019 was. Tegen<em> de Volkskrant<\/em> zei ze: \u2018Als je een wat langer inkomen \u00e9n kinderen hebt, krijg je vier toeslagen: kinderopvang-, huur- en zorgtoeslag en kindgebonden budget. Die zitten allemaal net weer anders in elkaar, dat is voor veel mensen gewoon te complex.\u2019<\/p>\n<p>Die complexiteit maakt het volgens Bergman erg moeilijk om uitvoerders, leidinggevenden en politici aansprakelijk te stellen als het misgaat. \u2018Dat systeem is opgetuigd, gaat draaien, niemand lijkt te weten hoe het precies werkt en niemand voelt zich eigenaar van de ontstane problemen, dus lost niemand het op.\u2019<\/p>\n<h5>politieke sturing<\/h5>\n<p>Systeemcomplexiteit kan er dus voor zorgen dat technocratie onbedoeld de boventoon gaat voeren. Tegelijkertijd kan die technocratie ook een handig politiek rookgordijn vormen: wijzend naar grafieken en ingewikkelde modellen claimen dat je politiek echt niet anders kan. Een goed voorbeeld hiervan was hoe gedurende de coronacrisis premier Rutte (destijds demissionair) \u2018100% het OMT-advies\u2019 zei te volgen, zei \u2018te varen op hun kompas\u2019 en bij restricties of versoepelingen steevast verwees naar \u2018de deskundigen van het OMT\u2019. Nederland maakte in diezelfde periode ook kennis met de termen \u2018reproductiegetal\u2019, \u2018prognosemodellen\u2019 en \u2018scenario\u2019s\u2019.<\/p>\n<p>Ook de Tweede Kamer liet aangeleverde cijfers doorslaggevend zijn. Hoewel het OMT aanvankelijk aangaf dat het effect van een avondklok \u2018eigenlijk niet te voorspellen\u2019 was, toverde het \u2013 nadat meerdere partijen lieten weten toch cijfers te willen voor een standpunt \u2013 een schatting uit de hoge hoed: het \u2018reproductiegetal\u2019 zou met de ingrijpende maatregel met 8 tot 13% kunnen worden teruggebracht. Een Kamermeerderheid stemt hierop voor de avondklok.<\/p>\n<blockquote><p>Er wordt soms gedaan alsof politieke keuzes een pure logische gevolgtrekking zijn van wetenschappelijke bevindingen, maar ook dan zijn ze uiteindelijk normatief.<\/p><\/blockquote>\n<p>Ondanks het feit dat de regering en Tweede Kamer graag knopen doorhakten op basis van OMT-adviezen en inschattingen, bleek uit onderzoek van <em>Nieuwsuur<\/em> dat die Haagse waardering voor wetenschappelijke onafhankelijkheid deels voor de b\u00fchne was. Zo wisten ambtenaren van het ministerie van Volksgezondheid de eerste maanden van de coronacrisis verschillende keren \u2013 met succes \u2013 de OMT-conceptadviezen tekstueel aan te passen. Zelf spraken ze liever van \u2018verduidelijkingen\u2019. Diverse wetenschappers oordeelden echter dat hierdoor sprake was van \u2018politieke sturing\u2019 in de adviezen. Onder hen hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons: \u2018Ik denk dat hier zelfs de wet geschonden wordt. Daarin staat dat de minister zich niet moet bemoeien met de wetenschappelijke methode van het RIVM. Daar moet hij echt van afblijven. Dat is hier niet gebeurd,\u2019 constateerde hij in <em>Nieuwsuur<\/em>.<\/p>\n<h5>belangenafwegingen<\/h5>\n<p>Wat gebeurde hier wel? Volgens onderzoeker Anne-Floor Scholvinck van het Rathenau Instituut, dat zich bezighoudt met de invloed van wetenschap, innovatie en technologie op de samenleving, werd tijdens de coronacrisis gedaan alsof politieke keuzes een pure logische gevolgtrekking zijn van wetenschappelijke bevindingen, terwijl deze \u2013 net als anders \u2013 ook een normatieve aangelegenheid waren. \u2018Wat vind je belangrijker: de gezondheid van ouderen, of de leerplicht van kinderen? Het is geen kwestie van een goede of een slechte keuze, maar wel een normatieve.\u2019<\/p>\n<p>Tijdens de coronacrisis werd het stellen van (politieke) prioriteiten niet gescheiden gehouden van wetenschappelijke argumenten. Alsof politiek bedrijven een kwestie is van \u2018evidence based\u2019 te werk gaan. \u2018Beleid moet eigenlijk evidence informed zijn. Zodra je gaat zeggen \u201cde wetenschap komt hiermee en zo moet het dus\u201d, kom je in een technocratische discussie terecht en verlies je de normatieve keuzes die eraan ten grondslag liggen uit het oog,\u2019 aldus Scholvinck.<\/p>\n<p>Het gevolg is een democratisch verantwoordingstekort. Politiek gaat immers ook over ideologie, maatschappelijke normen, belangenafwegingen en doelen. \u2018Die stap wordt door politici vaak overgeslagen terwijl je als politicus prima kunt zeggen: \u201cDe wetenschap zegt X, maar ik doe Y omdat ik een andere belangenafweging maak.\u201d Over die keuzes leg je vervolgens als politicus bij een volgende verkiezing verantwoording af. Dat doen wetenschappers niet.\u2019<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-image_640 wp-image-556867\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/stat3-640x844.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/stat3-640x844.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"844\" \/><\/p>\n<h5>verschillende perspectieven<\/h5>\n<p>Precies aan deze zelfreflectie ontbreekt het in Den Haag, constateert Tim \u2018S Jongers, publicist en directeur van de Wiardi Beckmanstichting (PvdA). \u2018Als je naar een restaurant gaat, dan heeft een kok toch echt wel van zijn eigen saus geproefd, maar als het om beleid gaat, lijkt dat wel niet te boeien.\u2019 \u2018S Jongers constateert dat de verschillen tussen Haagse beleidsmakers en de burgers aan de ontvangende zijde zo groot zijn, dat er \u2018bijna een antropologische studie nodig is\u2019 om die te duiden.<\/p>\n<p>De trend van wetenschappers \u00e9n politici die zich steeds meer specialiseren, maakt het juist lastig maatschappelijke vraagstukken te doorgronden. Vakgebieden zijn zo gedetailleerd en verfijnd, dat ze onderling niet meer met elkaar communiceren. \u2018Terwijl je voor deze complexe vraagstukken juist samenwerking tussen disciplines nodig hebt, maar zeker ook met maatschappelijke partners, professionals en ervaringsdeskundigen,\u2019 zegt Annefloor Scholvinck van het Rathenau Instituut. Zo lag bij de coronacri sis het accent sterk op het beperken van het aantal besmettingen, maar waren er nog tal van andere \u2013 sociale, economische, juridische en psychische \u2013 gevolgen. \u2018En daarnaast,\u2019 zegt Scholvinck, \u2018wil je ook in gesprek gaan met pati\u00ebnten, artsen, verpleegkundigen, mantelzorgers, noem maar op.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Waar de een voorrechten kan stapelen (jubelton, subsidie op elektrisch rijden), stapelt een andere groep achterstanden op.<\/p><\/blockquote>\n<p>Het zijn juist de verschillende perspectieven die van belang zijn, en dus zal de overheid verder moeten gaan dan alleen \u2018in gesprek gaan met ervaringsdeskundigen\u2019, stelt \u2018s Jongers: \u2018Welke mensen heb je bij de overheid binnen, en welke houd je buiten?\u2019<\/p>\n<p>\u2018s Jongers ziet sterke verschillen tussen de burgers waar het over gaat en de politiek en de beleidsmakers: \u2018Minimaal een master, een jaartje Erasmus: politici en beleidsmakers vormen eigenlijk een hele homogene groep die normen en waarden delen. Maar ze vormen een minderheid in de maatschappij. Dan krijg je van die projecten die in de toren logisch klinken \u2013 zoals \u201claten we een toolkit met bespaartips ontwikkelen zodat je het geld dat je niet hebt verstandig kan uitgeven\u201d \u2013 maar daarbuiten allesbehalve logisch zijn.\u2019<\/p>\n\n<h5>klein gehouden<\/h5>\n<p>Zolang de beslissers dat niet defini\u00ebren als een probleem, is er ook geen probleem. Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) waarschuwt al jaren dat ruim 20% van de Nederlandse bevolking buiten beeld raakt: mensen zonder een vaste baan, met een lager inkomen die in ongezonde wijken wonen zonder geld om de boel te isoleren, die verstrikt raken in regels en systemen. Waar de een voorrechten kan stapelen (jubelton, subsidie op de warmtepomp en elektrisch rijden), stapelt een andere groep achterstanden op.<\/p>\n<p>En zo kan het dat de economie volgens de Nederlandse Bank in 2022 met 2,8% groeit, maar de koopkracht in datzelfde jaar met 2,7% het hardst in veertig jaar daalt. \u2018Wat meet je dan nog in zo\u2019n groeiende economie, de aandeelhouderswinsten?\u2019 vraagt \u2018S Jongers zich af. \u2018Wat mij stoort, is dat nu de middenklasse ook in de shit dreigt te komen, ineens alles een crisis is die miljardencompensatie verdient. Dat we het zo ver laten komen dat dus eerst de zus van de journalist in de problemen moet komen voordat we urgentie zien.\u2019<\/p>\n<p class=\"p1\">\u2018S Jongers hekelt dan ook de aanname van zelfredzaamheid, waarin mondige burgers voor zichzelf opkomen. \u2018Als ik spreek voor een zaal van honderd man vraag ik iedereen te staan. Eerst mogen degenen met een belastingadviseur gaan zitten, dan degenen met een juridisch adviseur, een hypotheekmakelaar, een niet zelf betaalde studie, en dan staan er nog maar twee mensen.\u2019 Dan, lachend: \u2018Als ik dan vraag naar degenen met een poetsvrouw of die gebruik maken van Thuisbezorgd, staat er uiteindelijk niemand meer.\u2019<\/p>\n<p>Het punt is volgens \u2018S Jongers dat al deze diensten uit te besteden zijn, behalve voor de meest kwetsbaren. \u2018Maar van hen wordt wel verwacht dat zelf uit te zoeken.\u2019<\/p>\n<p>Een onvermijdelijk resultaat is dat zij verstrikt raken in \u2013 zelfs voor de bestuurders, ambtenaren en beleidsmakers zelf \u2013 te complexe en ondoorgrondelijke regelgeving, en overheidsvoorzieningen op die manier juist voorkomen mensen dat mensen uit de armoede komen.<\/p>\n<p>Voor <em>De Correspondent<\/em> schreef \u2018S Jongers een essay over het \u2018vissenkom-effect\u2019: \u2018De voorzieningen die je vooruit moeten helpen zijn zo complex dat je klein wordt gehouden. Je groeit niet door omdat de vissenkom te klein is. Mensen willen vooruit in het leven. De overheid is geen geluksmachine maar moet wel perspectief bieden.\u2019<\/p>\n<p>Welk perspectief dat moet zijn, is eerder te vangen in ideologische waarden dan in statistische, en vereist dus een politiek en maatschappelijk debat. Charlotte Lockefeer van het Rathenau Instituut pleitte vorige maand in het <em>Nederlandse Dagblad<\/em> voor niet meer maar juist minder cijfers: \u2018Het gaat mensen niet om cijfers, maar om leefbaarheid en een rechtvaardige verdeling. Een wetenschappelijk debat gaat over de betwistbaarheid van bevindingen en modellen, een politiek debat over de afweging van waarden en belangen.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\ufeff Liever luisteren? We hebben het verhaal voor je ingesproken. Zes jaar geleden kon de PvdA praten als Brugman, maar regeringspartner VVD was mordicus tegen een verhoging van het minimumloon. Altijd al geweest. Het zou leiden tot hoge werkgeverslasten en ten koste gaan van de werkgelegenheid. Lastig te rijmen met de \u2018liever meer banen dan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2850,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-556851","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-macht","article_type-rondgang"],"acf":[],"author_name":"Dieuwertje Kuijpers","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/556851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=556851"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/556851\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Dieuwertje Kuijpers","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/2850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=556851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=556851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}