Economie \/ De opkomst van de Tea Party<\/p>\n
Aan de overzijde van de oceaan is al maanden het Grote Voorverkiezingscircus aan de gang. De Republikeinen lijken er een sport van te maken zoveel mogelijk zeer conservatieve kandidaten naar voren te schuiven. Terwijl de wereld nog aan het bijkomen is van de ergste economische crisis in tachtig jaar, roepen presidentskandidaten om het hardst dat de vrije markt ruim baan moet krijgen. Hoe is dit mogelijk? En hoe kan het dat vanaf het voorjaar van 2009 een anti-overheidsbeweging als de Tea Party overal in Amerika van zich liet horen? Over die vraag hebben zich talloze wetenschappers en journalisten gebogen. Onlangs verscheen in deze traditie Pity the Billionaire. The Hard-Times Swindle and the Unlikely Comeback of the Right van de Amerikaanse journalist Thomas Frank. Deze auteur beschrijft hoe rechtse ‘oplichters’ hun achterban ervan wisten te overtuigen dat niet Wall Street, maar Washington de vijand is van de gewone man.<\/p>\n
Frank schrijft geestig en laat overtuigend zien hoe rechts Amerika het momentum heeft gegrepen dat voor links geschapen leek. Normaal treedt volgens hem na een ernstige economische crisis een ‘hard-times scenario’ in werking. Na de crisis van 1929 werden de rijkelui van Wall Street het mikpunt van spot en woede. Men verwachtte van de overheid dat deze zou ingrijpen en er klonk een luide roep om strengere regulering van de economie. Aanvankelijk leek dit scenario zich in 2008 ook te ontrollen. De eerste maanden na de crisis ontstond er verontwaardiging over zelfverrijking in de financi\u00eble sector en werd er een Democratische president gekozen die beloofde de misstanden aan te pakken. Maar al binnen een paar maanden na Obama’s aantreden verschoof de volkswoede van Wall Street naar Washington. Verslaggever Rick Santelli nodigde Amerika’s ‘kapitalisten’ op 19 februari 2009 uit een ‘Chicago Tea Party’ te houden om ‘hun land terug te krijgen’. Het was het begin van een grote, landelijke beweging die de zegeningen van de vrije markt bezong. <\/p>\n
Deze onverwachte wending noemt Frank een knappe retorische omkering. Tea Party-kopstukken en conservatieve talkshowpresentatoren als Glenn Beck slaagden erin de gewone man ervan te overtuigen dat niet de zakenelite, maar de bestuurlijke elite zijn vijand is. De bankdirecteur is, volgens deze omkering, de natuurlijke bondgenoot van de kleine ondernemer. Om dit aannemelijk te maken, spreekt ‘rechts’ uitsluitend in abstracte termen over de economie. Discussies gaan over vrijheid en tirannie, niet over credit default swaps en de deregulering van banken in de jaren negentig. <\/p>\n
Frank noemt deze nostalgie naar negentiende-eeuwse simpelheid ‘small-business folklore’: die moet verhullen dat de economie tegenwoordig vele malen complexer is dan een eeuw geleden. Frank doet niet geheimzinnig over zijn eigen positie ten aanzien van het Amerikaanse rechtspopulisme. Door het hele boek schommelt zijn toon tussen verontwaardiging en ironie, soms op het opdringerige af. De retorische trucs van mensen als Glenn Beck legt hij mooi bloot, maar hij biedt geen bevredigende verklaring voor het feit dat zo v\u00e9\u00e9l mensen zich aangetrokken voelen tot de Tea Party. Zijn zij dan allemaal willoze dommerdjes die geloven in de samenzweringstheorie\u00ebn van Beck en consorten?<\/p>\n
Geen parano\u00efde gekken<\/p>\n
Voor een gedegen onderzoek naar de drijfveren van Tea Party’ers moeten we elders zijn. Harvard-sociologe Theda Skocpol heeft samen met PhD-student Vanessa Williamson onderzoek gedaan naar de ontstaansgeschiedenis, achtergronden en ideologie van de Tea Party. Het resultaat, The Tea Party and the Remaking of Republican Conservatism, is het eerste uitgebreide wetenschappelijk onderzoek naar het fenomeen. Skocpol en Williamson hebben alle bestaande data geraadpleegd, maar daarnaast bezochten ze ook Tea Party-bijeenkomsten door het hele land en voerden daar gesprekken met lokale activisten. Hun vlot geschreven boek is doorspekt met fragmenten over Tea Party-activisten, voor het grootste deel vriendelijke, gepensioneerde echtparen die zich zorgen maken over ‘waar het heengaat met Amerika’. De conclusie is in eerste instantie weinig opwindend. De sociologen verzetten zich tegen het beeld van de Tea Party als een pure grassroots-beweging, maar kunnen zich evenmin vinden in een analyse van het verschijnsel als de liefdesbaby van Fox News en steenrijke conservatieve organisaties. De waarheid ligt in het midden: de Tea Party is zo groot geworden door een wisselwerking tussen deze drie actoren. <\/p>\n
Tea Party’ers ze zijn gemiddeld ouder, blanker, hoger opgeleid en welvarender dan de gemiddelde Amerikaan. Ze zijn ook geobsedeerd door het Amerikaanse verleden, citeren te pas en te onpas uit de grondwet, en verlangen terug naar de tijd voor de New Deal, toen de Amerikanen nog vrij waren. Tot zover weinig opzienbarende resultaten. Maar uit het onderzoek van Skocpol en Williamson blijkt \u00f3\u00f3k dat veel Tea Party’ers een meer genuanceerde kijk hebben op de overheid dan meestal wordt aangenomen. Net als Thomas Frank merken Skocpol en Williamson op dat Tea Party’ers hun anti-overheidssentiment vooral in abstracties uitdrukken: ze zijn voor ‘de vrije markt’ en ‘individuele verantwoordelijkheid’, ze denken dat Amerika ‘failliet gaat’, en zijn ’tegen schulden’. Maar tijdens de diepte-interviews bleken de zaken toch iets anders te liggen: de Tea Party’ers zijn aan behoorlijk wat overheidsdiensten gehecht. Sterker nog, ze zouden best meer belasting willen betalen om bepaalde voorzieningen te kunnen handhaven. De oudedagsvoorziening en ziektekostenverzekering zien ze als zekerheden die ‘verdiend’ zijn en die dus mogen blijven bestaan. <\/p>\n
Een ander verhaal wordt het als het gaat om welfare, uitkeringen aan mensen die niet werken. Tea Party’ers hebben al snel het gevoel dat luie, onverantwoordelijke ‘freeloaders’ op hun harde werk willen meeliften. Met name zwarten, illegalen en jongeren worden met een schuin oog bekeken. Zo bezien zijn de Tea Party’ers geen parano\u00efde gekken, maar gewoon bange, oudere burgers die vrezen hun verworvenheden te verliezen aan outsiders. Die mensen hebben we in Nederland ook.<\/p>\n
Redelijkheid en nuance<\/p>\n
Frank schrijft aan het begin van zijn boek: ‘De herboren rechtse beweging is geslaagd d\u00f3\u00f3r, niet ondanks, haar idealisme; want idealisme in brede zin is precies waar onze gevallen economische wereld om schreeuwt.’ Ook Skocpol en Williamson leggen de nadruk op de kracht van de rechtse standvastigheid, niet alleen in de politiek, maar ook in de media. Dit is een conclusie die je moeiteloos kunt doortrekken naar Europa. Hier bestaat weliswaar geen Tea Party, maar ook hier heeft links moeite om munt te slaan uit de economische crisis. De sociaal-democratie slaagt er niet in een ‘groot verhaal’ te vertellen, juist nu daar zo veel behoefte aan lijkt te zijn. En ook hier probeert links om redelijkheid en nuance te stellen tegenover rechts-populistische verdachtmakingen. <\/p>\n
Hoe zal het de rechts-populistische beweging in Amerika vergaan? Skocpol en Williamson tonen enig optimisme. Wanneer Tea Party’ers erachter komen hoe extreem de idee\u00ebn van hun leiders zijn (de Tea Party-sympathisant en Republikeinse afgevaardigde Paul Ryan wil bijvoorbeeld Social Security en Medicare privatiseren) zal de beweging vanzelf gematigder worden, zo menen zij. Het blijven immers mensen met gezond verstand, die zich niet eindeloos zullen laten misleiden door abstracte praatjes over de vrije markt. Thomas Frank ziet het somberder in. Hij schetst een apocalyptisch visioen van een door Tea Party’ers geregeerd Amerika: ‘een Arcadi\u00eb van allen tegen allen’. Ironisch genoeg hanteert hij hiermee dezelfde einde-der-tijdenretoriek als de mensen over wie hij schrijft. <\/p>\n
Thomas Frank, ‘Pity the Billionaire. The Hard-Times Swindle and the Unlikely Comeback of the Right’, Random House, 240 p.<\/p>\n
Theda Skocpol en Vanessa Williamson, ‘The Tea Party and the Remaking of Republican Conservatism’ Oxford University Press, 264 p.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De vrije markt ligt aan de basis van de crisisjaren vanaf 2008. Hoe kan het dan dat de Tea Party zo populair werd met zijn anti-overheidsprogramma?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-55517","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Floor Rusman","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/55517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=55517"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/55517\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Floor Rusman","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=55517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=55517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}