Mensen met tientallen jaren ervaring eindigen met een inbox vol automatische afwijzingen. Afgeschreven op hun vijftigste.<\/p><\/blockquote>\n
Die kijk op leeftijd gaat terug tot Aristoteles, die de levensloop als een op- en neergaande beweging zag: jeugd (groei), volwassenheid (stilstand) en ouderdom (verval). Vanaf de zestiende eeuw dunnetjes overgedaan in de prentkunst: in de \u2018Levenstrap\u2019 werd vijftig voorgesteld als de piek van professionele en persoonlijke groei. Na vijftig daalden de figuren trede voor trede, steeds krommer gerugd, naar het graf.<\/p>\n
Ouder worden wordt nog steeds vaak gezien als synoniem voor verval. Transhumanisten bijvoorbeeld zien veroudering als een fout die verholpen moet worden met technologie. Maar ook dichter bij huis, op de arbeidsmarkt, worden ouderen als obsoleet weggezet. Best problematisch. Volgens Branko Milanovic, auteur van Capitalism Alone<\/em>, zijn we 90 procent van ons wakende leven bezig met handelingen die (hopelijk) leiden tot financi\u00eble vooruitgang. Hoe pijnlijk is het dan om halverwege je leven zo beperkt te worden in je kansen op financi\u00eble en professionele groei. Mensen met tientallen jaren ervaring eindigen met een inbox vol automatische afwijzingen. Afgeschreven op hun vijftigste.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-640x960.jpg\")
<\/p>\n
Alles wat oud ontbeert<\/h5>\n
Er zijn duizenden ongewenst werkloze 55-plussers. Ondanks de recordkrapte op de arbeidsmarkt komen ze niet aan de bak. Moeten ze dan maar beter worden in sollicitatiebrieven schrijven? Of hun (digitale) vaardigheden bijspijkeren? Goedbedoelde (hoewel ageistische) adviezen die je tegenkomt op sociale media. Maar als iemand na twee jaar en tweehonderd verstuurde sollicitaties nog steeds niet is uitgenodigd, dan is het probleem systemisch.<\/p>\n
Volgens de aan de Universiteit Gent verbonden sociaal antropologe Katrien De Graeve wordt alles wat niet in het ideaalplaatje van ons economische systeem past als negatief gezien. Jong is vanuit dit perspectief alles wat oud ontbeert, je ziet het in de vacatureteksten: \u2018…organisatie met een energiek en jong team\u2019, \u2018jong en dynamisch\u2019, \u2018jong, gezellig en bruisend\u2019, \u2018jong en fris\u2019 en zelfs \u2018jong, informeel en gedreven team, de gemiddelde leeftijd is hier 30,6 jaar\u2019. Jong wordt geassocieerd met snelheid, productiviteit, drive, vitaliteit \u2013 begrippen die in het plaatje van het kapitalisme passen. Wie niet voldoet aan het \u2018frisse, energieke, bruisende\u2019 profiel, krijgt dus geen uitnodiging. Mensen die keer op keer een \u2018U past niet in het profiel\u2019-excuusmail ontvangen, passen niet in het profiel omdat we leeftijd en veroudering zien door een ge\u00ebconomiseerde lens.<\/p>\n
Jong tegen n\u00f3g jonger<\/h5>\n
Hoe kunnen mensen na jaren ervaring opeens niets meer waard zijn voor werkgevers? Ervaring zou zich toch juist moeten uitbetalen in meer status en financi\u00eble stabiliteit? Zo plannen we onze toekomst, maar er blijkt iets veranderd in de waarde van en waardering voor ervaring. Ervaren zijn werkt soms juist in je nadeel: \u2018I\u2019m experienced but that is almost not an asset anymore, you have to be young and relevant<\/em>,\u2019 zegt een vrouw in een video van de American Association of Retired Persons. Bovenaan de leeftijdsladder krijgen mensen te horen dat ze \u2018te ervaren\u2019 zijn, op de lagere treden zijn mensen \u2018niet ervaren genoeg\u2019: \u2018I lack experience<\/em>,\u2019 zegt een jonge man in de ageism-campagne van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). \u2018Or too much experience<\/em>,\u2019 aldus een oudere man in het tweede shot. Bezuinigen op ervaren, oudere werknemers heeft als gevolg dat jonge mensen (te) veel verantwoordelijkheid krijgen. Onder het mom van ervaring opdoen worden studenten bijvoorbeeld ingezet als goedkope arbeidskracht met veel verantwoordelijkheid tegen weinig of geen vergoeding, meldde de NOS eerder dit jaar.<\/p>\nMensen worden op basis van leeftijd tegen elkaar uitgespeeld. Niet alleen jong tegen oud, maar ook jong tegen n\u00f3g jonger.<\/p><\/blockquote>\n
Ageism als bedrijfsbeleid om de kosten te drukken, signaleert Margaret Morganroth Gullette in Handbook of Cultural Gerontology<\/em>. Het uitrangeren van oudere werkenden is volgens haar een \u2018kapitalistische trend\u2019.<\/p>\nIn het uiterste geval krijg je dan taferelen zoals bij de Belgische tak van PostNL, waar 13-jarigen werden uitgebuit voor vijf euro per uur. Een race naar de bodem, zei de Belgische minister van Post Petra De Sutter, want hoe jonger de werknemer, hoe lager de prijs. In die kapitalistische race raakt de betekenis van leeftijd vervormd. Wie als \u2018te oud\u2019 wordt beschouwd, is namelijk lang niet altijd oud in jaren. In sommige sectoren \u2013 horeca, entertainment, sociale media en tech-start-ups \u2013 geldt een 27-jarige als mid-lifer, blijkt uit Contemporary Perspectives On Ageism<\/em>. Het ageism-rapport van de WHO wees uit dat een 28-jarige 77 procent meer kans heeft gebeld te worden voor een sollicitatiegesprek dan een tien jaar oudere kandidaat. Ook al ben je jong, er is altijd iemand die n\u00f3g jonger is. En dat is beter voor de werkgever. Zo worden mensen op basis van leeftijd tegen elkaar uitgespeeld. Niet alleen jong tegen oud, maar ook jong tegen n\u00f3g jonger.<\/p>\nSteeds tijdelijker<\/h5>\n
De race naar de bodem is een symptoom van een bredere ontwikkeling: werk wordt steeds tijdelijker, flexibeler en onzekerder en werknemers worden steeds inwisselbaarder, zoals Branko Milanovic schreef in Capitalism Alone<\/em>. \u2018Each one stays in a job for a few weeks or months.\u2019<\/em><\/p>\nHoewel de structurele tijdelijkheid van werk iedereen vervangbaarder maakt, zijn oudere mensen het meest in het nadeel. Sociaal antropologe Katrien De Graeve: \u2018Er zijn nu vooral flexibele contracten en als je de vijftig passeert, wordt je gevraagd om minder te gaan verdienen. Tegelijkertijd gaan ze, zoals nu in Belgi\u00eb gebeurt, de pensioenleeftijd omhoogtrekken, wat betekent dat je langer verantwoordelijk wordt gesteld voor de periode dat je niet meer aan werk kunt komen. Dan kun je alsmaar gaan uitleggen waarom je geen baan hebt gevonden.\u2019<\/p>\n
Alles wat een oudere werknemer voorheen status gaf, is tegenwoordig onaantrekkelijk voor de werkgever. Senioriteit, anci\u00ebnniteit, stabiliteit? Ouderwets en duur. Ervaring? Alleen als je \u2018jong en fris\u2019 bent, want: het prijskaartje.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/2-640x959.jpg\")
<\/p>\n
Non-stop streven<\/h5>\n
\u2018Waarom zou een werkgever mij kiezen als het jonger kan?\u2019 hoorde ik mijn zusje (26) laatst op nuchtere toon zeggen. Ze vergeleek zichzelf met haar jongere medestudenten die straks met hetzelfde masterdiploma de arbeidsmarkt opstromen \u2013 met \u00e9\u00e9n streepje voor: ze zijn ongeveer vier jaar jonger. Ageism raakt ouderen het hardst, maar jonge mensen net zo goed. Door de race naar de bodem gaan zij gebukt onder een constante vergelijkingswedstrijd met leeftijdgenoten. Ze meten hun kansen op de arbeidsmarkt aan het succes van iets jongere mensen. We zeggen wel dat de jeugd de toekomst heeft, maar in een ageist<\/em> systeem heeft de jeugd alleen het heden; de druk ligt op de jonge jaren, dan moet alles. Een recept voor Torschlusspanik<\/em> \u2013 de angst om achter het net te vissen. De Britse journalist Pandora Sykes bedacht er de term FOMOG voor, fear of missing out on goals.<\/em><\/p>\nHet levert een hustle culture op, non-stop streven naar succes, hard werken als identiteit, doelen afvinken voor sociale erkenning (met de millennial-burn-out als gevolg), maar ook de hustle om relevant te blijven in een systeem dat geobsedeerd is met jeugdigheid, de hustle om concurrenten \u2013 jongere mensen \u2013 steeds een stapje voor te zijn, de hustle om als \u2018ouwe rot\u2019 niet uitgerangeerd te worden. Maar vroeg of laat zul je altijd falen als je waarde op de arbeidsmarkt wordt getoetst aan je leeftijd en niet aan je inzet en vaardigheden. Wie ineens wordt afgedankt of op jonge leeftijd toch niet jong genoeg blijkt, of wie maar niet aan het profiel voldoet, betrekt iets wat eigenlijk een systemisch probleem is op zichzelf: ik moet beter mijn best doen. In het schimmige rijk van de meritocratie gaat ageism \u2013 net als alle andere isms<\/em>, overigens \u2013 ongestoord haar gang: als iets niet lukt, dan ligt het aan jezelf.<\/p>\nGe\u00efnternaliseerde denkbeelden<\/h5>\n
Het is dan ook geen wonder dat slachtoffers van ageism er fysiek en mentaal onder lijden: sociale isolatie, depressie, angst en su\u00efcidale gedachten, waarschuwt de WHO. Van ageism takelen we sneller af. In haar boek Aged by Culture<\/em> beschrijft Margaret Morganroth Gullette hoe we ouder gemaakt worden door onze ge\u00ebconomiseerde cultuur, hoe we onszelf ouder gaan voelen door de constante (negatieve) focus op onze leeftijd en de obsessie met jeugdigheid. Volgens Gullette heeft onze cultuur meer invloed op hoe we ouder worden dan onze chromosomen.<\/p>\n\u2018De denkbeelden die we over ouderdom hebben ge\u00efnternaliseerd, kunnen onze fysieke realiteit veranderen en vormen,\u2019 legt sociaal antropologe De Graeve uit. \u2018We denken dat biologie en cultuur van elkaar gescheiden kunnen worden. En dat biologie echter is dan cultuur. Terwijl cultuur, de immateri\u00eble realiteit, en biologie, de materi\u00eble realiteit, onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden en op elkaar inwerken. Ons lichaam wordt ouder, maar we worden ook ouder gemaakt door de cultuur.\u2019<\/p>\n
De WHO spreekt van een hardnekkig wereldwijd probleem. Een probleem waar we nog weinig zicht en grip op hebben.<\/p><\/blockquote>\n
Kun je wel op een prettige manier ouder worden als ons arbeidssysteem en onze cultuur dat proces gelijkstellen aan het verdwijnen van je economische waarde, misschien zelfs je waarde als mens? Als je van alle kanten, impliciet en expliciet, meekrijgt dat je over je houdbaarheidsdatum heen bent, wordt \u2018ik ben helemaal niet oud\u2019 of \u2018nog jong van geest\u2019 een afweermechanisme. Waarmee je dan juist benadrukt dat er iets mis is met oud zijn.<\/p>\n
De WHO spreekt van een hardnekkig wereldwijd probleem. Een probleem waar we nog weinig zicht en grip op hebben.<\/p>\n
Leeftijdsdiscriminatie begrijpen we beter, en we zijn geneigd ageism en leeftijdsdiscriminatie als synoniemen te zien. Maar iemand op basis van leeftijd afwijzen, is slechts onderdeel van een groter, complexer verhaal. Dat maakt leeftijdsdiscriminatie ook zo moeilijk te bewijzen. Het is een probleem waar oudere werkzoekenden telkens tegenaan lopen. \u2018Je weet dat een afwijzing waarschijnlijk met je leeftijd te maken heeft, maar het is onmogelijk om dat te bewijzen,\u2019 vertelde een werkzoekende zestigplusser in het AD<\/em>.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-640x959.jpg\")
<\/p>\n
Stilstand<\/h5>\n
In een tijd waarin we ons steeds meer zijn gaan identificeren met wat we voor de kost doen, voelt structurele afwijzing en uitrangering heel persoonlijk. Je loopt niet alleen inkomen mis; als je je werk verliest, verlies je een deel van jezelf. \u2018Wie is wat hij doet, beschouwt stilstand in zijn carri\u00e8re (\u2026) automatisch als stilstand in zijn persoonlijke ontwikkeling,\u2019 schreef<\/a> Stine Jensen eens in Filosofie Magazine<\/em>.<\/p>\nEn kun je eigenlijk wel stilstaan in een economisch systeem met een onvermoeibare hang naar vooruitgang en groei? Eerst worden we meegevoerd in dat ritme, in de hustle culture, daarna brengen mechanismen als ageism ons langzaamaan tot stilstand. Die stilstand voelt dan als persoonlijk falen; terwijl de rest van de wereld vooruit sprint, houdt jouw wereld op met draaien.<\/p>\n
Je krijgt als oudere te maken met een wrede spagaat: blijf langer doorwerken zodat je geen last wordt, \u00e9n maak plaats voor jongeren. De boodschap aan ouderen: \u2018Keep up, or get out of the way<\/em>,\u2019 aldus de WHO.<\/p>\nWerkgevers zien oud als ongewenst omdat er een \u2018duur\u2019 prijskaartje aan hangt. Maar ageism, de race naar de bodem en het gevoel van bestaansonzekerheid als gevolg van het uitgeholde sociale vangnet zijn \u00f3\u00f3k duur. Voor mensen die langer moeten doorwerken \u2013 vrouwen hebben gemiddeld genomen een lagere pensioensopbouw dan mannen \u2013 maar tegelijkertijd geen ruimte krijgen om te werken, breekt een onzekere fase aan. Niet voor niets lopen werkende vrouwen en ouderen \u2013 en dus vooral: oudere werkende vrouwen \u2013 volgens de Sociaal-Economische Raad de meest kans op langdurige armoede.<\/p>\n\n
Zestigjarige carri\u00e8res<\/h5>\n
Ondertussen voorspellen onderzoekers aan de Stanford Center on Longevity dat toekomstige eeuwelingen \u2013 die nu nog op de kleuterschool zitten \u2013 zestigjarige carri\u00e8res zullen hebben. De jongeren van nu beginnen vaak met een hoge studieschuld in een arbeidssysteem dat veel onzekerder en tijdelijker is dan toen hun ouders en grootouders zich op de arbeidsmarkt begaven. Ze stromen van stage naar stage naar een reeks tijdelijke banen. Tijdelijkheid en vervangbaarheid ondermijnen de kans om genoeg financi\u00eble stabiliteit op te bouwen voor de toekomst.<\/p>\n
Als de huidige vijftig- en zestigplussers al moeite hebben om de periode tot aan hun pensioen in te vullen, hoe ziet de toekomst er dan uit voor aankomende ouderen? Die doorwerkende zeventigers en tachtigers die met evenveel ageism te maken zullen krijgen maar zich moeten redden op een nog grilliger arbeidsmarkt binnen een uitgekleed publiek stelsel: hoe zullen zij oud worden? Wordt een waardige oude dag alleen bereikbaar voor kapitaalkrachtigen?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
We leven langer en werken langer door, maar ondertussen wordt iedereen die niet voldoet aan het \u2018frisse, jonge, bruisende\u2019 profiel als \u2018te oud\u2019 weggezet.
Hoe worden we ouder in een systeem waarin leeftijd wordt omgezet in geld?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-549655","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-samenleving","article_type-kwestie"],"acf":[],"author_name":"Nisse Benhaddaoui","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/549655","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=549655"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/549655\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Nisse Benhaddaoui","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=549655"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=549655"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}