{"id":549643,"date":"2022-09-22T04:00:35","date_gmt":"2022-09-22T02:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=549643"},"modified":"2022-10-18T14:59:20","modified_gmt":"2022-10-18T12:59:20","slug":"arthur-jarmo-berkhout","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/arthur-jarmo-berkhout\/","title":{"rendered":"Anti-nihilistische tweelingbroers Arthur en Jarmo Berkhout leven hun filosofie: \u2018Het heeft altijd zin om in actie te komen\u2019"},"content":{"rendered":"
\n

Dit verhaal komt uit de nieuwe Vrij Nederland, die vanaf vandaag in de winkels ligt. Bestel ‘m hier!<\/a><\/p>\n<\/div>\n

Af en toe hoor je iemand over jou praten op een manier die je blik op jezelf verandert. De eerste keer dat een passant je zijdelings aanduidt als \u2018die mevrouw\u2019, om daarmee je volwassenheid terloops officieel te maken. Een mailtje over jou dat per ongeluk aan jou wordt verzonden (strekking: we vinden je leuk, maar je bent niet bekend genoeg om aan te schuiven bij onze prime time talkshow). Een appgroep die denkt dat jij de groep verlaten hebt, waardoor de deelnemers zich vrij voelen verwend gedrag \u2013 een sleutel lenen en vervolgens nooit teruggeven \u2013 te categoriseren als \u2018echt iets voor Doortje\u2019. (Mochten jullie meelezen: ik ben inmiddels wel uit de groep.)<\/p>\n

Een van mijn meest vormende ervaringen uit deze categorie is afkomstig van ofwel Arthur ofwel Jarmo Berkhout \u2013 een tweeling die ik ken van de middelbare school en met wie ik daarna filosofie studeerde. Decor van de uitspraak was het eindexamenfeest van een klasgenoot \u2013 we waren allemaal achttien en net geslaagd. Ik liep door de gang richting de huiskamer, en denk dat het Arthur was \u2013 maar zeker weten doe ik het niet \u2013 die ik door de muur heen over mij hoorde zeggen: \u2018O, Doortje, die b\u00falkt van het culturele kapitaal.\u2019<\/p>\n

Later die avond googelde ik in bed op \u2018cultureel kapitaal\u2019 \u2013 ik had net mijn eerste smartphone, een BlackBerry Bold 9900. Ik weet niet meer precies wat er destijds op Wikipedia stond, maar het zal niet heel anders zijn geweest dan de huidige omschrijving: \u2018het geheel van kennis, cognitieve vaardigheden en opleiding van een persoon waarmee sociale privileges verworven of behouden kunnen worden.\u2019<\/p>\n

Vanuit mijn bed \u2013 met daarboven een ingelijste uitsnede van een fresco uit de Sixtijnse Kapel \u2013 staarde ik het donker in, met een gevoel dat het midden hield tussen op heterdaad betrapt en door en door begrepen.<\/p>\n

Het zou nog wel even duren voor ik zou begrijpen wat Wikipedia bedoelde met \u2018sociale mobiliteit\u2019 en een \u2018ge\u00efnstitutionaliseerd netwerk\u2019, andere begrippen die bij cultureel kapitaal kwamen kijken, maar de deur naar een breder besef van klassen, van ongelijkheid, en van het feit dat ik als gymnasiumkind uit Amsterdam-Zuid ontegenzeglijk aan de gunstige kant van die maatschappelijke kloof stond, werd die avond op een kier gezet.<\/p>\n

Het idee dat alles wat ik de achttien jaar daarvoor als vanzelfsprekend had aangenomen \u2013 museumbezoeken, kinderopera\u2019s, thuis boeken lezen, elk jaar zomervakantie \u00e9n ski\u00ebn \u2013 dat dat een manier was om je bewust of onbewust te verheffen boven een ander deel van de samenleving. Het voelt bizar om dit nu op te schrijven, maar destijds had ik er gewoon nog nooit op die manier over nagedacht.<\/p>\n

\"\"
Jarmo (links) en Arthur Berkhout<\/figcaption><\/figure>\n
Andere werelden<\/h5>\n

Zij wel dus, Arthur en Jarmo. Twaalf jaar later zitten we in een studioruimte op het Groene Veld \u2013 een vroegere rioolwaterzuivering langs de A10 in Amsterdam-Noord, waar bewoners van het voormalige ADM-terrein drie jaar geleden hun intrek hebben ingenomen na de ontruiming van hun eerdere verblijfplaats in het Westelijk Havengebied. Aanleiding van ons gesprek is het verschijnen van hun eerste boek, Anti-nihilisme. Engagement in de 21ste eeuw<\/em>, deze maand bij uitgeverij Pluijm.<\/p>\n

De tweeling wilde hier afspreken omdat het volgens hen een plek is die \u2018laat zien hoe het ook kan\u2019. Met \u2018hoe het ook kan\u2019 bedoelen ze: anders dan de heersende norm van alle vrije ruimte in de stad zo snel mogelijk laten opkopen door de hoogste bieder, om er vervolgens dure appartementen of hotels op neer te zetten.<\/p>\n

Op deze slibvelden wordt ge\u00ebxperimenteerd met nieuwe manieren van samenleven en niet-commerci\u00eble initiatieven: open tuinwerkdagen, gratis concerten, workshops textiel bedrukken met verse bloemen. Er staat een stalen constructie waarvan niet duidelijk is of het kunst is, of een werktuig buiten gebruik; een groot deel is overwoekerd door planten. Af en toe rijdt er een auto het terrein op en daarna weer af \u2013 onduidelijk met welk doel precies.<\/p>\n

\u2018Wij waren natuurlijk niet de standaard Barlaeus-kinderen,\u2019 vertelt Jarmo in een van de lichte, lege studioruimtes. \u2018Niet dat we nou echt working class<\/em> zijn\u2026\u2019
\n\u2018Eerder lagere middenklasse,\u2019 gaat Arthur verder.<\/p>\n

Zoals wel meer tweelingen beschikken Jarmo en Arthur over de jaloersmakende dynamiek van elkaars zinnen aanvullen en afmaken zonder dat het overkomt als onderling wedijveren of als overdreven amicaal. \u2018Op de middelbare school mengden wij met een heel ander milieu dan ons eigen. Wij woonden niet in een enorm huis in Oud-Zuid of aan de grachten, maar in de Dapperbuurt. Wij speelden voetbal in plaats van hockey. Wij hadden toegang tot een andere wereld, maar het werd al snel duidelijk dat die Barlaeus-kinderen geen idee hadden dat er nog andere werelden bestonden naast die van hen.\u2019<\/p>\n

Jarmo: \u2018Toch waren we op dat moment ook zelf niet echt doordrongen van het idee dat het gymnasium een instituut was voor elitevorming.\u2019<\/p>\n

Arthur: \u2018Dat realiseerde ik me pas toen iedereen aan het eind van de zesde bij het corps ging. Ik was totaal in shock. Dat had ik echt niet zien aankomen.\u2019<\/p>\n

Jarmo: \u2018Ineens zie je hoe die elite zichzelf in stand houdt, met dat standaard rijtje: eerst gymnasium, daarna rechten of medicijnen plus corps.\u2019<\/p>\n

Arthur: \u2018Ik zag onze school voor dat shock-moment vooral als een plek waar je lekker veel kon leren. Geweldig toch, dacht ik altijd, de hele dag over literatuur praten en Latijn lezen, haha.\u2019<\/p>\n

Jarmo: \u2018Sowieso kwamen de echte discussies over ongelijkheid in onze samenleving pas na die tijd op gang. We hadden destijds nog niet het vocabulaire om die klassenverschillen te benoemen. Dat is nu anders. Misschien dat leerlingen op het Barlaeus inmiddels al beter bekwaam zijn dat soort dingen onderling te bespreken. Dat wil niet zeggen dat ze meteen allemaal de barricades opgaan om hun eigen school af te breken, maar\u2026\u2019
\nArthur: \u2018\u2026kwestie van tijd.\u2019<\/p>\n

\"Jarmo
Jarmo Berkhout<\/figcaption><\/figure>\n
Geloven in verandering<\/h5>\n

Na het Barlaeus gingen we alle drie filosofie studeren aan de Universiteit van Amsterdam \u2013 Arthur deed ook nog geschiedenis. In die periode bestendigde de tweeling hun reputatie \u2013 vanuit mij bezien \u2013 als jongens die altijd net iets meer leken te weten dan de rest.<\/p>\n

Al snel bleek dat dat praten over filosofie en maatschappij van Arthur en Jarmo \u2013 in het caf\u00e9 en in de wandelgangen ook wel de Berkhout Boys genoemd \u2013 niet bij praten zou blijven.<\/p><\/blockquote>\n

Terwijl het mij uren kostte om me door een paar bladzijden Nietzsche te worstelen, spraken zij direct over Hannah Arendt en Ludwig Wittgenstein alsof ze die al jaren lazen \u2013 ik sluit niet uit dat dat ook echt het geval was. En meer nog dan dat ze spraken over filosofie, leken ze filosofie te leven<\/em>. Dit waren de types die voor hun plezier tot diep in de nacht in het caf\u00e9 zaten te praten over de rol van paranoia in het werk van Theodor Adorno en de vraag of je Houellebecq moest lezen als satire of als serieuze maatschappijkritiek.<\/p>\n

Terwijl types als ikzelf vooral bezig waren met de randzaken van studeren: uitgaan, verliefd worden, en die alsmaar teleurstellende poging een zelfstandig leven te leiden dat zo leuk was als je je vooraf had voorgesteld.<\/p>\n

Al snel bleek dat dat praten over filosofie en maatschappij van Arthur en Jarmo \u2013 in het caf\u00e9 en in de wandelgangen ook wel de Berkhout Boys<\/em> genoemd \u2013 niet bij praten zou blijven. Terwijl ik streberig opging voor een tweede duale master in de Journalistiek \u2013 mijn ogen allang gericht op die prangende vraag wat je in godsnaam aan baankansen cre\u00ebert met alleen een filosofiestudie \u2013 bezetten zij het Maagdenhuis in protest tegen de bezuinigingen op onze faculteit. Tijdens mijn stage bij NRC Handelsblad<\/em> vormde hun activisme een dankbaar onderwerp voor mijn eerste stukken in de krant.<\/p>\n

Inmiddels werkt Jarmo in de noodopvang voor Oekra\u00efense vluchtelingen en doet Arthur onderzoek voor het wetenschappelijk bureau van de vakbeweging. Meer nog dan dat ze filosofie leven, leven ze misschien wel verandering \u2013 of in elk geval het geloven in verandering; in een ander model, een nieuwe werkelijkheid.<\/p>\n

\"Arthur
Arthur Berkhout<\/figcaption><\/figure>\n
Utopie<\/h5>\n

Anti-nihilisme<\/em> vertrekt vanuit hun eigen verzet tegen de status quo \u2013 vanuit hun ervaringen met het bezetten van het Maagdenhuis. Het was een tijd waarin niet alleen op de universiteit in Amsterdam protest ontstond, schrijven ze \u2013 de hele jaren tien van deze eeuw kun je zien als een decennium waarin men in opstand kwam tegen de \u2018verstikkende mantel van de neoliberale consensus\u2019, zoals Jarmo het noemt. \u2018De vanzelfsprekendheid van het heersende systeem was door de economische crisis verdwenen, dus konden we onszelf weer vragen stellen, en een mogelijkheid van nieuwe werelden voor ons zien.\u2019<\/p>\n

Jarmo: \u2018Het is een misvatting te denken dat globalisering een wegvallen van grenzen betekent. Het is juist een vermenigvuldiging van grenzen en verschillende grensregimes.\u2019
\nArthur, tegen Jarmo: \u2018Probeer niet zo in technische termen te praten.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Als voorbeelden van die nieuwe werelden noemen ze de massale migratie vanuit Syri\u00eb, in 2015 en 2016. \u2018Ruim een miljoen mensen probeerde destijds Europa binnen te komen,\u2019 zegt Jarmo. \u2018En wat toen gebeurde, is exemplarisch voor die tijd. Een deel van de mensen begon mee te helpen \u2013 veel activisten reisden naar Griekenland om vluchtelingen op te vangen. Tegelijkertijd ontstond er een backlash: een sentiment van anti-migratie, vooral op rechts. Dat leidde tot een herziening van het Europese grensbeleid \u2013 eigenlijk een afsluiten van ons eigen territorium. Terwijl dus enerzijds een utopie waarneembaar werd \u2013 iedereen kwam samen in een nieuwe, open gemeenschap \u2013 ontstond anderzijds een snoeiharde repressie.\u2019<\/p>\n

Dat heeft er ook toe geleid, gaat Arthur verder, dat het populisme als politieke stroming is versterkt.<\/p>\n

In jullie boek schrijven jullie problemen te hebben met de term \u2018populisme\u2019.\u00a0<\/em><\/p>\n

Arthur: \u2018De meeste mensen gebruiken die term om een soort anti-liberalisme en anti-elite aan te duiden, en doen alsof populisme niet per se links of rechts is. Maar dat slaat nergens op. Daarvoor hoef je alleen maar naar iemand als Thierry Baudet te kijken: een extreem elitaire mens die een deel van het volk mobiliseert, zogenaamd t\u00e9gen de elite.\u2019<\/p>\n

Jarmo: \u2018Populisten zijn niet tegen liberalisme of elite, maar tegen links.\u2019
\nArthur: \u2018Ze zijn ook niet tegen globalisering, zoals vaak wordt gedacht, maar tegen een bepaalde vorm van globalisering. Ten onrechte hebben veel mensen het idee dat je enerzijds het liberalisme hebt dat alle grenzen wil opengooien, en anderzijds een soort evil<\/em> populistisch nationalisme dat die grenzen juist wil sluiten. Maar dat hele globaliseringsideaal kan juist niet bestaan zonder het in stand houden van landsgrenzen.\u2019<\/p>\n

Jarmo: \u2018Het is een misvatting te denken dat globalisering een wegvallen van grenzen betekent. Het is juist een vermenigvuldiging van grenzen en verschillende grensregimes.\u2019
\nArthur, tegen Jarmo: \u2018Probeer niet zo in technische termen te praten.\u2019<\/p>\n

Jarmo: \u2018Ok\u00e9, simpeler gezegd: moderne globalisering bestaat alleen voor mensen met een bepaald soort paspoort. Het tuigt verschillende grensregimes op voor verschillende mensen, om zo de hele wereldbevolking te reguleren. En dat is nodig voor kapitalisme op wereldschaal.\u2019<\/p>\n

Misschien kun je zeggen: moderne globalisering maakt de wereld groter voor de ene groep en kleiner voor de andere groep.<\/em><\/p>\n

Arthur: \u2018Nog beter kun je zeggen dat het de wereld verdeelt in verschillende delen. Of dat er verschillende paspoorten bestaan voor verschillende soorten mensen. Het proces van globalisering houdt een regulering in van onze mobiliteit. Niet iedereen kan zomaar de grens over.\u2019<\/p>\n

In <\/em>Anti-nihilisme schrijven jullie ook over de moderniteit als een opheffen van limieten. Terwijl limieten volgens jullie noodzakelijk zijn voor een zinvol bestaan. Waarom is dat?<\/em><\/p>\n

Jarmo: \u2018Dat idee hebben we geleend van Bruno Latour. Een Franse socioloog, filosoof\u2026\u2019<\/p>\n

Arthur: \u2018Hij wil geen filosoof genoemd worden, h\u00e8.\u2019
\nJarmo: \u2018Hij doet maar wat hij wil. In elk geval: Latour spreekt niet over globalisering maar over modernisering. Hij beschrijft dit als een proces dat van het lokale naar het globale beweegt: van een situatie waarin mensen totaal contextgebonden leefden en niet wisten wat zich afspeelde aan de andere kant van de wereld, naar een situatie waarin we de aarde bezien als vanuit het heelal \u2013 als een geabstraheerd hemellichaam dat je van veraf kunt beschouwen, zonder dat je er zelf deel van uitmaakt. En vanuit die afstandelijke, globale blik wordt elk proces op aarde onderhevig gemaakt aan dezelfde logica: die van vermeerdering en schaalvergroting.\u2019<\/p>\n

Hoe merk je dat in het dagelijks leven?<\/em><\/p>\n

Jarmo: \u2018Sociale media zijn een goed voorbeeld van die benadering. Het is een absurd idee dat alle mensen op alle locaties op de wereld momenteel gereguleerd worden door \u00e9\u00e9n algoritme dat op \u00e9\u00e9n plek is gemaakt.\u2019<\/p>\n

Arthur: \u2018Vrijwel alle processen die ons leven momenteel vormgeven, zijn manieren om ons te onttrekken aan de directe, contextgebonden ervaring. En die processen worden aan ons gepresenteerd als vormen van keuzevrijheid. Alsof alles wat je doet, berust op jouw eigen keuze. Je mag veganist zijn of vlees eten; vliegen of niet \u2013 wat jij wil. Het idee is dat er geen limieten mogen zijn aan de expansie van onze eigen keuze. En de politiek is er constant op gericht dat te faciliteren.\u2019<\/p>\n

\"Jarmo<\/p>\n

Af van dat persoonlijke perspectief<\/h5>\n

Je kunt eigenlijk niet anders dan knikken en ja mompelen, als je Arthur en Jarmo zo hoort praten.<\/p>\n

Ze hebben gelijk, zeker, maar tegelijk vraag ik me af: hoe moeten we omgaan met dit soort waarheden? Terwijl ik me best bewust ben van al dit soort systemen en hun negatieve effecten, doe ik zelf elke dag toch zeker tien dingen die precies die systemen in stand houden \u2013 als het er geen honderd zijn.<\/p>\n

Arthur: \u2018We zijn allemaal zo bezig met onze eigen onschuld bewijzen, terwijl engagement pas echt begint op het moment dat je accepteert dat je schuldig bent.’<\/p><\/blockquote>\n

Maar als ik Arthur en Jarmo vraag hoe dat voor hen is \u2013 zij zullen toch ook wel eens iets doen, denken of kopen dat ingaat tegen hun eigen idealen? \u2013 wijzen ze me direct op de individualistische, neoliberale houding die aan dat soort gedachten ten grondslag ligt.<\/p>\n

Arthur: \u2018Een van de redenen voor ons om dit boek te schrijven, is dat we juist af willen van dat persoonlijke perspectief.\u2019<\/p>\n

Dus jullie doen geen uitspraken over jullie eigen acties.<\/em><\/p>\n

Jarmo: \u2018Het punt is dat je zonder daar zelf voor te kiezen medeplichtig wordt gemaakt aan die systemen. En ik denk dat het geen zin heeft om je daar alsmaar heel schuldig over te voelen. Zinniger is het na te denken over andere vormen van politiek en andere vormen van subjectiviteit. Wat wij willen, is kortsluiting maken tussen die grote macroprocessen en wat die precies betekenen voor het subject.\u2019<\/p>\n

Arthur: \u2018Dat is wel heel technisch gezegd.\u2019
\nJarmo: \u2018T\u00e9 technisch gezegd?\u2019
\nArthur: \u2018Ik zit na te denken hoe je dit anders kunt verwoorden\u2026\u2019
\nJarmo: \u2018Het punt is: wij willen niet meedoen aan de individualisering van de verantwoordelijkheid.\u2019<\/p>\n

Vinden jullie dat dat te veel gebeurt?<\/em><\/p>\n

Jarmo: \u2018Absoluut.\u2019<\/p>\n

Arthur: \u2018Zeker in Nederland.\u2019<\/p>\n

In de zin van bijvoorbeeld vliegschaamte en consumentenactivisme?<\/em><\/p>\n

Jarmo: \u2018En ondertussen terugdeinzen voor de vragen die echt relevant zijn.\u2019<\/p>\n

Ik denk dat dat terugdeinzen ook te maken heeft met de eindeloosheid van het domein waarin je terechtkomt op het moment dat je dit soort vragen gaat stellen. Wie geen vlees eet of niet vliegt, kan zich op een overzichtelijke manier een goed mens voelen.\u00a0<\/em><\/p>\n

Jarmo: \u2018Ja, en dat is dus een heel apolitieke houding. Dat soort lifestylekeuzes worden pas zinvol als je ze politiseert.\u2019<\/p>\n

Arthur: \u2018We zijn allemaal zo bezig met onze eigen onschuld bewijzen, terwijl engagement pas echt begint op het moment dat je accepteert dat je schuldig bent. Als je bijvoorbeeld kijkt naar de boerenprotesten \u2013 het klopt dat die boeren niet honderd procent schuldig zijn aan het stikstofprobleem. Maar de vraag is vervolgens: wat doe je met de huidige status quo? Een ge\u00ebngageerde houding is: alsnog verantwoordelijkheid nemen, ook al ben jij niet alleen en niet volledig schuldig. Dat kan een katalysator zijn om werkelijk in actie te komen en iets te veranderen. Een andere benadering is die verandering blokkeren.\u2019<\/p>\n

In jullie boek karakteriseren jullie de moderne mens als iemand die altijd onderweg is \u2013 vergelijkbaar met een vluchteling. Hoe ziet dat constante onderweg zijn eruit?<\/em><\/p>\n

Arthur: \u2018Het moderne kapitalisme behelst een breuk met de niet-moderne ervaring van tijd en kosmos. Niet-moderne concepten van tijd relateren terug \u2013 naar voorouders, naar eeuwenoude cycli. In het huidige concept van tijd hebben we een oorsprong maar geen eindpunt. Het opent de tijd als lineair. Snap je dat? Je hebt ook filosofie gestudeerd, toch.\u2019<\/p>\n

Je bedoelt dat tijd iets objectiefs wordt \u2013 we moeten altijd vooruit.<\/em><\/p>\n

Jarmo: \u2018Precies. Het is onmogelijk je aan dat idee te ontworstelen. Het is momenteel heel moeilijk om zelf te besluiten dat je liever volgens een cyclisch tijdsbegrip zou willen leven.\u2019<\/p>\n

Arthur: \u2018Dan krijg je een beetje dat zweef-achtige\u2026\u2019
\nJarmo: \u2018Ja, maar al die samenzwevers en yogarechtse types hebben wel een zinnige behoefte, namelijk aan andere vormen van samenzijn, van verbinden. Maar ook daarvoor geldt dat het probleem is dat mensen dat soort behoeften niet politiseren, niet beschouwen als iets collectiefs.\u2019<\/p>\n

Arthur: \u2018Mensen denken dat het aan henzelf ligt als ze een burn-out krijgen.\u2019
\nJarmo: \u2018Daarom vormen de jaren zestig voor ons nog steeds zo\u2019n grote inspiratie. In die periode werd het politieke echt persoonlijk: mensen gingen het ideaal van systeemverandering combineren met experimenteren met andere manieren van leven. Dat was heel vruchtbaar.\u2019<\/p>\n

Ondertussen zijn veel van die experimenten uiteindelijk mislukt. Gratis kinderopvang is er bijvoorbeeld nooit gekomen; De Nederlandsche Bank werd ondanks felle protesten gewoon gebouwd in de Amsterdamse binnenstad; het witte-fietsenplan was een leuk idee maar een ramp in de praktijk.\u00a0<\/em><\/p>\n

Arthur: \u2018Dat is natuurlijk een heel neoliberale zienswijze: er is een plan, en als dat niet lukt, heeft het gefaald. Maar revolutionaire politieke impuls brengt altijd effecten met zich mee die je niet had voorzien. Het is voor moderne mensen heel lastig om iets te beginnen waarvan de uitkomst niet vaststaat, waarvan de meetbaarheid van het uiteindelijke succes niet duidelijk is. Toch pleiten wij ervoor om alsnog die moed tot het nieuwe en onbekende op te vatten.\u2019<\/p>\n

Optimisme is iets voor de elite, schrijven jullie. In hoeverre behoren jullie tot die elite?<\/em><\/p>\n

Jarmo: \u2018We bedoelen daarmee een soort optimisme richting het historische verloop. Een vertrouwen in een goede uitkomst. Dat kun je alleen hebben als je observeert van een afstand en niet geconfronteerd wordt met de mensen die het gewicht dragen van dat historische verloop. Als je profiteert, dus.\u2019<\/p>\n

Arthur: \u2018Optimisme hangt samen met een vooruitgangsidee, het idee dat het wel goed komt, dat we heus wel een oplossing gaan vinden voor al die CO2-uitstoot. Maar dat idee gaat voorbij aan het feit dat de ontwikkelingen van de afgelopen eeuwen \u00fcberhaupt niet mogelijk waren geweest zonder bijvoorbeeld kolonialisme en het onherstelbaar vernietigen van de natuur. Alleen al om die reden is die vorm van optimisme bizar te noemen. Maar dat betekent niet dat we dan maar pessimistisch moeten zijn. Zowel optimisme als pessimisme zorgt voor een passieve kijk op de mens. Een optimist denkt niet na over verandering. En een pessimist denkt dat verandering niet bestaat.\u2019<\/p>\n

\"Arthur<\/p>\n

Vertrouwen<\/h5>\n

Ze spreken veel mensen die behoorlijk fatalistisch zijn, vertellen Arthur en Jarmo. Die zeggen: het heeft toch allemaal geen zin meer, als individu kan ik niets doen, de aarde is toch al naar de klote. \u2018Met dit boek willen wij tegen precies die mensen zeggen dat het altijd w\u00e9l zin heeft om in actie te komen,\u2019 zegt Arthur. \u2018En ten tweede: dat die actie altijd al gaande \u00eds. Zelfs onder de meest afgrijselijke omstandigheden proberen mensen altijd nog iets te veranderen. Er is nooit een punt waarop het niet zinvol is je bij hen aan te sluiten.\u2019<\/p>\n

‘We moeten gaan handelen op een andere manier dan we gewend zijn. En daar hebben we een nieuw soort moed voor nodig.’<\/p><\/blockquote>\n

Jarmo: \u2018We willen niet tegen mensen zeggen wat ze precies moeten doen of pretenderen dat wij de antwoorden hebben. Wat we wel willen zeggen, is dat dit de tijd is om andere dingen te willen dan wat we hebben ge\u00ebrfd.\u2019<\/p>\n

Arthur: \u2018Mag ik nog iets zeggen?\u2019<\/p>\n

Jarmo: \u2018Uiteraard.\u2019<\/p>\n

Arthur: \u2018Als je in je persoonlijke leven met een crisis wordt geconfronteerd, betekent dat dat je op een nieuwe manier moet gaan leven. En dat is precies wat er nu aan de hand is met de hele wereld. Onze manier van leven destabiliseert het leven zelf. Dat is de kwestie waar we nu voor staan. Een nihilistische houding is vervolgens toch vasthouden aan die manier van leven. Terwijl het absoluut niet erg is als de samenleving zoals die nu bestaat niet door kan gaan. Dat is niet het probleem. Het probleem is niet dat we in de toekomst misschien niet dezelfde liberale vrijheden zullen hebben die we nu hebben; dat we misschien met minder moeten gaan leven. Het probleem is de actuele ondermijning van het leven door onze huidige leefwijze. En die situatie stelt ons voor een taak: we moeten gaan handelen op een andere manier dan we gewend zijn. En daar hebben we een nieuw soort moed voor nodig. En vertrouwen in onszelf en in elkaar.\u2019<\/p>\n\n

\n
\n
Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n \n
Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n <\/div>\n\n
\n
\n Ja, dit wil ik ><\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n
Zelf nadenken<\/h5>\n

Waarom is het zo vervreemdend om iemand over jou te horen praten? Vermoedelijk omdat je op zo\u2019n moment even door je eigen vierde wand heen prikt \u2013 je breekt kortstondig met je eigen, beperkte point of view<\/em>. Ineens zie je hoeveel andere zienswijzen er mogelijk zijn \u2013 op de wereld om je heen, op de mensen die je kent, op jou. Jouw waarheid is niet d\u00e9 waarheid, slechts \u00e9\u00e9n waarheid \u2013 zelfs als het gaat om je visie op jezelf.<\/p>\n

Anti-nihilisme<\/em> leest op een bepaalde manier als een opgevangen gesprek over onze samenleving; over de lezer zelf en over de mens in het algemeen. Arthur en Jarmo voorzien je van een nieuwe zienswijze \u2013 een manier van kijken naar je eigen situatie die verder reikt dan je persoonlijke blik, die jouw gevoelens en handelingen in een breder perspectief zet.<\/p>\n

Wat hopen ze, vraag ik \u2013 dat de lezers door hun boek spontaan de barricaden opgaan? Ja, natuurlijk, zeggen ze, maar meer realistisch gezien hopen ze vooral dat mensen \u2018geraakt zijn\u2019. \u2018Wij komen natuurlijk niet met een kant-en-klare oplossing,\u2019 zegt Jarmo, \u2018zoiets als gratis geld voor iedereen. Wij denken dat mensen zelf moeten gaan nadenken. Want er is niet \u00e9\u00e9n oplossing voor alles. Er zijn talloze oplossingen, groot en klein. En het gaat erom dat mensen die samen gaan uitvinden.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De tweeling Arthur en Jarmo Berkhout brengt hun filosofie in de praktijk. \u00c9n maakt het politiek. Het moet anders dan we gewend zijn, stellen ze in hun boek Anti-nihilisme. Arthur: \u2018Engagement begint pas op het moment dat je accepteert dat je schuldig bent.\u2019 Jarmo: \u2018Lifestylekeuzes worden pas zinvol als je ze politiseert.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-549643","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-cultuur","dossier-leven","article_type-interview"],"acf":[],"author_name":"Doortje Smithuijsen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/549643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=549643"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/549643\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Doortje Smithuijsen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=549643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=549643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}