{"id":546649,"date":"2022-08-30T05:00:42","date_gmt":"2022-08-30T03:00:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=546649"},"modified":"2022-08-30T11:01:56","modified_gmt":"2022-08-30T09:01:56","slug":"dubbelheid-essentie-menigte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/dubbelheid-essentie-menigte\/","title":{"rendered":"Elke menigte is een mengsel van dwang en vrijwilligheid"},"content":{"rendered":"

Het verschijnsel \u2018volgers\u2019 is een nieuw fenomeen in de geschiedenis van massa\u2019s en collectiviteiten. Kim Kardashian en Kylie Jenner hebben er respectievelijk 360 en 326 miljoen. Wat te denken van zoveel volgers? Hebben we hier te maken met een lonely crowd<\/em>, een menigte die zich collectief aan hetzelfde laaft?<\/p>\n

Vroeger, in de christelijke tijd, waren volgers volgelingen. Er is wel verschil. Voorwaarde voor het hedendaagse volgen is dat de lichamen van de Kardashians (Kim en haar kinderen) in perfecte staat blijven en dat aan die perfectie permanent voor het oog van de volgers wordt gewerkt. Hun perfecte lichamen zijn garant gaan staan voor de perfectie van de wereld. Een kraaienpootje kan voor een beurskrach zorgen.<\/p>\n

dubbelheid<\/h5>\n

Massa\u2019s en collectiviteiten zijn altijd mengsels van dwang en vrijwilligheid geweest. Die dubbelheid vormt er de motoriek van. Men denkt zich met hart en ziel vrijwillig ergens bij aan te sluiten, maar het is ondenkbaar dat men zich niet zou aansluiten. Dat blijft min of meer onschuldig wanneer het gaat om het volgen van Paris Hilton en haar odyssee door de wereld van de parfums en de juiste oogschaduw. Dit soort volgen hoort thuis in het commerci\u00eble gekkenhuis. Dat is een inrichting waar je in en uit kunt lopen.<\/p>\n

Collectief gedrag blijft reminiscenties houden met de collectivisatie in heden en verleden in autoritaire staten. De Spaanse cultuurfilosoof Jos\u00e9 Ortega y Gasset noemde het \u2018horden\u2019, met alle onheilspellende kanten die erbij horen, een soort tsunami van mensen die alles kort en klein slaan wat ze tegenkomen.<\/p>\n

Het hedendaagse collectivisme is paradoxaal, doorschoten met individualisme, dagelijks gevoed door het wonder van ieders individuele communicatiemiddel, de smartphone. Dat is een unguilty pleasure<\/em> geworden. Niemand vindt het erg precies hetzelfde te doen als een ander als dat doen zoveel genoegen verschaft, te zien aan de vele lachende gezichten die al lopend met hun smartphone in de weer zijn. Ondertussen wordt de wereldeconomie beheerst door de bizarre rol die het waterhoofd aan miljarden speelt, in het bezit van TikTok, Facebook en Instagram.<\/p>\n

Collectivisme en verbinding zijn ongemerkt samengegaan, twee begrippen die hetzelfde zijn gaan willen, terwijl \u2018verbinding\u2019 duidelijk een kleffe religieuze lading heeft.<\/p><\/blockquote>\n

Het woord \u2018collectief\u2019 is zijn ongunstige klank kwijtgeraakt door de zegenrijke kanten van de digitalisering. \u2018Collectieven\u2019 zijn nu constructieve groepen die hunkeren naar de nieuwe saamhorigheid die \u2018verbinding\u2019 heet. Collectivisme en verbinding zijn ongemerkt samengegaan, twee begrippen die hetzelfde zijn gaan willen, terwijl \u2018verbinding\u2019 duidelijk een kleffe religieuze lading heeft.<\/p>\n

Er wordt met het woord \u2018collectief\u2019 ook iets nieuws uitgedrukt: een \u2018collectief\u2019 heeft nu alles te maken met avant-garde, het nieuwste van het nieuwste. \u2018Kunstenaarsgroep\u2019 kun je niet meer gebruiken, \u2018kunstenaarscollectief\u2019 valt samen met de voorhoede.<\/p>\n

Daar kleeft wel meteen iets ongemakkelijks aan: zo\u2019n collectief doet aan verbinding en \u2018inclusiviteit\u2019. Tijdens de kunstmanifestatie Sonsbeek 2016<\/em> was het ideaal van een kunstenaarscollectief \u2018From competition to compassion<\/em>\u2019. Die kameraadschap is mooi als ideaal, maar in de praktijk is dat inclusieve onmogelijk: er is geen ruimte meer voor iets niet-inclusiefs, voor tegenstrevers, voor competitie. Het Indonesische kunstenaarscollectief dat dit jaar de Documenta in Kassel inrichtte, was voor joodse kunstenaars niet inclusief omdat er antisemitisme in de tentoonstelling was geslopen.<\/p>\n

\u2018Collectieven\u2019 zijn leuk, als ze maar niet zo collectief zijn.<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het hedendaagse collectivisme is paradoxaal, doorschoten met individualisme, dagelijks gevoed door de smartphone.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-546649","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-cultuur","article_type-column"],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/546649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=546649"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/546649\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=546649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=546649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}