{"id":543129,"date":"2022-06-23T05:00:38","date_gmt":"2022-06-23T03:00:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=543129"},"modified":"2022-06-23T08:43:51","modified_gmt":"2022-06-23T06:43:51","slug":"defensie-kamer-herwijnen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/defensie-kamer-herwijnen\/","title":{"rendered":"Defensie passeerde de Kamer voor een nieuwe radar in Herwijnen"},"content":{"rendered":"

De inwoners van het Gelderse Herwijnen vinden het wel genoeg: er staat al een KNMI-radar op steenworp afstand van het dorp en bovendien is er vanaf de Waal veel scheepsverkeer met bijbehorende radars. \u2018Herwijnen heeft zijn portie radars wel gehad,\u2019 klinkt het steevast vanuit het Betuwedorp.<\/p>\n

Daarom protesteren de dorpelingen al vier jaar tegen de komst van een defensieradar in hun dorp, die de oude in Nieuw-Milligen moet vervangen. Na een reeks inspraakavonden die eerder deden denken aan een overheidsmonoloog en druk vanuit Den Haag op de lokale gemeenteraadsleden was de maat vol: er werd in de gemeenteraad West Betuwe unaniem tegen de komst van een defensieradar gestemd. Ook het voltallige college B&W schaarde zich achter het protest.<\/p>\n

Maar in 2019 kwam de staatssecretaris van Defensie, Barbara Visser (VVD), precies een maand voor het zomerreces met een Kamerbrief: het kabinet zou gebruik gaan maken van de rijksco\u00f6rdinatieregeling (RCR), en kon zo \u2013 op gronden van nationaal belang \u2013 de stem van de gemeenteraad overrulen. Terwijl de gemeenteraadsleden was beloofd dat Defensie niets zou doordrukken. \u2018Dat steekt mij,\u2019 zegt Ad van Krieken, die als CDA-raadslid tegenstemde. \u2018Defensie beloofde onze stem serieus te nemen. Het voelde alsof ze dat alleen deden, wanneer we met ze meestemden.\u2019<\/p>\n

In de Kamerbrief is te lezen dat zowel de Eerste als Tweede Kamer moet instemmen met de rijksco\u00f6rdinatieregeling, maar als ze binnen vier weken \u2013 in dit geval vlak voor het zomerreces \u2013 geen bezwaar maken wordt dit opgevat als toestemming. Bij geen gehoor, rechtdoor.<\/p>\n

De raadsleden gaven zich nog niet gewonnen. Ze trokken aan de bel bij hun Haagse partijgenoten en met succes: \u00e9\u00e9n dag voor de deadline vroeg Jo\u00ebl Voordewind (CU) een debat aan voor na het zomerreces. Toen debatteerde de Kamer over de radar in Herwijnen, maar bracht geen stem uit over de rijksco\u00f6rdinatieregeling. In\u00a0plaats daarvan besloot de Kamer de motie aan te houden, om er later over te stemmen.<\/p>\n

Dat gebeurde pas in februari 2021, een jaar nadat het kabinet \u2013 ondanks het ontbreken van toestemming van de Tweede Kamer \u2013 de rijksco\u00f6rdinatieregeling had gepubliceerd in de Staatscourant, waarin nieuwe regelgeving en genomen besluiten bekend worden gemaakt. Zo duwde het kabinet de regeling erdoor zonder toestemming van de Kamer af te wachten.<\/p>\n

(Geen) groen licht<\/h5>\n

Uit Wob-documenten blijkt dat hierover intern bij Defensie discussie ontstond. \u2018Is de staatssecretaris gerechtigd de RCR in te zetten? Dat is de hamvraag,\u2019 mailt een medewerker van de Bestuursstaf van Defensie. \u2018Het gegeven is nog steeds onduidelijk, ook voor de griffiers, of de Tweede Kamer nou groen licht heeft gegeven of niet.\u2019<\/p>\n

Het ministerie van Defensie laat Vrij Nederland weten de rijksco\u00f6rdinatieregeling als geldig te zien: de Tweede Kamer heeft er immers over gesproken. Op de vraag of de staatssecretaris \u2013 dat is nu Christophe van der Maat (VVD) \u2013 het spreken over een onderwerp in de Tweede Kamer gelijkschakelt aan toestemming geven laat het ministerie weten dat er \u2018meer is gebeurd dan alleen spreken over\u2019 en verwijst naar een afgewezen motie van Sadet Karabulut (SP) en John Kerstens (PvdA). Deze motie riep op \u2018het militair radarstation niet in Herwijnen te plaatsen en op zoek te gaan naar een andere locatie\u2019. Het gebrek aan meerderheid voor deze motie interpreteert het ministerie \u2018vanzelfsprekend\u2019 als groen licht.<\/p>\n

Wat Defensie bij het selectieve citaat uit de Kamerbrief<\/a> niet vermeld, is dat deze motie ging over het \u2018verlies van vertrouwen\u2019 door lokale bewoners, en niet over het uitspreken van steun (of afkeuring) voor de toepassing van de rijksco\u00f6rdinatieregeling als middel om de locatie Herwijnen te realiseren.<\/p>\n

Hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans van de Universiteit Leiden gaat er niet in mee: \u2018Van stilzwijgende goedkeuring na verloop van vier weken kan door het debat geen sprake zijn. Dat de Tweede Kamer \u2018vergeten\u2019 is het weer op te pakken doet daar niets aan af, er is geen groen licht gekomen voor de RCR.\u2019<\/p>\n

Tot deze conclusie komt ook zijn collega Michiel de Vries van de Radboud Universiteit die constateert dat de regeling zonder deze toestemming \u2018formeel niet geldig is\u2019. Volgens hem is het nu aan de Tweede Kamer dit te corrigeren: \u2018Daar ligt de bal\u2019.<\/p>\n

Collega Herman Br\u00f6ring, hoogleraar bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, is ook kritisch, met name op de Tweede Kamer. Volgens hem verdient juist een stevig middel als de rijksco\u00f6rdinatieregeling kritische Kamerogen. \u2018Want je neemt als kabinet dan feitelijk het bestuur over, daar moet je terughoudend in zijn.\u2019<\/p>\n

Hij wijst erop dat er door een afwezige Kamer een \u2018bijzondere casus\u2019 is ontstaan. Want hoewel met het ontbreken van expliciete toestemming de RCR staatsrechtelijk niet goed is verlopen, heeft het doorduwen van het kabinet wel voor een nieuwe bestuursrechterlijke realiteit gezorgd. \u2018De besluiten die hierna zijn genomen, zijn ondanks de staatsrechtelijke onzorgvuldigheid niet per se onrechtmatig.\u2019<\/p>\n

\u2018Staatsrechtelijk niet zo adequaat\u2019<\/h5>\n

Begin deze maand \u2013 weer \u00e9\u00e9n maand voor het reces \u2013 stuurde Defensie eindelijk het onderzoek (gedateerd op 22 januari 2022) naar alternatieve locaties in Herwijnen richting de Tweede Kamer. De conclusie: \u2018Er is onvoldoende perspectief om binnen afzienbare tijd te komen tot een kansrijke en meer geschikte locatie dan Herwijnen.\u2019 En dus wordt de rijksco\u00f6rdinatieregeling wat betreft het kabinet doorgezet.<\/p>\n

\u2018Zo gaat het de hele tijd,\u2019 verzucht bewoner en initiatiefnemer van de Stichting Niet Nog Een Radar in Herwijnen, Ruben van der Horst. \u2018Maanden hoor je niets, wordt er niet gereageerd op mailtjes of verzoeken om vervolgens ineens te horen dat het echt niet anders kan.\u2019<\/p>\n

OC Spit benaderde de partijen die in 2019 een debat aanvroegen en in verweer kwamen tegen de radar. Maar die geven nu niet thuis. Het CDA, GroenLinks en D66 konden niet vertellen wat hun standpunt is.<\/p>\n

ChristenUnie laat op de valreep weten \u2018nog niet toe te zijn aan een finaal standpunt over de radar in Herwijnen. Er volgt nog een debat, daarna moet de fractie een definitief besluit nemen\u2019. Op de vraag wat ze ervan vinden dat het kabinet de Kamer heeft gepasseerd met de rijksco\u00f6rdinatieregeling volgt geen concreet antwoord.<\/p>\n

\u2018Toch raar dat je het eerst als Kamer agendeert, en vervolgens op zijn beloop laat. Mensen krijgen dan verwachtingen. Dit helpt echt niet in het politieke vertrouwen,\u2019 zegt professor Br\u00f6ring.<\/p>\n

Jasper van Dijk van de SP, een van de partijen die in verweer kwam, acht zich als Kamerlid gepasseerd en laat weten dat de \u2018Tweede Kamer nu de tanden moet laten zien. Ik wil zo snel mogelijk een debat, al vrees ik dat de coalitie gaat meebuigen met de regering.\u2019<\/p>\n

\u2018De Kamer is staatsrechtelijk niet zo adequaat geweest. Dan roepen Kamerleden wat om een achterban met regionale stemmers te bedienen, trekken ze aan de bel en doen ze een beetje zodat men het idee krijgt dat ze voor je opkomen, maar er spelen ook andere nationale partij- en coalitiebelangen,\u2019 stelt Br\u00f6ring.<\/p>\n

In deze onduidelijkheid zit de frustratie, vertelt CDA-raadslid in gemeente West Betuwe Ad van Krieken. \u2018Eerst zegt Defensie: als de gemeenteraad tegenstemt gaan we niet doordrukken. Gebeurt toch. Dan zegt de minister van Defensie (destijds Ank Bijleveld van het CDA, red.) in een Zoomsessie dat ze de moties gaan uitvoeren. Doen ze niet.\u2019 Van Krieken voelt zich \u2018voor de mal gehouden\u2019.<\/p>\n

\u2018Herkenbaar,\u2019 vindt Br\u00f6ring. \u2018Deze onduidelijke communicatie zie je ook bij windmolenparken, dan worden plots definities toch even geherinterpreteerd of normen aangepast omdat het project gewoon door moet gaan. Men durft hierin niet eerlijk te zijn en d\u00e1\u00e1r worden mensen juist boos van.\u2019<\/p>\n

Het steekt de bewoners dat ze ondanks de koninklijke route \u2013 brieven, bezwaren en gesprekken \u2013 de deur in het gezicht krijgen: \u2018We zijn niet met een tractor dingen omver gaan rijden. We hebben gelijk gekregen van de gemeenteraad, de provincie, het parlement en toch word je weggeblazen,\u2019 zegt bewoner Ruben van der Horst cynisch. \u2018Je wint, en toch verlies je. Zo voelt het.\u2019<\/p>\n

Hoe nu verder is de vraag die voorlopig boven de markt hangt. De Tweede Kamer debatteert 29 juni weer over de radar.<\/p>\n

Binnenkort in Vrij Nederland: een uitgebreide reconstructie over de radar in Herwijnen en hoe de Rijksoverheid een keurig Betuwedorp in het harnas joeg. Dit verhaal is onderdeel van het SPIT-project Wonen daar mensen dan?<\/a>, een journalistieke zoektocht naar wie de macht heeft over uw achtertuin.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De inwoners van het Gelderse Herwijnen vinden het wel genoeg: er staat al een KNMI-radar op steenworp afstand van het dorp en bovendien is er vanaf de Waal veel scheepsverkeer met bijbehorende radars. \u2018Herwijnen heeft zijn portie radars wel gehad,\u2019 klinkt het steevast vanuit het Betuwedorp. Daarom protesteren de dorpelingen al vier jaar tegen de […]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-543129","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-macht","article_type-nieuwsbericht"],"acf":[],"author_name":"Dieuwertje Kuijpers, Parcival Weijnen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/543129","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=543129"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/543129\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Dieuwertje Kuijpers, Parcival Weijnen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=543129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=543129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}