Voortdurende vernederingen<\/h5>\n
Louis boekte eerder literaire kassuccessen met boeken als Ze hebben mijn vader vermoord<\/em> en Weg met Eddy Bellegeule<\/em>, waarin hij zijn jeugd gebruikt ter illustratie van een groter, politiek punt: dat van klassenverschillen. In die eerste boeken domineert het systeem, het maatschappelijk model dat, in Louis\u2019 ogen, wordt vormgegeven door een handjevol hooggeplaatsten die geen weet hebben van de voortdurende vernederingen waaraan zij de arbeidersklasse onderwerpen. Ze schetsen een wereld waarin het systeem het vrijwel altijd wint van individuele acties: eenmaal overgeleverd aan het bestaan van fabrieksarbeider is er nauwelijks hoop op verbetering. Armoede en alcoholisme liggen als vanzelfsprekend op de loer.<\/p>\n In zijn nieuwe boek Veranderen: methode<\/em> staat dat systeem wat op afstand. Anders dan in Ze hebben mijn vader vermoord<\/em> hier geen directe politieke aanklacht tegen de zittende macht. En het geweld dat hem ten deel valt, is in dit boek minder fysiek dan in zijn eerdere werk, al zou Louis zichzelf niet zijn als hij niet zou vinden dat ook hier sprake is van geweld; klassengeweld, in dit geval.<\/p>\n In Veranderen: methode<\/em> is de onderdrukking van het systeem platgeslagen tot de talloze, eindeloze hordes en hobbels die hoofdpersoon \u00c9douard Louis moet nemen om erbij te horen, zijn dorp te ontvluchten, gelukkig te zijn, het te redden, het te maken, te kunnen ademen. Zodra er \u00e9\u00e9n horde is genomen, doemt er een andere op, niet in de laatste plaats omdat hij als jongen van bescheiden komaf soms geen weet heeft van de kansen die de andere klassen voor lief nemen. Veelzeggend is het hoofdstuk waarin hij ontdekt dat er zoiets bestaat als de Universiteit van Oxford, dat je daar heen kunt, mits je de juiste connecties en fondsen aanspreekt. Een schoolgenootje vertelt hem achteloos dat dat haar plan is, waarna hij aan het googelen slaat en besluit daar \u00f3\u00f3k heen te willen, want boven alles wil hij \u00e9\u00e9n ding: verder komen. \u2018Ik wilde bestaan, en bestaan betekende uitblinken.\u2019<\/p>\n Dat klinkt vermoeiend.<\/em><\/p>\n \u2018Haha. Zo voelde ik me toen ik opgroeide. Uiteindelijk is dit ook een eenvoudig verhaal van een homoseksuele jongen die steeds vernederd werd en vervolgens \u00e1lles doet om dat gevoel te overwinnen. Ik weet nog zo goed dat ik een jaar of zeven, acht was, en de jongens op school spuugden op me, vertelden me hoe vies ik was, en ik w\u00e9\u00e9t nog dat ik toen dacht: op een dag doe ik iets dat zij nooit zullen doen. Dat zal mijn wraak zijn. En dan zullen ze naar me kijken en denken: waarom spuugden wij ooit op hem?\u2019<\/p>\n Je boeken gaan over hoe een systeem arme mensen vernedert en vernietigt. Maar dit boek lijkt ook te gaan over individuele keuzes. Zoals dat moment dat je net beschrijft. Dat is toch jouw eigen handelen?<\/em><\/p>\n \u2018Ik zie dat niet zo, ik weet niet waarom ik zo reageerde. Waarom ben ik geen verlegen jongetje geworden? Waarom hield ik me niet stil? Waarom heb ik geen zelfmoord gepleegd? Ik heb er vaak genoeg over nagedacht. Ja, waarom? Ik geloof niet zo dat mijn reactie uniek voor mij is, het is meer het gevolg van een samenkomst van allerlei ontmoetingen, te beginnen met mijn vader die mijn moeder ontmoet. Ik had als kind een favoriete film, over de Big Bang \u2013 over hoe er altijd een mix van totaal toevallige factoren is die ervoor zorgen dat de aarde \u00fcberhaupt bestaat, dat je reageert zoals je reageert, dat je bent zoals je bent.\u2019<\/p>\n Als je stelt: ik wilde bestaan, en bestaan betekende uitblinken, dan betekent dat misschien ook dat als je niet uitblinkt, je niet mag bestaan.<\/em><\/p>\n \u2018Dat ervoer ik zo toen ik jonger was, ja. Ik dacht dat ik de pijn en de schaamte die ik voelde omdat ik een faggot<\/em> was, alleen kon overleven door iets te doen wat niemand deed.\u2019<\/p>\n Mag je dan falen?<\/em><\/p>\n Glimlacht. \u2018Laat ik een beter antwoord geven dan het antwoord dat ik je net gaf over de Big Bang: ik denk dat het bij mijn moeder vandaan komt. Een heel sterke vrouw: ondanks alle shit die ze heeft meegemaakt, is ze in staat om gewoon d\u00f3\u00f3r te gaan. Dat heb ik van haar. Als ik een tegenslag ervaar, dan krijg ik de neiging om ergens anders iets op te bouwen. En dat ervoer ik als tiener \u2013 het gevoel: ik moet hier weg, ik moet ontsnappen. Dat rusteloze.\u2019<\/p>\n Die soms uitputtende energie drijft de hoofdpersoon \u00c9douard Louis ertoe om steeds verder te gaan: als hij maar alle juiste boeken heeft gelezen, heeft hij het gemaakt. Als hij maar bevriend raakt met die ene persoon, is hij binnen. Zolang hij maar presteert, komt er ergens een moment dat hij kan rusten, veilig is, kalm. In het boek culmineert dat in het moment dat hij wordt toegelaten tot de meest prestigieuze school van Parijs, de \u00c9cole Normale Sup\u00e9rieure, een school waar de elite van de elite les krijgt, al een grote stap voor een \u2018gewone\u2019 provinciaal uit Amiens, laat staan voor een jongen als hij, voor wie Amiens ooit de grote stad was. Hij beschrijft hoe hij op zijn knie\u00ebn valt als hij de brief krijgt waarin staat dat hij is toegelaten. \u2018Ik bleef mezelf voorhouden: ik ben gered, ik ben gered.\u2019<\/p>\n Het boek verhaalt over hoe je jezelf steeds verder pusht, met de belofte dat je op een dag op een punt zult zijn aangekomen dat je mag rusten.<\/em><\/p>\n \u2018Ha, ja, dat was altijd de belofte.\u2019<\/p>\n Is dat nog steeds zo?<\/em><\/p>\n \u2018Ja, nog steeds. Al ben ik wel rustiger geworden, de laatste jaren.\u2019<\/p>\n Scherp: \u2018Maar weet je, het gaat niet over mij. Ik schrijf geen boeken om over mezelf te praten of als therapie. Daar heb ik andere manieren voor, daar heb ik een priv\u00e9leven voor. Ik heb vrienden, een geliefde, een therapeut. Ik vind dat je dit moet zien op een politiek niveau, een collectief niveau. Dit is politiek, alles is politiek.\u2019<\/p>\n Een van de dingen die je politiek maakt, is de term <\/em>transfuge de classe. Wat is dat?<\/em><\/p>\n \u2018Het is meer dan simpelweg klassenmigrant. Soms hoor je tegenwoordig ook het woord transclasse<\/em>, iemand die zich van de ene naar de andere klasse begeeft. Transfuge de classe<\/em> heeft ook iets in zich van een overloper, van geweld. En daar is het me precies om te doen: het geweld, of het nu fysiek of mentaal is, inzichtelijk maken dat je overkomt als je naar een andere klasse migreert. Dat je altijd moet blijven bewijzen dat je erbij hoort. Dat is wat ongelijkheid is: dat je veel meer energie moet steken in het bereiken van hetzelfde resultaat wanneer je uit een arbeidersklasse komt dan wanneer als je van gegoede komaf bent.<\/p>\n ‘Ik tracht een nieuwe taal te vinden voor die arbeidersklasse, want als je over ze blijft praten zoals in de jaren ’50 heb je het niet over hen.\u2019<\/p><\/blockquote>\n Toen ik in de bourgeoisie arriveerde, was het bizar om te zien hoe je dan, als je halfslim bent, naar de meest prestigieuze scholen kunt, en hoe je met een arbeidersachtergrond een Einstein kan zijn maar niet hoger komt dan de middelbare school. Dit boek is een manifest voor de klassenreizigers, voor de pijn die zij ervaren. De mensen die je achterlaat op je pad, de mensen die je vertellen dat je niet goed genoeg bent, het aanpassingsproces, jezelf veranderen. Dat is niet iets wat je iemand individueel mag aanrekenen, dat is onderdeel van een proces van klassengeweld. Daar moet het over gaan: klasse moet weer onderwerp van gesprek zijn.\u2019<\/p>\n Waarom is het dat nu niet?<\/em><\/p>\n \u2018Omdat er sinds de jaren \u201980 een ideologische backlash is geweest tegen het hele idee van klasse. Na de oorlog was het idee van klasse evident \u2013 er waren in veel Europese landen grote marxistische partijen. Ik wil niet zeggen dat ik het in alles met die partijen eens ben, maar ik bedoel: het was op zijn minst een politiek thema. Je ziet het ook in de literatuur, met schrijvers als Marguerite Duras en Simone de Beauvoir. Maar in de jaren \u201980 en \u201990 kwam er een switch naar verhalen van de bourgeoisie, meer autofictie, over individuele levens, scheidingen, het leven in de stad. Grote thema\u2019s als ongelijkheid en kolonialisme werden naar de achtergrond verdreven.<\/p>\n Nu zie je dat er een nieuwe generatie is opgestaan die klasse weer op de agenda zet. Want laten we wel zijn: het onderwerp is nooit \u00e9cht verdwenen. Klassenverschillen zijn overal. Mensen zijn niet gek: je kunt ze wel vertellen dat het er niet is, dat iedereen overal alles kan bereiken als je maar je best doet, maar dat is gewoon niet waar. En ook het hele idee van de arbeidersklasse, het ideaalbeeld dat wij daar nog altijd van hebben, klopt niet. We moeten dat herdefini\u00ebren. Dat is wat ik probeer te doen in mijn werk. We hebben het eerder over de moedige arbeidersklasse, de fabrieksarbeider die na een dag eerlijk werk thuiskomt bij zijn vrouw, dan over de realiteit: de uitbuiting, de armoede, de stress die hard werken voor weinig geld met zich meebrengt. D\u00e1\u00e1r moeten we het over hebben. Ik tracht een nieuwe taal te vinden voor die arbeidersklasse, want als je over ze blijft praten zoals in de jaren \u201950 heb je het niet over hen.\u2019<\/p>\n\n \u00c9douard Louis is, zeker in Frankrijk, veel meer dan een romanschrijver die put uit zijn eigen ervaringen. Hij is een vooraanstaand politiek activist, iemand die vaak de straat op gaat om te protesteren tegen ongelijkheid, racisme, politiegeweld, het beleid van Emmanuel Macron. Hij plaatst zichzelf links van het spectrum (\u2018Linkser dan Piketty,\u2019 grapt hij), put veelvuldig uit het werk van socioloog Pierre Bourdieu (1930-2002) om zijn idee\u00ebn te funderen. Hij hoort in een traditie die eerder werd ingezet door mensen als filmmaker Ken Loach (bekend van sociaal realistische drama\u2019s als I, Daniel Blake<\/em>), of de Franse filosoof Didier Eribon, die Terug naar Reims<\/em> schreef \u2013 net als het werk van Louis een hervertelling van de wereld van de arbeidersklasse. In Veranderen: methode<\/em> beschrijft Louis hoe een lezing van deze Didier Eribon zijn leven \u2018volledig en onherroepelijk\u2019 een andere wending gaf: dankzij Eribon ging hij lezen. Dankzij Eribon belandde hij op de juiste school. Toen hij zich wilde wreken op de jongens die hem in elkaar hadden geslagen, realiseerde hij zich dat hij moest worden als Eribon.<\/p>\n![\"Edouard](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ReneedeGroot_VrijNederland_EdouardLouis_03-640x853.jpg\")
<\/p>\nGered<\/h5>\n
![\"Edouard](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ReneedeGroot_VrijNederland_EdouardLouis_04-640x853.jpg\")
<\/p>\nLinkser dan Piketty<\/h5>\n
![\"Edouard](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ReneedeGroot_VrijNederland_EdouardLouis_05-640x853.jpg\")
<\/p>\n