{"id":529033,"date":"2022-03-22T04:00:15","date_gmt":"2022-03-22T03:00:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=529033"},"modified":"2022-03-21T13:54:46","modified_gmt":"2022-03-21T12:54:46","slug":"compenseer-niet-iedereen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/compenseer-niet-iedereen\/","title":{"rendered":"Compenseer niet iedereen voor de gestegen olie- en gasprijzen"},"content":{"rendered":"

Door de Russische invasie in Oekra\u00efne zijn de olie- en gasprijzen tot recordhoogtes opgelopen. Een vat ruwe Brent-olie kostte<\/a> op 11 maart 112 dollar, een stijging van ongeveer 50 procent ten opzichte van het begin van dit jaar. Ook de gasprijzen zijn sinds het begin van de oorlog ongeveer verdubbeld<\/a> en gas kost nu rond de 130 euro per megawatt-uur, ruwweg het equivalent van 225 euro voor een vat ruwe olie.<\/p>\n

Alom wordt gevreesd dat het aanbod van Russische olie en gas op wereldmarkten door de sancties zal afnemen. Zo hebben de presidenten Biden van de VS en Trudeau van Canada aangekondigd<\/a> dat hun landen geen olie en gas meer zullen importeren uit Rusland.<\/p>\n

Daarnaast kan Poetin besluiten om de olie- en gaskranen dicht te draaien als de oorlog verder zou escaleren.<\/p>\n

De energieprijzen zijn het afgelopen jaar, nog voordat de oorlog in Oekra\u00efne uitbarstte, al zo sterk gestegen dat, als huishoudens een nieuw energiecontract afsluiten, zij ongeveer 1.264 euro per jaar<\/a> extra moeten betalen bij een gemiddeld energieverbruik.<\/p>\n

In een nogal optimistische raming<\/a> \u2013 gezien de recente ontwikkelingen \u2013 berekende het Centraal Planbureau (CPB) dat mensen dit jaar 2,7 procent minder koopkracht hebben. Die koopkrachtdaling kan makkelijk 1 procentpunt groter uitvallen als de energieprijzen langer hoog blijven door de oorlog in Oekra\u00efne.<\/p>\n

Zeer onverstandig beleid<\/h5>\n

Altijd als het CPB met slechte koopkrachtcijfers komt, ontstaat in Den Haag lichte paniek, zeker in verkiezingstijd. Ronkende retoriek schalt vervolgens door het parlement over de middenklasse die hard in de portemonnee wordt geraakt.<\/p>\n

Regering Rutte-IV heeft zich daarom genoodzaakt gevoeld om op stel en sprong uitermate onverstandige beloftes aan de bevolking te doen. Ze heeft aangekondigd<\/a> om voor 2,8 miljard euro compensatie te bieden voor de gestegen energie- en brandstofprijzen door de brandstofaccijns voor negen maanden te verlagen met 17,3 cent per liter benzine en 11,1\u00a0cent per liter diesel. Dit kost meer dan een miljard euro.<\/p>\n

Daarnaast wil het kabinet de btw op de energierekening voor gas en elektriciteit voor zes maanden verlagen van 21 naar 9 procent. Dit scheelt ongeveer 140 euro voor een huishouden met een gemiddeld verbruik en kost 1,3 miljard.<\/p>\n

Door de btw- en accijnsmaatregelen kan de koopkracht naar mijn inschatting met zo\u2019n 0,7 procent verbeteren.<\/p>\n

Tot slot verhoogt het kabinet de energietoelage die gemeenten huishoudens met een laag inkomen kunnen geven van 200 naar 800 euro, waarmee 0,5 miljard euro is gemoeid.<\/p>\n

De compensatie van 2,8 miljard komt bovenop de 3,2 miljard euro aan verlaging van de energiebelasting die eerder al is aangekondigd. Al met al wordt nu 6 miljard aan compensatie gegeven.<\/p>\n

Het klinkt allemaal sympathiek. Maar het is zeer onverstandig beleid, zeggen vrijwel alle economen. Bijvoorbeeld Pieter Hasekamp, directeur van het Centraal Planbureau, en Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank.<\/p>\n

De politiek weigert om de bevolking het eerlijke verhaal te vertellen. Nederland wordt door de hogere energie- en brandstofprijzen gewoon armer.<\/p><\/blockquote>\n

De politiek weigert om de bevolking het eerlijke verhaal te vertellen. Nederland wordt door de hogere energie- en brandstofprijzen gewoon armer. Aan dat verlies is helemaal niets te doen. Den Haag moet daarom aan de bevolking uitleggen: wij kunnen het probleem van hogere energie- en brandstofkosten niet oplossen. Wij moeten als land dat onvermijdelijke verlies accepteren.<\/p>\n

Bovendien, die 2,7 procent koopkrachtverlies kunnen we als een van de allerrijkste landen in de wereld gemiddeld genomen gemakkelijk dragen. De spaarpotten zijn tijdens de coronacrisis ook royaal gevuld geraakt en zijn inmiddels opgelopen tot meer dan 400 miljard euro<\/a>.<\/p>\n

Het enige dat Nederland kan en moet doen, is voorkomen dat de lage inkomensgroepen onevenredig hard worden getroffen door energiearmoede. De laagste inkomensgroepen geven namelijk een groter deel van hun inkomen<\/a> uit aan de energierekening.<\/p>\n

De onvermijdelijke consequentie daarvan is dan dat de sterkste schouders n\u00f3g zwaardere lasten moeten dragen. Immers: als de lage inkomens niet in de min mogen gaan, dan moeten de midden- en hogere inkomens nog meer in de min gaan, aangezien we met zijn allen minder geld te verdelen hebben.<\/p>\n

Maar wat doet de regering? Iedereen<\/em> compenseren met lagere brandstofaccijnzen en btw-verlaging op de energierekening. Data van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laten zien dat de hogere inkomensgroepen relatief minder geld uitgeven aan energie, bijvoorbeeld omdat hun huizen beter ge\u00efsoleerd zijn. Maar ze geven veel meer geld uit aan benzine en diesel, want ze hebben veel vaker een (tweede) auto en rijden bovendien in veel grotere auto\u2019s. De combinatie van de btw- en accijnsmaatregelen zorgen er naar mijn inschatting voor dat alle inkomensgroepen er ruwweg evenveel op vooruitgaan, gemeten in procenten van hun inkomen.<\/p>\n

Daardoor komt het gros van de lagere btw op de energierekening en de lagere brandstofaccijnzen gewoon terecht bij de midden- en hoge inkomens. Ik schat dat 60 procent van de btw- en accijnsverlaging terecht komt bij de rijkste 30 procent van de huishoudens. De onderste 40 procent krijgt slechts 13 procent van dit geld. De rest gaat naar de middengroepen: 27 procent. De midden- en hoge inkomensgroepen trekken daarom in euro\u2019s gemeten veel meer profijt: de 30-procent rijkste mensen krijgt bijna vijf keer zoveel geld (1,4 miljard euro), als de armste 40 procent van de mensen (300 miljoen). De middengroepen krijgen ruim het dubbele (600 miljoen).<\/p>\n

Het compensatiebeleid is daarom volstrekt ondoelmatig en onrechtvaardig: de overheid strooit publiek geld in het rond en dat komt daardoor niet terecht bij diegenen die dat het meeste nodig hebben, maar vooral bij de hogere inkomensgroepen.<\/p>\n

Deze scheve effecten worden nog wat rechtgetrokken door de gemeentelijke energietoeslag (500 miljoen). Daarmee bedraagt het profijt voor de onderkant netto 800 miljoen, net wat hoger dan voor de middengroepen. De gemeentelijke energietoeslag ter compensatie van de gestegen energiekosten voor de allerarmste huishoudens is daarom wel doelmatig.<\/p>\n\n

Ondoelmatige maatregelen<\/h5>\n

Het kabinet had ook de uitkeringen, heffingskortingen of toeslagen kunnen verhogen; die zijn veel beter gericht op de lage inkomens dan de btw of de accijnzen.<\/p>\n

Het kabinet rijdt met het zwaarder subsidi\u00ebren van fossiele brandstoffen bovendien de energietransitie in de wielen. De hogere prijzen voor brandstof en energie zijn nog maar het begin van een doelmatige oplossing voor het klimaatprobleem, waar energiebesparing lonender wordt, net als de ontwikkeling van duurzame energiebronnen.<\/p>\n

Poetin profiteert ook van de Nederlandse compensatiemaatregelen. Een deel van de lagere belasting op de koper slaat namelijk neer bij de verkoper in de vorm van hogere energieprijzen, zeker als het aanbod relatief weinig reageert. Dus zolang Nederland gas blijft invoeren, mede dankzij de verlaagde btw, wordt de Russische oorlogskas gespekt.<\/p>\n

Met de compensatiemaatregelen laat Rutte IV eens temeer zien dat het geen lor geeft om solide beheer van overheidsfinanci\u00ebn en prudent omspringen met publiek geld.<\/p><\/blockquote>\n

En tot slot: met de compensatiemaatregelen laat Rutte IV eens temeer zien dat het geen lor geeft om solide beheer van overheidsfinanci\u00ebn en prudent omspringen met publiek geld. De maatregelen komen op een lange lijst<\/a> van economisch onverstandige maatregelen die toch worden doorgevoerd. Denk daarbij aan de tientallen miljarden die worden betaald aan klimaat- en stikstofvervuilers via de klimaat- en stikstoffondsen, de gratis kinderopvang of de afschaffing van het leenstelsel.<\/p>\n

De overheidsschuld zal door de compensatiemaatregelen nog verder oplopen. De huidige generaties teren daarmee op de zak van de toekomstige generaties.<\/p>\n

De Nederlandse politiek moet stoppen met economisch ondoelmatig beleid dat de minst draagkrachtigen nauwelijks helpt, de rijken een onnodig douceurtje overhandigt, de energietransitie alleen maar vertraagt, de oorlogskas van Poetin spekt en de rekening doorschuift naar volgende generaties. Nederland verdient betere politiek en beter beleid. Het is oorlog.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Door de Russische invasie in Oekra\u00efne zijn de olie- en gasprijzen tot recordhoogtes opgelopen. Een vat ruwe Brent-olie kostte op 11 maart 112 dollar, een stijging van ongeveer 50 procent ten opzichte van het begin van dit jaar. Ook de gasprijzen zijn sinds het begin van de oorlog ongeveer verdubbeld en gas kost nu rond […]<\/p>\n","protected":false},"author":139,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-529033","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-economie","dossier-macht","article_type-analyse"],"acf":[],"author_name":"Bas Jacobs","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/529033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=529033"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/529033\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Bas Jacobs","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=529033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=529033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}