{"id":528667,"date":"2022-03-14T04:00:48","date_gmt":"2022-03-14T03:00:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=528667"},"modified":"2022-03-15T15:04:07","modified_gmt":"2022-03-15T14:04:07","slug":"vakantieparken-omgevingswet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/vakantieparken-omgevingswet\/","title":{"rendered":"Kunnen gemeenten de verantwoordelijkheden van de Omgevingswet wel dragen?"},"content":{"rendered":"

Hans en Greetje van den Berg zitten met een aantal lotgenoten aan de keukentafel van een stenen bungalow op een vakantiepark in Putten. Hans is 83 en doof. Greetje is 80, lijdt aan de ziekte van Parkinson en is hartpati\u00ebnt. Ze zijn onlangs door de gemeente hun huis uitgezet. Als Greetje wil uitleggen hoe dat zo kwam, herinnert ze zich slechts flarden van het verhaal. \u2018We waren net terug van ons huurappartement in Spanje,\u2019 weet ze nog. \u2018Het was avond. Ergens in het voorjaar van 2018. Ik was herstellende van een hartinfarct. Iemand klopte aan en vroeg wat we in ons chalet deden.\u2019 Hoe het verder verliep is Greetje vergeten. Wat ze nog wel weet, is dat er twee weken na het bezoek een dwangsom van 60.000 euro op de mat viel.<\/p>\n

De man die bij het echtpaar voor de deur stond, was een buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) van de gemeente Putten. Aangesteld om te controleren of er mensen wonen op de Puttense vakantieparken. Het echtpaar deed dat, volgens de boa. Dat rapporteerde hij aan de jurist van de gemeente, die het bejaarde stel een brief stuurde, waarin ze zes maanden de tijd kregen een andere woonplek te vinden. Lukte dat niet, dan volgde een boete van 10.000 euro per maand, tot maximaal 60.000 euro.<\/p>\n

Hans en Greetje staan niet alleen in hun malaise. Terwijl het senseo-apparaat onophoudelijk ronkt, vertellen de lotgenoten aan de keukentafel ge\u00ebmotioneerd hun ervaringen. \u2018De gemeente Putten wil hier een moeder met twee kinderen op straat zetten.\u2019 \u2018Ze controleerden of een oude vrouw wel echt terminaal was, vijf dagen voor haar overlijden.\u2019 \u2018Bij mij klom een boa over het tuinhek om te zien of ik thuis was.\u2019 \u2018Ik kreeg een dwangsom van 60.000 euro omdat mijn partner naast mij op de bank zat. Ik mocht niet samenwonen van de gemeente.\u2019<\/p>\n

\n
De Omgevingswet<\/h5>\n

Op 1 januari 2023 wordt in Nederland de Omgevingswet ingevoerd. Honderden regelingen op het gebied van ruimtelijke ordening komen samen in de nieuwe wet, met als belangrijkste verandering dat gemeenten meer beslissingsbevoegdheid krijgen.<\/p>\n

Individuele burgers worden op die manier afhankelijker van de werking van lokale democratie\u00ebn. Hoe werkt dat in de praktijk? Kunnen lokale overheden die verantwoordelijkheid wel aan? Onderzoekscollectief Spit onderzoekt casussen waarin burgers aanlopen tegen bureaucratie, economische belangen en een starre bestuursstijl. De resultaten van het onderzoek verschijnen onder meer in Vrij Nederland. Dit is de derde aflevering. Op www.wonendaarmensendan.nl<\/a> verzamelt Spit verhalen van burgers. Tips? Info@oc-spit.com<\/a><\/p>\n

Lees hier het eerste deel van dit onderzoek ‘De openbare ruimte is nog steeds het speeltje van de overheid en bedrijven<\/a>‘ en het tweede ‘Hoezo inspraak? In de praktijk staat de burger vaak buitenspel<\/a>‘.<\/p>\n<\/div>\n

Maatwerk<\/h5>\n

In Nederland is het verboden om op een recreatiepark te wonen. Toch wonen er naar schatting zo\u2019n honderdduizend mensen in een recreatiewoning. Tot eind vorige eeuw lieten gemeenten dat oogluikend toe. Ze zagen het als een oplossing voor het woningtekort. Maar in 2002 besloot het Rijk orde op zaken te stellen. Wonen in een vakantiehuis moest \u00f3f worden gelegaliseerd, \u00f3f er moest worden gehandhaafd. Omdat ieder park en ieder huisje zijn eigen lokale problematiek kent, werd het aan gemeenten overgelaten welke van de twee het werd.<\/p>\n

Dit decentraliseren van verantwoordelijkheden is onderdeel van een tendens die al enige decennia speelt. De overheid wil burgers meer maatwerk bieden en hoopt dat te bereiken door meer beslissingsbevoegdheden bij lokale overheden te leggen. Die kennen de plaatselijke omstandigheden en staan het dichtst bij de burgers.<\/p>\n

De bekendste decentralisaties vonden plaats in de jeugd- en ouderenzorg. Op het terrein van de ruimtelijke ordening vindt de grote ommekeer 1 januari 2023 plaats. Dan treedt de Omgevingswet in werking. Een nieuwe wet die gemeenten meer macht geeft over de openbare ruimte. Nog meer dan nu bepalen zij straks waar mensen wonen, werken en recre\u00ebren. Lokale democratie\u00ebn komen daarmee aan het roer te staan van grote maatschappelijke opgaven als het oplossen van de woningnood en de energietransitie. Tegelijkertijd worden individuele burgers sterker afhankelijk van de werking van die lokale democratie\u00ebn.<\/p>\n

Zijn lokale democratie\u00ebn wel volwassen genoeg om die groeiende verantwoordelijkheden te dragen? Volgens de bewoners van de vakantieparken die Onderzoekscollectief Spit bezocht, zijn ze dat niet. De bewoners beschuldigen bestuurders van willekeur, disproportioneel optreden en het schenden van mensenrechten. Andersom betichten bestuurders bewoners van crimineel gedrag en moedwillig overtreden van de wet.<\/p>\n

Spit keek naar meerdere vakantieparken, en zag hoe economische en emotionele motieven in combinatie met slecht functionerende tegenmachten daar hebben geleid tot buitensporig optreden van de zittende macht. Een mechanisme dat niet op zichzelf staat, zeggen experts die wij spraken.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>De openbare ruimte is nog steeds het speeltje van de overheid en bedrijven<\/span>19 juni 2021<\/span><\/span><\/a>\n

Nieuw bestemmingsplan<\/h5>\n

Op het vakantiepark Horsterwold in Zeewolde staat de recreatiebungalow van de forsgebouwde ex-militair Rico Wanschers. Door de glazen pui aan de achterkant van zijn huis kijkt hij uit over zijn tuin en een aangrenzend natuurgebied. Wanschers bezit zijn paradijsje al twintig jaar. Veel plezier heeft hij er niet van. \u2018Als ik ook maar \u00e9\u00e9n dag in mijn huis zou wonen, riskeer ik een boete van 25.000 euro,\u2019 zegt hij.<\/p>\n

Wanschers kocht het plekje op 24 juli 2002, als bouwgrond van projectontwikkelaar Lisman. Die had het kort daarvoor van de gemeente overgenomen om er een vakantiepark voor semipermanente bewoning te ontwikkelen. Om dat te kunnen realiseren, sloot de ontwikkelaar een belangrijke overeenkomst met de gemeente: potenti\u00eble eigenaren mochten straks tot veertig weken per jaar in hun chalets wonen. Bleven ze daaronder, dan zaten ze goed, want dan heette het \u2013 volgens de regels van de gemeente \u2013 recre\u00ebren. Verbleven ze er langer, dan waren ze in overtreding, want dan woonden ze er permanent. \u2018Zo kwam het ook in de verkoopfolder van Lisman te staan, en in mijn koopcontract, en in de notari\u00eble akte,\u2019 zegt Wanschers.<\/p>\n

\u2018Maar twee jaar later veranderde de gemeente de regels. Ze stelde een nieuw bestemmingsplan op, waarin stond: \u201cTwaalf weken elders verblijven betekent niet dat er geen sprake is van permanente bewoning.\u201d\u2019<\/p>\n

Aanvankelijk hadden Wanschers en de overige huizenbezitters niet goed door wat die verandering inhield. Dat werd anders toen ze een last onder dwangsom in hun brievenbus vonden. \u2018We moesten 25.000 euro betalen als we de bewoning niet staakten.\u2019<\/p>\n

Maar volgens hun contract recre\u00eberden ze, dachten de vakantiehuizenbezitters. En hoe bepaalt een gemeente \u00fcberhaupt of je ergens recre\u00ebert of woont?<\/p>\n

\"Vakantieparken\"<\/p>\n

Bikkelharde handhaver<\/h5>\n

\u2018Dat is heel simpel,\u2019 zegt burgemeester Gerrit Jan Gorter vanuit zijn kantoor in het witte gemeentehuis van Zeewolde. \u2018Voor recre\u00ebren <\/em>en permanente bewoning<\/em> bestaan geen landelijke definities. Het is aan het gemeentebestuur om daar invulling aan te geven. Vervolgens is het aan onze boa\u2019s om te controleren of die regels worden nageleefd.\u2019 En het contract? \u2018Ja, dat hebben ze afgesloten met Lisman, niet met ons,\u2019 legt Gorter uit.<\/p>\n

Gorter wordt gezien als een bikkelharde handhaver. En dat is niet voor niets. \u2018Toen ik hier kwam, zei de gemeenteraad: \u201cJij mag hier burgemeester worden, maar je hebt \u00e9\u00e9n opdracht: dit vuiltje moet worden weggewerkt.\u201d\u2019<\/p>\n

‘Wat is het verschil tussen wonen en recre\u00ebren? Wat moet ik doen om aan te tonen dat ik er niet woon, in mijn zwembroek op de bank gaan zitten?\u2019<\/p><\/blockquote>\n

En die taak neemt Gorter serieus. Hij stuurt drie parkboa\u2019s aan, die controleren of er \u2019s avonds licht brandt in de woningen, of er huisdieren rondlopen, verse bloemen op tafel staan, of iemand vanuit zijn bungalow naar zijn werk rijdt, zijn kinderen naar school brengt. \u2018Dat zijn allemaal signalen dat daar iemand woont,\u2019 zegt Gorter.<\/p>\n

Verdenkt de parkboa iemand van permanent wonen, dan is het aan de beklaagde om te bewijzen dat het anders zit. Lukt dat de beklaagde niet, dan stuurt de gemeente een dwangsom en is ze bevoegd de spullen uit het huis te halen en het op slot te doen. Bestuursrechtelijk is daar voor de bewoners weinig tegenin te brengen: nagenoeg alle beroepszaken zijn door de bewoners verloren. De bestuursrechter kijkt alleen of de gemeente handelt in lijn met de door diezelfde gemeente opgelegde regels.<\/p>\n

Nergens veilig<\/h5>\n

Dat ondervond ook Ton Hendrix, een bouwvakker van middelbare leeftijd die ooit uit pure frustratie een boa klem reed. \u2018Om hem te waarschuwen: als hij nog \u00e9\u00e9n keer voor mijn huis zou staan er ongelukken zouden gebeuren. Dat was natuurlijk niet zo handig van mij, maar ik was de valse beschuldigingen en het stalken zat. Ik woon en sta ingeschreven in het dorp Zeewolde.\u2019<\/p>\n

\u2018We voelden ons nergens veilig,\u2019 zegt zijn vrouw, die naast hem aan de keukentafel zit. \u2018We hadden constant het gevoel dat we werden achtervolgd. Als het waaide en ik hoorde gekraak in de tuin, dacht ik dat er iemand in de tuin naar me stond te gluren.\u2019<\/p>\n

Hendrix kon de gemeente noch de rechter overtuigen van zijn onschuld. \u2018\u201cHet lijkt erop dat u daar woont,\u201d zei de rechter. Maar wat is het verschil tussen wonen en recre\u00ebren, vroeg ik hem. Ik heb al een ander huis gekocht, wat moet ik nog meer doen om aan te tonen dat ik er niet woon, in mijn zwembroek op de bank gaan zitten?\u2019<\/p>\n

Hendrix betaalde zijn dwangsom van 25.000 euro en hoopt nu samen met Wanschers op de oproep van het Rijk, dat gemeenten in 2020 adviseerde om vanwege woningnood en humaniteit wonen op vakantieparken zoveel mogelijk te legaliseren. Voor Hendrix en Wanschers is dat niet per se nodig. Ze zijn al tevreden als ze veertig weken per jaar in hun vakantiehuis mogen wonen en er geen tweede huis op na hoeven te houden.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Hoezo inspraak? In de praktijk staat de burger vaak buitenspel<\/span>29 januari 2022<\/span><\/span><\/a>\n

Intimidatie<\/h5>\n

Burgemeester Gorter ziet dat in zijn gemeente niet gebeuren. \u2018Die mensen wisten waar ze aan begonnen en overtreden al jarenlang de wet. Zodra er een boa op het park komt, gaan bij een aantal huisjes automatisch de rolluiken naar beneden. Boas worden door bewoners achtervolgd. Waar die vandaan kwam weet ik niet. Maar enkele jaren geleden hing er langs de weg een foto van mij met een paar kogels door mijn kop.\u2019<\/p>\n

Gorter vindt de intimidatie vervelend, maar zegt dat het niet zo is dat hij daardoor harder is gaan handhaven. Dat is gewoon de opdracht van de gemeenteraad. Die ziet legaliseren niet zitten. \u2018Wij zijn een recreatiegemeente met 1,4 miljoen overnachtingen per jaar. Voor ons is het belangrijk dat de parken voor recreatie worden gebruikt.\u2019 Gorter ziet daarom liever dat de parken worden overgenomen door bijvoorbeeld Landal Greenparks. \u2018Dat geeft een boost aan het toerisme in Zeewolde.\u2019<\/p>\n

Hoogleraar huisvestingssystemen Peter Boelhouwer ziet nog een ander economisch belang. \u2018Op die parken zie je veelal pensionados en mensen die het niet zo breed hebben. Beide groepen maken meer dan gemiddeld gebruik van sociale voorzieningen. Daar zitten veel gemeenten niet op te wachten.\u2019<\/p>\n

Sinds de decentralisaties in het sociale domein komen die kosten voor rekening van gemeenten. Boelhouwer is voorstander van het (tijdelijk) toestaan van bewoning van de parken. \u2018In de grondwet staat dat de overheid moet zorgen voor voldoende woningen. En die zijn er, er zijn honderdduizenden vakantiewoningen. Waarom worden die dan niet ingezet?\u2019<\/p>\n

In buurgemeente Harderwijk aan de overkant van het Veluwemeer gebeurde dat wel. Daar besloot de gemeenteraad \u2013 na jarenlang handhaven \u2013 bewoning in een aantal parken te legaliseren. \u2018We zagen wat de onzekerheid met mensen deed,\u2019 zegt verantwoordelijk wethouder Jeroen de Jong, die blij is dat het gevecht met alleen maar verliezers eindelijk voorbij is. \u2018Je moet daarvoor bereid zijn om je beleid te heroverwegen in plaats van star de ingeslagen weg te blijven volgen,\u2019 meent hij.<\/p>\n

Harderwijk behoort tot de uitzonderingen. In de meeste gemeenten wordt er streng gehandhaafd op wonen op vakantieparken. En dat kan er soms r\u00fccksichtslos aan toegaan. Zoals tien kilometer verderop in Putten.\u00a0<\/strong><\/p>\n

\"Vakantieparken\"<\/p>\n

Te fragiel om te verhuizen<\/h5>\n

\u2018Zelfstandig wonen in hun huis in Almere was geen optie meer,\u2019 vertelt Ilona Lutgerink, de dochter van het hoogbejaarde echtpaar Ermans, aan de telefoon. Lutgerink is zelfstandig ondernemer en woont in Putten. \u2018Ik wilde mijn ouders naar Putten halen, zodat ik ze als mantelzorger kon bijstaan. Aanvankelijk hadden we het plan ze hier in een zorgflat onder te brengen.\u2019<\/p>\n

Dat mislukte, omdat de woningcorporaties in Putten alleen ouderen accepteren die een economische binding met Putten hebben. \u2018Dus heb ik ze bij mij in huis genomen. Dat ging goed tot de covid-uitbraak. Met een bedrijf aan huis en veel mensen over de vloer werd het te riskant voor mijn ouders,\u2019 legt Lutgerink uit. Gelukkig was de oplossing nabij. Een paar honderd meter van het huis van Lutgerink had het echtpaar Ermans een vakantiehuisje. Een prima plek om ze in een veilige bubbel te zetten. Dacht Lutgerink. Maar dat was buiten de boa\u2019s van Putten gerekend. \u2018Ze stonden rond acht uur \u2019s avonds voor de deur,\u2019 zegt Lutgerink. \u2018Papa lag al op bed. Hij deed in zijn pyjamaatje de voordeur open. Daar stonden meerdere mannen in uniform. Hij maakte een praatje en gaf toe dat ze in het chalet woonden.\u2019<\/p>\n

Drie maanden later viel er een brief van een juridisch medewerker in de bus. Die had het rapport van de boa gelezen en daaruit opgemaakt dat het echtpaar illegaal in het vakantiehuis woonde. Hij ging het college voorstellen het echtpaar te gelasten binnen zes maanden de woning te verlaten, op straffe van een boete van 5000 euro per maand, tot een maximum van 30.000 euro. Maar voordat het college dat besluit zou nemen, kon het echtpaar een zogeheten \u2018zienswijze\u2019 indienen om hun kant van het verhaal te vertellen.<\/p>\n

\u2018Die heb ik ingediend,\u2019 zegt Lutgerink. \u2018We hadden twee brieven van een medische expert die verklaarde dat mijn ouders te fragiel waren om te verhuizen.\u2019<\/p>\n

De wijkverpleegkundige van het echtpaar ondersteunde dat advies: \u2018Bij een verhuizing verwacht ik grote problemen. Nu al geeft dit alles te veel stress, waar dhr. en mw. niet mee kunnen omgaan,\u2019 schreef ze in haar advies.<\/p>\n

Een overheid kan van handhaven afzien als medische omstandigheden daar om vragen. Lutgerink dacht een goede kans te maken op die uitzonderingsregel. \u2018Mijn vader is 89 en mijn moeder is 91 jaar oud en ze hebben de nodige gezondheidsproblemen,\u2019 schreef ze in haar zienswijze. En ze voegde de adviezen van de medische experts daaraan toe.<\/p>\n

Het college wees de zienswijze van Lutgerink af. Het algemeen belang dat gediend was met handhaven woog volgens het gemeentebestuur zwaarder dan de medische malaise van het echtpaar. \u2018Toen dat bericht mijn moeder bereikte, stortte ze in,\u2019 zegt Lutgerink.<\/p>\n

De buurvrouw van het echtpaar op het park, een verpleegkundige, vertelt. \u2018Begin oktober belde Ilona mij midden in de nacht in paniek op: \u201cMijn moeder loopt over straat, kun je alsjeblieft gaan kijken.\u201d Ik ben er naartoe gelopen en vond haar terug in haar chalet, opgesloten in het toilet. \u201cMevrouw Ermans, doe de deur open, dan drinken we een lekker bakje thee,\u201d probeerde ik in een poging haar daaruit te krijgen. \u201cIk kom er niet uit!\u201d gilde ze. \u201cZe pakken mijn huis af! Ze pakken mij alles af! Die vuile schooiers. Ik heb hier mijn geld en mijn tas.\u201d Gelukkig vertrouwde ze mij. Na een half uur stapte ze met twee tassen aan haar rollator uit het toilet.\u2019 Maar vijf dagen later ging de telefoon opnieuw bij de buurvrouw. \u2018Toen vond ik haar op de grond naast het bed. Kort daarna is ze afgevoerd naar de crisisopvang en niet meer teruggekomen.\u2019<\/p>\n

Vitale vakantieparken<\/h5>\n

Henk Lambooij, de burgemeester van Putten, kent de casus. Vanuit zijn kantoor in het gemeentehuis legt hij via een beeldverbinding uit waarom wonen op vakantieparken niet wenselijk is. Lambooij is naast burgemeester ook voorzitter van de stuurgroep Vitale vakantieparken, dit programma is een samenwerking van elf Veluwse gemeenten en de provincie Gelderland die, ingegeven door de angst de slag om de toerist te verliezen, de vakantieparken in hun gebied nieuw leven willen inblazen.<\/p>\n

\u2018Ik ben een van de initiatiefnemers van dat programma,\u2019 zegt Lambooij trots. \u2018Ik zag de parken in mijn gemeente verpauperen. Overal lagen lege bierblikken en wodkaflessen, er was prostitutie, kinderen liepen overdag rond terwijl pappa en mamma werkten. Ik zag een gezinnetje in een stacaravan dat via een verwarming op een gasfles de boel probeerde warm te krijgen. Vakantieparken zijn geen plekken waar je een gescheiden vrouw met kinderen moet laten wonen. Tegelijkertijd bleven de recreanten weg van die parken.\u2019<\/p>\n

\u2018Mijn ouders zijn dementerend, hebben de oorlog meegemaakt en dan staan er ineens mannen in uniform voor hun deur. Hoe kan je dit doen? Je ziet toch wie er voor je staan?\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Die dubbele problematiek wil Lambooij met zijn vitale-vakantieparkenclub aanpakken, met als uitgangspunt: \u00e9\u00e9n park, \u00e9\u00e9n plan. Per park wordt bekeken of het een recreatieve bestemming kan behouden. Is dat het geval, dan zal een gemeente handhaven op permanente bewoning. \u2018En die dient daarbij alle bewoners gelijk te behandelen,\u2019 legt Lambooij uit. \u2018Of ze nu tachtig zijn of twintig, crimineel of met een beperking.\u2019 Lambooij kent de verhalen. Maar de gemeente Putten zet niemand zomaar op straat. \u2018Ze krijgen zes maanden de tijd om te vertrekken. En in de echt schrijnende gevallen maakt de gemeente een uitzondering,\u2019 zegt Lambooij.<\/p>\n

Kiezen tussen twee kwaden<\/h5>\n

Voor het echtpaar Ermans maakte de gemeente die uitzondering niet. \u2018Je vraagt je af wanneer je wel ziek genoeg bent om daarvoor in aanmerking te komen,\u2019 zegt Ron van Veen van de SP-Hulpdienst die gedupeerden gratis bijstaat. Hij assisteerde Lutgerink met het indienen van een bezwaar. Tijdens een hoorzitting afgelopen januari mocht ze dat toelichten aan een adviserende commissie. Haar stem brak toen ze het woord kreeg. \u2018Mijn ouders zijn dementerend, hebben de oorlog meegemaakt en dan staan er ineens mannen in uniform voor hun deur. Hoe kan je dit doen? Je ziet toch wie er voor je staan?\u2019<\/p>\n

\u2018Als persoon vind ik het vervelend hoe dit is gelopen,\u2019 reageerde behandelend ambtenaar H. \u2018Maar als ambtenaar moet ik kiezen tussen twee kwaden en mijn taken uitvoeren.\u2019<\/p>\n

\u2018Maar mijnheer H., doet u geen vooronderzoek voordat u toezichthouders op pad stuurt?\u2019 reageerde Lunterink.<\/p>\n

\u2018Nee, we gaan af op signalen. Daarna is het aan de mensen zelf om hun onschuld te bewijzen. Dat kan via de zienswijze. Op basis daarvan neemt het college zijn definitieve besluit. Die is in uw geval niet veranderd,\u2019 besloot H.<\/p>\n

Achter de regels<\/h5>\n

\u2018Dit doet mij denken aan de toeslagenaffaire,\u2019 zegt Marc Hertogh, hoogleraar rechtssociologie aan de Rijksuniversiteit van Groningen, gespecialiseerd in de effecten van handhaving. Hertogh vindt dat dit soort gevallen juist om maatwerk vragen. \u2018Om een gemeente die achter de regels durft te kijken. Die kijkt naar welk doel ermee is gediend om zulke mensen met pek en veren uit hun huisje te jagen.\u2019<\/p>\n

Dat dat in de gemeente Putten toch niet is gebeurd, heeft volgens de hoogleraar te maken met een cultuurprobleem. \u2018Ambtenaren denken vaak vanuit het traditionele gelijkheidsbeginsel. En vanuit die gedachte \u2013 dat je iedereen gelijk moet behandelen \u2013 zet je dan iedereen zijn huis uit. De oldschool ambtenaar wil zo weinig mogelijk van iemand weten, mensen als een nummer afdoen. Zodat hij geen verantwoordelijkheid draagt.\u2019<\/p>\n

Maar bij maatwerk moet je juist van dat gelijkheidsbeginsel afstappen en naar het individu kijken. Daar heb je volgens de hoogleraar dan wel een ander soort handhaver voor nodig. \u2018Eentje die verder gaat dan door de heg kijken en overtredingen rapporteren. Je hebt dan ambtenaren nodig met communicatievaardigheden, mensenkennis en inlevingsvermogen. Dat kan je niet van boa\u2019s verwachten, die zijn daar niet toe opgeleid.\u2019<\/p>\n

Maar met alleen nieuw personeel ben je er volgens Hertogh nog niet. Ook het gemeentebestuur zal zijn verantwoordelijkheid moeten nemen. \u2018Die zal moeten bepalen hoeveel vrijheid ambtenaren krijgen om maatwerk te bieden.\u2019<\/p>\n

Hertogh noemt dit het ondergeschoven kindje in het decentralisatieproces. \u2018We focussen heel erg op de verhoudingen tussen Rijk en lagere overheden. Het Rijk wil meer maatwerk bieden. Waardoor lagere overheden ineens een totaal andere invulling moeten geven aan het gelijkheidheidsbeginsel. Dat is een paradigmawisseling. De discussie over hoe dat moet, is in het decentralisatieproces nog nauwelijks gevoerd.\u2019<\/p>\n

Zolang democratische mechanismen niet in staat zijn disproportionaliteit eruit te filteren, is de bestuursrechter de laatste reddingspost voor de in de knel geraakte burger. Maar ook die rechter geeft niet altijd thuis als het om maatwerk gaat, blijkt uit de casus van het echtpaar Hans en Greetje van den Berg, wier zaak al is voorgekomen.<\/p>\n

\"Vakantieparken\"<\/p>\n

Onverbiddelijk<\/h5>\n

Zelf konden ze vanwege hun gezondheidsproblemen niet bij die rechtszaak zijn. Ze vroegen de eveneens bejaarde en inmiddels overleden Zeger Wijnands om namens hen het woord te voeren. \u2018Naast het chalet huurde het echtpaar een woning in Spanje en verbleven ze regelmatig bij hun dochter in de VS. Het echtpaar voldeed daarmee ruimschoots aan de 40-weken-regel. Bovendien ging het om een tijdelijke situatie. Het echtpaar had een zorgflat toegewezen gekregen, waar ze op korte termijn naartoe zouden gaan,\u2019 probeerde hij de rechter uit te leggen.<\/p>\n

Maar het vonnis was onverbiddelijk. \u2018Dat het echtpaar een groot deel van het jaar in het buitenland zat, is niet van belang,\u2019 oordeelde de rechter. \u2018In Nederland hadden ze alleen het chalet als verblijf. In Nederland is dat dus hun hoofdverblijf. En volgens de regels van de gemeente Putten staat het verblijven in een hoofdverblijf gelijk aan permanent wonen. En in een recreatiewoning mag je niet wonen.\u2019<\/p>\n

Dat het hier om een tijdelijke oplossing ging, wuifde de rechter ook weg. \u2018Het is niet gebleken dat het echtpaar al naar het zorgappartement is verhuisd,\u2019 betoogde hij. Het echtpaar kwam volgens hem ook niet in aanmerking voor de uitzonderingsregel, want het was niet voldoende aangetoond dat Greetje ernstig ziek is. Een gedeelte van de medische verklaringen is in het Spaans, en de rechter spreekt geen Spaans. Bovendien is Hans van de Berg alleen maar doof, en dus in staat vervangende woonruimte te zoeken. Het eindoordeel van de rechter viel dan ook negatief uit voor Hans en Greetje. \u2018Het gezag dat van de dwangsom moet uitgaan, woog zwaarder dan de omstandigheden van het bejaarde echtpaar,\u2019 oordeelde de rechter.<\/p>\n\n

Ingrijpen<\/h5>\n

\u2018Bij de bestuursrechter staat de burger automatisch 1-0 achter,\u2019 reageert Rogier Kegge, universitair docent staats- en bestuursrecht bij de Universiteit Leiden. \u2018Een bestuursrechter gaat ervan uit dat een overheidsbesluit in beginsel rechtmatig is. Het is aan de burger om te bewijzen dat het anders zit.\u2019<\/p>\n

En dat is lastig. \u2018In de meeste gevallen komt de zaak niet eens voor de rechter. Gebeurt dat wel, dan heb je nog een bestuursrechter nodig die het overheidsbesluit kritisch beoordeelt en niet simpel stelt: \u201cJe mag hier volgens het bestemmingsplan niet wonen, dus het beroep is ongegrond.\u201d Bij onevenredigheid zal hij moeten doorvragen om de context van de overtreding te kennen, en moeten kijken of de handhaving bijdraagt aan het beleid, of die proportioneel is.\u2019<\/p>\n

Volgens Kegge gaat het Rijk hier niet helemaal vrijuit. \u2018Als je humaner beleid wilt en de woningnood wilt oplossen, moet je niet een andere bestuurslaag de bevoegdheid geven daar zelf een lijn in te kiezen. Pak dan door. En stel als Rijk algemene kaders op. Putten kan nu zeggen: ja, er zijn meer mogelijkheden om maatwerk te leveren, maar het is aan ons om die bevoegdheden te gebruiken, en wij willen een hard, duidelijk handhavingsbeleid. Dat is de consequentie van het overlaten aan de gemeente.\u2019<\/p>\n

Dat het Rijk hier moet ingrijpen vindt ook Fred Fleurke, emeritus-hoogleraar bestuurskunde aan de Vrije Universiteit. \u2018Het idee achter de decentralisatie is goed, maar het kan niet zonder een goed werkende lokale democratie. En die is in veel gemeenten ondermaats.\u2019 Die conclusie trekt Fleurke in zijn vorig jaar verschenen onderzoek \u2018Effecten van decentralisatie\u2019. Het ontbreekt raadsleden volgens Fleurke aan tijd en kennis. \u2018Ze verlaten zich daarom te veel op ambtelijke ondersteuning, zonder die sturing te geven of te controleren.\u2019<\/p>\n

Volgens Fleurke is er bij de decentralisaties te weinig nagedacht of lagere overheden wel de verantwoordelijkheid kunnen dragen om alle nieuwe taken uit te voeren. \u2018Kijk je naar de vakantiewoningenproblematiek en je ziet dat sommige gemeenten dreigen met uithuiszettingen en disproportioneel hard handhaven, dan moet je concluderen dat het systeem niet werkt, en zal je of de lokale democratie moeten versterken, of als Rijk je verantwoordelijkheid moeten nemen en ingrijpen.\u2019<\/p>\n

\n
Wederhoor<\/h5>\n

De gemeente Putten zegt in een reactie geen mensen op straat te zetten, maar te kiezen voor maatwerk waar mogelijk. Verder betreurt ze het dat het artikel niet ingaat op het feit dat sommige mensen er willens en wetens voor kiezen in een recreatiewoning te gaan wonen.<\/p>\n

Ook de stuurgroep Vitale Vakantieparken zegt te streven naar maatwerk. Per park wordt bekeken of het een recreatieve bestemming kan behouden. Daarin wordt gekeken naar de ligging, de conditie van de opstallen, inpassing en andere factoren zoals ruimtelijke ordening en natuur-, economische en recreatieve waarde. De stuurgroep wijst er op dat het bij permanente bewoning gaat om een zeer diverse groep mensen met verschillende achtergronden, zoals arbeidsmigranten, spoedzoekers, mensen die onder de radar willen blijven, pensionado\u2019s, mensen met een zorgbehoefte. Gemeenten kiezen daarbij voor een doelgroepgerichte benadering om die mensen te helpen. Daarbij werken ze samen\u00a0 met bijvoorbeeld zorginstellingen en woningcorporaties.<\/p>\n

De foto waarop burgemeester Gorter met een kogels door zijn hoofd stond afgebeeld, kwam volgens Ton Hendrix en Rico Wanschers niet uit de hoek van de vakantieparken.<\/p>\n<\/div>\n

De naam van Ton Hendrix is om privacyredenen gefingeerd. De echte naam is bij de redactie bekend.<\/em><\/p>\n

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door Stichting Democratie & Media en het Gieskes Strijbis Fonds.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hans en Greetje van den Berg zitten met een aantal lotgenoten aan de keukentafel van een stenen bungalow op een vakantiepark in Putten. Hans is 83 en doof. Greetje is 80, lijdt aan de ziekte van Parkinson en is hartpati\u00ebnt. Ze zijn onlangs door de gemeente hun huis uitgezet. Als Greetje wil uitleggen hoe dat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-528667","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-macht","article_type-onderzoek"],"acf":[],"author_name":"Parcival Weijnen, Hester den Boer","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/528667","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=528667"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/528667\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Parcival Weijnen, Hester den Boer","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=528667"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=528667"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}