![\"sekswerkers\"](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/sekswerkers-2-2-640x853.jpg\")
<\/p>\n\u2018Ik hoop dat wij w\u00e9l door de overheid zullen worden gehoord.\u2019 Woordvoerder Lyle Muns van Proud, de splinternieuwe belangenorganisatie voor sekswerkers, had goede moed in 2015. De vorige belangenclubs, De Rode Draad en Stichting Geisha, waren in de jaren daarvoor ter ziele gegaan. Waarom zou het Proud nu wel lukken? Muns: \u2018De Rode Draad was een stichting, Geisha was een stichting. Wij zijn een vereniging. Wij vertegenwoordigen de sekswerkers zelf.\u2019 Maar die vereniging is zes jaar later nauwelijks actief meer. Leden hebben al een tijdje niets meer van het bestuur gehoord. De telefoon wordt niet opgenomen, de mail niet beantwoord.<\/p>\n
En dat terwijl landelijke belangenbehartiging voor sekswerkers het afgelopen coronajaar zo hard nodig bleek. Veel sekswerkers grepen naast de coronasteun\u00adregelingen, ze moesten steeds langer dicht blijven dan andere contactberoepen, gingen illegaal werken en bleken daardoor kwetsbaar voor geweld. Een nieuwe wet, waarover in Den Haag al jaren wordt gesproken, dreigt het voor veel sekswerkers bovendien nog moeilijker te maken.
\nWat is er aan de hand bij Proud? Hoe kan het dat landelijke belangenbehartiging in Nederland steeds niet lijkt te lukken? En hoe kan het wel?<\/p>\n
\u2018Het lijkt wel of er een vloek rust op sekswerkersrechtenorganisaties,\u2019 verzucht Mariska Majoor, \u2018en dat is zuur voor een land dat een voorbeeldfunctie heeft gehad.\u2019 Majoor richtte Proud in 2015 op, maar is al enkele jaren niet meer betrokken bij de organisatie.<\/p>\n
Nederland kende al in 1985 een belangenvereniging voor prostituees (die tegenwoordig \u2018sekswerkers\u2019 worden genoemd, om te benadrukken dat het een beroep is). De Rode Draad organiseerde veel bezochte Hoerenbals, er was een vakblad. Het werd een wereldberoemde organisatie, volgens ex-prostituee en schrijfster Metje Blaak, sinds eind jaren negentig het gezicht van de club. \u2018Elke journalist sprong erbovenop. Het was ongekend dat prostituees hun mond opendeden.\u2019<\/p>\n
Rond de eeuwwisseling probeerde De Rode Draad meermalen met de FNV een vakbond op te richten, \u2018Vakwerk\u2019. \u2018Dat is niet gelukt,\u2019 zegt Blaak. \u2018Veel vrouwen willen niet geregistreerd worden. Ze waren bang dat levenslang achter hun naam kwam te staan: prostituee.\u2019 Dat merkt Blaak zelf ook: ze is al 25 jaar uit het vak, heeft tientallen (kinder)boeken geschreven, maar wordt nog steeds alleen door journalisten gebeld als het om sekswerk gaat.<\/p>\n
De Rode Draad was de enige organisatie die echt goed contact had met de prostituees, zegt Blaak. \u2018Wij wisten waar we vrouwen naartoe moesten brengen die in gevaar waren, we hadden een netwerk.\u2019 Ja, er was ook de Mr. A. de Graaf-stichting, en de Stichting tegen Vrouwenhandel. \u2018Maar daar werkten allemaal hotemetoten,\u2019 zegt Blaak. \u2018De dure woorden die zij spraken, daar hadden de vrouwen geen zin in.\u2019<\/p>\n
Vanaf 2005 viel de structurele subsidie van 200.000 euro per jaar weg, onder het mom van bezuinigingen bij het ministerie van Volksgezondheid. Maar volgens Blaak was De Rode Draad \u2018te positief voor prostituees\u2019, omdat de organisatie ze zag \u2018als vrije vrouwen, met sekswerk als beroep\u2019. Volgens Proud-oprichtster Mariska Majoor, die in 1994 het Prostitutie Informatie Centrum begon, heeft \u2018de overheid De Rode Draad kapotgemaakt\u2019.<\/p>\n
Met projectsubsidies (100.000 euro per jaar), gemeentegelden en donaties hield de stichting het nog even uit. \u2018We leefden de laatste jaren van lezingen,\u2019 zegt Metje Blaak, die jarenlang als woordvoerder optrad voor De Rode Draad, die ze de laatste jaren runde met de onlangs overleden Sietske Altink. \u2018Daar konden we de huur, de fax en de computer van betalen. Maar uiteindelijk beseften we dat we alleen maar bezig waren om het pand in stand te houden. We konden niets voor de vrouwen doen.\u2019 In 2012 ging de club failliet.<\/p>\n
<\/p>\n
\u2018Clubs die door sekswerkers zelf worden geleid, missen structurele financi\u00eble ondersteuning,\u2019 zegt Sally Hendriks, die zich bij Soa Aids Nederland al jaren bezighoudt met sekswerkers. \u2018Dat is een groot gemis in Nederland.\u2019<\/p>\n
Ook Proud mist structurele organisatiesubsidie van de overheid. \u2018We kregen subsidie voor projecten. Een educatieproject. Een onderzoeksproject. Maar geen duurzame subsidie,\u2019 zegt Yvette Luhrs, die van 2016 tot 2018 voorzitter was van Proud.<\/p>\n
Aan de andere kant ligt het ook niet voor de hand dat de overheid subsidie toekent aan kleine clubs van sekswerkers met weinig bestuurservaring. \u2018Je moet een redelijk groot, solide systeem hebben om dat soort bedragen te verwerken,\u2019 zegt Hendriks. \u2018Voor kleine clubs is het moeilijk aan die voorwaarde te voldoen.\u2019<\/p>\n
Een kip-of-het-ei-probleem? Luhrs: \u2018Zonder structurele financi\u00eble middelen kun je niet iemand een vaste baan bieden voor projectmanagement of administratie, om in het vervolg grotere dingen naar je toe te trekken.\u2019<\/p>\n
Uit cijfers die het ministerie van Justitie en Veiligheid toestuurt, blijkt dat de prostitutiebranche sinds 2010 zo\u2019n 30,4 miljoen euro subsidie heeft ontvangen. Dat lijkt een flink bedrag, maar ruim 28 miljoen euro daarvan was bestemd voor uitstapprogramma\u2019s (zogenoemde RUPS-gelden, Regeling Uitstapprogramma\u2019s Prostituees). \u2018Wat de sekswerkersgemeenschap stoort, en mij ook,\u2019 zegt Luhrs, \u2018is dat het voor niet-sekswerkers altijd makkelijker is om iets voor sekswerkers te organiseren dan voor sekswerkers zelf.\u2019 Luhrs begrijpt dat er daarom door sekswerkers met wantrouwen wordt gekeken naar clubs die door niet-sekswerkers worden geleid. \u2018Sekswerkers hebben het minst toegang tot de subsidiepot.\u2019 Met de \u00e9\u00e9n \u00e0 twee ton subsidie kunnen sekswerkers nauwelijks een stabiele organisatie optuigen. Ze blijven sterk afhankelijk van de inzet van vrijwilligers en de kwaliteit van de bestuurders.<\/p>\n
Wat betreft dat laatste ging het mis bij Stichting Geisha. Die werd eind 2011, toen van De Rode Draad alleen nog een website over was, opgericht door ex-sekswerkster Ilonka. Geisha wilde \u2018in heel Nederland een brug zijn tussen sekswerkers en de overheid\u2019, vertelt Dirk Celis, een Vlaamse kunstenaar die Ilonka kende uit Antwerpen, en die later voorzitter werd van Geisha. Ilonka was als directeur zichtbaar in de media en schoof aan bij discussieavonden. In 2013 kreeg de stichting 85.000 euro van het ministerie, onder meer om onderzoek te doen naar de behoeften van sekswerkers.<\/p>\n
Maar nadat dat onderzoek was afgerond, ging het mis. In de zomer van 2014 maakte het ministerie nog eens een ton over naar Geisha. Binnen twee weken gaf Ilonka daarvan 45.000 euro uit aan zichzelf en haar dochter, blijkt uit een rechtbankdocument. Toen voorzitter Celis daar achterkwam, blokkeerde hij Ilonka\u2019s toegang tot de rekening en schorste hij haar. In overleg met het ministerie werd Stichting Geisha in 2015 opgeheven; Celis had geen zin om ermee door te gaan, vertelt hij. \u2018Op deze manier konden we niet in vol vertrouwen werken.\u2019 De overgebleven subsidie werd teruggestort naar het ministerie.<\/p>\n
Opnieuw lag de landelijke belangenbehartiging op z\u2019n gat. Mariska Majoor kon dat niet aanzien. \u2018We zaten in een periode waarin nieuwe landelijke wetgeving werd besproken die we heel ernstig vonden,\u2019 zegt Majoor, doelend op het wetsvoorstel Wet regulering sekswerk. Die wet zou sekswerkers onder meer verplichten zich te registreren. Daar zijn veel sekswerkers huiverig voor, bang om door het stigma op sekswerk voor het leven gelabeld te worden. \u2018Ik vond het wetsvoorstel een afgang voor Nederland, dat jarenlang vooruitstrevend was geweest op prostitutiebeleid,\u2019 zegt Majoor.<\/p>\n
In 2015 bracht ze een groepje bij elkaar in haar eigen Prostitutie Informatie Centrum, een ruimte naast de Oude Kerk in Amsterdam, midden in het Wallengebied. Bij een borrel rond een grote tafel probeerde ze alle neuzen dezelfde kant op te krijgen. \u2018Ik kon de kar trekken. Ik had een ruimte. We hadden kennis nodig, en mensen,\u2019 zegt Majoor. \u2018Oftewel: sekswerkers. Dat vonden we belangrijk, dat het een organisatie zou worden gerund door sekswerkers of voormalig sekswerkers.\u2019<\/p>\n
Zodra er subsidie zou komen, zou Majoor eruit stappen, wist ze al vanaf het begin. \u2018Ik ben daar niet geschikt voor. Ik ben meer ondernemer dan bestuurder. Ik werk graag alleen. Ben eigenwijs.\u2019 Bovendien kreeg ze de diagnose kanker. Ze moest zich focussen op haar gezondheid.<\/p>\n
De subsidie kwam al snel. Van januari 2016 tot mei 2019 ontving Proud in totaal een half miljoen euro. Mediamaker en pornoperformer Yvette Luhrs werd in 2016 de welbespraakte voorzitter. De club was vaak in de media te vinden en trok de aandacht met demonstraties op straat. Met het geld konden ze duizenden sekswerkers per jaar spreken, een juridisch loket runnen dat sekswerkers bijstond in zaken tegen de gemeente of verhuurders en een inlooplocatie bemensen. Het werk werd veelal door sekswerkers zelf verricht.<\/p>\n
Maar na mei 2019 stopte de geldstroom weer. Waarom, dat blijft onduidelijk. Voormalige bestuursleden van Proud willen niets zeggen over wat er op dit moment speelt. Het ministerie onderstreept in een reactie het belang van \u2018het opkomen voor de arbeidsomstandigheden en maatschappelijke positie van sekswerkers\u2019, maar op de vraag waarom de subsidie aan Proud dan stopte, zegt het ministerie alleen dat die \u2018tijdelijk\u2019 was.<\/p>\n
Na het lezen van een conceptversie van dit artikel mailt Proud alsnog een uitgebreide reactie per mail. Daarin benadrukt het bestuur dat Proud niet verdwenen is. \u2018Wel hebben we als bestuur ervaren dat een vereniging runnen zonder financi\u00eble middelen erg lastig is.\u2019 Daarom reageren ze alleen op het \u2018hoogst noodzakelijke\u2019. Maar ze zijn inderdaad \u2018niet open voor publiek\u2019, en \u2018dat gaat ons aan het hart\u2019. Ze zeggen in gesprek te zijn met het ministerie over subsidie. Waarom die stopte in 2019 is hun ook \u2018niet bekend\u2019.<\/p>\n
Tijdens de coronacrisis werd landelijke belangenbehartiging gemist. Sekswerkers mochten, net als andere contactberoepen, plots niet meer werken, maar velen van hen konden geen aanspraak maken op steunregelingen als de Tozo. Veel sekswerkers staan namelijk niet bij de KvK ingeschreven als zzp\u2019er, een voorwaarde voor het ontvangen van Tozo, maar werken in clubs, priv\u00e9huizen of bordelen via een opting-in-systeem. Dat is een soort fictief dienstverband, waarbij de sekswerker niet in loondienst is, maar ook niet helemaal zelfstandig. En daardoor tussen wal en schip valt. De sekswerker heeft niet de voordelen van de zzp\u2019er, maar wel de plichten.<\/p>\n
Ondertussen draaide de sekswereld illegaal door. Daardoor werden sekswerkers kwetsbaarder voor klanten die kwaad wilden, bleek eerder dit jaar uit een inventarisatie van Soa Aids Nederland. Durf maar eens aangifte te doen van een gewelddadige klant als je eigenlijk helemaal niet had mogen werken.<\/p>\n
Het was uiteindelijk Soa Aids Nederland die aan het begin van de coronacrisis sekswerkersorganisaties bij elkaar bracht. \u2018Elke branche, elke vakbond stak de koppen bij elkaar: hoe gaan wij om met corona?\u2019 vertelt Sally Hendriks van Soa Aids Nederland. \u2018Maar binnen de seksbranche was er niet echt zo\u2019n organisatiestructuur. Wie pakt het dan op?\u2019 Dat was onder anderen haar collega Evelien Spek, projectmedewerker op het gebied van onder meer sekswerkers. \u2018Wij zijn vooral faciliterend op zo\u2019n moment. Wij zeggen tegen de branche: kom bij elkaar, maak een plan. Je merkt dat je dan een soort vakbond bent.\u2019<\/p>\n
Niet lang daarna hadden sekswerkers en exploitanten samen een hygi\u00ebneprotocol geschreven (de sekswerker zou onder meer een gezondheidscheck vooraf doen bij de klant, een mondkapje dragen, niet werken bij klachten, latex handschoenen dragen bij handwerk en geen orale seks aanbieden). Dat leek te werken: \u2018coronaminister\u2019 Hugo de Jonge zei eind juni 2020 dat door \u2018de door de sector opgestelde protocollen het kabinet er vertrouwen in heeft dat opening op een zo veilig mogelijke manier kan plaatsvinden.\u2019 Ze mochten 1 juli 2020 weer aan de slag.<\/p>\n
Tijdens de tweede lockdown moesten de sekswerkers opnieuw achteraan aansluiten. Waar andere contactberoepen zoals kappers en masseurs al begin maart hun deuren mochten openen, was dat voor de sekswerkers pas half mei dit jaar. \u2018Wat is het verschil tussen een kapper en een sekswerker?\u2019 vroeg een journalist tijdens de persconferentie van 23 februari aan Mark Rutte. \u2018Bij sekswerkers heb je te maken met het bijzondere karakter van het beroep,\u2019 antwoordde de premier. \u2018Namelijk dat je heel dicht bij elkaar bent.\u2019 Rutte had het niet over het \u2018karakter\u2019 van massages, waarbij veel grotere delen van het lichaam langdurig worden aangeraakt, of het karakter van een kappersbezoek, dat doorgaans langer duurt dan de zeven minuten die raamwerkers zeggen nodig te hebben. \u2018Ik vraag het voor een vriend, dat begrijpt u,\u2019 grapte de journalist nog snel. \u2018Begrijp ik,\u2019 glimlachte Rutte terug. Het mocht natuurlijk niet een serieuze vraag lijken.<\/p>\n
\u2018Wereldwijd is de invloed van sekswerkersorganisaties op politieke processen beperkt,\u2019 zegt Joep Rottier, die in 2018 promoveerde op het seksindustriebeleid in Nieuw-Zeeland. \u2018Een gebrek aan structuur, het stigma op sekswerk en de angst van sekswerkers om hun anonimiteit te verliezen zijn barri\u00e8res om zich goed te organiseren.\u2019 Ook de weigering van overheden samen te werken en financi\u00eble middelen te verstrekken belemmert effectieve zelforganisatie, zegt Rottier.<\/p>\n
![\"sekswerkers\"](\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/sekswerkers-2-3-640x853.jpg\")
<\/p>\n