Terug naar Den Ruygen Hoek<\/p>\n
Het is 04:55 op de klok bij het Shell-station. Gerard van der Star staat in de startblokken. Hij is op weg vanuit Rijpwetering om in Harderwijk kalkzandsteen te laden. Tijd om te praten heeft hij nauwelijks, zijn maat komt er zo aan. En te laat laden, dat kan absoluut niet. De concurrentie is groot, er is weinig werk, zegt Van der Star hoofdschuddend. ‘Het gaat natuurlijk al drie jaar slecht: in de bouw \u00e9n het transport. Vorig jaar heb ik met verlies afgesloten.’ Er klinkt geruis op de portofoon in de cabine. ‘Ah, daar heb je m’n compagnon, ik moet gaan. Mijn mening: alles ligt plat, en daar gaat de politiek niks aan veranderen.’<\/p>\n
Trucks, bestelbusjes en auto’s rijden af en aan, werkend Nederland gooit de tank vol en trekt op. In uiteenlopende richtingen, met de slaap nog in de ogen. Lieuwe Anema (38) is juist op weg naar huis, hij heeft vannacht vleermuizen gecontroleerd in Hillegom. ‘Een straat die waarschijnlijk tegen de vlakte gaat, dan komen wij als ecologisch adviesbureau langs om te kijken of er geen beschermde soorten zitten. En we hebben nog werk, hoor, ondanks Henk Bleker en dit kabinet.’<\/p>\n
Kraandrijver Arie van der Pouw Kraan (62) stond al om kwart voor vier naast zijn bed, om op tijd in Groningen te zijn. Wellicht heeft dat een effect op zijn humeur. ‘Ik moet tot mijn zesenzestigste doorwerken in dit kutland,’ moppert hij. ‘Ik ben geboren op 11 januari 1950, vlak na wat ze in Den Haag de peildatum noemen. Laatst zei ik nog tegen mijn vijfentachtigjarige moeder: “Had je me niet wat eerder kunnen verwekken?”‘ Van oudsher was hij PvdA-stemmer. ‘Maar dat doe ik niet meer. Vorige keer heb ik op Wilders gestemd, maar dat doe ik ook niet meer.’ Terwijl hij wegrijdt, roept hij: ‘Aan Wilders heb je geen fuck!’<\/p>\n
Ron Bulk (51) uit Berkel en Rodenrijs, voor al uw kitwerk en afdichtingen, komt aangereden in zijn bedrijfswagen. Vroeger stemde hij CDA, toen PVV, maar om nou te zeggen dat het wat uitmaakt? ‘Welnee joh, het is allemaal \u00e9\u00e9n grote visuele cirkel. Ik zeg maar zo: ik heb altijd nog allebei mijn handen bij me.’<\/p>\n
Vierentwintiguurseconomie<\/p>\n
Het grootste benzinestation van Nederland, een drukbezocht Van der Valk Hotel en een cluster van restaurants, dat is Den Ruygen Hoek langs de A4. In 2005 verbleef Vrij Nederland er een etmaal. Het moderne leven op en rond de snelweg en de wonderen van de vierentwintiguurseconomie, daar waren we toen naar op zoek. Vierentwintig uur bivakkeerden we tussen de werklui, de dagjesmensen en de zakenlieden die dagelijks massaal Den Ruygen Hoek aandoen. Nederland was, zo kort na de moord op Theo van Gogh, een verward land. Alom woedden felle discussies over de islam, integratie en terrorisme. Maar in de restaurants en aan de pompen overheerste uiteindelijk toch tevredenheid, in elk geval over het eigen leven.<\/p>\n
H\u00e9t grote verschil met nu: economisch ging het goed. We gingen nog gewoon vroeg met pensioen, er was nauwelijks werkloosheid. De euro was ijzersterk, en van problemen in Spanje of Griekenland had nog niemand gehoord. Terugkijkend was het de stilte voor de volgende storm.<\/p>\n
Zeven jaar later valt meteen op dat het een stuk minder druk is in de winkels en restaurants. We spreken met een kleine honderd bezoekers van de Shell-stations, het La Place-restaurant, de Gouden Wok, truckerscaf\u00e9 Resto Truck en kledingwinkel Suit Supply. Worden zij geraakt door de economische crisis? Hebben ze nog vertrouwen in de politiek? En hoe denken ze over Europa?<\/p>\n
Hier pikken we alles<\/p>\n
Terwijl de hectiek aan de pompen aanhoudt, komt de verderop gelegen ‘brug’ langzaam tot leven.<\/p>\n
Iets voor zessen stoft Veronica (31) met blik en veger de traptreden naar de restaurants. Ze komt uit Tsjechi\u00eb, zegt ze in gebroken Engels. Haar collega met de veegmachine is Pools, gebaart ze. Voor een praatje is geen tijd, zo meteen moeten ze zich melden bij het Van der Valk Hotel aan de overkant. Daar werken ze de rest van de dag als kamermeisje. Vanaf de andere kant komt een man aangerend. Zodra we Bokdan Hercegovic (50) aanspreken, blocnote in de aanslag, trekt hij haastig zijn ID tevoorschijn. Hij komt uit Bosni\u00eb, maar hij is hier al vierentwintig jaar, verzekert hij ons ongerust. Wanneer de verwarring uit de lucht is, vertelt hij opgelucht dat hij vandaag bij een nieuwe baas begint. In de isolatie. Dan moet hij rennen, de voorman wacht op hem.<\/p>\n
Het eerste etablissement op de brug dat zijn deuren opent, is de Resto Truck, toevluchtsoord voor hongerige chauffeurs. Om half zeven schalt Sky Radio al uit de speakers. Tonia Wolters (47) en Irma Schaap (50) houden de stemming erin. ‘Je moet wel,’ roept Tonia over Tina Turner heen. ‘Wij zijn allebei van onze man af en dan moet je het alleen verdienen.’ Of ze hier wat merken van de crisis? ‘Nou en of,’ zeggen de dames in koor. ‘De laatste twee maanden trekt het weer wat aan, maar het is heel slecht geweest,’ zegt Tonia. ‘Januari en februari waren de slechtste maanden ooit,’ vult Irma aan. In de bediening moesten ze uren inleveren, de fooien liepen terug. Een truckerscaf\u00e9 op Schiphol, waar Irma eerder werkte, is zelfs failliet gegaan. ‘Daar stonden op de parkeerplaats alleen maar Polen en Russen, en die verteren niet. Die koken op hun eigen gasstelletjes.’<\/p>\n
De dames hebben niks te klagen, benadrukken ze. ‘We zijn gezond en de ijskast staat vol.’ Maar een vetpot is het niet, zegt Irma. ‘En ik moet nog tot mijn zevenenzestigste door natuurlijk.’ Wat haar zo verbaast: ‘Overal in Europa gaan ze de straat op, maar hier pikken we alles. Wij betalen maar gewoon aan Griekenland, terwijl we weten dat we dat geld niet terugkrijgen. Daar snap ik nou helemaal niks van.’ Irma stemt al jaren niet meer. Democratie vindt ze sowieso heel krom. ‘Wordt er eentje de grootste, moet je nog maar afwachten wat je krijgt.’<\/p>\n
Business room<\/p>\n
Rond negenen verschijnen op de brug de eerste mannen in pakken ten tonele – Den Ruygen Hoek is vanwege de ligging een populaire ontmoetingsplaats. In het La Place-restaurant is dan ook een speciale business room geopend. ‘De crisis? Ik hoor iedereen erover, maar zelf ben ik vergeten me in te schrijven,’ lacht Robbert Bouman (42), algemeen directeur van accountants- en adviesbureau JAN – ‘Just Another Name’. Hij zit aan een zonovergoten tafeltje recht boven de snelweg te ontbijten met Hans Peeters (59) uit Haarlem.<\/p>\n
Vandaag is een bijzondere dag: het duo beklinkt met jus d’orange en koffie een nieuw samenwerkingsverband. Hans overweegt om ‘verbinder’ op zijn nieuwe visitekaartje te zetten. Want dat is wat JAN doet: mensen verbinden. En nou we het er toch over hebben: dat is ook precies wat er schort aan onze samenleving. Bedrijven zijn groot, naamloos en alleen nog online bereikbaar, je krijgt zelden nog een echt mens aan de lijn. ‘Omdat het economisch zo goed ging, is de onvrede daarover heel lang onder water gebleven,’ meent Peeters.<\/p>\n
De crisis zou volgens de heren van JAN dan ook best eens een blessing in disguise kunnen zijn. Bouman: ‘Kleinschaligheid, dat is waar de redding vandaan moet komen. We zijn even de weg kwijtgeraakt en hebben ons laten wijsmaken dat we steeds meer geld moesten uitgeven en drie iPads per gezin nodig hadden. Nu groeit het besef weer dat je samen dingen doet. Wij willen verbonden worden! Ik ga snel de domeinnaam www.ikwilverbinding.nl laten vastleggen.’<\/p>\n
Gevraagd naar hun politieke voorkeuren begint het duo te grinniken. Politiek? Daar is de verbinding al helem\u00e1\u00e1l ver te zoeken. ‘Ik heb nog geen idee,’ zegt Bouman. ‘Ik weet alleen dat ik niet ga stemmen op de man die alle verbinding vernietigt, en dat is Geert Wilders.’<\/p>\n
Aan de andere kant van het restaurant zitten twee HR-consultants naast elkaar ingespannen op hun laptops te turen. ‘Ik hoor wel steeds over die crisis op de radio, maar voor ons neemt het werk alleen maar toe,’ zegt Joost Klijn (34). ‘Priv\u00e9 raakt het me wel op de pieken.’ Hij heeft met zijn vriendin een huis gekocht, daarop lijden ze nu al zo’n dertigduizend euro verlies. Hij zou graag willen verhuizen, want nu reist hij elke dag anderhalf uur vanuit Amersfoort naar zijn werk in Den Haag. En dat zit hem dwars: niet duurzaam. ‘Al probeer ik wel mijn steentje bij te dragen door met mijn auto alleen maar zakelijk te rijden.’ Hij is lid van de Partij voor de Dieren, namelijk. Dat hadden we zeker niet verwacht? ‘Ik vind het echt de enige partij wier uitgangspunten verandering bieden, om een uitweg te vinden uit het kapitalistische systeem. In onze organisatie proberen we al het papier weg te werken: we doen zo veel mogelijk digitaal. En uiteindelijk is het mijn droom om op de fiets naar mijn werk te kunnen.’<\/p>\n
Buiten op de parkeerplaats zitten vier Bulgaren te roken in een Renault Kangoo. Ze zijn een klusbedrijf, verduidelijkt Jordan Spasov (28) met handen en voeten. Zijn broertje rijdt, achterin zitten vader en ‘een goede vriend’ van de familie. Vandaag werken ze aan een balkon in Hilversum. Groot huis, gebaart hij. Daarna moeten ze naar Sloterdijk. De politiek volgen ze nauwelijks, al hebben de woorden van ’the guy from the PVV’ natuurlijk ook hen bereikt. ‘They talk bad about us.’ Maar Jordan haalt er zijn schouders over op. Zolang ze hen nog gewoon inhuren, vindt hij het prima. ‘We zijn goedkoop, en werken hard. Dat vinden mensen goed.’<\/p>\n
Uitje van de dag<\/p>\n
Aad van den Boogaard (72), voormalig leraar plantenteelt op de tuinbouwschool in Rijnsburg, zit samen met zijn vrouw achter een grote cappuccino. Ze zijn beiden tien jaar geleden gepensioneerd, en dit, zegt meneer Van den Boogaard, is het ‘uitje van de dag’. Ze wonen vlakbij, in Ter Aar, en zijn doorgaans nogal druk met de kleinkinderen. Zwemles, schaatsen, voetbal, mee naar de camping. ‘Maar we willen niet elke dag bij mijn dochter langs,’ zegt mevrouw Van den Boogaard. ‘Dat deed mijn moeder vroeger bij mij. Die zat drie keer in de week bij me op de bank, en dat is niet leuk, hoor. Dus als we klaar zijn in de ochtend en we hebben geen visite, dan zeggen we: kom, we gaan er even op uit.’<\/p>\n
Hij: ‘We drinken elke dag ergens koffie. In Gouda, de AC restaurants in Reeuwijk en Bodegraven. We hebben allemaal vaste plekken in de buurt.’<\/p>\n
Zij: ‘Nu is de beurt aan de La Place. Eigenlijk zouden we gaan golfen, maar hij had het koud.’ Hij: ‘Ik was er niet op gekleed, het is maar veertien graden.’<\/p>\n
Zij: ‘Nou ja, we vinden het hier gezellig.’<\/p>\n
Wat de crisis betreft, heeft het echtpaar Van den Boogaard een duidelijke opvatting: ontkennen zolang het kan. Ja, ze zien hun huis in waarde dalen. ‘En dat is toch een stukje pensioenvoorziening,’ zegt meneer Van den Boo\u00adgaard. ‘Als je straks iets gaat mankeren, kan dat een probleem worden. Wij kunnen niet meer sparen voor later, zoals nu wordt gezegd. En wat we ooit opgebouwd hebben, zie je steeds minder worden. Dat vind ik wel beangstigend. Maar ja, je kan wel overal wakker van gaan liggen.’<\/p>\n
Zij: ‘Of thuis gaan zitten. Wij gaan volgende week naar Rusland op vakantie. We doen net of er geen crisis is. We negeren het.’<\/p>\n
Of die strategie zal standhouden, is nog maar de vraag. Over de vaderlandse politiek zitten ze vol twijfel. Hij zweeft, is losgeraakt van de oude CDA-wortels, zij wil niet zeggen wat ze gaat stemmen. ‘Daar hebben we soms een beetje ruzie om,’ zegt mevrouw Van den Boogaard. De toestand van Europa stemt hen nog zorgelijker. Hij: ‘Het moet \u00e9\u00e9n blijven, daar geloof ik in. Maar het is wel een hard gelag op dit moment. Dat ze in Frankrijk de pensioenleeftijd naar beneden trekken, en bij ons omhoog – dat is toch vreemd? En als het dan niet gaat in zo’n land kunnen wij het betalen.’<\/p>\n
Zij, beslist: ‘Weet u wat het is, mijnheer? Als je niks hebt, kan het je niks schelen. Maar als je wat hebt, wil je het houden.’<\/p>\n
Uitkering<\/p>\n
De onzekerheid overheerst, op Den Ruygen Hoek. Maar uiteraard is er een groot verschil tussen zij die nog steeds een vaste baan of een goed pensioen hebben en degenen die nu al vol getroffen zijn door de crisis. Zoals de Rotter\u00addamse Wilma Droogendijk (53), die aan het begin van de middag een shagje rookt op een bankje voor de Burger King. Zoon Steve (22) bijt gretig in een kipsandwich. Ze komen van Schiphol, waar ze Steve’s Deense vriendin op het vliegtuig hebben gezet.<\/p>\n
‘Breek me over die crisis de bek niet open,’ klinkt het in zangerig Rotterdams. Droogendijk had jarenlang baantjes in de thuiszorg en in de catering. Anderhalf jaar geleden liep haar relatie op de klippen, waarmee een van de twee inkomens wegviel. Sinds acht maanden heeft ze een uitkering. ‘Maar deze maand word ik dertig procent gekort, omdat ik een afspraak heb gemist,’ zegt ze. ‘Dat was een misverstand, maar zij noemen het “verwijtbaar gedrag”. En ze mogen het, dus ze doen het. Het potje is leeg, roepen ze steeds bij ons in Rotterdam. En dan lees je de volgende dag in de krant dat ze eenentwintigduizend euro hebben uitgegeven aan een feestje van de directeur van Sociale Zaken. Ja, dat zet dan kwaad bloed.’<\/p>\n
Onlangs kreeg Droogendijk van de sociale dienst te horen dat ze vuilnis op moet gaan halen, anders dreigt ze haar uitkering helemaal te verliezen. ‘Nou, dat weiger ik,’ zegt ze beslist. ‘Ik verbeeld me niks hoor, ik wil alles doen voor mijn geld. Er zijn genoeg mensen in de zorg nodig. Maar een vrouw van drie\u00ebnvijftig op de vuilniswagen\u2026 Zet daar lekker jonge kerels neer.’ En dus is ze nu druk aan het solliciteren, om de sociale dienst voor te zijn. ‘Maar die paar uurtjes hier en daar, dat zet niet veel zoden aan de dijk.’<\/p>\n
Droogendijk is van plan in september op Emile Roemer te gaan stemmen. ‘Ik denk dat hij mijn belangen het best behartigt. Dat is misschien wel een beetje ego\u00efstisch, want we moeten bezuinigen.’ Ze wijst op haar zoon. ‘We kunnen hen niet met onze schulden opzadelen. Maar ja, ik denk toch aan mijn eigen portemonnee op dit moment.’<\/p>\n
Niet alleen voelt ze zich bedreigd door de bezuinigingen, maar vooral ook door de Europese crisis. Terwijl ze, net als haar D66-stemmende zoon, eigenlijk v\u00f3\u00f3r Europa is. ‘Ook al stem ik SP, eigenlijk vind ik dat we landen als Grieken\u00adland er toch bij moeten houden. Want de volgende keer zijn wij het misschien. Je weet het niet. Maar het voelt dubbel: er gaat zo veel geld naar die landen, en als ik een afspraak mis, moet ik dertig procent van mijn achthonderd euro inleveren.’ Droogendijk haalt haar schouders op. ‘Dat ik het allemaal niet snap, alla. Maar volgens mij weten al die geleerde personen die het moeten gaan oplossen het antwoord ook niet. Dat is eigenlijk nog het meest angstige.’<\/p>\n
Luchtkastelen<\/p>\n
Dat er gescholden wordt op politici is van alle tijden. Maar toch is het ontluisterend: van de circa honderd mensen die we spraken, was er niet \u00e9\u00e9n die volmondig zei vertrouwen te hebben in een partij, of zelfs maar in een politicus. De meesten zeggen wel te gaan stemmen. Uit gewoonte, niet omdat ze denken dat het wat uitmaakt. Of zoals een man aan de pomp het verwoordde: ‘Vroeger stemde ik nog vanuit een positieve gedachte, nu vanuit een negatieve: namelijk die van het minste kwaad.’<\/p>\n
De verwarring lijkt compleet als het thema Brussel ter sprake komt. Dat is vooral ver weg en bedreigend. ‘Hoe kan een land nou toch failliet gaan?’ vraagt de Haagse pedicure Cissy Charit\u00e9 zich af. ‘Er worden voortdurend luchtkastelen opgetrokken. Door de overheid, Brussel, weet ik wie. Ze proberen zo’n land als Griekenland in een dwangbuis te krijgen, om de gewone man af te knijpen. En intussen is het wel ons geld waarmee ze de boel proberen te redden. Wat ik maar niet begrijp: waar blijft dat geld dan? Er valt toch geen euro van de aarde af?’<\/p>\n
Haar zwager Ben Korst (60) hoort het relaas vanuit zijn rolstoel aan, hond Chica ligt geduldig op zijn schoot. ‘Ik maak me niet zo veel zorgen meer,’ zegt Ben. Hij heeft longkanker, zegt hij zacht, terwijl zijn blik over de af- en aanrazende auto’s glijdt. Maar het is goed geweest: thuis in Hensbroek heeft hij zijn duiven, zijn geiten. ‘En ik heb zes kinderen,’ zegt hij trots.<\/p>\n
Wagen in het zicht<\/p>\n
Op de parkeerplaats staat Guido Mestrini (36) een rijtje Harley Davidsons te bewonderen. De breedgeschouderde Limburger, indrukwekkend getatoe\u00eberd en gepiercet, is zelf per truck onderweg van Alkmaar naar de Moerdijk. ‘Ik ben nu leeg, ik had grofvuil vandaag.’ Hij werkt voor een uitzendbureau, maar het is ‘ho-pe-loos’ om iets te vinden. ‘Vorige week heb ik veertig sollicitaties de deur uitgedaan. Bij ons in Limburg is het sowieso een crime. Ik zit er nu zwaar aan te denken om in het noorden te gaan solliciteren.’<\/p>\n
Lange tijd zat hij in het vrije leven, vertelt Mestrini langs zijn neus weg. ‘Drugshandel en zo wat allemaal. Hartstikke illegaal uiteraard. Ik was altijd alleenstaand, daarom durfde ik wel.’ Gemiddeld verdiende hij zo’n drieduizend euro per week. Gepakt werd hij nooit. ‘Maar op een gegeven moment ben ik er gewoon uitgestapt. Mensen die zeggen dat dat niet kan: bullshit. Ik had er genoeg van.’ Soms steekt het wel eens, als hij terugdenkt aan die periode. ‘Mooie tijd, hoor, ik had nooit geen gedoe met geld. Maar sinds kort heb ik een nieuwe vriendin – echt r\u00e1msuper. Voor haar ga ik niet terug naar mijn oude leven. Maar makkelijk is het niet.’<\/p>\n
Als er \u00e9\u00e9n groep is op Den Ruygen Hoek die de gevolgen van de Europese eenwording aan den lijve ondervindt, dan zijn het de vrachtwagenchauffeurs, die te maken hebben met Oost-Europese concurrenten. Jan van Wingerden staat de parkeerplaats eens rustig in zich op te nemen, wijdbeens, de handen in de zak. ‘Vloeibare enkelvoudige meststoffen’ staat er op zijn truck. Hij parkeert hem het liefste hier, voor de Burger King. ‘Dan sta je in het zicht. Voor je het weet, zuigen ze je dieseltank leeg. Vorig jaar hebben ze er hier op de trap eentje doodgeschoten. En aan de overkant bij het hotel zie je altijd wel een paar dames die vergeten zijn zich aan te kleden. Ik ga meestal alleen even eten, en dan hup weer de auto in.’<\/p>\n
Zeven maanden in het jaar is hij druk met de mest. Maar nu zit het weer tegen: de zon moet gaan schijnen. Dan krijgen de plantjes in de kassen dorst, moet er bijgedruppeld worden, raakt de mest op, kan hij weer voorrijden, zo somt hij op. Pas in september, na de oogst, verwacht hij de crisis te gaan voelen. ‘En als alles dan weer op zijn reet gaat, zoals in 2009, tja…’ De analyse van Van Wingerden: ‘Er is te weinig vracht voor het rollend materiaal dat er rijdt.’ Iedereen stort zich erop, de vrachtprijzen gieren naar beneden. Dat is de grootste bedreiging voor zijn vak, zegt hij. ‘Zo’n vervoerder maakt een prijs die hij berekent op een Poolse chauffeur. En die verdienen zo weinig dat ze uit armoede in de bosjes moeten schijten. Geen hond die zich er druk om maakt.’<\/p>\n
Zo wordt de transportsector om zeep geholpen, meent Jan van Wingerden. ‘E\u00e9n Europa, noemen ze dat dan. Nou, wat een zegen. Het spijt me dat ik het zeg, maar ik hoop dat er heel veel ongelukken gebeuren met dronken Oost-Europese chauffeurs. Dan gaan er misschien ergens een paar oogjes open, bij de politiek.’ Gezelliger wordt het er ook al niet op. ‘In de Resto Truck zitten alleen nog een paar Nederlandse chauffeurs, die Polen hebben er de knaken niet voor. Maar hoelang hebben wij die knaken nog?’<\/p>\n
Slavenarbeid<\/p>\n
Aan de toog van de Resto Truck zit Fred Heerschop (59), die de ontwikkelingen in het truckerswezen kernachtig samenvat: ‘Het mooie leven is d’r af.’ Ooit werd hij aangetrokken tot het ‘vrije-vogelgevoel’: de vlam in de pijp, en met niemand iets te maken. Het vrije leven, dat was ook: verre reizen naar het buitenland. Maar die zijn er voor Heerschop al jaren niet meer bij. ‘Laat ik het netjes zeggen, want anders discrimineer ik: die anderssprekenden zijn goedkoper. Voor zeven euro per uur doen ze hetzelfde werk als wij. Ja? Dus zij krijgen de verre ritten, en de uren dat ze wachten worden niet betaald.’ Zelf werd hij een paar jaar geleden ‘als een vuilniszak’ afgedankt. ‘Moest ik op het hoofdkantoor komen: “Fred, ik denk dat je het wel begrijpt\u2026” Een half uur later zat er een anderssprekende op mijn wagen.’ Maar dan heb je aan Fred dus een slechte. Hij haalde er een advocaat bij, rechtshulp, de bond. En vlak voordat het uiteindelijk tot een rechtszaak kwam, kreeg hij te horen dat hij weer kon beginnen.<\/p>\n
Wie weet, zegt Heerschop, is er verandering op komst. Begin deze maand werd in de nieuwe cao vastgelegd dat buitenlandse chauffeurs hetzelfde moeten gaan verdienen als de Nederlandse. Of dat ook lukt, moet hij nog zien, maar hij juicht de afspraak wel toe, en niet alleen omdat hij straks weer een betere concurrentiepositie heeft. ‘Je hoort vaak: die Polen komen hier ons werk inpikken, maar dat vind ik gelul. Ze willen gewoon hard werken, en daar is niks mis mee. Maar het is slavenarbeid wat ze moeten doen, en dat hoort niet. De bazen in de transportsector, dat is \u00e9\u00e9n grote criminele organisatie. Die gluiperd van ons bedrijf gaat fijn Parijs-Dakar rijden in december. Lang leve de lol. En je chauffeurs: knijp die maar lekker af.’<\/p>\n
Hij bestelt nog een flesje bier en legt zijn hand op de schouder van de verslaggever. ‘En weet je wat nou zo gek is? Ja, nou ga je lachen hoor: ik h\u00f3\u00e9f eigenlijk helemaal niet te werken! Nee, ik kom uit een zeer welgestelde familie. Uit ’t Gooi. Maar ik wil niet teren op andermans zak, ik wil mijn geld zelf verdienen.’<\/p>\n
Gewoon werklui<\/p>\n
Tegen half zeven staan Gitta de Vries (55) en Loek Hefkens (48) bij de ingang van BBQ & Grill restaurant Rancho nog eens ongelovig de prijslijst te bestuderen. ‘Een lentebiefstuk en dikke patates voor een tientje,’ glundert Gitta. ‘En ik heb ook nog een wit wijntje op! Echt een luxe leven, h\u00e8.’ Ze zijn vier jaar samen, zij werkt op de bloemenafdeling van een supermarkt, Loek is cultuurtechnisch medewerker bij een sportclub. Gitta vindt het eigenlijk wel lekker rustig, die crisis. ‘Nu kun je op etenstijd tenminste gewoon aanschuiven. En gelukkig hebben wij allebei onze baan nog. Maar voor hoogopgeleiden is het misschien wel lastiger, wij zijn natuurlijk gewoon werklui.’ Haar kinderen zijn allemaal geitenwollen sokken, zegt ze, haar dochter deed antropologie of zoiets. Die komt nu niet makkelijk aan een baan. ‘Maar wij hebben dan toch zo’n instelling van: je kunt altijd nog een krantenwijk nemen.’<\/p>\n
Over politiek denken ze heel verschillend, waarschuwt Gitta. ‘Als wij eenmaal beginnen!’ Maar het is al te laat. Wat Loek betreft, moet Nederland linea recta terug naar de gulden. Daar is Gitta het dus niet mee eens. ‘Voor de handel is de euro heel goed.’ Maar Loek is niet te vermurwen. ‘We geven al ons geld aan de buitenlanders, terwijl onze bejaarden in hun eigen vuiligheid creperen. Ik vind: kijk eens achterom, in je eigen spiegel. Hupsakee, eigen volk eerst.’<\/p>\n
Zij: ‘Maar Loe-hoek, de wereld is groot geworden.’<\/p>\n
Hij, onverstoorbaar: ‘Al ons geld in Brussel dumpen, voor de buitenlanders: niks hoor.’ En met een grote glimlach: ‘Wat dat betreft ben ik een felle rakker.’<\/p>\n
Gitta stemt PvdA, al vond ze ‘die burgemeester uit Amsterdam’ niet sterk. Loek twijfelt nog tussen SP of PVV. Zijn vrouw kijkt hem liefdevol aan. ‘Je mag het best zeggen als je op Wilders wilt stemmen, hoor, daar ga ik heus niet om scheiden.’<\/p>\n
Zooitje<\/p>\n
Vierentwintig uur op Den Ruygen Hoek levert vanzelfsprekend geen representatief beeld op. Bovendien moet de verkiezingscampagne nog beginnen. Toch is het opvallend dat zo veel mensen de politici unaniem verketteren. Zelfs de zelfbenoemde ‘buitenstaander’ Geert Wil\u00adders lijkt voor velen zijn glans te hebben verloren en onderdeel van het establishment te zijn geworden. Sjon van Waas (56), eigenaar van een schoonmaakbedrijf, was vanaf het begin een overtuigd Wilders-aanhanger. ‘De PVV beloofde de luie buitenlanders aan te pakken, maar ze hebben er gewoon niets van waargemaakt.’ Hij verwacht dat de PVV in de arbeiderswijken flink zal verliezen. Glazen\u00adwasser Jaap Naerdebout (51): ‘Vroeger was ik een proteststemmer op Wilders, maar nu niet meer. Het is een hoop bla bla, hij heeft gewoon geen ruggengraat. En terug naar de gulden, zoals Wilders wil, dat is niet realistisch. Ik wil wel de euro, maar dan zonder \u00e9\u00e9n Euro\u00adpa.’ Net als Naerdebout verlangt ook timmerman Michel de Bruin (56) terug naar Pim Fortuyn, de man die in hun ogen opstond tegen de gevestigde orde. ‘Wilders is veel te ver gegaan. Hoezo klagen over Polen? Zijn die Nederlanders dan zo veel beter? En je mag van mij best “kut-Marokkaan” zeggen, of “Neder\u00adland is vol”. Maar je moet niet het koningshuis naar beneden halen. Zoals laatst, toen ze op bezoek was bij een of andere sjeik. Niet omdat ik koningsgezind ben of zo, maar ze haalt w\u00e9l werk voor ons binnen.’<\/p>\n
E\u00e9n ding weet de timmerman zeker: bij het stembureau zullen ze hem niet meer zien. Wat heeft het voor zin? De politiek, het is een zooitje, en ondertussen zakt Nederland steeds verder af. ‘Of ik bezorgd ben? Ja joh! Deze crisis gaat nog wel tien, vijftien jaar door. En de gouden tijd komt nooit meer terug. Die komt echt n\u00f3\u00f3it meer terug.’<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
In 2005 bivakkeerde VN een etmaal rond dit benzinestation\/hotel\/restaurant aan de A4. In deze economische crisis keren we er terug.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-51293","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Harm Ede Botje, Sander Donkers, Sophie Derkzen, Anne-Lot Hoek","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/51293","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=51293"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/51293\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Harm Ede Botje, Sander Donkers, Sophie Derkzen, Anne-Lot Hoek","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=51293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=51293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}