
 {"id":509939,"date":"2021-07-10T05:00:31","date_gmt":"2021-07-10T03:00:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=509939"},"modified":"2023-11-27T20:36:20","modified_gmt":"2023-11-27T19:36:20","slug":"ronald-plasterk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/ronald-plasterk\/","title":{"rendered":"Het \u2018verstandig links\u2019 van Ronald Plasterk: hoe de oud-minister zijn PvdA de les leest in De Telegraaf"},"content":{"rendered":"<p>Het zijn \u2018enorme\u2019 asocialen, die elektrische rijders met hun \u2018stroom-slurpende\u2019 bolides. Zij veroorzaken een hoge energierekening omdat de budgetten voor de gigantische toevloed aan laadpalen ergens vandaan moet komen. \u2018Voor elke Tesla zitten honderden bejaarden met fleecedekens kou te lijden.\u2019<\/p>\n<p>Was getekend Ronald Plasterk, oud-minister van de PvdA.<\/p>\n<p>Over dat klimaat gesproken. Het Europees Parlement heeft \u2018nul gezag om voor anderen een klimaatcrisis uit te roepen\u2019 aangezien het zelf niet zo duurzaam heen en weer verhuist tussen Brussel en Straatsburg om te vergaderen. Die klimaatcrisis is trouwens, aldus de columnist, alleen door kernenergie op te lossen, want die reusachtige windmolens zijn \u2018slechts kerktorens van het groene geloof\u2019.<\/p>\n<p>Met een column in <em>De Telegraaf<\/em> en een flink aantal gepeperde tweets timmert professor Plasterk stevig aan de weg in mening-producerend Nederland. Het leverde hem dit voorjaar een eervolle nominatie op voor de Pim Fortuyn Prijs, de prijs voor opiniemakers, bestuurders of politici die strijden voor het vrije woord. \u2018Plasterk,\u2019 aldus de jury, \u2018zwemt tegen de stroming in. Zo bracht hij een nieuwe dimensie in het klimaatdebat, door de noodzaak van kernenergie te verdedigen.\u2019<\/p>\n<h5>Kosmopolitische fratsen<\/h5>\n<p>Helemaal nieuw is die dimensie natuurlijk niet. De VVD roept al langer dan een decennium dat kerncentrales d\u00e9 oplossing zouden zijn voor de klimaatcrisis. Opiniemaker Plasterk zwemt niet zozeer tegen de stroom in van politiek Nederland, het land dat overwegend rechts stemt, hij verzet zich juist tegen de veel kleinere progressieve stroom, en dan vooral tegen die stroom binnen de PvdA, z\u00edjn PvdA die al jaren hopeloos worstelt met de koers.<\/p>\n<p>Na deelname aan het kabinet Rutte II, waarin Plasterk minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties was, werden de sociaaldemocraten tijdens de verkiezingen van 2017 gedecimeerd: van 38 zetels naar een schamele negen. Politicoloog Sarah de Lange (Universiteit van Amsterdam) <a href=\"https:\/\/www.wbs.nl\/sites\/default\/files\/2017-08\/SenD_NR2_2017_sarah%20de%20lange_Waarom%20oude%20witte%20mannen%20niet%20genoeg%20zijn%20en%20een%20volksbeweging%20nodig%20is.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">analyseerde <\/a>dat verlies destijds voor de Wiardi Beckman Stichting, de wetenschappelijke club van de partij. De meeste verloren PvdA-stemmen gingen in 2017 naar GroenLinks (19 procent), D66 (13 procent) en de SP (12 procent). Ongeveer 4 procent ging naar de PVV, eenzelfde percentage kreeg 50Plus.<\/p>\n<p>Een kwart van de stemmers bleef trouw aan de sociaaldemocraten, alleen is die toch al kleine groep ook nog eens vergrijsd. De helft van alle PvdA-stemmers is 65-plus, aldus het politicologen-blog Stukroodvlees in de <a href=\"https:\/\/stukroodvlees.nl\/plaatjes-van-de-electoraatjes-de-pvda\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">rubriek<\/a> \u2018Plaatjes van de electoraatjes\u2019, en daarmee is de Partij van de Arbeid tegen wil en dank een heuse boomer-partij geworden die zeer voorzichtig moet zijn met al te modieuze en kosmopolitische fratsen en plannen om te voorkomen dat de loyale harde kern wordt weggejaagd.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-image_640 wp-image-509965\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/VN_ronald_plasterk_02_WEB-640x853.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/VN_ronald_plasterk_02_WEB-640x853.jpg 640w\" alt=\"Ronald Plasterk\" width=\"640\" height=\"853\" \/><\/p>\n<h5>Mopperende overblijver<\/h5>\n<p>Ronald Hans Anton Plasterk (64) is zo\u2019n typische representant van de harde kern, een mopperende overblijver die intens van zijn partij houdt. In de jaren tachtig was hij raadslid in Leiden voor de PvdA, in 2007 werd hij minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in het kabinet-Balkenende IV. Vanaf 2010 voerde hij met evenveel liefde oppositie als lid van de Tweede Kamer om vervolgens toch weer een ministerspost te bemachtigen, dit keer Binnenlandse Zaken.<\/p>\n<p>Oud-collega\u2019s en vrienden omschrijven Plasterk als een \u2018traditioneel\u2019 of \u2018ouderwets linkse\u2019 sociaaldemocraat.<\/p>\n<p>De zoon van een televisiebuizengieter groeide op in een Haagse arbeiderswijk en voelt zich meer thuis bij de SP-hoek van de partij dan bij de kosmopolitische GroenLinks-hoek. In zijn columns verbloemt hij die liefde allerminst. Als de PvdA \u2212 die de afgelopen verkiezingen in maart w\u00e9\u00e9r slechts negen zetels haalde \u2212 al in de regering komt, dan met de SP, schrijft hij steeds, want die partij \u2018levert in gemeenten uitstekende bestuurders en is gewend zich aan afspraken te houden. Anders dan de rest van links staat men niet te trappelen om alle regeermacht zo snel mogelijk aan Brussel over te dragen.\u2019<\/p>\n<p>Bovenal benadrukt Plasterk dat \u2018de halve linkse oppositie binnenboord halen\u2019 geen recht doet aan de verkiezingswinst van rechts. Een regering van VVD, CDA en D66 met de PvdA en GroenLinks is voor hem een gruwel. Sowieso omdat de sociaaldemocraten zich eerst eens \u2018diep moeten beraden over de eigen toekomst\u2019 en wat hem betreft ligt die in de thema\u2019s immigratie (\u2018Nederland moet altijd openstaan voor vluchtelingen in levensgevaar, maar de huidige migrantenstroom kan zo niet verder door\u2019), de macht van Europa en het klimaat \u2212 of beter gezegd: het omarmen van kernenergie.<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Ik geloof niet dat hij radicaal van gedachten is veranderd.\u2019 Plasterk is altijd een charmante dwarsligger geweest.<\/p><\/blockquote>\n<p>Een serieus nadeel voor de PvdA om samen met GroenLinks in een regering te stappen, schrijft hij in zijn column, is dat je daardoor \u00f3\u00f3k geassocieerd wordt met die partij. \u2018Wat in feite een collectie mafkezen geworden is. Ze willen Borssele sluiten, wat een enorme extra CO<sub>2<\/sub>-uitstoot zou opleveren, en ze zijn volledig op de \u201cwoke\u201d-lijn, waar je als verstandig links afstand van zou willen houden.\u2019<\/p>\n<h5>Charmante dwarsligger<\/h5>\n<p>De wijze lessen die Plasterk zijn partij nu via <em>De Telegraaf <\/em>geeft, staan lijnrecht tegenover het advies dat hij vier jaar geleden gaf in een <a href=\"https:\/\/www.volkskrant.nl\/nieuws-achtergrond\/plasterk-laat-links-gecombineerde-fractie-vormen-met-klaver-als-voorman~b3425e0b\/?utm_source=twitter&amp;utm_medium=social&amp;utm_campaign=shared%20content&amp;utm_content=free\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">opiniestuk <\/a>in <em>de Volkskrant.<\/em> Toen vond hij net zo stellig dat de linkse partijen moesten fuseren en GroenLinks-leider Jesse Klaver die linkse fractie in de Tweede Kamer moest gaan leiden.<\/p>\n<p>Het is precies die parmantige houding die ervoor zorgt dat menig sociaaldemocraat Plasterks columns knarsetandend leest.<\/p>\n<p>\u2018Je vraagt je bij de nieuwe Plasterk wel af of hij niet te gretig negeert waar de oude Plasterk voor heeft getekend,\u2019 schreef <em>NRC<\/em>-columnist Tom-Jan Meeus nadat hij de zoveelste pro-kernenergiecolumn van de oud-politicus las. Plasterk tekende immers voor het verkiezingsprogramma van de PvdA, dat t\u00e9gen kernenergie was. Hij steunde ook het regeerakkoord \u2212 dat niet repte over kernenergie \u2212 en accepteerde geruisloos de daaruit voortvloeiende akkoorden die nieuwe energiebronnen als zon en wind steunden. \u2018De meeste politici die zich bekeren,\u2019 analyseerde <em>Trouw<\/em>, \u2018schuiven aan bij de populisten.\u2019<\/p>\n<p>Sociaaldemocratische geestverwanten van Plasterk, die zichzelf karakteriseren als de oud-linkse hoek van de PvdA, moeten smakelijk lachen om het verwijt dat hij uit een rechts vaatje is gaan tappen. Ministers zijn nou eenmaal trouw aan het kabinetsbeleid en dus ook aan het regeerakkoord, verdedigen ze hem. \u2018Dat is niet eens een onderwerp van discussie,\u2019 zegt goede vriend Paul Bordewijk, publicist en voormalig PvdA-wethouder in Leiden. \u2018Dat doe je nou eenmaal zo.\u2019<\/p>\n<p>Filmmaker en geestverwant Eddy Terstall, \u2018al meer dan 25 jaar\u2019 lid van de PvdA, noemt het \u2018heel logisch dat je wat meer ongefilterd kunt zeggen wat je wilt wanneer je uit het keurslijf van de politiek bent\u2019. \u2018Ik geloof niet dat hij radicaal van gedachten is veranderd.\u2019<\/p>\n<p>Plasterk is altijd een charmante dwarsligger geweest. Zo\u2019n veertig jaar geleden al, vertelt Bordewijk, diende hij als afgevaardigde op een PvdA-congres een amendement in waarin werd gesteld dat de partij weliswaar tegen kernenergie was, maar <em>niet<\/em> zozeer tegen het wetenschappelijk onderzoek naar de toepassingen ervan. \u2018Dat werd natuurlijk door het partijbestuur met veel vertoon verworpen,\u2019 herinnert Bordewijk zich. \u2018Want ja,\u2019 voegt hij daar gniffelend aan toe, \u2018als je er onderzoek naar doet, dan zou er wel eens uit kunnen komen dat het redelijk veilig is en dan moet je er wat mee.\u2019<\/p>\n<h5>Aversie tegen windmolens<\/h5>\n<p>Partijgenoot Bordewijk leerde Plasterk begin jaren tachtig kennen door de gemeenteraad van Leiden. Bordewijk was wethouder, Plasterk van 1982 tot 1984 raadslid. Nadat hij promoveerde op genetisch onderzoek naar de platworm, ging hij onderzoek doen in Amerika.<\/p>\n<p>Daarna ging hij leidinggeven aan het Nederlands Kanker Instituut, werd bijzonder hoogleraar moleculaire biologie aan de Vrije Universiteit (Amsterdam) en vervolgens hoogleraar genetica aan de Universiteit van Amsterdam. Vanaf 1995 ging hij ook\u00a0 columns schrijven, eerst voor het carri\u00e8reblad <em>Intermediair<\/em> en later voor <em>de Volkskrant<\/em>. En nu dus voor <em>De Telegraaf<\/em>. Tot op de dag van vandaag leest vriend Bordewijk even mee voordat Plasterk een column inlevert.<\/p>\n<p>Wie denkt dat Plasterk zijn aversie tegen windmolens wel heel vaak gebruikt als inspiratie voor zijn columns, moet zijn oude werk uit <em>de Volkskrant<\/em> of het tv-programma<em> Buitenhof<\/em> er eens bij pakken. In de aanloop naar het referendum over een grondwet voor de Europese Unie hield hij in 2005 wekenlang volhardende tirades tegen die grondwet. In zaaltjes nam hij het ondertussen op tegen Kamerlid en partijgenoot Frans Timmermans (tegenwoordig Eurocommissaris) die de grondwet juist hartstochtelijk verdedigde.<\/p>\n<p>Door zijn column in het programma <em>Buitenhof<\/em> <em>\u2212<\/em> waar altijd stevig werd geluncht met de gasten \u2212 leerde hij steeds meer politieke hotemetoten kennen. Presentator Paul Witteman vertelde in <em>Elsevier<\/em> hoe Plasterk zich achter de coulissen langzaam maar zeker warmliep voor de politiek. \u2018Het oog van de PvdA is op hem gevallen door zijn optredens. Zo mocht hij in 2006 meeschrijven aan het verkiezingsprogramma, al stond hij niet op de lijst.\u2019 De PvdA haalde tijdens die verkiezingen 33 zetels, genoeg voor een plek in de coalitie.<\/p>\n<p>En zo werd de wetenschapper Plasterk plots minister van Onderwijs en Cultuur. Hij werd op een maandagavond gebeld door PvdA-leider Wouter Bos met de vraag \u2018ben je beschikbaar?\u2019, vertelde Plasterk later in een interview met <em>de Volkskrant<\/em>. \u2018Zat ik daar in een laboratorium. Ik heb mijn vrouw gebeld. Al pratend kwamen we tot de conclusie dat de kans dat ik \u201cnee\u201d zou zeggen nul was.\u2019<\/p>\n<h5>Flamboyante hoedendrager<\/h5>\n<p>Op het Binnenhof ontpopte Plasterk zich tot een flamboyante hoedendrager (na zijn ministerschap is hij nauwelijks meer met een hoed gesignaleerd) die zich vooral bezighield met de leuke zaken op zijn departement. De stevige dossiers op Onderwijs liet hij over aan zijn staatssecretarissen Marja van Bijsterveldt (CDA) en partijgenoot Sharon Dijksma. Zelf hield hij zich bezig met het hoger onderwijs, media en cultuur. Hij dook op bij premi\u00e8res en feestelijke openingen, geflankeerd door zijn vrouw Els, en zijn portret werd bijna wekelijks afgedrukt in het Stan Huygens Journaal, de societyrubriek van <em>De Telegraaf<\/em>.<\/p>\n<p>Diezelfde krant noemde hem \u2018makkelijk in de omgang\u2019. \u2018Maar hij is tevens iemand die te boek staat als ijdeltuit, met harde hautaine kantjes.\u2019<\/p>\n<p>Zijn grootste wapenfeit werd het toelaten tot het omroepbestel van de twee rechtse nieuwkomers WNL (toen nog van <em>De Telegraaf<\/em>) en Powned (toen nog van GeenStijl). Hij zag het weblog niet als rechts. \u2018Ik vind hun anti-autoritaire houding leuk zoals veertig jaar geleden de VPRO leuk was met programma\u2019s als <em>Hoepla<\/em> (dat als eerste een naakte vrouw op het scherm toonde, red).\u2019<\/p>\n<p>De liefde was wederzijds: toen tv-zender Powned datzelfde jaar een feit was, werd de PvdA-minister onthaald in de eerste aflevering van <em>House Ibiza<\/em>. Op het feesteiland werd hij door presentator Rutger Castricum in een hummer opgehaald. \u2018Ik vind het ontzettend leuk hier te zijn,\u2019 aldus de minister. Al werd-ie wel wat ongemakkelijk toen de presentator een fles champagne uit het raam van de rijdende wagen gooide. \u2018A joh, kan allemaal, dit,\u2019 lachte Castricum. \u2018Dankzij jou, ome Roon!\u2019<\/p>\n<p>Terwijl zijn staatssecretarissen stevige debatten voerden, was de minister vooral in beeld. De PvdA-bewindsman knuffelde met Powned-presentator Rutger Castricum en Henny Huisman op een Gay Pride-boot. Hij babbelde ontspannen aan tafel bij <em>Pauw &amp; Witteman<\/em> en werd breed lachend met zwierige borsalino op de rode lopers gefotografeerd. Diezelfde hoed gebruikte hij dikwijls voor een tweede rondje flaneren langs de patatbalie, waar de pers zich altijd verzamelt. De camera houdt van Plasterk, en Plasterk ook zeker van de camera\u2019s.<\/p>\n<blockquote><p>&#8216;Plasterk was echt representant van slechts \u00e9\u00e9n deel van het onderwijs: het wetenschappelijke deel.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>Dat wekte ergernis in Den Haag. VVD-Kamerlid Halbe Zijlstra doopte Plasterk om tot de \u2018minister van Feesten en Partijen\u2019. De kritiek kwam ook uit de sector: \u2018Plasterk is overal en toch nergens,\u2019 schreef het magazine voor hoger onderwijs <em>Science\u00adguide<\/em> als begeleidende tekst bij de lage notering van de minister in de ranglijst van invloedrijke figuren in de sector. \u2018De b\u00e8tawetenschapper die de prins carnaval van het Binnenhof werd,\u2019 sneerde dagblad <em>Trouw<\/em>.<\/p>\n<h5>Bestuurlijk dedain<\/h5>\n<p>De minister deed wel een paar dingen op onderwijsgebied. Hij haalde, tot woede van de universiteiten, 100 miljoen euro weg bij de universiteiten om het talentenprogramma van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijke Onderzoek (NWO) te bekostigen. Deze onderzoeksfinancier zou dat budget verdelen onder de beste wetenschappers van Nederland. Het was een stimulans tot excellentie, vond Plasterk, want de universiteiten met de beste onderzoeksvoorstellen konden het geld gewoon terugverdienen. Hij stelde ook een harde knip in tussen de bachelor- en masteropleidingen. \u2018Dat schept duidelijkheid en dat vinden we prettig. Zoals je zonder vwo-diploma niet aan een bachelor kunt beginnen, kun je straks zonder bachelor niet met een master van start.\u2019<\/p>\n<p>Het typeert het beleid van Plasterk als minister van Onderwijs, herinnert Doekle Terpstra \u2212 destijds voorzitter van de HBO-raad \u2212 zich: \u2018Als minister wilde hij de exclusiviteit van academia bevestigen en had hij weinig oog voor emancipatie via het HBO. Daar zitten toch veel kinderen van migranten die zich op deze manier omhoog konden werken in de maatschappij.\u2019<\/p>\n<p>Terpstra betreurt de knip. \u2018Ik had juist verwacht dat een sociaaldemocraat \u2212 vanuit het verheffingsideaal \u2212 dit zou inzien, maar er was juist een bestuurlijk dedain richting het HBO. Plasterk was echt representant van slechts \u00e9\u00e9n deel van het onderwijs: het wetenschappelijke deel.\u2019<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-image_640 wp-image-509971\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/VN_ronald_plasterk_03_WEB-640x853.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/VN_ronald_plasterk_03_WEB-640x853.jpg 640w\" alt=\"Ronald Plasterk\" width=\"640\" height=\"853\" \/><\/p>\n<h5>Het hoogst haalbare<\/h5>\n<p>Plasterk, vertellen oud-collega\u2019s, redeneert altijd vanuit zichzelf en dus verbeterde hij als minister de voorwaarden voor excellente wetenschappers, zoals hijzelf. \u2018Streven naar excellentie, juist daarin herken je het verheffingsideaal,\u2019 stelt Eddy Terstall. \u2018Je moet het hoogst haalbare stimuleren, anders komt er nooit echte verheffing, dan krijg je nooit die speciale sprong.\u2019<\/p>\n<p>Plasterk \u2212 die zelf tussen de arbeidersgezinnen opgroeide in een Haagse portiekflat \u2212 noemde biologie bij uitstek \u2018een plek voor sociale stijgers. Ik heb altijd een zwak gehad voor mensen in de biologie die zo van de boerderij kwamen. Die hadden niets anders meegekregen dan een goed stel hersens en ambitie: werk er maar hard voor.\u2019 Kortom: mensen zoals hijzelf.<\/p>\n<p>Als wetenschapper \u00e9n als minister had hij geen geduld met middelmatigheid. Ambtenaren die niet konden meepraten op zijn niveau of speeches volpropten met jargon en Engelse kreten telden niet meer mee. \u2018Dan gaat hij neerbuigend doen,\u2019 klaagde een ambtenaar tegen <em>NRC.<\/em><\/p>\n<p>Zijn stijl zorgde voor ge\u00efrriteerde ambtenaren, maar ook voor geamuseerde Kamerleden: debatteren met Plasterk was vaak verrassend, niets werd opgedreund vanaf een voorgekookt A4\u2019tje, zoals zoveel bewindspersonen doen.<\/p>\n<p>Hij is slim, vaak zelfs de slimste in de kamer, maar juist daardoor ook vaak te snel. Als minister stond hij niet bekend om zijn doorwrochte dossierkennis: hij wist het zo ook wel.<\/p>\n<p>Ook hier kwamen zijn antiautoritaire trekken naar boven: hij had niets met de ministeri\u00eble hi\u00ebrarchie, de zogeheten \u2018ambtelijke lijn\u2019. Als hij het idee had dat een hoge ambtenaar niet voldoende op de hoogte was, vroeg hij naar de ondergeschikte die meer wist. Tijdens debatten pauzeerde hij nooit voor overleg met ambtenaren.<\/p>\n<h5>Onregelmatigheden<\/h5>\n<p>Maar hij accepteert ook niet dat hij fout kan zitten.<\/p>\n<p>Al in 2015 ontdekte beelddetective en microbiologe Elisabeth Bik onregelmatigheden in een wetenschappelijke publicatie van Plasterk. In 2007 publiceerde hij in het toonaangevende wetenschappelijk tijdschrift <em>Science <\/em>over een nieuwe vondst in het onderzoek naar RNA (stukjes genetische code) van de rondworm C. elegans, samen met drie andere auteurs die waren verbonden aan het Hubrecht Instituut in Utrecht. Het artikel is sindsdien ruim driehonderd keer aangehaald door andere wetenschappers. Alleen ontdekte Bik acht jaar later, toen Plasterk minister van Binnenlandse Zaken was, dubbelingen in gebruikte afbeeldingen in dat onderzoek. \u2018Het zou hetzelfde zijn als een foto presenteren van een meeting met twintig mensen, maar hetzelfde groepje van drie personen is twee keer zichtbaar in dezelfde foto.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Dit kan niet zomaar een foutje zijn, dat is gedaan met de bedoeling om te misleiden.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>Bik publiceerde haar bevindingen op de website PubPeer en stelde <em>Science<\/em> op de hoogte. Reactie bleef uit, ook van het Hubrecht Instituut. Pas toen ze \u2212 uit frustratie over het uitblijven van actie \u2212 in maart vorig jaar twitterde over \u2018een paper van een voormalig Nederlands minister van Onderwijs\u2019 en journalisten daarop aansloegen, kwam de boel in beweging. Het artikel werd toen, vijf jaar na de melding, w\u00e9l teruggetrokken door <em>Science<\/em>.<\/p>\n<p>Bik ergert zich aan de manier waarop ook Plasterk zelf de kwestie \u2018wegwuifde\u2019. Er was, zo zei hij in <em>Het<\/em> <em>Financieele Dagblad<\/em>, ergens een fout gemaakt. \u2018Dat kon toen niet door iemand, zoals referenten, gezien worden, maar dankzij de recente software van PubPeer kan dat nu wel,\u2019 suste hij.<\/p>\n<p>Maar Bik ontdekte de manipulatie helemaal niet met moderne technieken, ze achterhaalde het met het blote oog. Ze zegt dat hij met knippen en plakken intentioneel handelde. Zeker omdat zonder dit beeldmateriaal de conclusies van de wetenschappelijke publicatie niet overeind blijven. \u2018Dit kan niet zomaar een foutje zijn, dat is gedaan met de bedoeling om te misleiden.\u2019<\/p>\n<p>Plasterk laat desgevraagd weten te hebben gesproken met de medeauteurs die verantwoordelijk waren voor de afbeeldingen. \u2018Zij hebben, zeggen ze, kennelijk slordig beeldmateriaal samengesteld en weten niet meer hoe dat is gebeurd. Hoewel deze fout de conclusie van het experiment niet aantast, is zo\u2019n samenvoeging niet toegestaan, dus ik heb het mooie artikel met spijt in het hart ingetrokken.\u2019<\/p>\n<h5>Wetenschapsfraude<\/h5>\n<p>Aan Plasterk zelf ligt het niet, vindt Plasterk zelf. Maar er zijn n\u00f3g drie papers waaraan hij heeft meegeschreven die vragen opwerpen. Zo is een afbeelding van wormpjes mogelijk vervormd, en is er een niet-originele foto van embryo\u2019s die wel als zodanig is gepresenteerd. \u2018De andere genoemde artikelen zijn met oud-collega\u2019s van het Hubrecht besproken,\u2019 zegt Plasterk nu. \u2018Bij het artikel uit 2004 is reeds een voetnoot geplaatst. De corresponderende auteurs van de overige twee artikelen hebben contact met de redacteuren van de betreffende tijdschriften over een correctie.\u2019<\/p>\n<p>Bik heeft haar bedenkingen bij het terugtrekken van een artikel als hoogste sanctie. Zeker omdat dit soort onderzoek vaak wordt gefinancierd met belastinggeld. \u2018Voor zover ik weet, staat er geen gerechtelijke straf op wetenschapsfraude, maar je kunt je afvragen of het sjoemelen met geld van bijvoorbeeld de NWO en de Europese Unie niet strafbaar zou moeten zijn.\u2019<\/p>\n<p>Het NWO laat desgevraagd weten dat zij pas overgaat tot actie als een onderzoeksinstituut dat zelf doet, en deze instituten gingen er pas serieus mee aan de slag toen er media-aandacht kwam, niet toen een mede-wetenschapper ze wees op onvolkomenheden.<\/p>\n<p>Het is dezelfde NWO die Plasterk als wetenschapper financierde en ook de Spinoza-prijs toekende. Plasterk op zijn beurt vergat de NWO niet toen hij minister werd: hij schoof immers 100 miljoen euro naar het zelfstandige bestuursorgaan zodat excellente wetenschappers dat geld konden terugverdienen door gewoon goede voorstellen te schrijven. Een constructie die de laatste jaren onder toenemende druk staat: een voorstel schrijven kost maanden tijd, en het merendeel (85 procent) van de aanvragers vist achter het net. Terwijl het wel of niet ontvangen van een NWO-onderzoeksbeurs \u2212 zeker voor beginnende wetenschappers \u2212 grote gevolgen kan hebben voor hun carri\u00e8re.<\/p>\n<h5>Even wennen<\/h5>\n<p>Voor de minister was het wel even wennen toen hij in 2010 ineens Kamerlid werd. Het kabinet was gevallen, en na de verkiezingen kwam de PvdA aan de zijlijn van Rutte I te staan. \u2018Ineens zat ik op een kamertje met een parttime hulp en een ov-kaart in plaats van dat ik een grote staf en een auto met chauffeur had. Ik moest het maar uitzoeken. Dan kwam mijn vrouw me \u2019s nachts na een laat debat wel eens ophalen en steunde ze me warm,\u2019 zei hij hierover in <em>Intermediair<\/em>.<\/p>\n<p>Als oppositie-Kamerlid sprak hij over financi\u00ebn, midden in de economische crisis. Om er zeker van te zijn dat hij als biochemicus de juiste papieren had voor een later ministerschap van Financi\u00ebn, regelde hij voor de zekerheid een onbetaald hoogleraarschap aan de UvA voor een dag in de week. Zo ingewikkeld was die economische crisis niet, de financi\u00eble sector was tenslotte ook maar een bedrijfstak. Als je enkele basisprincipes kent, spreek je op gelijk niveau met bankiers \u2212 zo pochte Plasterk volgens <em>de Volkskrant<\/em>. Met de titel professor in de \u2018politiek economische omgeving\u2019 zou hij d\u00e9 perfecte kandidaat zijn voor de post van minister van Financi\u00ebn en die zou \u2212 net als bij PvdA\u2019er Wim Kok \u2212 de opmaat zijn naar het hoogste ambt, dat van premier.<\/p>\n<h5>Zichzelf in het zonnetje<\/h5>\n<p>Het mocht niet zo zijn. Rutte I viel in 2012 en de PvdA deed het onder leiding van Samsom uitmuntend (38 zetels) in de verkiezingen die daarop volgden. Samsom nam Jeroen Dijsselbloem mee om te onderhandelen tijdens de formatie, en die werd beloond met een ministerschap op Financi\u00ebn in Rutte II. \u2018Ronald had zich voor de verkiezingen uitgesproken als Keynesiaan (in tijden van economische crisis moet de overheid meer besteden om de vraag te vergroten, red). Samsom en Dijsselbloem waren dit absoluut niet, zij zaten veel meer op de lijn van bezuinigingen in economisch zware tijden,\u2019 analyseert partijgenoot Paul Bordewijk als reden voor de klik tussen Samsom en Dijsselbloem.<\/p>\n<p>Plasterk kreeg het minder populaire ministerie van Binnenlandse Zaken. \u2018Als minister binnen het openbaar bestuur moet je een oliemannetje zijn tussen de gemeenten, waterschappen en provincies. Bescheiden, dienstbaar en vooral jezelf <em>niet<\/em> op de voorgrond zetten,\u2019 zegt voormalig SP-Kamerlid Ronald van Raak. Eigenschappen die allemaal <em>niet<\/em> van toepassing zijn op Plasterk, zeggen oud-medewerkers, partijgenoten \u00e9n volksvertegenwoor\u00addigers.<\/p>\n<blockquote><p>Draagvlak cre\u00ebren is nou eenmaal niet een van de sterkste kanten van de ongeduldige Plasterk.<\/p><\/blockquote>\n<p>In plaats van de lokale bestuurders, had de minister van Binnenlandse Zaken de neiging zichzelf in het zonnetje te zetten. Zijn \u2018fusietour\u2019 waarmee hij lokale bestuurders uit de provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland moest charmeren tot ze akkoord gingen met een fusie, liep uit op een fiasco. Na elk bezoek aan de provincie werd de weerstand alleen maar groter. Plasterk voerde de druk op: provincies zouden zonder fusie worden overlopen door grote steden en zichzelf overbodig maken. Het was buigen of barsten, zei hij.<\/p>\n<p>Uiteindelijk joeg Plasterk heel bestuurlijk Nederland op de kast door in <em>Pauw &amp; Witteman <\/em>te stellen dat de tegenstribbelende provinciale bestuurders alleen maar uit waren op \u2018eigen dienstauto en handelsmissies naar China\u2019.<\/p>\n<p>Draagvlak cre\u00ebren is nou eenmaal niet een van de sterkste kanten van de ongeduldige Plasterk. Het plan voor een superprovincie strandde uiteindelijk in de Eerste Kamer.<\/p>\n<h5>\u2018Minister van Lege Dozen\u2019<\/h5>\n<p>In de zomer van 2013 zette Plasterk zichzelf weer in de schijnwerpers. Wereldwijd was iedereen in de ban van de voormalige NSA- en CIA-medewerker Edward Snowden, die onthulde hoe de Amerikaanse regering jarenlang illegale en grootschalige spionage op de eigen burgers pleegde. De NSA zou \u2212 meldde het Duitse <em>Der Spiegel<\/em> in augustus \u2212 ook in Nederland telefoongesprekken hebben getapt: maar liefst 1,8 miljoen in een maand tijd. \u2018Nederland heeft dit niet gedaan,\u2019 suste Plasterk, het waren de Amerikanen.<\/p>\n<p>Hij besloot in <em>Nieuwsuur<\/em> nog maar eens een toelichting te geven \u2212 ook al raadde minister Jeanine Hennis (VVD) van Defensie hem af hierover met de media te praten. In de studio pakte hij demonstratief een opgevouwen A4tje uit zijn binnenzak. \u2018Ik heb hier een verklaring van de NSA. Hier wordt eigenlijk bevestigd dat die 1,8 miljoen gesprekken niet door de Nederlandse dienst zijn verzameld.\u2019 Laat staan dat Nederland gegevens leverde aan de NSA, benadrukte hij. Hij noemde het \u2018niet acceptabel\u2019 dat Amerikanen Nederlandse wetten overtraden.<\/p>\n<p>Maar toen kwam er ineens een brief aan de Kamer van Plasterk \u00e9n Hennis. Niet de NSA maar de Nederlandse Sigint Organisatie (NSO), die onder het ministerie van Defensie valt, had metadata verzameld. Deze dienst verzamelde satelliet- en telefoonverkeer in missiegebieden bestemd voor de Militaire Inlichtingendienst. Het ging niet om Nederlandse telefoonnummers maar het werd w\u00e9l door Nederlandse diensten gedaan. In een debat moest Plasterk diep door het stof. \u2018Eerst zei de minister: \u201cZulke dingen doen wij in Nederland niet.\u201d Toen zei hij: \u201cHet waren de Amerikanen.\u201d Nu zegt hij: \u201cWe zijn het toch zelf.\u201d Blijkbaar weet de minister die verantwoordelijk is voor de geheime diensten zelf niet wat zich daar afspeelt. Dat is heel verontrustend,\u2019 fulmineerde SP-kamerlid Ronald van Raak.<\/p>\n<p>Plasterk overleefde een motie van wantrouwen. Na het debat beloofde hij wat minder op tv te komen, maar de zaak bleef aan hem kleven. Al zijn zwakheden kwamen erin samen: niet luisteren naar collega\u2019s, bij gesprekken met experts na een minuut al weten hoe de vork in de steel zit en er altijd een eigen communicatiestrategie op nahouden. In de media werd geanalyseerd hoe hij was afgegleden binnen de Haagse pikorde en al snel kreeg de ooit zo populaire \u2212 en altijd toegankelijke \u2212 bewindsman de bijnaam \u2018minister van Lege Dozen\u2019. Zijn politieke ambities verdwenen als sneeuw voor de zon.<\/p>\n<p>Nadat hij in de zomer van 2016 tijdelijk helemaal uit de roulatie was omdat hij een operatie onderging wegens hartklachten, was de liefde tussen Plasterk en het Binnenhof ook officieel over. Hij maakte bekend niet meer terug te keren op de kieslijst van de PvdA.<\/p>\n<h5>Snelle wereld<\/h5>\n<p>Na zijn laatste ministerschap ging Plasterk aan de slag bij MyTomorrows, een start-up die via een platform pati\u00ebnten die uitbehandeld zijn toegang biedt tot geneesmiddelen die nog ontwikkeld worden \u2013 zeg maar een soort Uber voor experimentele medicijnen. De oud-minister kreeg de titel Chief Scientific Officer en onderhield namens het bedrijf contact met onderzoeksinstituten.<\/p>\n<p>MyTomorrows is van Ronald Brus, een van de oprichters van Crucell, het bedrijf dat in 2011 voor drie miljard euro werd overgenomen door de Amerikaanse farmaceut Johnson &amp; Johnson en wordt gezien als het succesvolste biotech-avontuur van Nederland. Plasterk gebruikte zijn tijd bij de start-up om zich te ori\u00ebnteren op het gebied van immunotherapie tegen kanker. Met Dinko Valerio, medeoprichter van Crucell, zocht hij kapitaal en in december 2018 richtte hij Frame Therapeutics op, een biotechbedrijf dat een kankervaccin wil ontwikkelen. In het bestuur zit nog een Crucell-oprichter: Bob L\u00f6wenberg. Plasterk wordt er omringd door succesvolle, commerci\u00eble wetenschappers.<\/p>\n<p>En in die snelle wereld, waarin niet zelden wordt gebluft, voelt hij zich thuis.<\/p>\n<h5>Geen blad meer voor de mond<\/h5>\n<p>De historische nederlaag van de PvdA in 2017 \u2013 met 29 zetels verlies de grootste uit de geschiedenis bij welke partij dan ook \u2212 is hem bespaard gebleven.<\/p>\n<p>PvdA-burgemeester Paul Depla kwam in een intern advies tot de conclusie dat de PvdA van \u2018klassieke bestuurderspartij\u2019 weer omgevormd moest worden tot \u2018brede progressieve volkspartij\u2019.<\/p>\n<p>De overblijvers worstelen er nog steeds mee. \u2018We zitten tussen GroenLinks en SP in, maar moeten uitkijken niet in de mini-niche van rijk links terecht te komen waar D66 en GroenLinks al in zijn verdwaald,\u2019 zegt Eddy Terstall, die ook is betrokken bij het platform VrijLinks dat \u2018het debat over progressieve en vrijzinnigen waarden faciliteert\u2019.<\/p>\n<p>Het is een debat waar Plasterk zich graag in mengt als publicist die geen blad meer voor de mond hoeft te nemen. \u2018Hij ergert zich altijd heel erg aan elite-netwerken waarin niet duidelijk is wie er met welk mandaat en welke belangen zit \u2212 zoals je bijvoorbeeld zag bij de klimaattafels,\u2019 zegt Terstall, die ook columnist is bij <em>De Telegraaf<\/em>.<\/p>\n<p>De PvdA-stroming van Plasterk is meer dan welkom bij de rechtse krant van wakker Nederland. Met alle liefde wast Plasterk VVD\u2019er Ed Nijpels de oren wegens het opleggen van \u2018dictaten\u2019 aan burgers via \u2018de niet-transparante en niet-representatieve klimaattafels waar nul inspraak bij kwam kijken\u2019 \u2212 \u2018alsof mensen gek zijn\u2019.<\/p>\n<p>De rechts-liberale klimaatpaus Nijpels las dit \u2018met grote verbazing\u2019 in \u2018zijn\u2019 <em>Telegraaf <\/em>en deed hierover zijn beklag in nota bene <em>de Volkskrant<\/em>: \u2018Slikt \u2018ie de verkeerde pilletjes?\u2019<\/p>\n<p>Elitaire verwarring alom. Een kolfje naar de hand van de man die het debat graag op het scherp van de snede voert.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Het zijn \u2018enorme\u2019 asocialen, die elektrische rijders met hun \u2018stroom-slurpende\u2019 bolides. Zij veroorzaken een hoge energierekening omdat de budgetten voor de gigantische toevloed aan laadpalen ergens vandaan moet komen. \u2018Voor elke Tesla zitten honderden bejaarden met fleecedekens kou te lijden.\u2019 Was getekend Ronald Plasterk, oud-minister van de PvdA. Over dat klimaat gesproken. Het Europees Parlement [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-509939","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-macht","article_type-profiel"],"acf":[],"author_name":"Kim van Keken, Dieuwertje Kuijpers","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/509939","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=509939"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/509939\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":581639,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/509939\/revisions\/581639"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Kim van Keken, Dieuwertje Kuijpers","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=509939"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=509939"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}