Afgelopen juni werd in Hongarije een wet ingevoerd die verbiedt om lhbti+-content te promoten aan jongeren onder de 18 jaar in mediaproducties, advertenties en op scholen. Een grove mensenrechtenschending naar Russisch model, maar zeker niet de eerste stap achteruit voor de Centraal-Europese EU-lidstaat.<\/p>\n
In de elf jaar dat de nationalistische Fidesz-partij aan de macht is, hebben Hongaren hun democratie en rechtsstaat beetje bij beetje zien afbrokkelen. Zo is negentig procent<\/a> van de media in handen van de regering, is de grondwet aangepast zonder inspraak van de oppositie<\/a> en werd de Central European University uit het land verdreven<\/a>. Ook adoptierechten voor lhbti+-koppels<\/a>, erkenning van transgender en intersekse personen<\/a> en een inclusieve interpretatie van het begrip \u2018ouders\u2019<\/a> zijn onder het bewind van Viktor Orb\u00e1n wettelijk onmogelijk gemaakt.<\/p>\n Hongarije is \u2014 zoals de meeste landen van het voormalig Oostblok \u2014 een overwegend conservatief land, maar dat is niet de drijvende kracht achter deze wetgeving. Het inperken van de rechten van de lhbti+-gemeenschap is eerder bedoeld als bliksemafleider, stelt Ferenc Lacz\u00f3, historicus aan de Universiteit van Maastricht. Hij doet regelmatig onderzoek naar de verhoudingen tussen West- en Oost-Europa. \u2018De parlementsverkiezingen naderen en Orb\u00e1n is bang voor de oppositiepartijen die samen op 50 procent staan in de peilingen. Hij moest iets verzinnen om ze uit elkaar te drijven.\u2019<\/p>\n Het oorspronkelijke wetsvoorstel werd vijf jaar eerder ge\u00efnitieerd door de oppositie \u2013 een coalitie van links, liberaal en ultrarechts dat als \u00e9\u00e9n front opereert tegen het autoritaire Fidesz, maar ging toen alleen over de bescherming van kinderen tegen seksueel misbruik. De regering voegde vervolgens behendig het lhbti+-element eraan toe, \u2018wetende dat de links-liberalen niet meer zouden instemmen, maar de ultrarechtse Jobbik-partij wel\u2019, zegt Lacz\u00f3. \u2018Lhbti+-rechten zijn een machtsspel voor Orb\u00e1n. Hij is cynisch, manipulatief en cre\u00ebert broodjeaapverhalen die zijn positie versterken.\u2019<\/p>\n \u2018Er was helemaal geen bekend \u201cprobleem\u201d met lhbti+-content in de media en op scholen, deze actie kwam uit het niets.\u2019<\/p><\/blockquote>\n D\u00e1vid Vig, advocaat en voorzitter van Amnesty International Hongarije, beaamt dat: \u2018Er was helemaal geen bekend \u201cprobleem\u201d met lhbti+-content in de media en op scholen, deze actie kwam uit het niets.\u2019<\/p>\n Volgens Vig wil Orb\u00e1n ook in Brussel de aandacht verleggen \u2018om te voorkomen dat er gepraat wordt over de afbrokkelende rechtsstaat, massacorruptie en de onvrijheden van academici. Dus cre\u00ebert hij een andere mensenrechtenschending die veel symbolischer is, en dus veel interessanter voor West-Europa.\u2019 Dat had Orb\u00e1n goed ingeschat, de leiders van 17 EU-lidstaten \u2013 met name ten westen van Hongarije \u2013 ondertekenden een scherpe veroordeling<\/a> van de wet.<\/p>\n Veel te laat, vindt Ferenc Lacz\u00f3: \u2018Orb\u00e1n heeft tien jaar lang min of meer carte blanche gekregen, ook al stapelden de schandalen zich op. Zelfs toen hij geen enkele vluchteling wilde opnemen tijdens de vluchtelingencrisis, een hapklare overtreding van een fundamentele Europese waarde, bleef het bij wat kritiek die Orb\u00e1n thuis makkelijk wist weg te wuiven.\u2019<\/p>\n Waarom is de toon nu dan veel scherper? Lacz\u00f3 denkt dat de EU zich geen afvallige lidstaat kan permitteren vanwege de liberale en internationaal geori\u00ebnteerde koers van Joe Biden. Eerder was dat minder urgent, Trump was immers een in zichzelf gekeerde ideologische bondgenoot van Orb\u00e1n (die zichzelf overigens openlijk \u2018illiberaal<\/a>\u2019 noemt).<\/p>\n Ook Krisztina Lajosi-Moore, universitair docent Europese Studies aan de UvA, vindt dat Orb\u00e1n te lang is getolereerd. Dat juist Rutte nu zo hoog van de toren blaast toen hij zei dat Hongarije niks te zoeken heeft in de Europese Unie heeft volgens haar te maken met twee dingen. \u2018Enerzijds heeft deze wet iets losgemaakt in het Nederlandse nationale zelfbeeld dat sterk verbonden is aan openheid, tolerantie, vrijheid en acceptatie van de lhbti+-gemeenschap. Voorgaande schandalen raakten die gevoelige snaar niet of niet genoeg\u2019, zegt Lajosi-Moore.<\/p>\n Anderzijds veronderstelt ze dat het een opportuun moment voor Rutte was: \u2018De formatie is in volle gang en een uitspraak als deze is simpelweg goed voor de Nederlandse b\u00fchne.\u2019 Geen gekke gedachte, de klare taal van Rutte valt namelijk prima te lezen als slotstuk van de collectieve verontwaardiging en woede bij veel Nederlanders. Als zelfs voetbalfans \u2013 niet per se de eerste groep waaraan je denkt bij queeractivisten \u2013 zich uitspreken voor lhbti+-rechten, hoeft de premier hun boodschap alleen maar te papegaaien.<\/p>\n In de Hongaarse, door de staat gecontroleerde media was geen lof voor Ruttes gebalde vuisten. Integendeel, hij werd met de grond gelijk gemaakt door de minister van Justitie Judit Varga. Op Facebook<\/a> schreef ze dat Hongaren ‘nooit voor Rutte en andere kolonisators zullen knielen’. Zelfs de uitschakeling van Oranje op het EK werd aangegrepen, want volgens de stafchef van Orb\u00e1n lieten de Tsjechen de Nederlanders in Boedapest zien \u2018wie er nou echt op de knie\u00ebn moet\u2019.<\/p>\n Volgens Lajosi-Moore is het uniek dat er in de Hongaarse media een tegenreactie te horen was, omdat kritiek vanuit West-Europa doorgaans wordt genegeerd. Wel is er sprake van een bredere anti-EU-mediacampagne. \u2018Ik lees het elke dag in de kranten: zo zou de EU pro-pedofilie zijn, Amsterdam vol no go-zones zitten, moorden migranten erop los in West-Europa en wilde een jonge Rutte in zijn tijd bij de JOVD een wetsvoorstel indienen dat seks met dieren legaal maakt.\u2019<\/p>\n Nederland spant de kroon in deze angstschets en neemt de vorm aan van een soort Sodom en Gomorra. \u2018In de jaren nul stond Nederland in Hongarije juist bekend als land van barmhartigheid en ontwikkelingswerk. Dat beeld bestaat niet meer,\u2019 concludeert de docent. En dat terwijl Nederland juist in die tijd vooropliep wat betreft lhbti+-rechten. \u2018Het zegt veel over de shift die Hongarije nu doormaakt, het land werd destijds niet geregeerd door middel van angst en dwang.\u2019 In tien jaar is het beeld van het westen helemaal gekanteld.<\/p>\n Tot de verkiezingswinst van Fidesz in 2010 was Hongarije een van de beste jongetjes van de post-communistische klas wat Europeanisering <\/em>betreft. Volgens Lacz\u00f3 was het geloof in een Europese toekomst mainstream. \u2018In die zin is het verrassend dat we nu het probleemkind van de Unie zijn.\u2019<\/p>\n Deze positie \u2013 Hongarije als het zwarte schaap van Europa \u2013 probeert Orb\u00e1n uit te melken. De Hongaarse soevereiniteit zou volgens hem constant onder druk staan van buitenaf. Zijn het niet de migranten, dan wel de ngo\u2019s, George Soros, de lhbti+\u2019ers of de liberale EU die Hongarije kapot willen maken. \u2018Hongaren hebben een sterk gevoel dat ze \u201cer alleen voor staan\u201d. We zitten in het hart van Europa, hebben zeven buurlanden, maar horen er net niet helemaal bij,\u2019 licht Lacz\u00f3 toe.<\/p>\n De strenge taal van Rutte, hoe solidair ook bedoeld, werkt juist averechts.<\/p><\/blockquote>\n De mythe is dat Hongaren hun oorsprong vinden in Centraal-Azi\u00eb en het Hongaars is niet verwant aan Indo-Europese talen, maar juist aan Turkse en Finoegrische talen uit Siberi\u00eb.<\/p>\n \u2018Orb\u00e1n flirt openlijk met Rusland en China en laat veel investeringen toe. Deze \u201coosterse opening\u201d, zoals het programma heet, wordt door Fidesz losjes gepresenteerd als een alternatief voor de EU.\u2019 Al is het ook een economisch initiatief<\/a>, Hongarije loopt niet voor niets voorop in de vaccinatiecampagne: ze hebben vooral relatief goedkope Chinese en Russische coronavaccins ingeslagen, in tegenstelling tot West-Europese landen.<\/p>\n Tot nu toe blijft het echter bij flirten, en blijft het land liever lid van de EU. Hongarije is namelijk een grote netto-ontvanger van EU-subsidies.<\/p>\n Naast publieke statements lijkt de subsidiekraan dichtdraaien het enige pressiemiddel dat Brussel in handen heeft. Mechanismen om Hongarije uit de EU te zetten bestaan niet. Een lidstaat kan alleen zelf besluiten eruit te stappen. Dat is precies waar de Nederlandse (en West-Europese) aanpak vastloopt. Provocaties als die van Rutte worden door Orb\u00e1n gebruikt om zijn nationalistische achterban op te jutten, subsidies intrekken raakt ook de Hongaarse bevolking en een vrijwillige Hongaarse EU-exit zal de positie van mensen uit de lhbti+-groep al helemaal niet ten goede komen. De strenge taal van Rutte, hoe solidair ook bedoeld, werkt daardoor juist averechts.<\/p>\nTien jaar lang carte blanche<\/h5>\n
Europese toekomst<\/h5>\n
Leegloop<\/h5>\n