{"id":497047,"date":"2021-05-08T03:00:01","date_gmt":"2021-05-08T01:00:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=497047"},"modified":"2021-05-07T14:47:16","modified_gmt":"2021-05-07T12:47:16","slug":"daklozenhulp-reportage","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/daklozenhulp-reportage\/","title":{"rendered":"Mee met de daklozenhulp: \u2018Een maand op straat kost je gemiddeld een jaar van je leven\u2019"},"content":{"rendered":"<div class=\"info-box\">\n<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/1044401350%3Fsecret_token%3Ds-zQleC9EoGCz&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=true&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true\" width=\"100%\" height=\"166\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><\/iframe><br \/>\n<em>Liever luisteren? Jonah leest zijn reportage zelf voor.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<p class=\"tekst\">In Rusland noemen ze zwervers die gevonden worden als de dooi inzet sneeuwklokjes. Op de dag dat Nederland stilviel door de hevige sneeuwval dit voorjaar, ging ik met team buitenzorg Nijmegen op zoek naar een man in de sneeuw.<\/p>\n<p class=\"tekst\">In tien jaar was er niet zoveel sneeuw gevallen. Als het vriest, moeten daklozen verplicht naar binnen. Het was die ochtend min zes graden, maar door de oostenwind voelde het als min vijftien. We reden door een verlaten stad, naar de polder. Geluiden waren gedempt en haast bestond niet. Her en der stonden er auto\u2019s vast en hielpen mensen elkaar vooruit.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Dit gaat niet,\u2019 had politieagent Jan Jacobs vlak daarvoor tegen me gezegd. \u2018Hoe lang denk je op die schoenen door de sneeuw te kunnen lopen en zoeken? Ik zal je een foto laten zien.\u2019 Ik zag een voet die was veranderd in een punt van vlees. Hier en daar zie je nog een zwart stukje nagel.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Dat is niet helemaal eerlijk,\u2019 zei Jans collega Wendy Broeren lachend. \u2018Die man had ook diabetes.\u2019 Wendy is sociaal-psychiatrisch verpleegkundige van het Meldpunt Bijzondere Zorg, GGD Gelderland-Zuid.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Mijn verlopen gympen bleven op het bureau. Ik kreeg politiekisten.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-image_640 wp-image-499485 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/87A1744-640x828.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/87A1744-640x828.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"828\" \/><\/p>\n<h5>Vanuit de buik<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Al jaren werken Jan en Wendy samen als team buitenzorg. \u2018Omdat er steeds meer psychiatrie op straat is, kwam er behoefte aan een \u201cagent zorgmijders\u201d,\u2019 vertelt Jan. \u2018Er zijn protocollen voor het samenwerken tussen GGD en politie, maar die werken niet praktisch. Dus we doen het gewoon op ons verstand, vanuit de buik. We wisselen gevraagd en ongevraagd informatie uit om ons werk goed te kunnen doen. Anderen zeggen dat dat niet mag, dat is privacy. Maar als je de goede zorgklieren hebt, voel je dat gewoon aan. Officieel moet ik een formulier aanmaken om iets uit te wisselen, dan zou ik dus dertig formulieren op een dag zitten te typen. Daar ben ik niet van.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Samen bezoeken ze daklozen. In de bosjes wordt zowel aan lichaam als aan geest gedacht. Soms nemen ze een huisarts mee, wordt iemand tegen zichzelf of anderen in bescherming genomen, moet iemand naar het ziekenhuis, moet er worden afgekickt of volgt er een gedwongen opname. Ook regelen ze weleens een oude caravan om in te wonen. Anderen kunnen doorstromen naar een huisje. Een enkeling blijft altijd buiten.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Jan en Wendy lachen veel en spreken over de mensen die ze proberen te helpen alsof het hun vrienden zijn. \u2018Ben gister nog bij hem in de cel geweest,\u2019 zegt Jan. \u2018Probeerde hem te kalmeren, want hij wil z\u2019n DNA niet afstaan.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Ze treffen mensen met pech, zwakbegaafden of verslaafden. Geestelijke problemen noemen ze <em>\u2019t k\u00f6pke kapot <\/em>hebben. Het vertrouwen in hulpverleners van daklozen die zorgmijders worden genoemd,is zoals te verwachten valt laag, maar op Wendy en Jan reageren ze allemaal kalm en vertrouwd.<\/p>\n<h5>Natte slaapzak<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Traag reed Jan die dag in februari over een dijk in de Nijmeegse Ooijpolder. We speurden over eindeloze witte velden. De man die we zochten, had een rode koffer bij zich. Het water stond zo hoog dat hele wandelgebieden waren verdwenen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Daar slapen in de zomer veel mensen,\u2019 zei Wendy vanaf de achterbank. Ze wees naar het water. Van hoge bomen was slechts een topje te zien, alsof het drijvende struiken waren. We stapten het politiebusje uit en liepen de dijk af, het natuurgebied in. Er klonk gegil. Kinderen gleden met sleetjes de heuvel af. Verrukt stonden er vrouwen bij te klappen. Verderop waren wat mannen driftig sneeuw aan het scheppen om de ingang naar hun huis begaanbaar te maken. \u2018Als hij slim is, ligt hij wel droog,\u2019 zei Wendy.<\/p>\n<blockquote><p>We liepen de sneeuw in en volgden vele voetsporen, maar vonden niets.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Aan iedere buurbewoner vroeg Jan of ze de man met de koffer hadden gezien. Niemand wist het. Wendy zei dat hij hier laatst nog in een natte slaapzak lag. Toen vroor het nog niet, dus was er geen reden om hem mee te nemen. Jan liet me een pasfoto van hem zien. Hij keek verschrikt, loenste en had een vlassig baardje. Hij leek op Catweazle, uit de gelijknamige kinderserie.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Elke prikkel is er een te veel voor Catweazle. \u2018Een bezoek aan een supermarkt is een aanslag,\u2019 zei Jan. Op de volgende foto lag hij in die natte slaapzak in een hutje van zeil in de struiken.<\/p>\n<p class=\"tekst\">We liepen de sneeuw in en volgden vele voetsporen, maar vonden niets. Toen we terugkwamen bij het politiebusje werd Jan getipt door iemand van de handhaving om eens een stuk verderop te kijken. Achter een bosje, pal aan het water, vonden we de rode koffer en lag een uitgerolde slaapzak. De sneeuw was er geel van de urine. Wendy keek me opgewonden aan, ging door haar knie\u00ebn, zei zacht zijn naam en wachtte. Toen tilde ze de slaapzak een stukje op. Er lag niemand.<\/p>\n<figure id=\"attachment_499503\" aria-describedby=\"caption-attachment-499503\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"size-image_640 wp-image-499503\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/87A2236-640x828.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/87A2236-640x828.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"828\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-499503\" class=\"wp-caption-text\">Sociaal-psychiatrisch verpleegkundige Wendy Broeren wordt op straat omhelsd door een van haar &#8216;zorgmijders&#8217;.<\/figcaption><\/figure>\n<h5>Bossche bollen<\/h5>\n<p class=\"tekst\">In een statig pand tussen advocatenkantoren zit dagopvang Het Kasteel. Er liepen amper sneeuwsporen naar de ingang, maar toch belde Wendy aan. Er gebeurde niets. Toen we weer in het politiebusje zaten, ging de voordeur open. Twee mannen met een kop thee in de hand deden open. We stapten uit. Wendy vroeg of de dakloze die we zochten zich hier misschien had gemeld. \u2018Nee. Misschien was hij er gister,\u2019 zei een van de mannen. \u2018Maar toen was de dagopvang dicht vanwege code rood. Het was voor ons niet mogelijk om hiernaartoe te komen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wendy zweeg, keek ongeduldig naar beneden, maar bleef professioneel. In de politiebus zuchtte ze pas en zei tegen Jan dat er gister niemand van het personeel op de dagopvang was \u2018vanwege de sneeuw\u2019.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wendy vertelde dat leidinggevenden haar weleens hebben verweten t\u00e9 betrokken te zijn. \u2018Ik maak me soms schuldig aan grensoverschrijdend gedrag. Zal best. Ik vind gewoon alles geoorloofd om mensen tot zorg te verleiden. Mijn baas zegt dan: bijna alles is geoorloofd, Wendy.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Ooit heeft ze bijvoorbeeld een tientje voorgeschoten zodat iemand een shot kon halen, om te kalmeren. \u2018Anders was hij onhandelbaar geweest in de auto en nooit bij een gesprek voor de IND verschenen. Het was van belang voor het verloop van zijn toekomst. Die man was zo blij dat we hem hielpen en niet moeilijk deden, hij bracht ons een doos Bossche bollen als bedankje.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Jan kende het verhaal, knikte instemmend en zei: \u2018Mijn baas zegt weleens: Jan, wat jij allemaal doet, ik wil het niet weten. Toch zijn ze heel blij met ons werk.\u2019<\/p>\n<h5>Een beetje creatief<\/h5>\n<p class=\"tekst\">De mens en het bureaucratische hokje, de theorie en de praktijk, ze schuren soms. Volgens Wendy zijn er veel hulpverleners die zeggen: \u2018Dit is niet mijn taak, ik ben er voor om te kijken wat deze persoon psychiatrisch mankeert.\u2019 Maar, zegt Wendy, \u2018als iemand geen adres en uitkering heeft, is dat het eerste waarmee je kunt helpen. Daarna kun je pas kijken wat er psychisch mankeert. Als ik iemand meeneem naar het gemeentehuis, dan kan ik onderweg al eens kijken: heeft hij een goede conditie? Dan maak ik een inschatting van hoe iemand in z\u2019n vel zit, en kun je de basis scheppen voor een vertrouwensband.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Jan vertelt dat er in Nijmegen een kantoorgebouw staat waar tientallen hulpverleners achter hun bureau zitten. In het fietsenhok van het gebouw woont een dakloze. \u2018Hij ligt in het fietsenhok omdat hij niet in een bepaald zorgkader valt.\u2019 Jan probeert beleidsmedewerkers de straat op te krijgen. \u2018Mee de bosjes in zodat ze stront aan hun schoenen krijgen. Want dat stinkt echt. Dat vergeet je niet. Je moet gewoon een beetje creatief zijn.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Ja precies,\u2019 zegt Wendy. \u2018Dat is de truc.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Laatst was er een man met achtervolgingswaan. Toen heeft een collega van me z\u2019n wapenstok gepakt en is gewoon door de lucht gaan maaien om de spoken te verjagen. Geweldig, toch? Die verwarde man heeft hem hartelijk bedankt, want het hielp enorm.\u2019<\/p>\n<figure id=\"attachment_499499\" aria-describedby=\"caption-attachment-499499\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"size-image_640 wp-image-499499\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/87A2188-640x828.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/87A2188-640x828.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"828\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-499499\" class=\"wp-caption-text\">Tot drie maanden geleden woonde hier een jongen. Hij werd hier dood gevonden door politieagent Jan Jacobs. Hij was 29.<\/figcaption><\/figure>\n<h5>Dertig zeecontainers<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Inmiddels is de sneeuw gesmolten en de lente begonnen. Ik ben weer in Nijmegen omdat Wendy Broeren aan het eind van die dag in februari zei: \u2018Als het koud is, komen de journalisten wel. Met kerst zorgen mensen voor meer eten of zo\u2019n inzamelingsactie om daklozen in een hotel op te vangen. Hartstikke mooi, natuurlijk. Maar dat is niet structureel. Als de winter voorbij is en de lente komt, hoe moet het dan? Dit is onze dagelijkse realiteit.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Omdat ik nieuwsgierig ben naar die dagelijkse realiteit, stap ik weer in het politiebusje.<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Als wij z\u2019n spullen niet hadden gevonden, was hij dood geweest.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">De wereld ziet er anders uit vandaag. De natuur is groen en de lucht blauw. Een paar weken geleden was alles nog wit en grijs. We gaan terug naar de plek waar een paar maanden geleden de koffer in de sneeuw stond. \u2018Als wij z\u2019n spullen niet hadden gevonden, was hij dood geweest,\u2019 zegt Wendy. De politie is die avond weer gaan kijken en heeft hem onderkoeld gevonden. \u2018Ze hadden niet een paar uur later moeten zijn.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Als je het weet, zie je nog waar hij heeft gelegen. Het gras is zand geworden en in het bosje ligt nog wat afval van hem. Een flesje bier, een mondkapje en glimmend plastic.<\/p>\n<p class=\"tekst\">De man werd overgeplaatst naar de noodopvang aan de andere kant van de stad. \u2018Maar hij gaat het niet volhouden daar, teveel prikkels.\u2019 Wendy zou hem het liefst laten opnemen, \u2018maar als iemand geen zorgvraag stelt of bedreiging vormt, gaat dat niet en moet je hem laten gaan.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Achter op een industrieterrein staan dertig zeecontainers in bonte kleuren. Er wonen twee daklozen per container en er is vijf man bewaking. Er zijn toiletten, douches en er is warm eten te bestellen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Mensen mogen de hele dag in hun container blijven, als ze maar geen ruzie maken,\u2019 zegt Wendy. \u2018Je kunt ook weggaan en drugs gebruiken. Hier worden geen urinecontroles gehouden.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Die dag dat er zoveel sneeuw lag, bezochten we ook de noodopvang. Er draaide een auto stationair bij de ingang met daarop: hete kip op locatie.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wendy sprak met de bewakers. \u2018Er komen straks drie Polen die in Brabant een huis kort en klein geslagen hebben.\u2019 Ook was er een vrouw onderweg die geschorst was in de nachtopvang in Tiel. \u2018Ze hebben haar een treinkaartje gegeven, en dat is het. Maar er rijden amper treinen vandaag. Onvoorstelbaar.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">We liepen over het terrein en Wendy zei: \u2018Tijdens de eerste coronagolf deed men alsof daklozen niet meer bestonden. De nachtopvang had niet genoeg plek omdat ze de 1,5 meter moesten waarborgen. Daar kozen ze ervoor om de werkbare mensen op te vangen. Dus was je al tien jaar dakloos, verslaafd en misschien ook zwakbegaafd en had je een grote mond of kwam je zo over, dan werd je aan je lot overgelaten. Corona telde zwaarder dan de kou.\u2019<\/p>\n<h5>Acht buikoperaties<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Diabetes door slechte voeding, hartproblemen, longproblemen en COPD komen veel voor op straat. \u2018Een maand op straat kost je gemiddeld een jaar van je leven,\u2019 zegt Wendy.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Elke week maken huisartsen een ronde langs de containers. Ze werken vrijwillig en zijn aangesloten bij de Nederlandse Straatdoktersgroep. Die ochtend in de sneeuw stond er een jongen van wie de wangen zojuist waren gehecht. Hij was met een schep in zijn gezicht geslagen. Hij stak een sigaret op en verbeet de pijn. Een bewaker vroeg hem wat in het Arabisch. \u2018Hij heeft geen identiteitsbewijs, dat is kwijt, maar hij is dus niet illegaal,\u2019 vertaalde de bewaker. Er volgde een lang gesprek in het Arabisch.<\/p>\n<blockquote><p>Naast de reguliere daklozen verblijven er ook uitgeprocedeerde asielzoekers in deze containers.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Er liepen mannen met dunne jassen en ingevallen wangen haastig het terrein op en af. Als je verslaafd bent, verveel je je nooit, volgens mij. Een rokende vrouw met een wilde maar afwezige blik drentelde voor het toiletgebouw en glimlachte naar me alsof ze me wilde verleiden. Een man op slippers hing uit de deur en liet zijn kies zien en vroeg olijk: \u2018Komt de dokter zo?\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Met huisarts Peter Brinkman ging ik de warme container van een geblondeerde vrouw binnen. Peter zei zacht: \u2018Ik kan alleen hallo en gedag zeggen in het Pools, en vloeken!\u2019 Achterin de container lag een man op bed onder een fleecedekentje met panterprint. Hij trok meteen zijn trui omhoog en liet een gigantisch litteken zien dat kaarsrecht van zijn navel tot in zijn schaamstreek liep.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Er klonk een Unox-stamppotreclame uit de radio en aan de muur hing een plakplaatje van Jezus. Peter bekeek het litteken en drukte op de buik. Toen vroeg hij of de radio even uit mocht om naar de longen te kunnen luisteren. Er was niks mis met zijn luchtwegen, dus de radio ging meteen weer aan.<\/p>\n<p class=\"tekst\">De vrouw kwam met een pak papier van het ziekenhuis aanzetten voor Peter en begon tegen mij in het Pools te praten. De man had diarree. Al twintig dagen. Vijf \u00e0 zes keer per dag \u2018flatsch\u2019. Peter en de vrouw spraken krakkemikkig Duits.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Kein Blut oder Schleim in diarree, flatsch?\u2019 vroeg Peter.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hij besloot het ziekenhuis te bellen. De man had al acht buikoperaties gehad. Die week kon hij bloedprikken en een arts spreken: \u2018Morgen Blut machen in Krankenhaus, ok\u00e9?\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Dobre,\u2019 zei de man en hij bedankte Peter hartelijk.<\/p>\n<p class=\"tekst\">De helft van de bewoners is Pools, vertelde Wendy. Het zijn Europeanen die aan hun lot worden overgelaten. Ze hadden werk en huisvesting, maar door corona raakten ze dat kwijt.<\/p>\n<h5>Losgezongen<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Naast de reguliere daklozen verblijven er ook uitgeprocedeerde asielzoekers in deze containers. Ze moeten Nederland verlaten en het land van herkomst wil ze niet terug, \u2018al helemaal niet als ze een delict hebben gepleegd. Maar ze krijgen dus geen huis, baan, verzekering, wat dan ook. Dus hoe houd je jezelf in leven? Waar ga je wonen? Zeg het maar.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Tussen wal en schip. Alweer op drift. Gevangen in de illegaliteit. Zo ziet uitzichtloosheid er dus uit in dit land: het parkeerterrein van een sporthal op een industrieterrein.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Maar er viel die dag in februari ook genoeg te lachen daar.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Peter is geen tandarts, maar keek wel even in een mond van een uiterst vrolijke man op slippers. Hij schreef een doorverwijsbriefje en vroeg de man: \u2018Wat heb je daar voor lekkers?\u2019 Hij doelde op de fles op het aanrecht. \u2018Neem maar een slokje,\u2019 zei de man lachend. \u2018Dat is olijfolie. Drinken mag hier niet, h\u00e8, dokter, dat doen we bij de bushalte.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wendy had iemand van de GGD voor de man aan de lijn. Hij pakte de telefoon aan en brulde alsof hij de afstand met zijn stem moest overbruggen: \u2018Ik begin me weer levend te voelen nu die verdovingen zijn uitgewerkt, maar nu komt de pijn terug.\u2019 Als bijwerking van de medicijnen had hij al dagen trillende benen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Het was alsof het telefoongesprek op zijn darmen sloeg. Hij gaf de telefoon terug aan Wendy en riep: \u2018Ik moet naar het toilet. Ik heb diarree, ik heb alles.\u2019 Hij zei het zo vrolijk alsof hij de loterij had gewonnen. Wendy vertelde me later dat hij medicatie slikt om psychoses te onderdrukken. De man leek mij niet op een gevaarlijke manier losgezongen van onze werkelijkheid. Misschien viel alles wel mee na zijn leven in een asielzoekerscentrum, gevangenis en op straat, en was dit het winnende noodlot.<\/p>\n<h5>Terug naar het bos<\/h5>\n<p class=\"tekst\">In de laatste container zaten twee verloren zielen, twee broers die de avond ervoor het bos waar ze sliepen hadden verlaten. Toen de oudste sprak, keek de jongste naar de grond. \u2018De kachel deed het niet, gisteravond, en hij slaapt onder beslapen dekens van een voorganger. Eten gaat ook niet, want ik kan mijn kunstgebit niet indoen met vieze handen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Zijn lip begon te trillen, en verdomd, hij sprak zonder tanden. De man ademende diep in en zei: \u2018Als er vandaag niks gebeurt, dan rij ik terug naar het bos en dan loopt het anders af. Dan zit hij hier vanavond alleen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Wat bedoel je precies?\u2019 vroeg Wendy.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Dan knoop ik me eigen op. Dit gekloot begon al in 2014, met junks en alcoholisten als buren, we zijn gewoon gebruikt en weggepest.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">De man vertelde dat ze al maanden werkloos waren. Ze waren timmerman, maar nu het koud was, kon niemand ze gebruiken. De jongste broer keek op en zei: \u2018Je kunt solliciteren en bellen tot je abonnement verbruikt is. Nu zijn we afgesloten.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">De oudste vertelde dat hij COPD en darmkanker had. \u2018Het is allemaal nog heel gevoelig in mijn buik.\u2019 Hij wilde liever niet naar het toilet of douchen. \u2018Dan klap ik onderuit, zo koud is het daar. U gaat hier toch ook niet op het toilet zitten, mevrouw?\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wendy zei niks over het toilet, maar vroeg hoe de situatie in het bos was. Daar mochten ze gebruik maken van het toiletgebouw op een camping. Maar toen het ging vriezen, sloten ze het water af.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Misschien is het goed dat jullie eerst een paar dagen tot rust komen. Het is hier warm en veilig,\u2019 zei Peter.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Dit is een noodopvang,\u2019 vulde Wendy rustig aan. \u2018Zodat mensen niet buiten liggen. Het is misschien wat primitief, maar toch. Vanuit hier kun je doorstromen naar beter. Al zeg ik er wel bij dat je een beetje geduld zult moeten hebben.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">De man wreef aan zijn neus: \u2018Ik snap wel dat jullie niet kunnen toveren.\u2019 Misschien went het uitblijven van wonderen ook.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-image_640 wp-image-499501 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/87A2201-640x828.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/87A2201-640x828.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"828\" \/><\/p>\n<h5>In flessen plassen<\/h5>\n<p class=\"tekst\">We stapten in de politiebus en reden terug naar de stad. Ik zei tegen Wendy dat ze zich \u2018de pis niet lauw liet maken\u2019 door zo\u2019n man die zegt zich te gaan verhangen. Wendy begon te lachen en Jan zong met een vet Brabants accent: \u2018Ze maken mij de pis nie lauw.\u2019 Zoals Theo Maassen dat eens deed.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Nee, dat heeft weinig zin,\u2019 zei Wendy serieuzer. \u2018Maar als hij zich vanavond ophangt in het bos, moet ik wel mijn inschatting uitleggen, dat hij in mijn ogen geen gevaar vormde voor zichzelf.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wendy was blij met wat er allemaal probleemloos bleek te kunnen qua opvang in tijden van crisis. Maar deze sneeuw ging smelten, en deze opvang was maar tot april open. Daarna waren al deze mensen weer dakloos.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Je ziet mensen echt opknappen als ze een eigen plek hebben,\u2019 zei Jan. \u2018Een dak boven je hoofd, daar begint het wel mee, hoor. Zelfs bij die gekke man die in de polder ligt. Als je hem echt vraagt: wat wil je? Dan is dat huisje-boompje-beestje. Mensen zeggen vaak: hadden ze maar niet moeten gaan gebruiken. Ze vragen er om of kiezen er zelf voor. Maar niemand doet dit voor z\u2019n lol.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Bij een stoplicht zei Jan verrukt: \u2018Kijk, dat is onze Henk! Hij woonde eerst in een hol in het bos, nu in een caravan zonder stroom of water. Twee keer per jaar wordt de caravan schoongemaakt en halen ze er 150 kilo vuilnis uit. Theezakjes, plas in flessen. Dat doen wel meer daklozen, in flessen plassen. In de winter om zich warm te houden als een kruik. Anderen bewaren het omdat ze vermoeden dat het ooit nog onderzocht moet worden.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Jan opende zijn raam en riep en zwaaide naar Henk. Een verwilderde oude man met een grote grijze baard keek plots vrolijk op en Jan zei: \u2018Daar doe je het voor.\u2019<\/p>\n<h5>Geen schatjes<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Het is lente en ik ben weer in Nijmegen. De broers zijn weer terug naar het bos en de Poolse man heeft geen diarree meer. Vandaag gaan we niet naar de noodopvang, maar de straat op. Dit is de dagelijkse realiteit waar Wendy het over had, denk ik. We zoeken naar buitenslapers. Jan rijdt en wijst op een braakliggend stuk grond. \u2018Daar kunnen toch zeker drie van die containers staan?\u2019 zegt hij. \u2018Ik hoop dat ze straks allemaal ergens in de stad mogen staan. Corona heeft laten zien dat het werkt om mensen zo op te vangen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Op een straathoek stopt hij en zegt tegen een man: \u2018Goede vakantie gehad?\u2019<br \/>\n\u2018Ja, ik ben dik geworden,\u2019 lacht hij.<\/p>\n<p class=\"tekst\">De man heeft in de gevangenis gezeten. Dat kwam eigenlijk wel goed uit, midden in de winter. Er staat tien pakken melk op zijn bagagedrager, daardoor kan hij zijn fiets moeilijk recht houden.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Op een luchtrooster van het casino, onder een afdakje van de bibliotheek, liggen normaal altijd mensen, maar vandaag niet. In een trapgat van een parkeergarage ruikt het naar urine en crack en zegt Wendy: \u2018Ik denk dat onze Poolse vrienden er wel zijn.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Het is vervelend als je hier parkeert en uitstapt in de mensenpoep,\u2019 zegt Jan.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Uit een berg pastelkleurige dekens komen twee versufte hoofden tevoorschijn, als kuikens uit een ei. \u2018Goedemorgen, jullie weten wat de bedoeling is,\u2019 zegt Wendy. Er klinkt wat begrijpend gemompel.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Bijna dagelijks worden ze gewekt. Jan zegt dat het geen zin heeft om ze een boete te geven. \u2018Die betalen ze toch niet. Ze zien er lief uit, maar het zijn geen schatjes, hoor. Ze plegen diefstallen om hun verslaving te bekostigen. Dure hobby.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Als we weer in de politiebus zitten, zegt Wendy dat de vrouw ooit zwanger was en ze hebben geprobeerd haar op te vangen. De hang naar drugs was sterker dan het willen of kunnen zorgen voor het kind. \u2018Ze is bevallen en het kind is naar een pleeggezin gegaan.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hoeveel rechten en vrijheid heb je als mens nodig om wel een kind te verwekken en niet te verzorgen? Die vraag lijkt me te complex om op te lossen in een parkeergarage. Jan start de bus, weet het ook niet maar zegt wel: \u2018In de buurten waar ik vroeger werkte, heb ik geleerd dat je onder begeleiding, verslaafd en met een laag IQ, best een kind groot kunt brengen. Er ontstaat ook gruwelijk veel verdriet doordat kinderen worden weggehaald.\u2019<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-image_640 wp-image-499513 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/87A2134_preview-640x828.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/87A2134_preview-640x828.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"828\" \/><\/p>\n<h5>Link met de realiteit<\/h5>\n<p class=\"tekst\">We rijden naar een bos. In de verte staat nauwelijks zichtbaar een tentje. Wendy vraagt of ik in de politiebus wil wachten, op sommige dagen is alles te veel voor deze man. Er loopt een mountainbike-route vlak langs de plek waar hij woont. Een mountainbiker komt traag voorbij en hijgt alsof hij snel zijn laatste adem uit zal blazen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Het duurt even voor ik wordt gewenkt. Van een afstand hoor ik Wendy al lachen in het stille bos. De man zit gehurkt in zijn voortent, gebogen over een gaspitje, en kiest zijn woorden zorgvuldig. Hij zegt dat hij geen vlees- maar een bloedlul heeft: \u2018Niemand heeft zo\u2019n grote als ik. Ook de schoffies willen gepakt worden door papa.\u2019 Dan gaat zijn betoog naadloos over in het levensverhaal van Franciscus van Assisi, die in 1228 heilig werd verklaard. Na een uitbundig leven van feesten en drank werd hij een kluizenaar. Franciscus wilde de allerarmste zijn en deelde zijn bij elkaar gebedelde voedsel met mensen die nog minder hadden.<\/p>\n<p class=\"tekst\">En dan: \u2018Gun mij m\u2019n rust, Jan. Je hoeft je geen zorgen te maken. Ieder bezoek, hoe goed bedoeld ook, triggert mijn trauma. Ik kom wel naar het politiebureau voor een dialoog en koffie. Zolang er \u00e9\u00e9n winnaar is in deze soap, zullen er alleen maar verliezers zijn. Dan heeft d\u00e9 entiteit gewonnen en zullen jullie voor eeuwig slaaf zijn. Tederheid en kracht staan in het boek beschreven.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Ik zal je een tijdje met rust laten,\u2019 zegt Jan. \u2018Maar ik hou je wel een beetje in de gaten.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">We lopen naar het politiebusje en Jan zegt dat je altijd goed naar mensen moet luisteren en ze serieus moet nemen. \u2018Want als je dat niet doet, hebben ze het meteen door. Iemand zegt nooit zomaar wat. Er is altijd een link met de realiteit. Je moet luisteren en eigenlijk horen wat ze niet zeggen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hij heeft zich gisteren ingelezen in Franciscus van Assisi, om te snappen waar deze man het telkens over heeft. \u2018De vader van Franciscus dacht dat zijn zoon een dorpsgek was, en probeerde hem met dreiging en verleiding terug te krijgen naar het wereldse leven. Dat doen wij soms ook een beetje, toch, Wendy? Mijn droom is dat hij ooit vrij, maar op een waardige manier woont, en niet in een nat tentje. Ik heb een zwak voor die man.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wendy knikt en zegt: \u2018Ik ben er nog niet helemaal achter, maar hij heeft het ook vaak over RoXY, die discotheek in Amsterdam, daar heeft hij ook iets mee te maken gehad vroeger. Hij had een wild leven.\u2019<br \/>\n\u2018Net als Franciscus,\u2019 zegt Jan.<\/p>\n<h5>Verwaarlozing<\/h5>\n<p class=\"tekst\">In de bosjes achter een studentenflat staat een schuur waar vroeger hooi voor paarden werd opgeslagen. Tot drie maanden geleden woonde er een jongen. Hij werd verslaafd geboren en is hier dood gevonden door Jan en een collega. Hij is 29 geworden. Het is alsof de jongen net is vertrokken en zo terug kan komen, want er is niks veranderd sindsdien. Er \u00eds ook niks veranderd. \u2018Er ligt asbest op het dak en het kost geld om rommel op te ruimen. Dus er gebeurt niks. Ze zeggen weleens: daar wil je nog niet dood gevonden worden. Nou, dit is echt zo\u2019n plek,\u2019 zegt Jan.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Er ligt zoveel troep en dekens, er zou nog zomaar iemand onder kunnen liggen. Jan vraagt of ik een foto wil zien van hoe ze hem aantroffen. Ik knik. De jongen ligt op de grond, met zijn hoofd tussen het vuil, hij heeft blote, verkrampte voeten en handen. We staan op de plek waar hij lag. Zijn schoenen liggen voor me, tussen het afval.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wendy en Jan hebben de jongen jaren tot zorg proberen te verleiden, maar je kunt niemand dwingen. \u2018Misschien was hij wel gedoemd geboren, een vader op afstand en een verslaafde moeder die in de prostitutie werkt. Maar weet dat verwaarlozing echt in alle lagen van de bevolking voorkomt. Bij de een gebruiken de ouders de hele dag, bij de andere zijn ze alleen maar met hun carri\u00e8re bezig en krijgen de kinderen daarom geen aandacht en liefde.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018De GGD heeft een melding gemaakt van zijn overlijden bij de inspectie,\u2019 zegt Wendy, \u2018en we gaan deze casus met alle betrokken partijen evalueren. We gaan onderzoeken wat hier gebeurde, wat anders had gekund. Misschien was het wel onvermijdelijk en was dit het hoogst haalbare. De politie of de GGD kunnen de maatschappij niet veranderen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Jan is van nature geen onheilsprofeet, maar, zegt hij: \u2018Ik ben me er door dit werk heel bewust van geworden dat het zomaar mis kan gaan in ieders leven.\u2019<\/p>\n<h5>Babyfoto<\/h5>\n<p class=\"tekst\">De dagelijkse realiteit van Wendy en Jan speelt zich vooral af aan de randen van de stad, maar als we de binnenstad inrijden, beginnen drie daklozen uitbundig te zwaaien naar het politiebusje. Twee pubermeisjes kijken verbaasd naar het tafereel. De mannen hebben doorleefde koppen die meer gewend lijken aan fronsen dan aan lachen, maar niets is minder waar.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wendy wordt omhelsd door een man met een grote zegelring. Ze informeert hoe het met iedereen is en maakt via haar telefoon meteen wat afspraken voor de mannen bij de GGD en de gemeente.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Een van de mannen vertelt dat het niet gaat op de nachtopvang. Hij is verslaafd aan hero\u00efne. \u2018Ik kan me niet aan de regels houden,\u2019 zegt hij eerlijk. \u2018En iedere nacht steelt wel iemand wat van me.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Heb je zoveel om te jatten dan?\u2019 vraagt Wendy.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hij grijnst. \u2018Je moest eens weten.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">De tweede zegt trots dat hij net van de hero\u00efne af is en zijn kinderen \u00e9\u00e9n keer per maand mag zien.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Hoe is het met jou dan, Wendy, is je zoon al groot geworden?\u2019 vraagt de man met de zegelring. Ze laat wat foto\u2019s zien en stuit per ongeluk op een babyfoto van zichzelf. \u2018Dit ben ik,\u2019 zegt Wendy tegen de man. Op de foto zit ze bij haar vader op de nek. Verrukt zegt de man: \u2018Is d\u00e1t jouw vader? Hij lijkt wel een Turk, zo zwart is zijn haar!\u2019 Er wordt hard gelachen. Wendy legt een hand op zijn schouder en zegt tegen mij: \u2018Dit is de man die ons die Bossche bollen kwam brengen.\u2019 Ze zijn vrienden voor het leven.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>In februari, toen Nederland onder een dik pak sneeuw was verdwenen, ging Jonah Falke zoals zo veel journalisten mee met hulpverleners, op zoek naar daklozen. Maar anders dan veel journalisten ging hij in de lente terug. \u2018De politie of de GGD kunnen de maatschappij niet veranderen.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-497047","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-samenleving","article_type-reportage"],"acf":[],"author_name":"Jonah Falke","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/497047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=497047"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/497047\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jonah Falke","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=497047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=497047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}