{"id":496395,"date":"2021-04-10T04:00:03","date_gmt":"2021-04-10T02:00:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=496395"},"modified":"2021-04-09T13:50:58","modified_gmt":"2021-04-09T11:50:58","slug":"digitaal-geld","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/digitaal-geld\/","title":{"rendered":"De strijd om het geld van de toekomst: wie heeft als eerste een digitale munt?"},"content":{"rendered":"

\u2018Geld,\u2019 zei historicus Yuval Noah Harari in een TED Talk, \u2018is het meest succesvolle verhaal dat ooit door mensen is bedacht en verteld, omdat het het enige verhaal is dat iedereen gelooft. Niet iedereen gelooft in God. Niet iedereen gelooft in mensenrechten. Niet iedereen gelooft in nationalisme. Maar iedereen gelooft in geld.\u2019<\/p>\n

Dankzij het verhaal van geld heeft de mens zich ontwikkeld van een nietszeggende aap tot het machtigste dier op aarde, aldus Harari. Het verhaal van de evolutie van geld is daarmee het verhaal van de evolutie van de menselijke samenleving.<\/p>\n

Verhalen muteren als virussen. Ze nemen in de loop der tijd steeds weer nieuwe vormen aan. Het was een kwestie van tijd voordat het verhaal van geld in de 21ste eeuw zou digitaliseren. Digitaal geld is de toekomst, zegt David Birch, schrijver van The Currency Cold War <\/em>(2020). Er zal een wedloop tussen grootmachten ontstaan: \u2018The next crucial frontier is going to be money. It\u2019s not outer space \u2013 it\u2019s money<\/em>.\u2019<\/p>\n

Niet alleen schrijvers, ook mensen in het centrum van de macht voorzien grote veranderingen. Zoals Miguel Fern\u00e1ndez Ord\u00f3\u00f1ez, van 2006 tot 2012 president van de centrale bank van Spanje. \u2018Digitaal geld is een revolutie. Het zal niet alleen het geld veranderen. Het gaat alle betalingen en alle banken veranderen,\u2019 legt hij uit vanuit zijn zonnige werkkamer in Madrid.<\/p>\n

Van Facebook tot China en Europa: overal werkt men koortsachtig aan digitaal geld. Maar liefst 80 procent van de centrale banken wereldwijd is ermee bezig. Een technologische wedloop is in de maak. Maar waarom? Waar voorziet digitaal geld wel in, waar ons huidige geld tekortschiet? Welk strategisch voordeel zien deze spelers, wat anderen niet zien? Of zijn het enkel prestigeprojecten?<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Cash, maar dan digitaal<\/h5>\n

Het verhaal van digitaal geld begint met bitcoin. Op het hoogtepunt van de financi\u00eble crisis in 2008 publiceerde de mysterieuze Satoshi Nakamoto een paper waarin hij bitcoin introduceerde: een private decentrale digitale munt. Een munteenheid zonder centrale bank of centrale beheerder die het systeem in handen heeft. Daarmee werd ingespeeld op de woede en frustratie over het bestaande systeem, dat door de financi\u00eble crisis zowel economisch als moreel failliet was verklaard.<\/p>\n

Digitaal geld is als contant geld, maar dan digitaal; je kunt het aan iemand geven zonder tussenkomst van een bank. In plaats van een biljet in je portemonnee, bestaat digitaal geld als cryptografische code op zowel je telefoon of computer als de blockchain, een nieuw soort openbaar boekhoudsysteem waarmee permanent gegevens kunnen worden vastgelegd. Ook als je geen internet hebt, kun je met Blue\u00adtooth nog geld overmaken en ontvangen.<\/p>\n

Een wereldmunt is opeens een echte mogelijkheid \u2013 maar niet in handen van een publieke actor.<\/p><\/blockquote>\n

Digitaal geld bestaat zowel in private munten (bitcoin en inmiddels duizenden andere soorten) als in publieke varianten. Digitaal centralebankgeld, zoals de publieke variant bekendstaat, is pas de afgelopen twee jaar serieus in ontwikkeling. Op experimentele werkgroepjes bij een aantal centrale banken na, waren centrale bankiers tot de aankondiging van Facebooks libra in 2019 vrij onverschillig over digitaal geld.<\/p>\n

De risico\u2019s van niet<\/em> innoveren<\/h5>\n

Achteraf bezien had het voor centrale bankiers geen verrassing mogen zijn dat een techreus zich op de digitalisering van geld zou storten. Waar cryptomunten als bitcoin nog het werk van een stel rebelse nerds waren, werden centrale bankiers verrast en beangstigd door de komst van Facebook. Hun geldmonopolie werd ineens bedreigd door een techreus met miljarden gebruikers. Een wereldmunt was opeens een echte mogelijkheid \u2013 maar niet in handen van een publieke actor.<\/p>\n

Janos Barberis doet promotieonderzoek aan de rechtenfaculteit van Hong Kong University en is daarnaast ondernemer en investeerder in financieel-tech-nologische innovatie. Hij noemt de ontwikkeling van de libra transformerend: \u2018Vooral in het voortstuwen van de agenda van digitale munten. Het katalyseert de wedloop in digitaal geld. Toen libra werd aangekondigd, werden centrale bankiers bang niet de eerste te zijn. Iedereen begon met de ontwikkeling van een eigen digitale munt.\u2019<\/p>\n

Anders dan de stevige prijsschommelingen in bitcoin moet de waarde van libra stabiel zijn. Dat doet Facebook door de munt aan een mandje andere valuta te koppelen, zoals de dollar, euro, Britse pond en Japanse yen.<\/p>\n

Facebook kreeg sinds de aankondiging van de libra veel kritiek. Het zou nog meer macht naar zich toe willen trekken. Vanwege aanhoudende kritiek en scepsis bij politici moest Facebook-oprichter en -CEO Mark Zuckerberg op 23 oktober 2019 zelfs in een hoorzitting voor het Amerikaans congres verschijnen. Hij verdedigde zich door te stellen dat libra \u2018het financi\u00eble leiderschap van Amerika en onze democratische waarden en toezicht over de hele wereld zal uitbreiden\u2019.<\/p>\n

Tegen het eind van zijn verklaring riep hij het beeld van de concurrerende Chinezen op: \u2018Maar ik hoop ook dat we kunnen praten over de risico\u2019s van niet<\/em> innoveren. Terwijl we deze kwesties bespreken, wacht de rest van de wereld niet. China maakt snel vorderingen om de komende maanden soortgelijke idee\u00ebn te lanceren.\u2019<\/p>\n

De lancering van de libra stond voor eind 2020 op de planning, maar dat is niet gelukt. In intensieve samenwerking met Europese beleidsmakers en regelgevers werkt Facebook nu aan een Europese variant van de munt. De introductie van de libra (of diem, zoals de munt door aanhoudende negatieve publiciteit rond de libra uiteindelijk gaat heten) staat nu voor 2021 op de planning.<\/p>\n

\"digitaal<\/p>\n

In de verdediging<\/h5>\n

Toen de bitcoin werd gelanceerd, sliepen de meeste centrale bankiers nog. Door de libra werden ze hardhandig wakker geschud. Maar de echte paniek brak uit bij berichten uit China over het vergevorderde stadium van de digitale renminbi, ook wel bekend als DCEP (Digital Currency<\/em> Electronic Payments<\/em>).<\/p>\n

Er wordt al sinds 2014 onderzoek gedaan naar een digitale renminbi, maar er was ook bij de Chinezen nog weinig gevoel voor urgentie. De aankondiging van libra bracht0 daar verandering in.<\/p>\n

Inmiddels wordt er in Chinese steden volop in de praktijk ge\u00ebxperimenteerd met de digitale munt.<\/p><\/blockquote>\n

Jan Knoerich is onderzoeker en docent aan King\u2019s College London. Hij is gespecialiseerd in de Chinese economie en de internationalisering ervan in de financi\u00eble wereld. \u2018Ik denk dat ze zich in China grote zorgen maken om de libra. Dat heeft het ontwikkelingsproces van de e-renminbi enorm versneld. Ze zien de libra, of diem, als directe concurrent, ondanks het feit dat er geen centrale bank achter zit. Ze zijn bang dat de libra het internationale valutasysteem zal domineren, ten koste van de e-renminbi. In hun optiek zijn ze in de verdediging,\u2019 legt Knoerich uit.<\/p>\n

Inmiddels wordt er in Chinese steden volop in de praktijk ge\u00ebxperimenteerd met de digitale munt. In enkele maanden zijn er vorig jaar meer dan 4 miljoen transacties mee gedaan, ter waarde van ruim 250 miljoen euro. Het begon in Shenzhen, het technologisch epicentrum van China. In januari 2021 werden pilots in Beijing en Shanghai uitgerold. Het doel is om de digitale renminbi volledig operationeel te hebben voor de Olympische Winterspelen van 2022.<\/p>\n

\u2018Niets doen is geen optie\u2019<\/h5>\n

De diem, de digitale renminbi: het zorgt voor een opeenstapeling van paniek bij de gewoonlijk zo kalme centrale bankiers van de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt. De digitale euro is in een stroomversnelling beland. Het is een prioriteit van Christine Lagarde, president van de ECB. In een podcast van The Economist<\/em> afgelopen februari zei Lagarde: \u2018Het is een gebied waarop ik echt push, en waar ik denk dat we het proces zo veel mogelijk moeten versnellen. De Chinezen deden er zes jaar over. Ik denk dat we er de komende vier jaar moeten zijn. \u2018<\/p>\n

Het project vindt ook steun in de Europese Commissie. \u2018Ik denk dat we een digitale euro nodig hebben,\u2019 zei Eurocommissaris Valdis Dombrovskis (vicepresident economie) op 19 januari tegen journalisten.<\/p>\n

Er is ook kritiek op de ontwikkeling van een digitale euro. Bij een digitale euro zouden alle Europeanen een bankrekening bij de ECB kunnen openen, een concept dat ook wel bekendstaat als reserves for all<\/em>. Nu kunnen alleen grootbanken als ING een rekening bij de ECB aanhouden. Als Europeanen hun geld veilig bij de Europese Centrale Bank kunnen stallen, zou dat tot bankruns kunnen leiden, zeggen critici.<\/p>\n

Dat kan worden voorkomen door een maximum \u2212 bijvoorbeeld drieduizend euro \u2212 te zetten op hoeveel je bij de ECB kan stallen, stelt ECB-directielid Fabio Panetta. Stilzitten kunnen we ons namelijk niet veroorloven, zegt hij. In een opiniestuk dat in oktober vorig jaar in verschillende Europese kranten verscheen, waaronder Die Welt<\/em> en het Financieele Dagblad<\/em>, stelt Panetta: \u2018We moeten ervoor zorgen dat onze munt klaar is voor de toekomst. Niets doen is geen optie.\u2019<\/p>\n

Sentimenteel idee<\/h5>\n

Maar waarom is niets doen geen optie? Wat is er mis met onze huidige euro? Wat kan een digitale munt wat ons huidige geld niet kan? Wie zegt dat we niet gewoon in een nutteloze wie-is-de-eerste wedloop zijn beland?<\/p>\n

Mathijs Bouman, financieel verslaggever voor Nieuwsuur<\/em> en columnist bij het Financieele Dagblad<\/em>, ziet de digitale munt vooral als een oplossing op zoek naar een probleem. \u2018Ik heb zo mijn bedenkingen. Allereerst: welk probleem wordt hier precies opgelost?\u2019 schreef hij in oktober 2020 in reactie op de aankondiging van de ECB om een digitale euro serieus te gaan onderzoeken. \u2018Een munt zonder noodzaak die de financi\u00eble stabiliteit ondermijnt. Nou, echt een heel goed idee, lijkt me.\u2019<\/p>\n

Drie weken later voegde hij een kanttekening toe. Digitaal centralebankgeld zou eventueel een oplossing kunnen zijn voor mensen die commercieel geld, geld gestald bij commerci\u00eble banken, niet geheel vertrouwen. \u2018Het idee van commercieel geld zit niet iedereen lekker. Vandaar het idee voor een digitale euro, uitgegeven door de centrale bank. Een sentimenteel idee, maar dat soort idee\u00ebn telt ook,\u2019 schrijft hij. Hoe zit het nou met digitaal geld? Is het vooral een gehypet prestigeproject van beleidsmakers en politici?<\/p>\n

Speculatieve investering<\/h5>\n

Bitcoin-adepten beloven een toekomst waarin we bevrijd zijn van banken en centrale banken. Bitcoin zou het geld van, voor en door gewone mensen zijn. Maar het is de vraag of bitcoin \u00fcberhaupt als geld kan worden gezien. Het heeft namelijk grote praktische obstakels. Betalingen duren tien minuten of langer \u2212 niet erg praktisch als je haastig je coffee-to-go wilt afrekenen.<\/p>\n

Daarnaast schommelt de koers veel te heftig om als betrouwbare rekeneenheid, ruil- of oppotmiddel te werken. Erg effici\u00ebnt is het ook niet. De energieconsumptie van een bitcointransactie staat gelijk aan meer dan 670.000 transacties via het internationale betaalsysteem van Visa.<\/p>\n

Voormalig president van de Bank van Spanje Miguel Fern\u00e1ndez Ord\u00f3\u00f1ez is kritisch over de private varianten van digitaal geld. \u2018Bitcoin is een speculatieve investering, net als goud of andere grondstoffen. Maar je kunt geen dingen kopen met bitcoin.\u2019 Het is bovenal een \u2018speculatieve manie\u2019, stelde de centrale bank van Canada afgelopen februari. Een manie die Wall Street en Silicon Valley langzaamaan beginnen te omarmen, maar niettemin een manie.<\/p>\n

Zo denkt ook Gabriel Makhlouf, directielid van de Europese Centrale Bank, die bitcoin-bezitters op 30 januari nog waarschuwde: \u2018Wees bereid alles te verliezen.\u2019<\/p>\n

Geld versturen moet even makkelijk worden als kattenplaatjes delen.<\/p><\/blockquote>\n

Zelfs als bitcoin ooit een stabiele waarde zou krijgen, energie-effici\u00ebnt zou worden, en even snel grote hoeveelheden transacties zou kunnen verwerken als concurrerende systemen, dan nog zou het grote moeite hebben om het geld van de toekomst te worden.<\/p>\n

Zoals presentator Jort Kelder bij Op1<\/em> opmerkte: \u2018De overheid blijft spelbepaler als het om geld gaat, simpelweg omdat de overheid belastingen heft. Die belastingen worden in euro\u2019s afgerekend. Zolang die overheid niet zo\u2019n munt accepteert, zou je het uiteindelijk toch altijd weer om moeten zetten in een ouderwetse dollar of euro.\u2019<\/p>\n

Kattenplaatjes<\/h5>\n

Geld versturen moet even makkelijk worden als kattenplaatjes delen. Dat is het doel van de libra (nu diem) volgens Facebook. Zuckerberg wil ervoor zorgen dat mensen overal ter wereld snel, veilig en makkelijk geld naar elkaar kunnen versturen. Daarmee wil hij meer mensen laten meedoen in de wereldeconomie.<\/p>\n

In de introductievideo van de libra richt Facebook zich op de \u2018Global South<\/em>\u2019. Beelden van metropolen in Nigeria, Mexico en de Filipijnen laten zien hoe de libra (diem) een wereldmunt zou kunnen worden waarin iedereen kan meedoen. \u2018Wat als iedereen werd uitgenodigd voor de wereldeconomie, met toegang tot dezelfde financi\u00eble mogelijkheden?\u2019 aldus de voice-over. \u2018Het maakt niet uit wie je bent of waar je vandaan komt.\u2019<\/p>\n

Facebook laat er geen twijfel over bestaan: hun munt is gericht op financi\u00eble inclusie. Op het bieden van financi\u00eble diensten aan de ruim een miljard mensen die nu nog geen gebruik kunnen maken van die diensten. Opnieuw profileert Facebook zich als de Grote Gelijkmaker \u2013 eerst van communicatie, nu van financi\u00ebn.<\/p>\n

Janos Barberis ziet libra\/diem inderdaad in praktische behoeften voorzien voor mensen in opkomende economie\u00ebn. Intercontinentaal geld overmaken in reguliere valuta kan heel duur zijn. Vijftien procent commissie is niet ongewoon. En dan kan het alsnog dagen duren voordat het geld er is. Met libra\/diem zouden mensen direct en nagenoeg gratis geld kunnen versturen naar vrienden en familie. \u2018En het tweede is: de munt zal een stabiele waarde hebben omdat er een mandje aan valuta achter zal zitten. Mensen in Argentini\u00eb of andere landen met volatiele valuta zouden een deel van hun geld in diem kunnen hebben om zich te beschermen tegen geldontwaarding in de eigen munt,\u2019 legt hij uit aan de telefoon.<\/p>\n

Financi\u00eble inclusie<\/h5>\n

Ook voor China is financi\u00eble inclusie \u2212 banking the unbanked<\/em> \u2212 een van de belangrijkste offici\u00eble redenen om een digitale renminbi te introduceren. Met behulp van digitaal centralebankgeld zouden mensen in afgelegen rurale gebieden die geen bankrekening maar wel een smartphone hebben, gemakkelijk, veilig en zonder tussenkomst van private partijen kunnen deelnemen aan het financi\u00eble systeem.<\/p>\n

Zou China met de digitale renminbi tegelijkertijd een grote ambitie kunnen verwezenlijken, namelijk de internationalisering van de munt, waarbij die een grotere rol gaat spelen in het mondiaal financieel systeem? De Amerikaanse dollar vervult de rol van wereldreservemunt al een halve eeuw, en daar gaan grote voordelen en privileges mee gepaard. Bijvoorbeeld rente op schulden die veel lager is dan die anders zou zijn, grotere koopkracht, internationale handel kunnen drijven in je eigen munt, waardoor je minder wisselkoersrisico hebt. Bovendien heb je veel meer autonomie omdat je nauwelijks meer vatbaar bent voor financi\u00eble sancties. Bij de grootste economie van de wereld hoort de wereldreservemunt\u00adstatus.<\/p>\n

China lijkt het met de e-renminbi te stimuleren: op de nieuwste smartphone van het Chinese Huawei (tevens de belangrijkste telecomprovider in Afrika) is al een app ge\u00efnstalleerd waarmee straks, ook offline, in e-renminbi kan worden betaald.<\/p>\n

Macht terugkrijgen<\/h5>\n

Jan Knoerich ziet de theoretische mogelijkheden: \u2018In ontwikkelingslanden hebben veel mensen geen toegang tot bankieren. Ze vinden het misschien handig om een e-renminbi-app op hun smartphone te gebruiken. Dus daar zou het in theorie kunnen internationaliseren.\u2019<\/p>\n

Martin Chorzempa, onderzoeker bij het Peterson Institute for International Economics in Washington DC, gespecialiseerd in de Chinese economie, financi\u00ebn en fintech, ziet die theoretische mogelijkheid ook. Maar de werkelijkheid ligt daar nog ver vanaf. \u2018De vraag is: welke barri\u00e8res zijn er nu, die de digitale variant van de renminbi wegneemt? Dit is in principe cash, maar dan digitaal,\u2019 legt hij uit. \u2018Ik moet nog een overtuigend argument zien wat het verandert. Hoe het ervoor zou zorgen dat iemand in het buitenland eerder een renminbi dan een dollar gebruikt.\u2019<\/p>\n

Bij de internationalisering van een munt spelen veel zwaarwegender factoren dan alleen technologie, zoals geopolitiek, wereldhandel, macro-economie en uiteindelijk ook militaire macht. Een technologische innovatie als digitaal geld kan dit soort machtsverhoudingen niet zomaar teniet doen.<\/em><\/p>\n

De macht van grote private partijen inperken weegt voor centrale bankiers een stuk zwaarder. \u2018De belangrijkste reden voor een digitale variant op het hoogste politieke niveau in China,\u2019 legt Chorzempa uit, \u2018is controle binnen de centrale bank. Het is een manier om de macht van binnenlandse techreuzen te controleren.\u2019<\/p>\n

Jan Knoerich sluit zich hierbij aan. \u2018In China domineren Tencent en Alibaba de financi\u00eble sector met hun mobiele betaalapps. Ze zijn behoorlijk machtig. En ze zijn systemisch behoorlijk relevant, want meer dan 90 procent van de betalingen gaat via hen. Zonder hen stokt het huidige systeem. Er zijn zorgen over de macht van deze private partijen. China wil een deel van die macht terugkrijgen.\u2019<\/p>\n

De digitale euro<\/h5>\n

Ook in Europa hebben private partijen te veel invloed, vinden ze in Brussel en Frankfurt. De digitale euro zou een deel van die macht terug naar publieke actoren moeten halen.<\/p>\n

Chorzempa: \u2018De spoed van de ECB is een geopolitieke zorg. Veel van waar Christine Lagarde het over heeft, gaat over de integratie van de betalingssystemen in verschillende Europese landen. Ze stelt terecht dat het betalingssysteem nogal gefragmenteerd is. En dat de EU enorm afhankelijk is van buitenlandse bedrijven als Visa en Mastercard voor elektronische betalingen.\u2019<\/p>\n

ECB-directielid Fabio Panetta beaamt dat ook in een recent interview met Der Spiegel<\/em>: \u2018Onze belangrijkste drijfveer is natuurlijk de digitalisering van de finan\u00adci\u00eble sector. We hebben een Europese optie nodig, en we willen niet dat een kleine groep bedrijven de zaken domineert.\u2019<\/p>\n

Een digitale euro zou een eigen betalingssysteem vormen waarmee Europa autonomie terugverovert.<\/p>\n

Te laat op het feestje<\/h5>\n

Een wedloop hoeft niet enkel een prestige\u00adspel te zijn. Integendeel, de eerste zijn kan grote strategische voordelen opleveren. Jan Knoerich: \u2018China wil een concurrerende digitale munt klaar hebben voordat Facebooks munt over de VS wordt uitgerold. Ik denk dat het daar een first-mover <\/em>wil zijn.\u2019<\/p>\n

Dat zou ze een goede positie geven op een gebied met enorme potentie. \u2018Misschien gebruiken we over tien of vijftien jaar allemaal digitale valuta,\u2019 aldus Knoerich. Als je de eerste bent kun je voor een groot deel de technologie vormgeven en inrichten naar je eigen belangen. Het is een groot voordeel als jij de standaarden van de toekomstige wereldeconomie nu al kan bepalen. Anderen die later komen, moeten zich dan voor een deel naar jouw spelregels voegen.<\/p>\n

Een recente studie van ECB-onderzoekers bevestigt dit. De onderzoekers lijken zelfs de noodklok te luiden, uit angst dat Europa te laat op het feestje is. Want digitaal centralebankgeld heeft niet alleen macro-economische en financi\u00eble implicaties in het land van uitgifte. \u2018Het heeft ook implicaties voor de rest van de wereld,\u2019 stellen de onderzoekers in hun studie. Digitaal centralebankgeld zal de bestaande ongelijkheid in het internationaal monetair systeem verder vergroten. Landen die niet of te laat een digitale munt uitrollen, zullen monetaire autonomie inleveren, aldus de onderzoekers. \u2018Een eerdere introductie van digitaal centralebankgeld kan een significant first-mover advantage opleveren,\u2019 concluderen ze. De haast van Facebook en centrale banken, met China en de ECB voorop, lijkt te worden gedreven door de gedachte: wie het eerst is, wint.<\/p>\n

Financial carpet bombing<\/h5>\n

Sinds de Tweede Wereldoorlog domineert de Amerikaanse dollar het mondiale financi\u00eble systeem: meer dan de helft van alle wereldhandel gaat via deze munteenheid. Dat gaat gepaard met immense privileges die vaak ten koste gaan van andere landen \u2013 ook van bondgenoten. Het geeft de VS immense macht. \u2018Omdat transacties in dollars plaatsvinden,\u2019 zegt David Birch, auteur van The Currency Cold War,<\/em> \u2018moeten ze via banken in de VS lopen. De VS kan besluiten om bedrijven of landen van de dollar af te sluiten.\u2019 De VS heeft zo een disproportionele macht om bijvoorbeeld bedrijven of landen sancties op te leggen of invloed uit de oefenen.<\/p>\n

Het antwoord op de vraag waar digitaal geld ons heen zal voeren, is nog vaak gebaseerd op speculatie.<\/p><\/blockquote>\n

Het conservatieve zakenblad The Economist<\/em> noemde de Amerikaanse inzet van hun dollar-hegemonie financial carpet bombing<\/em>. Wereldwijd is daar veel onvrede over. Ook daarom zijn veel centrale banken bezig met de ontwikkeling van eigen digitaal geld. Op het grootste jaarlijkse centrale-bankiersfestijn in Jackson, Wyoming stelde Mark Carney, voormalig president van de Bank van Engeland, in het najaar van 2019 voor om een digitale wereldmunt te cre\u00ebren. Zowel in reactie op de libra als op de dollar-hegemonie.<\/p>\n

\u2018Ook de Chinezen maken zich grote zorgen over de dollar,\u2019 zegt Jan Knoerich. \u2018Vooral omdat ze na de financi\u00eble crisis erg ontevreden waren over het dollar-systeem. Omdat men vond dat het disproportioneel de Amerikaanse belangen en het economisch herstel van de VS na de crisis bevoordeelde.\u2019<\/p>\n

Het dollarsysteem heeft China blootgesteld aan de grote wisselkoersschommelingen van de dollar, en de Amerikaanse beleidsreactie op de financi\u00eble crisis heeft de waarde van Amerikaanse staatsobligaties uitgehold, waarvan China verreweg de meeste bezit ter wereld. \u2018De Chinezen zijn bezorgd dat een dollar-gesteunde libra het internationale valutasysteem zal domineren, ten koste van China. De digitale renminbi moet dat voorkomen. Ze willen volledig voorbereid zijn voor het geval er een libra of een andere munt komt.\u2019<\/p>\n

Wat wil je ermee?<\/h5>\n

Het antwoord op de vraag waar digitaal geld ons heen zal voeren, is nog vaak gebaseerd op speculatie. \u2018De hoofdvraag is welk doel je wilt bereiken met zo\u2019n munt,\u2019 zegt Martijn Jeroen van der Linden, lector New Finance aan de Haagse Hogeschool en promovendus aan de TU Delft, waar hij onderzoek doet naar het monetair-financieel systeem in het digitale tijdperk. \u2018Ik denk inderdaad dat er een internationale technologische wedloop gaande is. En technologisch kan er veel. Maar wat wil je ermee en wie zou dat moeten bepalen? Dat is cruciaal.\u2019<\/p>\n

\u2018De mogelijkheid om real-time<\/em> over grote hoeveelheden data te beschikken, over wat voor soort betalingen mensen nu doen, zal de manier waarop monetair beleid wordt gevoerd drastisch veranderen.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Je kunt geld ontwerpen om privacy maximaal te garanderen. Ondanks het feit dat het om digitale transacties gaat, kun je alle data compleet anoniem en niet-traceerbaar maken. Het omgekeerde kan ook: dat een digitale munt wordt ingezet om de controle juist te vergroten. Niet alleen om criminaliteit en fraude te bestrijden, maar ook om de bevolking te in de gaten te houden.<\/p>\n

Dat verwijt wordt bij China snel gemaakt. Maar Martin Chorzempa gelooft niet dat China om die reden een digitale munt wil uitrollen. \u2018Ze hebben al zoveel manieren om de bevolking te controleren. Mensen overschatten de impact van \u00e9\u00e9n specifiek element, zonder het geheel in ogenschouw te nemen. Er hangen al overal camera\u2019s met gezichtsherkenning. Apps volgen je locatie. Alle data over individuen moeten in China worden bewaard.\u2019<\/p>\n

Het einde van de banken<\/h5>\n

In Europa gaat dat er anders aan toe, denkt Jan Knoerich. \u2018Europeanen zijn over het algemeen sceptischer dan Amerikanen en Chinezen als het op toegang tot transactiedata aankomt. Dus ik kan me een architectuur voor de digitale euro voorstellen die een goedkope of gratis digitale betaalmethode zou bieden met een goede anonimiteitsbescherming.\u2019<\/p>\n

En geanonimiseerde financi\u00eble data kunnen ook waardevol zijn voor centrale banken. Knoerich: \u2018De mogelijkheid om real-time<\/em> over grote hoeveelheden data te beschikken, over wat voor soort betalingen mensen nu doen, zal de manier waarop monetair beleid wordt gevoerd drastisch veranderen.\u2019<\/p>\n

Beleid wordt nu nog bepaald op basis van informatie die met een vertraging van enkele weken, zo niet maanden komt. \u2018Met digitaal centralebankgeld zijn deze gegevens direct beschikbaar. Je bent in staat om ontwikkelingen veel sneller te detecteren. Dus in theorie zou je veel sneller met monetair beleid kunnen reageren.\u2019<\/p>\n

De manier waarop er kan worden gereageerd zal ook radicaal veranderen, benadrukt Miguel Fern\u00e1ndez Ord\u00f3\u00f1ez, voormalig president van de Bank van Spanje. Niet voor niets schreef hij vorig jaar een boek met de titel Adi\u00f3s a los bancos<\/em> (2020), \u2018het einde van de banken\u2019. Als economische stimulans zou de ECB in tijden van crisis direct geld kunnen overboeken naar de smartphone van iedere Europeaan in de eurozone, bijvoorbeeld.<\/p>\n

Nu reageren centrale banken op crises door rentetarieven te verlagen. \u2018Maar dat is monetair beleid op indirecte wijze,\u2019 legt Ord\u00f3\u00f1ez uit. \u2018Particuliere banken cre\u00ebren namelijk het geld, niet centrale banken. Dat doen ze als ze kredieten verstrekken, simpelweg met een wijziging in hun boekhouding. Centrale banken proberen deze geldcreatie te sturen door de rente te verlagen of verhogen, in de hoop dat banken zo hun kredietvoorziening omhoog of omlaag brengen. Daarmee zou de economie op gang gebracht of afgeremd moeten worden. Tijdens de zeepbel van 2000 tot 2007 hadden we genoeg inflatiebeheersing in consumentengoederen. Maar de kredietverlening zorgde voor immense speculatie met onroerend goed en financi\u00ebn, wat uiteindelijk de financi\u00eble crisis heeft veroorzaakt. Het monetaire beleid kon dat niet stoppen, want particuliere banken cre\u00eberden het geld, niet de centrale bank. Dat verandert met digitaal centralebankgeld, omdat je de geldhoeveelheid dan rechtstreeks kunt vergroten door digitaal geld direct naar iedere burger over te maken.\u2019<\/p>\n\n

Programmeerbaar geld<\/h5>\n

Het geld van de toekomst zou heel anders kunnen worden dan het geld dat we nu kennen. Door digitaal geld zo te programmeren dat het bepaalde eigenschappen heeft, kan gedrag gestuurd worden.<\/p>\n

Martijn Jeroen van der Linden ziet veel mogelijkheden voor centrale bankiers. \u2018Het kan bijvoorbeeld zo geprogrammeerd worden dat bepaald geld niet kan worden gebruikt voor consumptie. Je mag er geen bier van kopen of een auto, maar je mag het wel in nieuwe of bestaande bedrijven stoppen,\u2019 aldus van der Linden. \u2018Het parlement moet zeggen hoe een digitale munt eruit zou moeten zien. En dan zouden centrale bankiers dat moeten gaan bouwen. Maar nu loopt het eigenlijk allemaal door elkaar heen. Centrale banken zijn maar iets gaan doen. En dat is vanuit democratisch oogpunt erg jammer.\u2019<\/p>\n

De doelstellingen die door een parlement geformuleerd zouden moeten worden, kunnen heel breed zijn. \u2018Het betalingsverkeer effici\u00ebnter maken, publiek geld behouden door contant geld te updaten naar het digitale tijdperk. Of zelfs het hele financieel-monetair systeem hervormen: het splitsen van het monetair systeem (publiek) en het financieel systeem (privaat). Daarmee cre\u00eber je een veilig publiek digitaal geldstelsel zodat je vervolgens vangnetten voor banken stapsgewijs kunt afschaffen en we de financi\u00eble sector kunnen herreguleren met een focus op transparantie. Dan wordt het voor mij veel interessanter,\u2019 zegt Van der Linden.<\/p>\n

Geld dat waarden weerspiegelt<\/h5>\n

Programmeerbaar geld brengt ook bij de schrijver van The Currency Cold War <\/em>David Birch de verbeelding op gang. \u2018Wanneer er verschillende soorten geld zijn, zullen mensen geld kiezen dat hun waarden weerspiegelt. Om een voorbeeld te geven: stel dat er een wereldwijde islamitische munteenheid is. Dan zijn er misschien een miljard mensen die die munteenheid willen gebruiken. Omdat er bijvoorbeeld geen rente wordt gerekend. Of misschien kan het voor bepaalde
\ndingen, zoals alcohol, niet worden gebruikt.\u2019<\/p>\n

Birch benadrukt dat er veel niet-economische redenen kunnen zijn waarom mensen dergelijke valuta zouden willen gebruiken.<\/p>\n

Hij voorziet een rijke en diverse toekomst voor digitaal geld. \u2018Mensen lijken aan te nemen dat we allemaal een digitale wereldmunt zullen gebruiken. Maar ik ben daar niet zo zeker van. Als je met technologie de drempels voor het gebruik van verschillende valuta verlaagt, krijg je meer concurrentie en worden er meer verschillende valuta gebruikt. Een groene euro zou je bijvoorbeeld kunnen gebruiken voor het openbaar vervoer, maar niet voor het kopen van benzine. Het is allemaal erg speculatief. Maar de nieuwe technologie kan worden gebruikt voor nieuwe dingen waar we nu nog niet over nadenken. Dingen die ik kan bedenken zijn nogal saai omdat ik oud ben. Maar ik weet zeker dat jonge mensen in garages geweldige dingen kunnen bedenken om met dit nieuwe digitale geld te doen. The possibilities are still unimagined<\/em>.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2018Geld,\u2019 zei historicus Yuval Noah Harari in een TED Talk, \u2018is het meest succesvolle verhaal dat ooit door mensen is bedacht en verteld, omdat het het enige verhaal is dat iedereen gelooft. Niet iedereen gelooft in God. Niet iedereen gelooft in mensenrechten. Niet iedereen gelooft in nationalisme. Maar iedereen gelooft in geld.\u2019 Dankzij het verhaal […]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-496395","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-economie","dossier-tech","article_type-achtergrond"],"acf":[],"author_name":"Sjors Roeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/496395","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=496395"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/496395\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Sjors Roeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=496395"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=496395"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}