{"id":494225,"date":"2021-05-04T05:00:58","date_gmt":"2021-05-04T03:00:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=494225"},"modified":"2021-05-04T17:43:23","modified_gmt":"2021-05-04T15:43:23","slug":"abdelkader-benali-marokkaan-pakezel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/abdelkader-benali-marokkaan-pakezel\/","title":{"rendered":"Abdelkader Benali: \u2018De Marokkaan is de pakezel van het maatschappelijk onbehagen\u2019"},"content":{"rendered":"<div class=\"info-box\">\n<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/1014763201%3Fsecret_token%3Ds-1u6k98EzYTK&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=true&amp;show_comments=false&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=false&amp;visual=true\" width=\"100%\" height=\"166\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><\/iframe><em style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit;\"><br \/>\nLiever luisteren? Abdelkader Benali heeft zijn essay zelf ingesproken. <\/em><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"info-box\">\n<h5>Opnieuw relevant, want<\/h5>\n<p>Vanavond zou schrijver Abdelkader Benali de 4 mei-lezing hebben gehouden, ware het niet dat hij terugtrad als spreker na ophef over antisemitische uitspraken. Hij schreef in maart een apologie. \u2018Voetbal, discriminatie, vrouwenrechten, islam. De Marokkaan is een grabbelton.\u2019<\/p>\n<\/div>\n<p class=\"tekst\">Dat mij door het Nationaal Comit\u00e9 4 en 5 mei werd gevraagd om in 2021 de 4 mei-voordracht te geven, zag ik als een vervolg op het statement dat Arnon Grunberg in 2020 maakte, voorafgaande aan de dodenherdenking in de Nieuwe Kerk. In zijn lezing stelde hij dat uit de Jodenvervolging een belangrijke les te trekken viel over discriminatie en achterstelling in onze huidige tijd. De vernietiging van de Joden had niet kunnen plaatsvinden zonder een daaraan voorafgaande stelselmatige haatcampagne, gevoed door klassieke antisemitische denkbeelden waarin Joodse burgers tot Untermenschen werden gemaakt. Grunberg hoorde duidelijke echo\u2019s in onze tijd. De schrijver moet signaleren, soms met de geschiedenis in de hand; Grunberg deed dat.<\/p>\n<p class=\"tekst\">De demonisering van bevolkingsgroepen door politieke partijen was weer hoogst actueel, Grunberg constateerde dat we in die zin niet veel opgeschoven waren sinds de jaren dertig. Altijd tricky om naar de jaren dertig te verwijzen, men slaat al snel de plank mis. Men kan zelfs stellen dat naar de jaren dertig verwijzen een clich\u00e9 van jewelste is geworden. In die zin zei hij niets nieuws, de noviteit zat hem in het podium dat hij ervoor koos om dat onder onze aandacht te brengen: de 4 mei-voordracht, waar voorgaande sprekers zich wel uitspraken, maar niet zo polemisch. Door islamofobie en racisme te verbinden aan het klassieke antisemitisme, maakte Grunberg de gebeurtenissen van de Tweede Wereldoorlog actueel. Het zal hem daar niet om te doen zijn geweest, maar prompt barstte een verbaal geweld los rond deze uitspraak.<\/p>\n<h5>Gedoe<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Op het moment dat hij aan zijn lezing begon, kwam ik net terug van een rondje hardlopen. Het was warm en ik had de balkondeuren wijd opengezet zodat een briesje mijn Marokkaanse lichaam kon afkoelen, waarvan het zweet in druppels afgleed. Aandachtig luisterde ik naar het morele explosief dat Grunberg in het publieke debat wierp. Hoe haalde Grunberg het in zijn briljante hoofd om over Marokkanen te beginnen op deze sacrosancte dag? Ik vroeg me af of hij niet een tikkeltje na\u00efef was en al te lang in het buitenland verbleef, want iedereen in Nederland weet inmiddels dat wie over Marokkanen spreekt, gedoe krijgt, en dan formuleer ik het nog netjes. Je roept een ramp over jezelf af, nog steeds heel netjes geformuleerd.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hoewel die lezing van Grunberg niet helemaal uit de lucht kwam vallen. Hij was de laatste jaren namelijk steeds ge\u00ebngageerder geworden. De wapens van ironie, waar zijn cynische wereldbeeld in gehuld ging, kregen er armatuur bij: dat van de voorvechter voor minderheden. Als buitenstaander werd hij de maatschappelijk betrokken intellectueel. Ik was alleen bang dat hij door die positie vervolgens nooit meer kritisch zou spreken over minderheden, want je kunt niet voor de zwakke groep opkomen om die daarna polemisch te bestrijden. Maar ook minderheden hebben polemiek nodig, want het houdt ze scherp.<\/p>\n<blockquote><p>Soms denk ik met weemoed terug aan hoe onschuldig de migrant ooit was, hoe hij in die onschuld zijn gang kon gaan en richting het licht kon groeien.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Interessant genoeg richtte de polemische Grunberg (die werkelijk iedereen in Nederland die er intellectueel toe deed zo\u2019n beetje de maat had genomen) zich niet op leden van minderheidsgroepen \u2013 bij hen opereerde hij omzichtiger. Daarmee loopt Grunberg in de pas met de rest van de intelligentsia van Nederland, die zich als het om vreemdelingen gaat altijd heeft gehouden aan de politiek-correcte lijn. Of dit de migranten heeft geholpen in hun emancipatie is een vraag die navorsing verdient. Je zou kunnen beweren dat Nederlandse minderheden zijn achtergesteld in hun publieke emancipatie omdat ze vrij lang uitgezonderd waren van polemiek.<\/p>\n<p>Sinds de opkomst van de populisten is die tijd definitief voorbij, en soms denk ik met weemoed terug aan hoe onschuldig de migrant ooit was, hoe hij in die onschuld zijn gang kon gaan en richting het licht kon groeien, ongehinderd door de schaduwen van de opgepompte nationalistische haat.<\/p>\n<h5>Exotische achternamen<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Voor het Britse dagblad <em>The Guardian<\/em> schreef ik in 2010 een essay over hoe oprukkende populistische partijen, die zich steeds nadrukkelijker nationalistisch uitten, de beschaafde onverschilligheid jegens migranten ruw hadden weggerukt. Sindsdien zien we een glijdende schaal. Vandaag de dag kunnen politici, bestuurders en presentatoren ongegeneerd de meest rauwe vooroordelen over migranten spuien zonder dat het hun carri\u00e8re of rol in de samenleving schaadt. Wat dat betreft is het morele kompas van Nederland danig van slag. Onze maatschappij is blind geworden voor haar eigen blindheid. Men dient een schrijver te zijn om die bijziendheid te kunnen begrijpen, want sociologische, politicologische en psychologische verklaringsmodellen schieten tekort.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hoe kon het humanistische, tolerante Nederland dat met zijn doctrine van onverschilligheid zo\u2019n prachtige ruimte had gecre\u00eberd waarin minderheden zich beschermd voelden, zo afglijden richting een verstikkende nadruk op het eigene?<\/p>\n<p class=\"tekst\">De samenleving was veranderd en Grunberg veranderde mee. Negatieve uitlatingen over migranten waren allang niet meer voorbehouden aan populistische partijen. Wakkere columnisten als Peter Breedveld hadden al jaren gewaarschuwd dat racisme en islamofobie vroeg of laat ge\u00efnstitutionaliseerd zouden raken. Toen al was er veel media-aandacht rond de kinderopvangtoeslag, waaruit bleek dat de Belastingdienst met een gekleurde bril door de bestanden ging en zich in het enthousiasme om mogelijke fraudeurs van kleur te identificeren bediende van racistische taal.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Mijn vrouw was rond die tijd zwanger van onze tweede dochter, onze eerste hadden we naar de kinderopvang gebracht. Onze exotische achternamen, die in een paradijselijk verleden aanleiding tot verwondering en vertedering waren geweest, werden door het belastingapparaat met wantrouwen bekeken. Om die reden zouden we natuurlijk nooit afzien van kinderopvang, maar toch. Het zaadje van onbehagen was geplant, precies daar waar de nieuwe spruit ontkiemt.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-image_640 wp-image-494993\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ReneedeGroot_VrijNederland_AbdelkaderBenali_02-640x853.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ReneedeGroot_VrijNederland_AbdelkaderBenali_02-640x853.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"853\" \/><\/p>\n<h5>Onfrisse zaken<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Een paar dagen na de 4 mei-voordracht ontmoette ik Grunberg in een talkshow waar we in gesprek gingen met politiek voorman Joost Eerdmans. Zelf was ik natuurlijk uitgenodigd voor de Marokkaanse inbreng, want geen Marokkaan aan tafel hebben wanneer het over Marokkanen gaat, dat kon natuurlijk niet, al had ik menig discussie gezien over Marokkanen waarin geen enkele Marokkaan inspraak was geboden, dus zo verbazingwekkend zou het ook niet zijn geweest als men dit dossier zonder inbreng van een Mocro m\/v had afgedaan.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Afijn, ik was meer dan bereid om die representatieve rol op me te nemen, want je voelt je ergens verantwoordelijk en wie zich verantwoordelijk voelt, is ijdel. De verwachting dat we werkelijk een gesprek zouden voeren over waarom Marokkanen in dit land aangeschoten wild zijn, werd in de eerste minuut van het gesprek meteen prachtig de grond ingeboord. Wat zich ontspon, was een aaneenschakeling van jij-bakken en valse terzijdes die ook heel makkelijk zonder Marokkaan als secondant afgewikkeld hadden kunnen worden.<\/p>\n<blockquote><p>Het gesprek draaide meer om vorm dan inhoud en voor mij als tweedegeneratie-migrant was er eigenlijk geen ruimte, want al snel bleek dat beide partijen van plan waren om de Tweede Wereldoorlog voort te zetten.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Het gesprek draaide meer om vorm dan inhoud en voor mij als tweedegeneratie-migrant was er eigenlijk geen ruimte, want al snel bleek dat beide partijen van plan waren om de Tweede Wereldoorlog voort te zetten, alleen dan met andere middelen. Binnen een minuut waren de woorden \u2018Oostfront\u2019 en \u2018SS\u2019er\u2019 al gevallen en ging het over het karakter van de nationale herdenking. Moesten we dan ook alle collaborerende Nederlandse jongens die waren gesneuveld in nazi-uniform gaan herdenken? Eerdmans leek daarop te hinten, Grunberg kapte dat af.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Op dat moment kwam het niet in me op om het verhaal te vertellen van mijn voorouders, die met de fascist Franco waren meegetrokken om tegen de communisten te vechten. Hiermee had ik aan deze stamtafel van keuvelend Nederland het verhaal van de Tweede Wereldoorlog breder kunnen trekken om te laten zien dat het heus niet alleen een Europese witte aangelegenheid was. Maar was het in me opgekomen, dan had ik het nog niet gedaan. Je wilt tenslotte niet voor de discussie gaan liggen.<\/p>\n<h5>Hypocrisie en leugens<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Eerdmans deed waar populisten goed in zijn: grote woorden gebruiken om onfrisse zaken te suggereren en daarmee enige vorm van genuanceerd spreken onmogelijk te maken. Hij demoniseerde Grunberg en ook mij gaf hij een veeg uit de pan door te suggereren dat ik in tegenstelling tot de meerderheid van de Marokkanen w\u00e9l een baan had, of iets van soortgelijke strekking, waarmee hij wellicht zonder het te beseffen aantoonde waar Grunberg een paar dagen geleden op had gewezen: dat Marokkaan zijn in Nederland betekent dat je individualiteit te allen tijde kan worden opgeschort om plaats te maken voor de grove groepsgeneralisatie.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Op dat moment begreep ik dat Eerdmans deze kwaadaardige aanval al bij onze ontmoeting voorafgaande aan de uitzending had voorbereid. Toen was hij slijmerig, op het kruiperige af, naar mij toegekomen om zich voor te stellen. Hij deed het voorkomen alsof we elkaar al best goed kenden, wellicht zelfs ergens gemeenschappelijke interesses hadden en dat kweekt natuurlijk een band. Het waren achteraf gezien de doortrapte praatjes van de louche tweedehands-autoverkoper. Hij sprak me met u aan. Hij complimenteerde me met mijn marathontijden, want zelf rende hij ook \u2013 alleen een stuk langzamer.<\/p>\n<p>Hij was al hard op weg een plekje in mijn hart te veroveren. Maar zodra de camera\u2019s gingen draaien, gooide hij die beschaving overboord en trok het huidenvel van de wildeman aan. Hij liet zien dat de goodwill die hij bij me had opgebouwd bedoeld was om me nog harder te kunnen raken, in mijn waardigheid, in mijn kwetsbaarheid, in mijn na\u00efeve geloof dat ieder mens bij voorbaat respect verdient.<\/p>\n<p>Ik was erin getrapt.<\/p>\n<p>Rechts-populisme gedijt onder hypocrisie en leugens, wat slechts een persoonlijke observatie is. Doe ermee wat u wilt.<\/p>\n<p>Delen van het gesprek zat ik erbij en keek ernaar. Gek genoeg ging het hier over Marokkanen, en hoewel ik erbij zat, had ik geen moment het gevoel dat ik geacht werd iets over die aangesproken groep te berde te brengen. Ik vroeg me af of de afgelopen dagen een journalist de Marokkanen van Nederland had gevraagd hoe ze over die uitspraak van Grunberg dachten. Hij had tenslotte ook namens hen gesproken.<\/p>\n<p>Hadden ze gevoeld dat er een belangrijke schrijver voor ze was opgekomen? Wat vond Ali in Boxmeer er eigenlijk van en Mohammed in Haarlem en Khadija in Den Haag? Had iemand ze gevraagd of ze erdoor geraakt waren? Of ze het verband zagen? Verdiende dit belangrijke statement op dat podium niet een enqu\u00eate onder de Marokkanen? Ik meen dat dat niet is gebeurd.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-image_640 wp-image-494995\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ReneedeGroot_VrijNederland_AbdelkaderBenali_03-640x853.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ReneedeGroot_VrijNederland_AbdelkaderBenali_03-640x853.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"853\" \/><\/p>\n<h5>Verloren onschuld<\/h5>\n<p class=\"tekst\">De Marokkaan is een symbool geworden voor verschillende dingen: de verloren onschuld, de extremist, de crimineel, de hoofddoek en het slachtoffer. Weerwoord wordt alleen verlangd wanneer men hem van iets wil beschuldigen. Dan mag de Marokkaan m\/v in een plichtmatig ritueel de aantijgingen van zich afwerpen, woede tonen of zijn frustratie prevelen, waarna er snel wordt geschakeld naar geschokt Politiek Den Haag. Het publieke debat is inmiddels zo gevorderd dat het de hele discussie over Marokkanen zonder Marokkanen kan afdoen. De blik van de Marokkaan op zijn zaak is overbodig.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Eenmaal losgezongen van de beschuldiging door het weerwoord blijft de vraag hoe het zo ver heeft kunnen komen dat je je moet verdedigen tegen zo veel aantijgingen, zo veel gescheld, zo veel m\u00e9pris. De vernedering is compleet wanneer men je op de schouders klopt om te zeggen dat je je toch maar kranig hebt geweerd, dat je al het gelijk van de wereld hebt en dat je gewoon op de oude voet verder moet gaan met jezelf zijn, want dat zal uiteindelijk winnen. Terwijl net bleek dat het oude zelf tot de ondergang had geleid.<\/p>\n<blockquote><p>Bekeerling zijn in Nederland is ook tussen wal en schip vallen. Je kan niet meer terug naar je oude nest, maar het nieuwe moslimnest blijkt doorniger te zijn dan men dacht.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Vanwege de afstand die ik begon te voelen, begon ik te mijmeren in hoeverre een Joodse jongen uit het welvarende Amsterdam-Zuid met een geprivilegieerde achtergrond zich kon vereenzelvigen met de Marokkanen in Nederland. Kon het zijn dat Grunberg de Marokkaan romantiseerde? Dat de Marokkaan voor hem meer een fictief personage was dan een werkelijk persoon? Dat voor Grunberg net als voor zoveel andere Nederlanders de Marokkaan een concept was, een zinnebeeld, iets dat je naar je hand kon zetten?<\/p>\n<p>Zouden er Marokkanen zijn geweest die licht-ironisch hadden geconcludeerd dat Grunberg voor zijn beurt sprak? Dat hij Marokkanen mogelijk in een heel lastig parket bracht doordat hun situatie, hoe miserabel en pijnlijk ook, niet in verhouding kon staan tot die van de honderdduizenden Joden die van huis en haard werden verdreven?<\/p>\n<p>Bleef \u2013 bij het ontbreken van enige kritische distantie van de benoemde groep \u2013 zo\u2019n uitspraak niet vooral raak en prachtig daar op dat moment en slechts daar?<\/p>\n<h5>Moslim worden in Nederland<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Na de talkshow spraken Grunberg en ik met elkaar af dat hij me zou komen opzoeken in Amsterdam Nieuw-West om meer Marokkanen te ontmoeten. In een mail schreef hij dat hij in eerste instantie van plan was om naar Oostenrijk af te reizen om moslim te worden, maar je kon immers ook moslim worden in Amsterdam Nieuw-West.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Ik kon er wel om lachen en vroeg me geen moment af wat de gevolgen zouden zijn als een mail zou uitlekken waarin ik beweerde dat ik van plan was geweest om naar Berlijn af te reizen om joods te worden. Ik zag in het grapje ook geen lichtzinnigheid rond het proces van overgang tot de islam, een proces dat voor sommigen met heel wat pijn en moeite gepaard gaat en de uitdrukking kan zijn van een heel diep verlangen, een verlangen waar men, eenmaal eraan toegegeven, toch ook een prijs voor moet betalen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Bekeerling zijn in Nederland is toch ook tussen wal en schip vallen. Je kan niet meer terug naar je oude nest, maar het nieuwe moslimnest blijkt doorniger te zijn dan men dacht. Ik herinnerde me bij het lezen van de mail van Grunberg de bekeerlingen die in de periode van de ramadan het vasten niet konden breken in gezelschap van familie. Moslim worden in Nederland betekende vaak ook eenzaam worden in Nederland.<\/p>\n<h5>De Onschuldige Marokkaan<\/h5>\n<p class=\"tekst\">De maanden gingen voorbij, het werd december. Ik kreeg een telefoontje. Of ik op 4 mei de voordracht zou willen geven. De uitnodiging van het Nationaal Comit\u00e9 4 en 5 mei nam ik meteen aan, al kon ik niet bevroeden dat de voordracht ook weer uit mijn handen zou glippen. Het publiek zou ontdekken dat de Onschuldige Marokkaan niet bestaat.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Waar het mij om ging, was dat de uitnodiging van het comit\u00e9 direct voortvloeide uit het betoog van Grunberg. Doordat Grunberg zich identificeerde met Marokkanen moest een Marokkaan gevonden worden die zich kon identificeren met Grunberg. Dat was zo klaar als een klontje. Het statement van Grunberg is namelijk een uitnodiging aan vreemdelingen in Nederland om vanuit hun maatschappelijke positie te spreken over de geschiedenis.<\/p>\n<blockquote><p>Je kunt de Marokkaan overal voor inzetten, hij is de pakezel van het maatschappelijk onbehagen.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Die uitnodiging moest ik wel aannemen, want haar afwijzen zou niet alleen het afwijzen van de voordracht zijn, maar ook het afwijzen van Grunbergs pleidooi. Dus door niet in te gaan op de uitnodiging zou ik eigenlijk zeggen dat er geen verband is tussen de vervolging toen en het racisme nu. Daarnaast zou het zeer onbeleefd zijn geweest. (Tussen haakjes moet ik toegeven dat ik deze intellectuele rechtvaardiging voor mezelf formuleerde toen ik me al had teruggetrokken als spreker op 4 mei.) Grunberg idealiseert de Marokkaan, in dezelfde mate als de politiek de Marokkaan idealiseert en demoniseert.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Je kunt de Marokkaan overal voor inzetten, hij is de pakezel van het maatschappelijk onbehagen. Zeg \u2018Marokkaan\u2019 en het gesprek kan gaan over uiteenlopende onderwerpen, zoals voetbal, vrouwenrechten, islam, arbeidsmarkt, discriminatie, hoger onderwijs, leerachterstanden, burgerrechten en identiteitspolitiek. De Marokkaan is een grabbelton. Elke cultuur heeft nu eenmaal een pakezel nodig. Uiteindelijk zullen er nieuwe pakezels komen. Schrijvers zijn pakezels van idee\u00ebn, Marokkanen zijn pakezels van sentimenten.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-image_640 wp-image-494997\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ReneedeGroot_VrijNederland_AbdelkaderBenali_04-640x853.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ReneedeGroot_VrijNederland_AbdelkaderBenali_04-640x853.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"853\" \/><\/p>\n<h5>Groeiend taboe<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Wat draagt een Marokkaans-Nederlandse schrijver als last? Voor vierentwintig uur was ik de Goede Marokkaan, en toen werd ik de Slechte Marokkaan. Ik zal hier niet verder uitweiden over de aanleiding tot mijn terugtrekking. Daar is genoeg over geschreven, de (sociale) media zijn er gretig op gedoken. Ik wil slechts een ervaring delen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Omdat de uitnodiging om te spreken mij uit handen is genomen, vind ik dat mij een kans wordt ontnomen om de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog te verbreden. Er is helaas een groeiend taboe gekomen op dat onderwerp van verbreding. Ook daar wil ik hier niet verder op ingaan, de reacties op mijn terugtrekking waren niet mals. Ergens las ik dat de 4 mei-voordracht de afgelopen jaren Jodenvrij was gemaakt. Ik wil niet aan cynisme doen, maar moet het wel benoemen.<\/p>\n<p>Tot mijn spijt moet ik concluderen dat het taboe een bovengemiddelde kracht uitoefent in onze samenleving. Rond dit taboe moeten migranten zich maar zien te verhouden tot de geschiedenis. Hoe verhoud je je tot het verleden wanneer die geschiedenis taboe is? Een lastige vraag die een mens wakker kan houden, zowel \u2019s nachts als overdag. Want ik wilde heel graag het symbolische werk doen dat schrijvers bij uitstek kunnen: door het vertellen van verhalen omzichtig de barri\u00e8res weghalen die taboes opwerpen. Ik weet natuurlijk niet of me dit zou zijn gelukt. Omdat ik niet de kans heb gekregen om te spreken, kan ik me uitleven in alle mogelijke scenario\u2019s. In die zin heeft het taboe me ook bevrijd. In mijn hoofd kan ik de lezing honderd keer houden, alle keren zijn even belangrijk.<\/p>\n\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h5>Sacraal karakter<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Terug naar de uitnodiging van Grunberg en waarom zijn lezing een symbolische handreiking was. Hij zegt: wat Marokkanen nu overkomt, overkwam Joden vroeger ook. Er zijn parallellen. Door de uitnodiging aan te nemen, stem ik in met die parallel. Ik zeg: Joden en Marokkanen hebben als minderheidsgroepen in dit land, zoals alle minderheidsgroepen, te maken met negatieve bejegening, stereotypen, vooroordelen, kortom alle negatieve krachten waarmee je een jongere generatie liever niet opzadelt. Door de uitnodiging aan te nemen, bevestig ik dat we in hetzelfde kamp zitten: het kamp tegen ongelijkheid, racisme, antisemitisme en islamofobie.<\/p>\n<p class=\"tekst\">De rede van de dodenherdenking is een zeer plechtig, voornaam ritueel dat een sacraal karakter draagt. Sacraliteit veronderstelt een ongewijzigde status. Dat is bij de dodenherdenking niet het geval. Sinds de invoering van het ritueel is er \u2013 los van de twee minuten stilte en de taptoe \u2013 gesteggeld over de invulling. In het begin werden de omgekomen Joden niet eens herdacht. Men stond alleen stil bij de omgekomen militairen en verzetsstrijders. Toch vergeten we op zo\u2019n dag dat om de geschiedenis een plek te geven het ritueel zelf constant bevraagd moet worden. Gebeurt dat niet, dan vergaat het zoals met alle rituelen: het is waardevol voor een steeds kleiner wordende groep.<\/p>\n<blockquote><p>De tragedie is dat men graag over mij praat, maar vergeet mij te vragen, als eigenaar van het Marokkaanschap, hoe die Marokkaan eruitziet.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Ik voelde me niet geroepen om een mening te hebben over de invulling ervan. 4 mei had een tweeledige invloed op me. Allereerst confronteerde die dag me met het zwijgen van het geweten, want het geweten spreekt niet maar zwijgt en commandeert daarmee het best.<\/p>\n<p>Ten tweede: als het 4 mei was geweest, groeide mijn nieuwsgierigheid naar de betrokkenheid van mijn voorouders bij het grote wereldgebeuren van de jaren dertig en veertig. Misschien had ik op 4 mei \u2018de Marokkaan\u2019 kunnen uitbannen en was er daarmee een verhaal toegevoegd, want de armoe van onze tijd is dat we maar mondjesmaat nieuwe verhalen toelaten. De tragedie is dat men graag over mij praat, maar vergeet mij te vragen, als eigenaar van het Marokkaanschap, hoe die Marokkaan eruitziet.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-image_640 wp-image-494999\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ReneedeGroot_VrijNederland_AbdelkaderBenali_05-640x853.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ReneedeGroot_VrijNederland_AbdelkaderBenali_05-640x853.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"853\" \/><\/p>\n<h5>Heksenjacht<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Veel weet ik niet, \u00e9\u00e9n ding weet ik wel: of je er wel of niet bij hoort, is in hoge mate afhankelijk van de ontvangende groep. Zij beschikt over het culturele kapitaal om je een plek te gunnen. Dat kan door middel van lezingen, opdrachten, een opleiding, noem maar op. Daar zouden heel veel Marokkanen bij gebaat zijn.<\/p>\n<p>Ik meende dat door de voordracht te geven sommige Marokkanen geholpen zouden zijn. Daarbij moest ik denken aan een docent op een vmbo in Den Bosch die me met droge ogen vertelde dat hij als jongen veertig keer was geweigerd voor een werkplek. Hij had er geen emotie bij. Het was een feit. Dat was wat buitengesloten worden met je deed: het maakte je kalm, een beter mens en wijs. Hij vertelde dat hij inmiddels zo ver was gekomen dat hij met sommige Marokkaanse jongens op stagebezoek ging om de angst voor de \u2018zoveelste Marokkaan\u2019 weg te nemen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wanneer je een groot podium wordt aangeboden, passen kleine woorden niet. Intu\u00eftief begreep ik meteen dat ik door daar te gaan staan ook angst kon wegnemen. Een lezing kan veel toevoegen aan het culturele kapitaal van het land. In nog geen 24 uur was mijn status van iemand die zijn hele carri\u00e8re iets toevoegt aan het culturele kapitaal van een land als \u2018bruggenbouwer\u2019, geworden tot die van iemand die geen knip voor de neus waard is, die intrinsiek slecht is, die kapot maakt. En de gretigheid waarmee hordes mensen dit beeld omarmden, hoefde me niet te verbazen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Ik ontdekte dat Grunberg gelijk heeft: een deel van Nederland staat op elk gewenst moment klaar om een heksenjacht te beginnen. Ze zullen instemmen met het wegvoeren van mensen omdat ze er ten diepste van overtuigd zijn dat mensen geen individuen zijn, maar te allen tijde deel uitmaken van een groep en die groep heeft een essentialistisch karakter. Met al het optimisme dat automatisch in me opborrelt als tegendruk bij zwaarmoedigheid kreeg ik dit niet van me afgeschud. Je kunt levend doodverklaard worden. De man die veertig keer was afgewezen voor een baan en ik konden elkaar de hand schudden. Privilege heb je totdat het je wordt afgenomen.<\/p>\n<p>Wat ik het publiek moest mededelen, was dat ik tot mijn spijt moet bekennen dat ik nooit van plan was geweest om de Onschuldige Marokkaan te zijn. Het had mijn kansen in deze samenleving waarschijnlijk eerder beperkt dan verstevigd. Al die jaren was ik gewoon bezig geweest met het pakken van kansen en omdat Darwin heerst, was het adagium dat ik geen andere keuze had dan of me aan te passen of te verdwijnen, en dat aanpassingsvermogen zal ook mijn moraal hebben aangetast.<\/p>\n<p>De Onschuldige Marokkaan is gezegend omdat hij niet weet in wat voor emotioneel mijnenveld hij zich begeeft.<\/p>\n<p>De Onschuldige Marokkaan is gezegend omdat mensen bereid zijn om hem veel te vergeven en om hem ook weer snel te vergeten. De geschiedenis speelt zich voor de Onschuldige Marokkaan nu af. De verdrijving uit het Paradijs is de dag dat de Onschuldige Marokkaan weet dat hij alleen nog maar in herhaling kan vallen en zijn stem toevoegen aan al die andere echo\u2019s die zuchten naar verlossing. Men moet onbevlekt tot het ritueel komen. De Onschuldige Marokkaan wist niet dat hij schuldig was, het moest hem verteld worden. Het moest hem ingefluisterd worden. En hij doet de maatschappij geen groter plezier dan te reageren met een volmaakte stilte.<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<p>Dit essay is opgenomen in <a href=\"https:\/\/www.singeluitgeverijen.nl\/de-arbeiderspers\/boek\/de-stilte-van-de-ander\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>De stilte van de ander. Over hoe stilte ons overeind houdt<\/em><\/a>, dat 8 april verschijnt bij De Arbeiderspers.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De hele discussie over Marokkanen kan prima zonder Marokkanen, zag Abdelkader Benali de laatste jaren. Alleen daarom al had hij de 4 mei-voordracht willen houden. Al doet hij, zo zag hij later in, de maatschappij geen groter plezier dan met volmaakte stilte.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-494225","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-samenleving","article_type-essay"],"acf":[],"author_name":"Abdelkader Benali","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/494225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=494225"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/494225\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Abdelkader Benali","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=494225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=494225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}