Toen ik bijna drie jaar geleden de grotten van Lascaux bezocht, werd ik gegrepen door een historische sensatie. Als je kijkt naar de verbluffende details waarmee onze prehistorische voorouders zo\u2019n twintigduizend jaar geleden bizons, herten en paarden hebben afgebeeld, gaat er veel door je heen. Zoals het besef dat ons leven heel erg kort is in het licht van het grotere plaatje van het menselijk bestaan. Of dat twintigduizend jaar geleden mensen weliswaar in grotten woonden, maar net zo slim waren als u en ik. Ze hadden alleen nog niet zoveel ontdekt.<\/p>\n
In de Chauvet-grotten in de Ard\u00e8che hebben ze ook hun eigen handafdrukken<\/a> gemaakt, tienduizend jaar eerder dan in Lascaux. Alsof ze expres hun menselijkheid hebben achtergelaten voor ons, hun verre nakomelingen.<\/p>\n Na die vakantie ben ik ontzettend ge\u00efnteresseerd geraakt in de menselijke evolutie. Sindsdien verslind ik er alles over. Vooral uit het vakgebied paleoantropologie. En toevallig gebeuren daar de laatste jaren erg spannende dingen. Zo is het idee dat wij, homo sapiens, zo\u2019n tweehonderdduizend jaar geleden in zuidelijk Afrika zijn ge\u00ebvolueerd, inmiddels achterhaald. Want botten van de homo sapiens in Jebel Irhoud, Marokko blijken maar liefst driehonderdduizend<\/a> jaar oud te zijn. Dat kan twee dingen betekenen, zeggen veel paleoantropologen: of we zijn niet in zuidelijk Afrika maar honderdduizend jaar eerder in noordelijk Afrika ge\u00ebvolueerd; \u00f3f de homo sapiens is op meerdere plekken, los van elkaar, ge\u00ebvolueerd.<\/p>\n En wist u dat wij ruim 290.000 jaar lang allemaal zwart waren? Pas zeventigduizend jaar geleden trok een klein groepje van onze voorouders vanuit oost-Afrika de rest van de wereld in. Iedereen met wortels buiten Afrika stamt af van dat kleine groepje migranten, of \u2018gelukszoekers\u2019, of hoe je het ook wilt noemen. En pas heel recent, zo\u2019n zevenduizend jaar geleden, zijn daar weer witte mensen uit ge\u00ebvolueerd omdat een lichte huidskleur makkelijker vitamine D aanmaakt in gebieden met weinig zon. De eerste Europeanen waren dus duizenden jaren lang zwart<\/a>.<\/p>\n Wat moet ik met die informatie, hoor ik u denken. Wel, al deze boeiende kennis verkreeg ik doordat ik op YouTube ging kijken na mijn Lascaux-reis. YouTube is een oneindige bron van toegankelijke, leuke en informatieve filmpjes over de menselijke evolutie. Perfect voor enthousiaste leken zoals ik.<\/p>\n Het begon met de YouTube-filmpjes van PBS Eons<\/a>, van de Amerikaanse publieke omroep. Het algoritme van YouTube nam daarna de honneurs verder waar. Dat gaat ongeveer zo: \u2018Die Zihni vindt evolutiefilmpjes leuk. En wij vinden het leuk om zijn aandacht zo lang mogelijk vast te houden. Dus we zorgen dat hij meer evolutiefilmpjes aangeraden krijgt.\u2019 Resultaat: een fijne fuik waarin ik op mijn wenken word bediend door YouTube.<\/p>\n Afgelopen oktober wijdde Arjen Lubach zijn show aan de manier waarop YouTube-kijkers ook minder mooie dingen, zoals samenzweringstheorie\u00ebn voorschotelt. En dat is zorgwekkend. Als je de Nederlandse samenzweringstheoreticus-in-chief Lange Frans bekijkt, die op YouTube openlijk fantaseert over het doden van premier Rutte, krijg je n\u00f3g meer samenzweringstheorie\u00ebn aangeboden.<\/p>\n \u2018Goed zo Arjen, weg met die algoritmes!\u2019 schreeuwde ik bijna naar mijn tv.<\/p><\/blockquote>\n Over satanistische elites die de wereld domineren en kinderen misbruiken, zelfs kinderbloed drinken. Of dat het coronavirus nep zou zijn, enzovoorts. \u2018In die fabeltjesfuik heeft iedereen het idee dat hij helemaal zelf kiest welk filmpje hij gaat kijken,\u2019 zei Lubach daarover. \u2018Mensen denken dus dat ze onderzoek aan het doen zijn als ze op YouTube zitten rond te klikken op video\u2019s die een algoritme ze voorschotelt (…). Hoe langer mensen in die fuik zitten, hoe meer ze openstaan voor radicale idee\u00ebn die ze nog niet hadden.\u2019<\/p>\n Met protesterende complotdenkers die Kamerleden belagen in het achterhoofd, eindigde een bezorgde Lubach met de oproep \u2018Fix de Fuik!\u2019<\/p>\n \u2018Goed zo Arjen, weg met die algoritmes!\u2019 schreeuwde ik bijna naar mijn tv. Want wie wil nou dat YouTube ons overspoelt met gevaarlijke complotdenkers? Maar twee seconden later besefte ik dat de \u2018fuik fixen\u2019 ook het einde zou betekenen van mijn eigen mooie paleoantropologie-fuik. Wat nu?<\/p>\n Ik bel met Sjors Hofstede, een journalist die veel over deze thematiek schrijft. Het eerste dat hij weerspreekt, is Lubachs (en mijn) aanname dat alle mensen door zo\u2019n \u2018fabeltjesfuik\u2019 radicale idee\u00ebn krijgen die ze anders niet zouden hebben. Hofstede: \u2018Er hebben een half miljoen mensen gekeken naar de YouTube-moordfantasie op Rutte van Lange Frans. Ik ook. Maar ik kreeg daardoor geen zin om Rutte iets aan te doen.\u2019<\/p>\nRadicale idee\u00ebn<\/h5>\n
Luidruchtiger<\/h5>\n