Tot de nalatenschap van de Portugese dichter Fernando Pessoa behoorde een grote eikenhouten kist waarin hij in de loop der jaren alles bewaarde dat hij had geschreven. Hij publiceerde weinig. In de kist zaten aanvankelijk 25.426 originele manuscripten, dat cijfer werd ooit genoemd door een van zijn Nederlandse vertalers, August Willemsen (de andere is Harrie Lemmens).<\/p>\n
De kist kreeg een sprookjesachtige status omdat er steeds weer iets nieuws uit opgediept werd. Inmiddels zijn het zo\u2019n dertigduizend manuscripten geworden. De laatste die zich over de inhoud heeft mogen buigen is Micha\u00ebl Stoker. Die heeft er nu een boek uit samengesteld met het accent op alle dagboekachtige en autobiografische stukken en fragmenten: Kroniek van een leven dat voorbijgaat<\/em>.<\/p>\n Aan dat boek heeft Pessoa zijn leven lang zelf gewerkt, maar nooit gepubliceerd. Het werd pas in de jaren tachtig van de vorige eeuw gepubliceerd onder de titel Boek der rusteloosheid. <\/em>Het was niet geschreven door Pessoa, maar door een voor de gelegenheid door hem bedachte schrijver, Bernardo Soares, hulpboekhouder te Lissabon.\u00a0 <\/em><\/p>\n Over Pessoa schrijven betekent verzeild raken in een literair labyrint en te maken krijgen met veel circumstantial<\/em> poespas. Afgezien van deze Bernardo Soares splitste Pessoa zichzelf op in vier verschillende dichters die hij een eigen naam en eigen oeuvre bezorgde.<\/p>\n Alberto Caeiro was een natuurliefhebber en een soort spinozist. Alvaro de Campos was een uitzinnige, oeverloos op zoek naar sensaties. Ricardo Reis was een saaie en kalme kamergeleerde met intellectuele aspiraties. En Pessoa zelf, de dichter met de meerdere persoonlijkheden die zijn hele leven lang niet weet wie hij is en dat in talloze variaties opschrijft, tot Micha\u00ebl Stoker er een boek van 326 pagina\u2019s van samenstelt.<\/p>\n Rond dat boek moet ook weer het nodige verteld worden. Stoker zondigt tegen de Pessoakunde door bij het weergeven van deze dagboeknotities en autobiografische fragmenten geen onderscheid te maken tussen Pessoa\u2019s aantekeningen en die van zijn dichterlijke afsplitsingen: hij laat ze allemaal van Pessoa zelf zijn. Pessoa beschouwde het spel met die andere dichters als een \u2018toneelstuk verdeeld in zielen\u2019. Hij is de schrijver van dat toneelstuk, dus is hij de bron.<\/p>\n De lezer van Pessoa moet maar zien hoe hij hier mee omgaat. Pessoa stalde in die andere dichters aspecten van zijn karakter die te tegenstrijdig waren om normaal mee te kunnen leven. Hij moest ze ergens parkeren. Pessoa verlangde hevig naar niet-denken, want denken zorgde voor knetterende schermutselingen tussen de vele zielen in zijn hoofd en borst. Vandaar dat Pessoa vaak verlangde naar \u2018vergetelheid\u2019: naar \u2018nee, niets, niemand, nergens\u2019.<\/p>\n In 1935 schrijft Pessoa: \u2018Ik heb nooit nostalgie gekend, omdat ik nooit iets heb gehad waarnaar ik kon terug verlangen en altijd rationeel in mijn gevoelens ben geweest.’<\/p><\/blockquote>\n Een \u2018spel\u2019 was die afsplitsing in andere dichters maar tot op zekere hoogte. Het was een existenti\u00eble noodzaak vanaf zijn jongensjaren, blijkt uit deze aantekeningen: \u2018ik weet niet wie ik ben, noch welke ziel de mijne is.\u2019 Hij maakte het tot literaire noodzaak want hij wilde de literatuur er een impuls mee geven: \u2018Ik ga in mijn eentje een hele literatuur vormen\u2019.<\/p>\n Het was ook een soort cultuurfilosofische noodzaak: het was de tijd dat de grote zekerheden van de politiek, de religie en de psychologie wegvielen. Pessoa werd de personificatie van de uit elkaar gevallen, gefragmenteerde identiteit van de moderne dichter en schrijver, samen met T.S. Eliot, Ezra Pound, Gottfried Benn en Paul Val\u00e9ry. De hele wereldorde werd bovendien door de ramp van de Eerste Wereldoorlog in twijfel getrokken.<\/p>\n\nVerdeeld in zielen<\/h5>\n