{"id":474751,"date":"2020-07-07T14:50:32","date_gmt":"2020-07-07T12:50:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=474751"},"modified":"2020-07-07T14:57:00","modified_gmt":"2020-07-07T12:57:00","slug":"literaire-kroniek-rene-ten-bos-belazert","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/literaire-kroniek-rene-ten-bos-belazert\/","title":{"rendered":"Literaire Kroniek: Hoe Ren\u00e9 ten Bos de kluit belazert"},"content":{"rendered":"

Het belooft wat wanneer een boek dat De coronastorm<\/em> heet als ondertitel heeft \u2018Hoe een virus ons verstand wegvaagde\u2019. En dat terwijl het juist de bedoeling van de regering was dat er met verstand te werk zou worden gegaan bij het nemen van maatregelen om het virus terug te dringen. Men wilde immers dat Nederland op een \u2018intelligente\u2019 manier in lockdown zou gaan.<\/p>\n

Dus weg \u2018intelligente lockdown\u2019 nu de voormalige Filosoof des Vaderlands Ren\u00e9 ten Bos denkt dat Nederland en het coronateam van de regering zijn verstand heeft verloren? Dat zou wel heel erg tegen de algemene indruk indruisen en strijdig zijn met de werkelijkheid. Ook al heeft Mark Rutte \u2018er niets van begrepen\u2019 volgens Ten Bos, de maatregelen van de regering hebben voorlopig heel gunstig uitgepakt, juist door het gebruik van dat nuchtere verstand. Van \u2018ons\u2019, de Nederlandse bevolking, zou zich volgens Ten Bos ook nog \u2018een blinde paniek\u2019 meester hebben gemaakt. In welke werkelijkheid leeft Ten Bos?<\/p>\n

vreemde tournures<\/h5>\n

Bij iemand die denkt dat Nederland zijn verstand heeft verloren door het coronavirus moet je verdacht zijn op nog meer vreemde tournures. Die blijven niet uit. Volgens Ten Bos waart een \u2018coronafascisme\u2019 door Nederland. Diffuus weliswaar, en schimmig, maar onmiskenbaar. Hij noemt allerlei kenmerken van het fascisme, zoals groot vertrouwen in leiderschap, achterdocht tegen de democratie, het gevoel dat de vijand onder ons is, vreemdelingenhaat en gevoelig zijn voor een ondergangsstemming. Dat vinden we nu allemaal op een of andere manier terug.<\/p>\n

Ten Bos: \u2018Ik zie het coronafascisme als een uitermate diffuus fascistisch syndroom in die zin dat het iets is wat zich kan aftekenen zonder dat mensen er echt in schijnen te geloven. Het duidt op een herleving van bepaalde kenmerken van het fascisme zonder dat er fascisten<\/em> zijn.\u2019<\/p>\n

Bij iemand die denkt dat Nederland zijn verstand heeft verloren door het coronavirus moet je verdacht zijn op nog meer vreemde tournures.<\/p><\/blockquote>\n

Ten Bos denkt hierbij niet aan extremistische groepen die zich verwant voelen met het fascisme, hij denkt aan gewone mensen, want, let wel, het fascisme \u2018zit in ons allemaal, omdat de angst in ons zit\u2019. Ten Bos denkt dat de regering Rutte \u2018ons\u2019 ongemerkt fascistisch inpakt en al onze vrijheden afneemt, omdat we diep in ons (\u2018fascisme is ten diepste menselijk\u2019) behoefte hebben verlost te worden van de angst. \u2018Het is iets wat sluimert,\u2019 schrijft Ten Bos. Hij \u2018bespeurt\u2019 het en houdt als speurprofeet een natte vinger in de lucht om het te bewijzen.<\/p>\n

parmantige provactieve denker<\/h5>\n

Ren\u00e9 ten Bos wil graag een parmantige provocatieve denker zijn. Iemand die \u2018het\u2019 eerder ziet dan ieder ander. Vandaar die grote woorden met dat weggevaagde verstand en die blinde paniek. Ten Bos komt met die grote woorden en grote beweringen in de knel als hij de coronacrisis een enkele keer met het restant van zijn verstand bekijkt. Dan \u2018beseft\u2019 hij ineens \u2018dat er goede redenen voor een (tijdelijke) lockdown zijn\u2019. Waar komt dat nu ineens vandaan?<\/p>\n

In de zesentwintig hoofdstukken van De coronastorm<\/em> worden allerlei thema\u2019s aangesneden die meer of minder met het coronavirus te maken hebben, zoals angst, beeldvorming, moraal, gezondheid, deskundigen, troost, fascisme, xenofobie, zo\u00f6nose en waarschijnlijkheid. Ten Bos neemt hierin steevast het voorgebakken wantrouwende standpunt in dat de regering ons belazert.<\/p>\n

Neem de \u2018deskundigen\u2019. Al tijdens de allereerste persconferentie zei Mark Rutte dat we nog maar weinig van het virus weten en dat het handelen gebaseerd is op gebrekkige kennis. Tussen het nemen van de noodzakelijke beslissingen werd (en wordt) dat voortdurend herhaald, ook door het RIVM. Wat schrijft Ten Bos: \u2018Deskundigen zijn mensen die het ook niet weten, maar die hun uiterste best doen dit te verdoezelen.\u2019 Die onwetendheid werd nu juist niet verdoezeld. Diezelfde deskundigen zouden \u2018de kluit belazeren\u2019 als het ging om het noemen van het werkelijke aantal doden. In werkelijkheid werd tegen de achtergrond van de grafiek met harde cijfers in elk<\/em> journaal gezegd dat \u2018het werkelijke aantal doden hoger\u2019 is dan de beschikbare cijfers laten zien.<\/p>\n

verdraaiingen<\/h5>\n

Ten Bos verdraait ronduit willens en wetens kennis en informatie om als brave leerling van Michel Foucault maar te kunnen voldoen aan de eis dat de \u2018macht\u2019 altijd moet worden gewantrouwd, ook als die macht voor de afwisseling eens weinig te verwijten valt. Na een aandoenlijke verhandeling over Emmanuel Levinas en diens filosofie van de ontmoeting van de Ander via het menselijke gelaat, klaagt Ten Bos de regering aan: deze ontmoeting van medemens tot medemens wordt volstrekt \u2018ontwricht\u2019 door de \u2018nieuwe hygi\u00ebnemoraal\u2019 die zegt dat we anderhalve meter afstand moeten houden en dat we in de trein mondkapjes moeten dragen.<\/p>\n

Want: de mens kan onmogelijk zonder contact van gelaat tot gelaat. Ten Bos doet het voorkomen alsof die \u2018ontwrichtende\u2019 mondkapjes altijd en overal gedragen moeten worden. Zien we hier niet een fascistische overheid aan het werk? \u2018Wie leert om nooit in het gelaat van een andere te kijken, is ook in staat tot ongekende wreedheid,\u2019 schrijft Ten Bos. Alsof we nooit meer gezichten zonder mondkapjes zullen zien.<\/p>\n

Ten Bos verdraait ronduit willens en wetens kennis en informatie om als brave leerling van Michel Foucault maar te kunnen voldoen aan de eis dat de \u2018macht\u2019 altijd moet worden gewantrouwd.<\/p><\/blockquote>\n

Een van de manieren om meer te weten over de verspreiding van het virus is het afnemen van tests. Wanneer iemand positief getest wordt moet hij binnen blijven om anderen niet te besmetten. Dat testen (een wattenstaafje in je neus) is volgens Ten Bos \u2018essentieel gewelddadig\u2019 want \u2018testen\u2019 behoort tot de \u2018neoliberale orde\u2019, dat weet \u2018iedereen die naar school gaat of studeert.\u2019 We zijn \u2018in al onze stupiditeit bereid onszelf bloot te stellen aan de intrinsieke gewelddadigheid van de test.\u2019 Wattenstaafjes \u2018lijken zo onschuldig, maar ze zijn net zo genadeloos als virussen.\u2019 Dat testen komt voort uit \u2018een verlangen om de waarheid en niets dan de waarheid\u2019 te willen weten. Het is volgens Ten Bos fout dat men wil weten of iemand besmet is.<\/p>\n

Het maakt hem niet uit dat een besmet iemand anderen aansteekt. Aan het eind van het hoofdstuk over het verderfelijke testen (\u2018Swabs\u2019) moet Ten Bos nog eens extra de kluts kwijt zijn geraakt. Daar schrijft hij ineens: je laten testen is stom, maar \u2018het is net zo goed stom om het niet toe te staan.\u2019 Hoe zit het nu? Is het stom \u00e9n niet stom?<\/p>\n

een pechgevalletje<\/h5>\n

Het besmet zijn door het coronavirus zorgt volgens Ten Bos voor, het is heel jammer, \u2018een nare ziekte.\u2019 Maar ondertussen getuigt al die poespas om mensen in leven te houden van een \u2018totale bezetenheid\u2019 en een \u2018obsessie met levensverlenging.\u2019 Volgens Ten Bos is het \u2018gezondheidsbegrip van de protagonisten van de lockdown uitsluitend gericht op het fysieke aspect.\u2019 Er zou sprake zijn van een \u2018medicocratie\u2019: dokters zijn de baas. De mentale en sociale aspecten van gezondheid zouden daarbij worden opgeofferd. Met andere woorden: als er niet meer geknuffeld kan worden (hoe tijdelijk ook), dan is het beter om mensen dood te laten gaan.<\/p>\n

Je kunt dus niet zeggen dat de individuele coronapati\u00ebnt op een grote curatieve betrokkenheid van Ren\u00e9 ten Bos kan rekenen. Ten Bos wendt zich van de ziekenhuizen af. Hij richt zich op de preventie van de ziekte. Hij benadert de ziekte niet curatief, maar preventief. Dat wil zeggen: Ten Bos gaat het om het Milieu. Hij pakt het gewoon in het groot aan, aangezien er \u2018steeds meer aanwijzingen zijn dat de ziekte met luchtvervuiling samenhangt.\u2019 We kunnen ervan uitgaan dat de nieuwe ziekte \u2018ecologisch ingebed ligt.\u2019 Voor volgende epidemie\u00ebn is het \u2018wijsheid om preventief te handelen,\u2019 maar hoe dat handelen er precies uit moet zien vertelt Ten Bos niet. Het zal wel om geglobaliseerde \u2018gedragsverandering\u2019 gaan.<\/p>\n

In De coronastorm <\/em>zwalkt Ten Bos tussen grootspraak en zogenaamde bescheidenheid. Zeggen dat het virus ons verstand heeft weggevaagd en dat we in blinde paniek ons heil zoeken in coronafascisme wisselt hij af met te zeggen dat we helemaal niets zeker weten. We moeten niet in zekerheden denken, maar in waarschijnlijkheden. Dat zou de basis van een nieuwe wetenschapsfilosofie moeten zijn, ook al is die filosofie al sinds Karl Popper decennialang gemeengoed. Dat maakt Ten Bos niet uit. Voor hem tellen \u2018de meeste beoefenaren van de wetenschap\u2019 niet mee: het zijn toch maar \u2018vrij bange en middelmatige mensen, precies zoals je die in allerlei andere instituties tegenkomt.\u2019<\/p>\n\n

Aan het einde van zijn boek bedankt Ten Bos een hele reeks mensen die zijn boek in manuscript hebben willen lezen. Dat moet dan wel erg cursorisch en met een half oog zijn gebeurd. Het kan niet leuk zijn om als half filosofisch Nederland de hier gesignaleerde enormiteiten in De coronastorm<\/em> passabel te hebben verklaard: dat het \u2018coronafascisme\u2019 rondwaart, dat de regering \u2018de kluit belazert\u2019, dat ze onzekerheden \u2018verdoezelt\u2019, dat de \u2018noodtoestand\u2019 natuurlijk normaal wordt, dat de preventieve maatregelen \u2018ontwrichtend\u2019 zijn. En dat volgens Ten Bos andere ziekten veel meer doden veroorzaken, waarbij de ziekte Covid-19 \u2018vaak eigenlijk niet meer is dan een pechgevalletje comorbiditeit.\u2019<\/p>\n

Let wel: een \u2018pechgevalletje.\u2019<\/p>\n

\n

De coronastorm. Hoe een virus ons verstand wegvaagde<\/em><\/a> van Ren\u00e9 ten Bos is een uitgave van Uitgeverij Boom.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het belooft wat wanneer een boek dat De coronastorm heet als ondertitel heeft \u2018Hoe een virus ons verstand wegvaagde\u2019. En dat terwijl het juist de bedoeling van de regering was dat er met verstand te werk zou worden gegaan bij het nemen van maatregelen om het virus terug te dringen. Men wilde immers dat Nederland […]<\/p>\n","protected":false},"author":2850,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-474751","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-cultuur","article_type-literaire-kroniek"],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/474751","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=474751"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/474751\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/2850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=474751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=474751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}