Interview Ferdinand von Schirach<\/p>\n
Ineens publiceerde Ferdinand von Schirach in Der Spiegel een uitgebreid verhaal over zijn eigen leven, met de klinkende ondertitel: \u2018Waarom ik geen antwoorden kan geven op vragen over mijn grootvader.\u2019 Die grootvader was een bekende nazi. Waarom deed de succesvolle schrijver en strafpleiter dit? Duitsland, en vlak daarna ook Nederland, hadden hem leren kennen als een nieuw schrijftalent. In 2010 verscheen Misdaden, een bundeling van elf korte verhalen gebaseerd op zaken die hij als advocaat behandelde. Von Schirach kruipt in de psyche van daders en laat zien dat een man die zijn vrouw in moten hakt toch een mens kan zijn. In Duitsland, waar het boek in 2009 uitkwam, was het meteen een bestseller en critici waren eensgezind lyrisch. In 2011 volgde een nog sterkere bundel met een grimmiger inhoud. \u2018Pure horror,\u2019 noemde VN\u2019s Detective- en Thrillergids het en het werd beoordeeld met de maximale vijf sterren. De teksten zijn feitelijk en vrij van opsmuk, maar geschreven door iemand met een bijzonder oog voor detail.<\/p>\n
De auteur is een onopvallende verschijning. Een vriendelijk gezicht, dunner wordend grijsbruin haar, licht gebogen schouders. Zijn kleding is degelijk en smetteloos. Hij draagt een bruine ribbroek, een wollen trui en een jasje met krijtstreep in hetzelfde bruin. Hij rookt filtersigaretten die hij bewaart in een leren opbergetui. Zoals vaker zit hij achter op het terras van Manzini, een deftig maar niet poenig restaurant in West-Berlijn, vlak bij de Kurf\u00fcrstendamm. Zijn kantoor is om de hoek. \u2018Ik zit hier en kijk,\u2019 zegt hij. Observeren is een van zijn favoriete bezigheden. \u2018Ik neem dit leven waar, maar ik ben geen deelnemer,\u2019 denkt hij soms.<\/p>\n
Zwijgplicht<\/p>\n
Von Schirach put inspiratie uit de rechtszaken die hij als advocaat behandelt, maar zijn werk is geen non-fictie, zoals vaak wordt gedacht. \u2018Het verslag van een moordzaak bestaat uit pakweg tien dikke ordners. Een kort verhaal is twaalf pagina\u2019s. Het k\u00e1n dus niet het hele verhaal zijn. Ik probeer een bepaalde essentie te vatten. En bovendien heb ik als advocaat zwijgplicht, uit de school klappen is strafbaar. Mijn verhalen zijn een mix van verschillende zaken en ervaringen. Een karakter uit de ene zaak begeeft zich op een plek uit een andere zaak. Het kwam nog nooit voor dat iemand zichzelf herkende.\u2019<\/p>\n
Dat er niet staat wat er exact is gebeurd, betekent volgens Von Schirach niet dat het geen w\u00e1\u00e1rheid is. \u2018Het belangrijkste thema in mijn beroep als advocaat, in mijn dagelijks leven \u00e9n in mijn boeken, is het vraagstuk van waarheid en werkelijkheid. Dat zijn twee verschillende dingen. Goede literatuur bevat meer waarheid dan de werkelijkheid, mede doordat ze gecomprimeerd moet zijn. Als ik schrijf dat een man slechte tanden heeft, dan zit dat beeld in uw hoofd, u ziet hem als het ware. Iemand in de rechtbank ziet waarschijnlijk niet dat een cli\u00ebnt rotte tanden heeft.\u2019<\/p>\n
Eind augustus verscheen de Nederlandse vertaling van Von Schirachs eerste roman, De zaak Collini. Fabrizio Collini vermoordt schijnbaar koelbloedig een 85-jarige man in een luxe hotel. Het is geschreven in een soortgelijke sobere en observerende stijl als Misdaden en Schuld: \u2018Vier projectielen waren zijn achterhoofd binnengedrongen, een was in zijn hersenen gedraaid en weer naar buiten gekomen en had zijn halve gezicht weggerukt. Het beige tapijt zoog het bloed op, de donkere omtrek werd langzaam groter. Collini legde het pistool op tafel. Hij bleef staan naast de man op de grond en staarde naar de ouderdomsvlekken op diens handruggen.\u2019<\/p>\n
De jonge advocaat Caspar Leinen verdedigt Collini. Hans Meyer is het slachtoffer en blijkt een oude bekende van Leinen. De advocaat herinnert zich hem als de zachtaardige schoonvader van zijn beste vriend, maar hij blijkt een duister oorlogsverleden te hebben.<\/p>\n
Verzetsheld<\/p>\n
Net als Von Schirachs korte verhalen is De zaak Collini een uitgebalanceerde mengeling van feit en fictie. De opmerkelijkste overeenkomst tussen roman en werkelijkheid zit in het karakter Hans Meyer, een fatsoenlijke grootvader met een oorlogsverleden. Ferdinand von Schirachs grootvader is Baldur von Schirach (1907-1975), die tijdens de Tweede Oorlog leider van de Hitlerjugend was en later verantwoordelijk werd voor de deportatie van 185.000 Joden. Hij kwam uit de gevangenis toen Von Schirach twee was. De schrijver praat niet graag over hem. Zijn afkeer om erover te spreken is zo groot dat hij het eerder genoemde stuk in Der Spiegel publiceerde, \u2018Waarom ik geen antwoorden kan geven op vragen over mijn grootvader.\u2019<\/p>\n
\u2018Ik kende hem niet, ik kon hem niets vragen en ik begrijp hem niet,\u2019 schrijft hij onder meer.<\/p>\n
Waarom hij het dan toch gebruikt als belangrijk thema in zijn boek, als hij er niet over wil praten? \u2018Al mijn hele leven stelt men mij continu vragen over mijn opa. Laat me met rust. Lees dat artikel en laat me met rust, kan ik nu zeggen.\u2019<\/p>\n
Von Schirach loopt toch alvast op andere mogelijke vragen vooruit: \u2018Journalisten vragen me of hij de reden is dat ik advocaat ben geworden. Misschien, misschien niet, er zitten heel veel advocaten in mijn familie. Interesseer ik me voor het thema waarheid door wat hij heeft gedaan? Misschien, ik weet het niet.\u2019<\/p>\n
Von Schirach zat op een internaat met een Speer, een Von Ribbentrop, een Von L\u00fcninck, een Von Stauffenberg, zijn eerste liefde was een Von Witzleben \u2013 allemaal namen uit de nazi-tijd. \u2018Het onderwerp was aanwezig maar we spraken er niet over, iedereen had familieleden die tijdens de oorlog volwassen waren. Sommigen hadden een verleden om trots op te zijn, anderen om vraagtekens bij te plaatsen. In het geschiedenisboek stond een afbeelding van mijn opa. \u201cRijksjeugdleider\u201d, stond eronder. Op de ander pagina stond Claus von Stauffenberg, de opa van een klasgenoot. Zijn onderschrift was \u201cverzetsheld\u201d. Dat klonk veel beter. Die klasgenoot wist ook niet precies hoe het zat.\u2019<\/p>\n
In De zaak Collini laat Von Schirach de kleindochter van de oorlogsmisdadiger aan haar advocaat vragen: \u2018Ben ik dat allemaal ook?\u2019 \u2018Je bent wie je bent,\u2019 is zijn antwoord. Von Schirach: \u2018Dat is ook het mijne. De zaak Collini gaat niet over mijn opa, ik heb slechts een klein deel van zijn verhaal gebruikt.\u2019<\/p>\n
De frustratie van het leven<\/p>\n
Von Schirach is niet echt het soort auteur dat door een bovennatuurlijke kracht gedreven wordt, vindt hij zelf. Het schrijverschap kwam voort uit verveling, hij had last van slapeloosheid, en van verhalen die rondwaarden in zijn hoofd. Zijn sobere en observerende schrijfstijl kan hij moeilijk verklaren. \u2018Ik laat adjectieven weg, meer kan ik er niet over zeggen. Ik heb niet veel woorden nodig om iets te omschrijven en ik houd niet van verbloemen of overdrijven. Zelf sta ik niet bol van emoties. Misschien zijn mijn zinnen daarom zoals ze zijn.\u2019<\/p>\n
Het is niet het schrijven zelf dat Von Schirach drijft, het is vooral een zoektocht naar de waarheid. \u2018Toen ik eindexamen deed was ik volkomen gelukkig. De wereld ligt aan mijn voeten, dacht ik. Maar toen wist ik nog niet dat het grote probleem van het leven in de dagelijkse dingen zit. In de rij staan bij de supermarkt, in de file staan, op een S-Bahn wachten, dat je computer het niet doet. Het is de frustratie van het leven. Een strafpleiter ziet ook hoe die frustratie kan escaleren. Ik heb heel veel mensen gezien die iemand hebben omgebracht. Zij voelen zich precies het tegenovergestelde van hoe ik me voelde na mijn eindexamen. Alles is afgelopen. Er is helemaal niets meer behalve een afgrond en zij balanceren op de rand. Als je dat vaak gezien hebt, dan beoordeel je mensen anders. Er zijn twee mogelijkheden: je wordt cynisch en drijft de spot met van alles en nog wat, of je wordt heel menselijk. Ik vind cynisme ongelooflijke dom omdat het leven dan lelijk en klein wordt. De mens is alles. Hij kan naar de maan vliegen, Figaro\u2019s bruiloft componeren en wonderlijke dingen cre\u00ebren of bouwen. Maar hij kan ook dingen kapotmaken en afgrijselijke misdaden plegen. Dat samen maakt de mens tot wie hij is. Het is slecht en dom om daarover te oordelen.\u2019<\/p>\n
Compleet zonder oordeel door het leven gaan is ondoenlijk, weet Von Schirach, maar \u2018een strafpleiter moet hoe dan ook zijn cli\u00ebnt begrijpen\u2019.<\/p>\n
Oordelen deed Von Schirach naar eigen zeggen nog wel toen hij jong was en de \u2018frustratie van het leven\u2019 nog niet kende. In de loop der jaren heeft hij geconstateerd dat een misdaad \u2018minder erg\u2019 wordt door er tijdens een rechtszaak over te spreken. \u2018Neem Breivik, zijn daad was onbegrijpelijk. Maar hij kwam naar de rechtbank en men sprak erover. Men hoort hoe en waarom hij deed wat hij heeft gedaan. Het is nog steeds vreselijk maar het verliest een beetje het afgrijselijke.\u2019 Er zijn volgens Von Schirach wel mensen die ogenschijnlijk het \u2018ultieme kwaad\u2019 in zich hebben. \u2018Zo iemand noemen we een psychopaat. Dat is een vreselijk erge ziekte.\u2019<\/p>\n
D&T update<\/p>\n
Pas over m\u00e1\u00e1nden verschijnt VN\u2019s Detective & Thrillergids. Zo lang houden we het niet uit.<\/p>\n
Daarvoor verschijnen er te veel spannende boeken. We kunnen niet meer zonder een jaarlijkse update. Op de volgende pagina\u2019s vindt u de belangrijke uitgaven van de afgelopen maanden en een beschouwing over de opkomst van de psychologie in spannende boeken. Op deze pagina openen we met de man die we een van de meest interessante thrillerauteurs van het moment vinden: Ferdinand von Schirach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ferdinand von Schirach (1964), straf-advocaat te Berlijn, boekt succes met korte verhalen gebaseerd op zijn eigen praktijk. Nu is zijn eerste roman uit. \u2018Zelf sta ik niet bol van emoties.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-46819","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Kim Bos","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/46819","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=46819"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/46819\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Kim Bos","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=46819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=46819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}