{"id":466973,"date":"2020-06-23T03:00:26","date_gmt":"2020-06-23T01:00:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=466973"},"modified":"2020-06-22T16:57:12","modified_gmt":"2020-06-22T14:57:12","slug":"proefles-met-joel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/proefles-met-joel\/","title":{"rendered":"Hoe eten vele malen interessanter wordt met iets meer aandacht"},"content":{"rendered":"

Ik zou nu in het theater staan. Op het podium. Proefles met Jo\u00ebl<\/em> is een interactief theatercollege waarin ik uitleg wat smaak is en hoe proeven werkt. Dat doe ik natuurlijk niet vanuit een chesterfield met een leeslampje ernaast. Nee, Proefles met Jo\u00ebl<\/em> is een show vol muzikaal en visueel spektakel. En totaal vernieuwend, want de hele zaal doet mee. Iedereen krijgt een super-speciale, exclusieve proefles-met-Jo\u00ebl-proefbox met proefmonsters om direct te ervaren wat ik uitleg. U begrijpt het: een grandioos idee.<\/p>\n

Verder dan eerste try out zijn we niet gekomen. Ik had er nog wel eentje kunnen gebruiken.<\/p>\n

Een vak apart<\/h5>\n

Gedreven door een gezonde dosis zelfoverschatting en kinderlijk enthousiasme leek het een aardig plan om op mijn elvendertigste weer eens een totaal nieuwe discipline aan mijn palmares toe te voegen. Ik had wel eens op een podium gestaan \u2013 in mijn jonge jaren als zanger van Elvis-tribute-band The Suspicious Minds, meer recentelijk in panterlegging als frontman van hardrock-karaoke-band Am\u00e6zing Sn\u00e4ke \u2013 maar een theaterprogramma is andere koek. Een vak apart, zeg maar.<\/p>\n

Ik hoef niet eens tekstvast te zijn. Maar vol overgave iets vertellen aan een zaal vol mensen die je niet ziet maar wel voelt kijken en tegelijk de grote lijn vasthouden, weten waar je heen gaat, zorgen dat je geen stukken vergeet of een rare afslag maakt en, oh ja, dan wel weer woordelijk precies die stukjes zin uitspreken die je hebt afgesproken, zodat de technicus zijn cues kan volgen… dat is een mentale balanceer-act op het hoogste niveau.<\/p>\n

Voor de rest van uw leven mag u elke dag, drie keer per dag, minimaal, iets heel erg leuks doen.<\/p><\/blockquote>\n

Respect dus, voor al die professionele theatermakers. Dat jullie niet denken: die Broekaert dacht zeker dat-ie dat wel even zou doen. (Dat dacht ik wel, maar nu dus niet meer.)<\/p>\n

Innerlijke chef<\/h5>\n

Enfin, corona, lockdown, theaterseizoen verschwunden. Dat is verschrikkelijk jammer, want u had\u00a0die proefles zo goed kunnen gebruiken tijdens de lockdown.<\/p>\n

Het uitgangspunt van mijn proefles is dit: iedereen moet eten, elke dag, drie keer, minimaal. Stel je voor dat we daar iets heel leuks van maken! Voor de rest van uw leven mag u elke dag, drie keer per dag, minimaal, iets heel erg leuks doen. Het maakt niet uit waar u bent, thuis, op kantoor, in de trein, op de camping \u2013 niemand zal er raar van opkijken. Het enige wat u hoeft te doen, is proeven. Een beetje weten waar je op moet letten en dan: met aandacht proeven.<\/p>\n

Proeven met de neus<\/h5>\n

Hoe werkt zoiets? Neem bijvoorbeeld het simpele verschil tussen basissmaak en aroma. Proeven doe je met de mond \u00e9n met de neus. Het proeven dat in de mond gebeurt is essentieel, maar ook vrij beperkt. In de mond detecteren we slechts vijf dingen: zoet, zuur, zout, bitter en umami. De basissmaken. Alle andere nuances die we toekennen aan de \u2018smaak\u2019 van iets \u2013 de reden dat kaneel anders smaakt dan kruidnagel, een appel anders dan een peer \u2013 ruiken we. De \u2018smaak\u2019 van een ingredi\u00ebnt of een voedingsmiddel wordt volgens sommige experts wel voor 80 procent bepaald door wat we ruiken. Proeven doen we dus voornamelijk met de neus.<\/p>\n

U kunt dat thuis makkelijk testen. Neem een snoepje. Het kan met ieder snoepje, maar het liefste neemt u skittles of jelly beans, van die kleine kauwsnoepjes met fruitsmaak. Het fijne daarvan is dat ze allemaal dezelfde vorm en textuur hebben. Als je de kleur niet ziet, is er niets waaruit je de smaak kunt afleiden voordat je het aroma geroken hebt. Knijp uw neus stevig dicht. Stop het snoepje in uw mond en kauw. Hou de neus dicht. Op dit moment proeft u dat het zoet is, misschien ook zuur afhankelijk van welke vrucht er wordt nagebootst. Maar u kunt niet zeggen welke smaak het is (als u dat wel kan, moet u uw neus beter dichthouden). Zodra u de neus loslaat, wordt het plotseling duidelijk. Krijg nou wat, dit is sinaasappel!<\/p>\n

We zijn biologisch geprogrammeerd om zoet lekker te vinden, zodat we door blijven eten als onze tong detecteert dat ergens suiker in zit.<\/p><\/blockquote>\n

Zolang er geen luchtstroom via de neus mogelijk is, blijven de aroma\u2019s hangen in de mond, waar u ze niet detecteert. Dat is de reden dat eten minder leuk is als u verkouden bent (of corona hebt).<\/p>\n

Benzine voor onze hersenen<\/h5>\n

Basissmaken en aroma\u2019s hebben verschillende functies. Aroma\u2019s zijn gekoppeld aan herinneringen, ze vertellen ons dat we dit al eens eerder zijn tegengekomen. De informatie die basissmaken geven, is meer primair. Zoet is brandstof. Bitter is gevaarlijk. We zijn biologisch geprogrammeerd om zoet lekker te vinden, zodat we door blijven eten als onze tong detecteert dat ergens suiker in zit. Want suiker is benzine voor onze hersenen. En zo vindt niemand het prettig als een paracetamolletje in je mond uit elkaar valt voordat je het hebt doorgeslikt. Puur bitter is vies. Bitter is een waarschuwingssignaal: veel stoffen die giftig zijn, zijn bitter.<\/p>\n

Suiker, natrium en animozuren zijn essenti\u00eble brand- en bouwstoffen voor ons lichaam. Daarom vinden we zoet, zout en umami lekker. Ons reptielenbrein zegt: \u2018dit is goed, dooreten, dooreten.\u2019 Dat is van absoluut levensbelang als je een oermens bent die leeft in het bos en niet weet hoe lang het zal duren voordat hij weer een vrucht tegen zal komen. In de natuur is suiker schaars.<\/p>\n

Maar tegenwoordig worden we ermee doodgegooid. Suiker is overal: in de supermarkt, in de kantine, in het tankstation. Vaak is het hele goedkope zooi, met vieze namaak-aroma\u2019s. We kunnen alleen nog steeds geen nee zeggen, omdat we nog steeds geprogrammeerd zijn als die oermens. Dat is de reden dat de welvarende wereld lijdt aan obesitas en diabetes.<\/p>\n

Waarom is dit handig om te weten? Elke keer dat u gedachteloos op de bank chips of koekjes in uw mond stopt, hoeft u maar een kort moment even met aandacht te proeven: \u2018vind ik dit lekker om het exquise patatje joppie-aroma? of wordt hier weer eens heel handig ingespeeld op mijn reptielenbrein door een voedselgigant?\u2019 Ik weet het antwoord wel. U moet op zoek naar lekkere aroma\u2019s. Bijkomend voordeel: opeens is gezond eten geen straf meer, u doet uzelf een plezier.<\/p>\n

Met de jaren komt het inzicht<\/h5>\n

Dit is slechts een van de wijze lessen die we behandelen in de proefles. Ik ga u ook vertellen waarom u niet bang hoeft te zijn voor E621. Waarom umami vaak de sleutel is. Waarom je nooit op chocolade moet kauwen. Waarom alcohol uw beste vriend is. En waarom onze ogen de grootste bedriegers zijn. Als u een trouw lezer van de Alleseter<\/em> bent geweest de voorbije jaren, dan zullen sommige dingen u misschien bekend in de oren klinken.<\/p>\n

In zekere zin ben ik de zoveelste zelfbenoemde expert die weer een nieuwe vorm heeft gevonden om hetzelfde verhaal te vertellen. Toch is dat te kort door de bocht. De proefles is een weerslag van tien jaar studie, tien jaar eten, misselijk zijn, reizen, jagen, proeven, uitspugen, niet uitspugen, spijt hebben van de kater, het herkauwen van middelbare-schoolscheikunde, lezen, schrijven en tv-programma\u2019s maken…<\/p>\n

Met de jaren komt het inzicht: it\u2019s all connected<\/em>. Hoe meer je weet, hoe leuker eten en proeven wordt. Van een tasting menu<\/em> in het chicste restaurant tot een tussendoortje in de trein \u2013\u00a0eten wordt exponentieel veel interessanter met een klein beetje meer aandacht. U hoeft daar geen hele cursus voor te doen. Ik leg het u in \u00e9\u00e9n avond uit.<\/p>\n

Met een beetje geluk zie ik u dit najaar in het theater. Dan praten we verder.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Iedereen moet eten, elke dag, drie keer, minimaal. Stel je voor dat we daar iets heel leuks van maken! Dat is het uitgangspunt van Proefles met Jo\u00ebl.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-466973","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-leven","article_type-column"],"acf":[],"author_name":"Jo\u00ebl Broekaert","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/466973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=466973"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/466973\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jo\u00ebl Broekaert","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=466973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=466973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}