{"id":466967,"date":"2020-05-28T03:00:55","date_gmt":"2020-05-28T01:00:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=466967"},"modified":"2020-05-28T08:16:24","modified_gmt":"2020-05-28T06:16:24","slug":"marinierskazerne-niet-naar-vlissingen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/marinierskazerne-niet-naar-vlissingen\/","title":{"rendered":"Waarom de marinierskazerne niet naar Vlissingen verhuisde"},"content":{"rendered":"

\u2018Is de woede al een beetje gezakt?\u2019 vraagt presentator Twan Huys. Tegenover hem aan de tafel van Buitenhof zit Han Polman, commissaris van de Koning van Zeeland. Hij spreidt enigszins geagiteerd zijn handen, want er wordt hem iets geks gevraagd: \u2018Nee, bij mij niet en bij de Zeeuwen ook niet kan ik u zeggen.\u2019 Polman buigt zijn hoofd licht naar voren en kijkt de presentator over het randje van zijn brillenglazen streng aan.<\/p>\n

Het is half februari en Zeeland is boos.<\/p>\n

In de provincie zou nabij de havenstad Vlissingen een nieuwe marinierskazerne verrijzen, de Michiel Adriaanszoon de Ruyterkazerne. De kazerne was een grote wiedergutmachungs-<\/em>worst die Zeeland werd voorgehouden als compensatie voor uit de provincie weggetrokken rijksdiensten. \u2018Als je over dat laatste contact had met de Rijksoverheid, werd continu de toekomstige marinierskazerne in herinnering gebracht,\u2019 vertelde Polman aan\u00a0Vrij Nederland<\/em>.<\/p>\n

Geruchten<\/h5>\n

Toch besloot het kabinet de verhuizing af te blazen, in nota bene dezelfde week dat er nog gesprekken liepen over oefenterreinen. Zeker, er zongen vanaf de herfst van 2019 geruchten rond over mogelijke alternatieve kazernelocaties, maar deze werden \u2018meermaals ontkend\u2019 door staatssecretaris Barbara Visser van Defensie. Polman: \u2018Zowel aan medewerkers die ernaar vroegen als aan mij. \u201cDie geruchten hoor ik ook,\u201d zei ze, \u201cmaar jullie zijn de eersten die ik informeer over de verdere ontwikkelingen.\u201d\u2019<\/p>\n

Wanneer Visser half februari de knoop doorhakt, blijkt uit de bijgeleverde Kamerstukken dat Defensie al acht maanden eerder een lijstje met zestien alternatieve locaties voor Vlissingen had klaarliggen. Hoezo \u2018geruchten\u2019? Er ontploft een bestuurlijk bommetje in de geboortestad van zeeheld Michiel De Ruyter.<\/p>\n

Zodra blijkt dat er al acht maanden een lijstje met alternatieve locaties in omloop was, ontploft er een bestuurlijk bommetje.<\/p><\/blockquote>\n

\u2018Je kunt er allerlei bijvoeglijke naamwoorden bij bedenken, maar dat is gewoon bedriegen,\u2019 constateert Polman daags na het besluit. Direct taalgebruik zijn ze niet gewend aan de chique Buitenhof<\/em>-tafel, en al helemaal niet uit de mond van een doorgaans gereserveerde Zeeuw. Huys leunt voorzichtig voorover: \u2018Ik heb zelden een politiek bestuurder tegenover mij gezien die z\u00f3 boos is over een beslissing van het kabinet,\u2019 concludeert hij plechtig, en hij trekt de vergelijking met de Rijksoverheid-behandeling die de provincie Groningen eerder ten deel viel. \u2018Daar zag ik dezelfde woede.\u2019<\/p>\n

\"marinierskazerne\"<\/p>\n

Sussen<\/h5>\n

Twee weken na het optreden van Polman in Buitenhof<\/em> probeert premier Mark Rutte de Zeeuwen te sussen in een Vlissings zaaltje. Zeeuws Kamerlid en voormalig F16-piloot Andr\u00e9 Bosman, door Rutte meegenomen als wingman<\/em>, mag \u2013 onder luid boegeroep \u2013 zijn provinciegenoten uitleggen waarom hij de VVD-kadaverdiscipline verkiest boven Zeeland.<\/p>\n

Rutte reageert fel wanneer staatssecretaris Visser vanuit de zaal als onbetrouwbaar wordt neergezet: \u2018Zij is een van de betrouwbaarste mensen die ik ken!\u2019 De premier ontkent dat Visser tegen de Zeeuwse bestuurders heeft gelogen en Zeeland niet serieus is genomen.<\/p>\n

2008: \u2018Als dit niet lukt, eet ik mijn baret op\u2019<\/h5>\n

De bestuurlijke beproeving begint twaalf jaar eerder, in 2008. De toenmalige commandant van het Korps Mariniers, Rob Verkerk, constateert dat de marinierskazerne in Doorn moet worden \u2018opgekalefaterd\u2019. De kazerne \u2013 centraal gelegen in de provincie Utrecht \u2212 barst haast uit zijn voegen, terwijl de mariniers al jarenlang in afgeleefde barakken slapen. Verkerk is vol goede moed: \u2018Als dit niet lukt, eet ik mijn baret op.\u2019<\/p>\n

De kazerne in Doorn barst haast uit zijn voegen, terwijl de mariniers al jarenlang in afgeleefde barakken slapen.<\/p><\/blockquote>\n

De daadkrachtige woorden van Verkerk staan in schril contrast met de bestuurlijke realiteit. Sinds 2000 steggelt het ministerie van Defensie met de gemeente Doorn om aanpassingen in het bestemmingsplan te regelen, zodat de kazerne kan worden uitgebreid. Tien jaar later raakt het geduld bij het Korps Mariniers op. Vanaf 2010 wordt voorzichtig gekeken naar alternatieve locaties. De gemeente is zich ondertussen van geen kwaad bewust en ziet het aanleggen van een nieuwe parkeerplaats bij de kazerne als teken dat de mariniers voorlopig nergens heen gaan.<\/p>\n

Keiharde klappen<\/h5>\n

Een half jaar later treedt het kabinet Rutte I aan. Defensie krijgt te maken met een recordbezuiniging van 1 miljard euro voor de periode 2010-2015, waarvan 61 miljoen bij te sluiten defensielocaties moet worden gehaald. Tegelijkertijd wil het kabinet de resterende locaties regionaal spreiden om werkloosheid tegen te gaan in krimpregio\u2019s.<\/p>\n

Vooral de provincies Zeeland, Gelderland en Limburg hebben de afgelopen jaren keiharde klappen gekregen door centralisatie. \u2018De afgelopen jaren zijn twintig rijksdiensten uit Zeeland vertrokken (zoals het Kadaster, de Keuringsdienst van Waren en de Rijksdienst voor Kust en Zee, DK), waarmee 1600 arbeidsplaatsen verloren zijn gegaan,\u2019 illustreert dan zittend Zeeuwse commissaris van de Koningin, Karla Peijs.<\/p>\n

Uit onderzoek van De Groene Amsterdammer<\/em><\/a> blijkt dat Peijs buiten de bestuurlijke radars intensief samenwerkte met haar CDA-partijgenoot en toenmalig minister van Defensie Hans Hillen.<\/p>\n

Compleet overdonderd<\/h5>\n

Ondertussen keurt de gemeente Doorn de bestemmingsplannen voor de uitbreiding van de marinierskazerne goed. De aankondiging van Hillen om de kazerne te sluiten en te verplaatsen naar Vlissingen, komt voor Doorn als een totale verrassing.<\/p>\n

Lokale bestuurders in Doorn zijn compleet overdonderd: er is hierover geen enkel contact geweest. \u2018Als je overweegt te verplaatsen naar een andere plek, dan mag je toch aannemen dat je met alle partijen die hierbij betrokken zijn overleg hebt?\u2019 vraagt een onthutste wethouder Roy Pamboer zich af voor de camera van RTV Utrecht. Burgemeester Frits Naafs laat Tweede Kamerleden tijdens een hoorzitting weten \u2018van de leg\u2019 te zijn.
\nHet besluit is informeel al genomen, maar het hoge formele woord komt er in april 2012 uit. De mariniers gaan naar Vlissingen.<\/p>\n

De bestuurders in Doorn zijn compleet overdonderd door het vertrek van de mariniers. Er is geen enkel contact over geweest.<\/p><\/blockquote>\n

Datzelfde jaar neemt commandant Rob Verkerk afscheid van het Korps Mariniers als commandant en krijgt van de mariniers een taart cadeau waarop een chocolade \u2212 en dus eetbare \u2212 baret prijkt. Deze subtiele \u2018korpshumor\u2019 blijkt een teken aan de wand, want naast Utrechtse bestuurders zagen bewindslieden in Den Haag nog een andere partij over het hoofd: de mariniers.<\/p>\n

2012: \u2018Mariniers horen aan zee\u2019<\/h5>\n

Het beeld van moedige soldaten die tijdens D-Day vanaf een landingsboot het strand bestormen, staat sinds de openingssc\u00e8ne van Saving Private Ryan<\/em> in het collectieve geheugen gegrift. Waar zonaanbidders graag zo lang mogelijk op het strand willen blijven, willen landende mariniers er zo snel mogelijk weg. Daarom moet er achter die duinen wel iets klaar staan om naar toe te kunnen. \u2018De Noordzee eilanden zijn [daarom] bij uitstek geschikt voor het oefenen van raids vanuit zee,\u2019 schrijven twee mariniersofficieren in de vroege zomer van 2012.<\/p>\n

In een kritisch artikel in het Marineblad wijzen ze erop dat \u2018een geografische spreiding van gevechtseenheden binnen de landsgrenzen een absolute noodzaak is. Doorn ligt centraal. Bij de aanpak van terroristische activiteiten spelen in het bijzonder tactische grondbeginselen \u2212 reactie, mobiliteit, snelheid \u2212 een rol. De in een uithoek gelegen locatie Vlissingen is alleen al uit die hoofde ongeschikt.\u2019 Ook vragen de officieren zich af hoe het zit met de afstand tot militaire oefenterreinen die vooral verspreid liggen over de noord-oostelijke provincies.<\/p>\n

De kritiek komt niet aan. \u2018De mariniers zijn zeesoldaten en dan is Zeeland de juiste plek voor een basis,\u2019 constateert minister Hans Hillen van Defensie.<\/p>\n

Hoewel het adagium \u2018mariniers horen aan zee\u2019 irritatie opwekt en diverse mariniers in de media laten weten niet mee te verhuizen, ziet minister Hillen het zonnig in: \u2018een dip in het personeelsbestand zal van tijdelijke aard zijn\u2019.<\/p>\n

Een kritisch rapport van de Algemene Rekenkamer<\/a> waarschuwt dat Defensie \u2018geen zicht\u2019 heeft op het eigen vastgoed en de financi\u00eble risico\u2019s wel heel rooskleurig inschat. Hillen wuift deze berispingen weg als \u2018een verschil van inzicht\u2019.<\/p>\n

\"marinierskazerne\"<\/p>\n

Amfibische oefeningen<\/h5>\n

Naast politiek Den Haag probeert ook de militaire top de moed erin te houden. In tijden van materieel afstoten, mensen ontslaan en kazernes sluiten, gaat de marine het gegeven kazernepaard niet in de bek kijken.<\/p>\n

Toenmalig commandant van het Korps Mariniers, Richard Oppelaar, wijdt in QPO<\/em>, het magazine van het Korps Mariniers, zijn column aan de verhuizing. Uit de column spreekt \u2013 anders dan veel van zijn werknemers voelen \u2212 optimisme. Want in Vlissingen is, volgens Oppelaar, juist \u2018voldoende ruimte voor amfibische oefeningen\u2019 en \u2018hierdoor zijn wij beter in staat om onze Corps-business te beoefenen en trainen\u2019.<\/p>\n

De militaire top probeert de moed erin te houden:\u00a0in tijden van bezuinigingen gaat de marine het gegeven kazernepaard niet in de bek kijken.<\/p><\/blockquote>\n

Om de boodschap kracht bij te zetten, oefenen de mariniers in 2013 in Vlissingen om \u2212 jawel \u2212 een Zeeuws strand te bestormen. Dit gebeurt op het Nollestrand en bij laag water, want de voor Zeeland zo karakteristieke staken in de zee zijn anders niet te zien voor de bestuurder van het landingsvaartuig. Op andere plekken is het zand te zacht waardoor voertuigen wegzakken en zijn onvoldoende uitwijkmogelijkheden om snel het strand af te kunnen. Toch halen de plaatjes van mariniers die op een Zeeuws strand landen sindsdien steevast de bestuurlijke informatiefolders en krantenberichten.<\/p>\n

2014: \u2018Het is een kwestie van enthousiasmeren\u2019<\/h5>\n

Hoewel de politiek en de militaire top blijven dromen van een duizend-dingen-doekjes-kazerne, wordt begin 2014 duidelijk dat niet alle mariniers zullen meeverhuizen. Het opleidingscentrum van het Korps Mariniers, dat zich bevindt in de Rotterdamse Van Ghentkazerne, blijft niet alleen open, maar wordt zelfs uitgebreid.<\/p>\n

Het besluit om ook vanuit Rotterdam de mariniers naar Vlissingen te verplaatsen, stuit namelijk op hevig protest in de Maasstad. Burgemeester Aboutaleb begint een langdurige lobby. \u2018Het is voor mij onbestaanbaar dat de kazerne verdwijnt,\u2019 waarschuwt hij.
\nDe burgervader van Rotterdam bepleit in politiek Den Haag dat de kazerne juist een spil zou kunnen zijn bij het uitbreiden van politietaken. Daarnaast is een haven zonder militaire aanwezigheid toch ongebruikelijk, niet?<\/p>\n

Niet opgemeten<\/h5>\n

Aboutaleb vindt een bondgenoot in voormalig burgemeester van Rotterdam en destijds minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten. Deze laatste weet volgens RTV Rijnmond<\/a> op zijn beurt partijgenoot en minister van Defensie Jeanine Hennis \u2018op de knie\u00ebn te krijgen voor een modern huwelijk tussen defensie en politie\u2019.<\/p>\n

Terwijl duidelijk wordt dat niet alle mariniers naar Vlissingen gaan, ziet de militaire top ondertussen ook enkele \u2018verkeerde inschattingen\u2019 voorbij komen. De door Zeeland beloofde zeventig hectare aan \u2018bouwrijp gratis grond\u2019 blijken er maar zestig te zijn. De grond \u2018was bekeken maar niet opgemeten\u2019, schrijft Tom Middendorp, destijds Commandant der Strijdkrachten, in een interne nota.<\/p>\n

Defensie besluit 13,5 miljoen euro neer te leggen om extra grond te kopen, maar verwerkt deze kosten niet in het financi\u00eble totaalplaatje. De extra gemaakte kosten worden weggeboekt onder een nieuw aangemaakt mapje getiteld \u2018Bouwvoorbereidende werkzaamheden projectgebied PPS Michiel Adriaanszoon de Ruyterkazerne Vlissingen\u2019, want de \u2018de realisatie van de nieuwe kazerne is een apart project\u2019, zo is te lezen op website van het Rijksvastgoedbedrijf.<\/p>\n

Onvrede<\/h5>\n

De ambtenaren zijn, kortom, druk bezig om alles administratief kloppend te maken. Kostenposten worden samengevoegd of toch weer opgesplitst. Er wordt druk in de kolommen geschrapt, geschraapt, geplust en gemind om de mooie ronde politieke belofte van een toekomstbestendige \u2018fit for purpose<\/em>\u2019 kazerne in de vierkante financi\u00eble realiteit te passen.<\/p>\n

Kostenposten worden samengevoegd of toch weer opgesplitst. Er wordt druk in de kolommen geschrapt, geschraapt, geplust en gemind.<\/p><\/blockquote>\n

Maar hoewel de puzzel op papier passend lijkt, groeit de onvrede onder het personeel. Uit een enqu\u00eate blijkt eind 2014 dat van de partners van de mariniers 83% niet bereid is om mee te verhuizen naar Vlissingen. De grotendeels werkende partners geven aan dat het sociale aspect de belangrijkste reden is: bij afwezigheid van hun partner leunen ze sterk op de nabije sociale omgeving. Toch laat de opvolger van Hillen, Jeanine Hennis, de Tweede Kamer weten dat het een kwestie is van mensen \u2018enthousiasmeren\u2019.<\/p>\n

2015: \u2018Per direct inspraak\u2019<\/h5>\n

Het continu afwimpelen van re\u00eble zorgen bij mariniers en hun gezinnen wekt irritatie op bij de vakbond voor militair en burgerpersoneel (VMB). De beroepsvereniging constateert dat Defensie geen enkele moeite heeft gedaan kritiek aan te horen en eist inspraak door \u2018per direct een Tijdelijke Reorganisatie Medezeggenschapscommissie\u2019 in te stellen.<\/p>\n

De roep om medezeggenschap wordt niet met open armen ontvangen. Integendeel. Want zolang bezwaren niet officieel zijn gemaakt, hoeft er ook officieel geen rekening mee te worden gehouden.<\/p>\n

De kleuren van de gordijnen<\/h5>\n

Het organiseren van inspraak blijkt een hele bevalling. Letterlijk. Pas negen maanden na de oproep van de vakbond om \u2018per direct\u2019 medezeggenschap te regelen, komt Defensie met het \u2018beleidsvoornemen\u2019 dit te gaan doen. Nog eens vijf maanden later komt er medezeggenschap, maar deze wordt \u2212 net als het financi\u00eble plaatje \u2212 opgeknipt. Er komen drie commissies: \u2018sourcing\u2019, \u2018verhuizing\u2019, en \u2018woon- en leefklimaat\u2019. Deze laatste gaat over de kleuren van de gordijnen en het tegelmotief. Een vorm van inspraak waar weinig mariniers voor warmlopen: de commissie blijft leeg en bestaat alleen op papier.<\/p>\n

Mariniers blijken er wel voor te porren om mee te denken over wat voor schietbanen ze krijgen, op welke manier ze kunnen trainen, welke oefenterreinen ze wanneer kunnen gebruiken en hoe. In de chique Haagse nota\u2019s wordt hiernaar verwezen met de weinig spannende term \u2018output specificatie\u2019. De mariniers vinden dat het verhuizen van 1800 mariniers naar Zeeland een reorganisatie is, en dat ze medezeggenschap moeten krijgen over \u2018hun\u2019 kazerne.<\/p>\n

2016: \u2018Beetje tegenzin\u2019<\/h5>\n

De medezeggenschap die zich begint te roeren vormt een klein donderwolkje boven het dossier. Toch besluit Jeanine Hennis, destijds minister van Defensie, in juni 2016 een bestuurlijke overeenkomst te tekenen met commissaris van de Koning Han Polman. Hierin worden werkafspraken gemaakt over de verdere aankoop van grond, het bouwklaar opleveren van het terrein en het ruimtelijk mogelijk maken van de vestiging van de nieuwe kazerne.<\/p>\n

Groot feest<\/h5>\n

In haar kielzog neemt Hennis toenmalig commandant van de mariniers Oppelaar mee, fervent voorstander van de verhuizing.<\/p>\n

In combinatie met de viering van het 350-jarig bestaan van het Korps Mariniers is het voor Zeeland een groot feest. De militairen doen een speedmars van 350 kilometer over de Zeeuwse stranden voor 3FM Serious Request<\/em> en ongeveer honderd (oud)mariniers roeien via Vlissingen \u2212 waar ze worden begroet met saluutschoten \u2212 naar Engeland.<\/p>\n

Door de ondertekening van de overeenkomst \u00e9n de viering van het 350-jarig bestaan van het Korps Mariniers is het voor Zeeland een groot feest.<\/p><\/blockquote>\n

\u2018We hebben zelfs nog een Zeeuwse sloep speciaal gedoopt,\u2019 herinnert wethouder Albert Vader zich. \u2018Toch proefden wij \u2212 achteraf bezien \u2212 bij de minister een beetje tegenzin.\u2019
\nDe feestelijke ondertekening van de overeenkomst gebeurt immers pas vier jaar na het besluit om te verhuizen. \u2018Daar spreekt nou niet echt voortvarend enthousiasme uit, maar dat is achteraf,\u2019 constateert Vader met een wegwuivend gebaar.<\/p>\n

2017: \u2018Zeg dan gewoon dat je het niet wilt\u2019<\/h5>\n

Ondertussen krijgen mariniers het voor elkaar om een centrale tijdelijke medezeggenschapsraad te vormen, die zich niet alleen gaan buigen over de verhuizing zelf, maar ook over de operationele voorzieningen in Vlissingen.<\/p>\n

In maart 2017 \u2212 dik twee jaar na de eerste oproep van de vakbond \u2212 komen de mariniers samen. Ze vragen zich af of er voldoende oefenterrein beschikbaar is om met voertuigen en helikopters te trainen (zoals nu mogelijk is in Oirschot, Budel of Ede) en of de schietbanen toereikend zijn om de mariniers \u2018inzetgereed\u2019 te maken en houden. Tot slot blijven er zorgen over vertrekkende collega\u2019s. Dit zijn slechts drie van de in totaal 84 punten van zorg die tijdens die eerste vergadering worden ge\u00efdentificeerd.<\/p>\n

Praktische bezwaren<\/h5>\n

Aan de lange vergadertafel in het gemeentehuis van Vlissingen sijpelen de bezwaren langzamerhand door. \u2018De haven voldoet niet, er is niet voldoende diepgang, maar dat is een kwestie van baggeren want we halen hier aan de Westerschelde schepen binnen met een diepgang van 17 meter.\u2019<\/p>\n

Wethouder Albert Vader haalt een kaart van de Zeeuwse haven te voorschijn om aan te wijzen waar de scheepsroutes lopen. \u2018Het waren allemaal praktische bezwaren, maar vervolgens bleef in de lucht hangen hoe we dit dan samen op konden lossen. We zaten met heel veel afgevaardigden, maar zaten er vooral met elkaar maar niet echt over het onderwerp.\u2019<\/p>\n

\u2018Het waren allemaal praktische bezwaren, maar vervolgens bleef in de lucht hangen hoe we dit dan samen op konden lossen.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Moeizaam wil wethouder Vader de gesprekken niet noemen, \u2018maar\u2026\u2019 introduceert hij zijn voorgevoel met een diepe ademhaling: \u2018ik heb wel eens na zo\u2019n overleg verzucht \u201czeg dan gewoon dat je het niet wilt.\u201d Met de kennis van nu vraag ik mij echt af of op de achtergrond het rumoer al niet veel groter was dan ons werd voorgehouden.\u2019<\/p>\n

2018: \u2018Halthouden, ori\u00ebnteren, en\u2026.\u2019<\/h5>\n

Waar het in 2017 vooral blijft bij sluimerende vermoedens van twijfel en terughoudendheid, is de oppositie vanaf de werkvloer in 2018 niet langer te ontkennen. Begin dat jaar brengt vakbond VBM naar buiten dat er sprake is van een \u2018leegloop onder mariniers\u2019 en dat ze twijfels hebben bij de oefen- en schietmogelijkheden in Zeeland.<\/p>\n

In maart komen de eerste cijfers naar buiten via Kamervragen van GroenLinks. De<\/em> Volkskrant<\/em> <\/a>en RTL Nieuws<\/em> <\/a>berichten over stijgende onvrede, en onderofficieren verklaren voor de nieuwscamera \u2018geen weekendvader\u2019 te willen worden.<\/p>\n

Irreguliere uitstroom<\/h5>\n

In diezelfde periode wordt een marinierseenheid \u2018tijdelijk stilgezet\u2019, maar klapt er ook een rapport over de \u2018bedrijfscontinu\u00efteit\u2019 van het Korps Mariniers op tafel bij de \u2018dubbele biezen\u2019 (hoge officieren, DK). De verhuizing naar Vlissingen wordt gezien als acuut gevaar. Slechts 1% van de mariniers geeft aan bereid te zijn om te verhuizen.<\/p>\n

Vooral de groei in \u2018irreguliere uitstroom\u2019 van onderofficieren baart zorgen. Elke sergeant heeft gemiddeld twaalf dienstjaren, maar door de specialistische kennis is het onmogelijk gebruik te maken van zij-instromers vanuit andere eenheden.<\/p>\n

Kortom: elke sergeant die vertrekt, kost minimaal twaalf jaar om te vervangen. Er is al jaren een tekort aan personeel, en door bezuinigingen heeft men geen enkele buffer op kunnen bouwen. De mariniers vrezen dat als de uitstroom doorgaat, er straks geen Korps Mariniers meer overblijft om te verhuizen.<\/p>\n

\u2018Durf terug te keren!\u2019<\/h5>\n

Met een stevig rapport op tafel en groeiende aandacht in pers en politiek, is het momentum daar om naar voren te treden. Onder de titel \u2018De mens centraal\u2019 besluit de nieuwe commandant der mariniers Jeff MacMootry zijn column in QPO<\/em> \u2212 het lijfblad van de mariniers \u2212 te wijden aan de verhuizing.<\/p>\n

In tegenstelling tot zijn voorganger gebruikt hij het podium om openlijk zijn twijfels uit te spreken: \u2018In de bergtraining leren we dat we bij veranderende en\/of verslechterende (weers)omstandigheden en bij twijfel of we nog wel op de juiste koers zitten moeten halthouden om te ori\u00ebnteren. Klopt de koers nog wel? Is het wijs om door te gaan? In ultimo kan de uitkomst zijn: \u201cDurf terug te keren!\u201d (…) Het is van belang dat deze wijze les ook wordt meegenomen in het dossier rondom de voorgenomen verhuizing naar Vlissingen. Halthouden, ori\u00ebnteren, en\u2026.\u2019<\/p>\n

\u2018In de bergtraining leren we dat we bij twijfel of we nog wel op de juiste koers zitten moeten halthouden om te ori\u00ebnteren. Klopt de koers nog wel?\u2019<\/p><\/blockquote>\n

De veelbetekenende puntjes in de column blijken de stilte voor het bommetje dat zojuist is geplaatst. \u2018Het is niet iemand van de schoonmaakdienst met toevallig een mening,\u2019 herinnert commissaris van de Koning Han Polman zich. \u2018Als een generaal zoiets openlijk zegt, dan ga je wel nadenken. Vanaf toen hebben we ook op elk mogelijk contactmoment indringend gevraagd: zitten we nog wel op het spoor om het besluit uit te voeren?\u2019<\/p>\n

Hoewel Defensie nu zegt dat staatssecretaris Barbara Visser \u2018medio 2018\u2019 begon te twijfelen, veinst ze in diezelfde periode naar buiten toe standvastigheid. Een herbezinning is niet aan de orde, want dat zou leiden tot bijna veertig miljoen euro aan claims zonder dat er een kazerne tegenover staat. Blijven in Doorn noemt Visser een \u2018gepasseerd station\u2019.<\/p>\n

Ook tijdens de meer informele contacten probeert de staatssecretaris de onrustige Zeeuwen gerust te stellen. \u2018De staatssecretaris zei over die column letterlijk \u201cdat is maar een personeelsblaadje\u201d, maar er ontstond wel degelijk politieke reuring. Toen wisten we hier in Zeeland: dit is tactiek, en dan voel je het door je vingers glippen,\u2019 memoreert wethouder Vader.<\/p>\n

Kantelpunt<\/h5>\n

De sussende woorden van de bewindsvrouw staan haaks op het politieke momentum dat in de Kamer ontstaat. GroenLinks had al voorgesteld om \u2018op werkbezoek\u2019 te gaan bij de mariniers om hun bezwaren aan te horen, maar de column van MacMootry vormt aanleiding om de mariniers in de Tweede Kamer uit te nodigen om hun bezwaren in een openbare zitting (en dus zichtbaar voor het publiek) te uiten.<\/p>\n

MacMootry herhaalt de bevindingen uit het onderzoeksrapport en vreest voor de inzetbaarheid van het Korps: \u2018Voor mij is niet de vraag of de uitstroom doorgaat, maar hoe groot die wordt. Ik maak me zorgen om de veiligheid, ik maak me zorgen om het welzijn van mijn personeel en ik maak me zorgen over het product.\u2019<\/p>\n

Naast hem zit zijn voorganger, brigadegeneraal Frank van Sprang, die \u2212 zich niet bewust van het feit dat er meerdere camera\u2019s in de zaal hangen \u2212 subtiele elleboogstootjes uitdeelt aan MacMootry in een poging hem een beetje te dimmen. Deze laatste vervolgt onverstoorbaar zijn betoog en waarschuwt wat het betekent als gevechtservaring wegloopt: \u2018Een ervaren sergeant ziet of hij het paadje links of het paadje rechts moet nemen. Dat maakt precies het verschil of een groep van zes mariniers wel of niet in een hinderlaag van de Taliban loopt.\u2019<\/p>\n

\u2018Dat ene zinnetje,\u2019 memoreert Vader, terwijl hij met zijn vinger zwaait, \u2018je zag ze gewoon helemaal smelten in die Kamer. Achteraf gezien zie ik dat echt als een kantelpunt.\u2019<\/p>\n

Openlijk gemor<\/h5>\n

Toch bleven de lichten vanuit Den Haag officieel op groen staan. De PVV-motie die werd ingediend om de verhuizing af te blazen, werd immers verworpen, waarmee dus nog een ruime Kamermeerderheid v\u00f3\u00f3r de verhuizing was. \u2018Hoewel we dus wel proefden dat er wat in de lucht hing door het gesoebat bij Defensie en het Rijksvastgoedbedrijf, en er ook openlijk gemor was vanuit de mariniers, was er bestuurlijk gezien geen vuiltje aan de lucht,\u2019 aldus Vader.<\/p>\n

Toch vraagt de Tweede Kamer in juni 2018 om geen \u2018onomkeerbare stappen\u2019 te nemen, totdat duidelijk is of de uitstroomcijfers worden veroorzaakt door de aangekondigde verhuizing.<\/p>\n

Hoewel dit grotendeels staat omschreven in het alarmerende rapport waarop MacMootry zich tijdens de hoorzitting in de Tweede Kamer baseerde, besluit de staatssecretaris dit aan te grijpen om de bouwvergunningen \u2212 en dus het uiteindelijke besluit \u2212 op te schorten tot 1 juli 2020. Ze wijst hierbij ook op het medezeggenschapstraject dat nog loopt: ze steggelen nog altijd of de verhuizing als reorganisatie moet worden gezien, en Defensie dus verplicht is het advies van de mariniers formeel aan te horen. De medezeggenschap laat in oktober 2018 weten desnoods naar de rechter te stappen.<\/p>\n

Opgeblazen ballon<\/h5>\n

Hoewel de staatssecretaris twijfelt, is de militaire en ambtelijke top er nog niet aan toe de eigen opgeblazen ballon door te prikken.<\/p>\n

Dit is deels te verklaren doordat hogere officieren en ambtenaren zichzelf in een eerdere fase duidelijk hebben gecommitteerd aan het project Vlissingen. Neem bijvoorbeeld de hoogste baas van het leger, Commandant der Strijdkrachten Rob Bauer. Deze wijst eind 2018 de tientallen bezwaren van de mariniers af, maar doet dit voorzien van summiere opmerkingen in de kantlijn zoals \u2018is in voorzien\u2019 (zonder te zeggen hoe) of \u2018is een aangelegenheid voor de marktpartij\u2019.<\/p>\n

Hoewel de staatssecretaris twijfelt, is de militaire en ambtelijke top er nog niet aan toe de eigen opgeblazen ballon door te prikken.<\/p><\/blockquote>\n

Ook al zien de mensen die er mee moeten werken het anders, volgens Bauer voldoet de nieuwe marinierskazerne aan de \u2018behoeftestelling\u2019. Hij neemt zelfs het gros van de adviezen van de marinetop amper over.<\/p>\n

Belangrijk is dat Rob Bauer in 2018 het werk van Rob Bauer uit 2015 moest beoordelen. Voordat hij Commandant der Strijdkrachten werd, zette hij in 2015 als hoofd planning immers zijn handtekening onder de zogeheten \u2018afdoeningsnota\u2019 voor de nieuwe marinierskazerne.<\/p>\n

2019: Stille diplomatie<\/h5>\n

Na lang tegenspartelen gaat Commandant der Zeestrijdkrachten Rob Kramer begin 2019 overstag. Hij besluit dat de medezeggenschap alsnog zijn zegje mag doen.<\/p>\n

Dit advies valt in februari 2019 op de mat bij de staatssecretaris: ongefilterd, zonder tussenkomst van een militaire of ambtelijke top of sappige clickbaitkoppen in de pers.
\nVanaf dat moment valt het stil op Plein 4, maar ook bij het Korps Mariniers. Vanuit de wandelgangen weerklinken steevast de woorden \u2018stille diplomatie\u2019. Kamerleden en pers worden minder gevoed met achtergrondinformatie en cijfers, onderofficieren verschijnen niet meer voor de camera en laten zich niet zomaar meer interviewen, en de media-aandacht verslapt. Hiermee vervallen dus ook de aanknopingspunten voor Kamerleden om kritische vragen te stellen aan de staatssecretaris.<\/p>\n

alternatieve locaties<\/h5>\n

Wel blijft de Kamer doorvragen over de uitstroomcijfers, maar de staatssecretaris bevindt zich in een comfortabele positie. \u2018Als wij vanuit Zeeland vroegen of uitstel geen afstel werd, kregen we te horen \u201cwe zijn met medezeggenschap bezig\u201d. En daar ga je als lokaal bestuurder ook niet tussen zitten,\u2019 aldus wethouder Vader.<\/p>\n

Tegelijkertijd kon de Tweede Kamer even stil worden gehouden omdat de staatssecretaris nota bene op hun verzoek had beloofd geen onomkeerbare stappen te nemen. Zolang ze \u2018bezig was\u2019 met een onderzoek naar de uitstroomcijfers, kon ze zich in alle rust ori\u00ebnteren op mogelijke alternatieven.<\/p>\n

Strikt genomen was de staatssecretaris ook bezig met medezeggenschap: alleen ditmaal om mee te kijken naar de geschiktheid van alternatieve locaties. Uit de Kamerstukken blijkt dat de indicatoren die werden gebruikt om Vlissingen te beoordelen, door de medezeggenschapsraad als blauwdruk zijn gebruikt om de overige zestien locaties te beoordelen. Met zowel de Tweede Kamer als Zeeland op afstand was er volop ruimte en rust om te kijken naar een alternatief en goed beslagen ten ijs te komen: what could possibly go wrong?<\/em><\/p>\n

2020: Loyaal aan de politieke baas<\/h5>\n

Zeker, er zoemden geruchten rond dat Defensie voorzichtig keek naar uitwijkmogelijkheden, vertellen Zeeuwse bestuurders aan Vrij Nederland<\/em>. \u2018Die geruchten hoor ik ook,\u2019 maar \u2018jullie zijn de eersten die ik informeer over verdere ontwikkelingen,\u2019 drukte staatssecretaris Visser de provincie meerdere malen op het hart.<\/p>\n

De lokale bestuurders bleken begin dit jaar echter niet de eersten, maar \u2212 net als de gemeente Utrechtse Heuvelrug acht jaar eerder \u2212 de laatsten te zijn die werden ge\u00efnformeerd over het besluit.<\/p>\n

De lokale bestuurders bleken de laatsten te zijn die werden ge\u00efnformeerd over het besluit.<\/p><\/blockquote>\n

Defensie zelf neemt het woord \u2018liegen\u2019 niet in de mond, maar houdt het ironisch genoeg op \u2018een ontwijkend antwoord waarmee de Zeeuwse bestuurders op een verkeerd been zijn gezet\u2019. Staatssecretaris Visser zou \u2018geen onrust hebben willen veroorzaken omdat er nog geen definitief besluit was genomen\u2019.<\/p>\n

Wethouder Vader snapt niets van deze redenatie: \u2018Waarom heeft ze gelogen, terwijl dat niet nodig was? Als ze nou na de column van MacMootry had gezegd \u201cjongens, we hebben een probleem\u201d, hadden we ook moord en brand geschreeuwd maar dan waren we niet onnodig aan het lijntje gehouden. Het onnodig liegen\u2026 d\u00e1\u00e1r zijn we kwaad over. Uiteindelijk hebben we domweg te maken met een onbetrouwbare Rijksoverheid.\u2019<\/p>\n

Mooi weer spelen<\/h5>\n

Commissaris van de Koning Han Polman ziet nog een ander ethisch probleem. Want terwijl Defensie druk bezig was met het zoeken naar alternatieven, werd van ambtenaren verwacht om in Vlissingen mooi weer te spelen. \u2018Dat doe je mensen toch niet aan? Loyaal aan de politieke baas, ok\u00e9. Maar dit moet een gigantische spagaat zijn geweest voor die mensen. Dat vind ik ethisch niet goed,\u2019 reflecteert Polman.<\/p>\n

Wat de Zeeuwen ook niet begrijpen, is dat ze in 2020 \u2018geen nieuwe argumenten\u2019 hoorden. Iets waarover ze de mariniers de handen kunnen schudden: het moest blijkbaar acht jaar duren voordat operationele, inhoudelijke bezwaren vanaf de werkvloer hun weg richting de politiek wisten te vinden. Hiermee is wellicht een parlementaire enqu\u00eate afgewend, maar was dit ondanks of dankzij de onderofficieren die acht jaar lang riepen het \u2018paadje links\u2019 te nemen?<\/p>\n

\n

\n
\n
Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n \n
Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n <\/div>\n\n
\n
\n Ja, dit wil ik ><\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div><\/p>\n
\u2018Zorgvuldig vervolgproces\u2019<\/h5>\n

Defensie wil niet ingaan op de vraag of de ambtenaren die in Vlissingen de onderhandelingen voerden, op de hoogte waren van het onderzoek naar een alternatieve locatie.<\/p>\n

Het definitieve besluit over de verhuizing naar Nieuw-Milligen wordt deze zomer door het kabinet genomen. Generaal Jeff MacMootry zal hier in zijn nieuwe functie verantwoordelijk voor worden.<\/p>\n

Daarnaast laat Defensie weten dat \u2018juist vanwege het grote belang voor veel betrokkenen, een zorgvuldig vervolgproces van belang is. Dit betekent dat het kabinet samen met Zeeland gaat kijken naar rechtvaardige compensatie voor Vlissingen en Zeeland. Het kabinet heeft daarom in overleg met de provincie, gemeente en waterschap besloten een speciaal adviseur hiervoor aan te stellen die voor de zomer hierover zal rapporteren\u2019.<\/p>\n

Zeeland heeft half april laten weten \u2018per direct 53,3 miljoen euro compensatie\u2019 te willen voor reeds gedane investeringen, naast een compensatie waarvan de \u2018sociaal-economische effecten vergelijkbaar zijn met die van een kazerne\u2019.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Damage control. Een halve waarheid is geen leugen. Zolang een bezwaar niet officieel is gemaakt, hoef je er officieel niets mee te doen. Het dossier-Vlissingen laat zien hoe een veenlaag van hoge ambtenaren en militaire officieren een moeras vormt waar tegenspraak in verdwijnt.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-466967","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-macht","article_type-reconstructie"],"acf":[],"author_name":"Dieuwertje Kuijpers","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/466967","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=466967"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/466967\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Dieuwertje Kuijpers","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=466967"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=466967"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}