{"id":464915,"date":"2020-05-09T03:01:07","date_gmt":"2020-05-09T01:01:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=464915"},"modified":"2020-12-06T09:45:39","modified_gmt":"2020-12-06T08:45:39","slug":"quote-500-staatssteun-corona","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/quote-500-staatssteun-corona\/","title":{"rendered":"Hand ophouden of zelf de pijn dragen? Hoe Quote 500-ondernemers omgaan met coronaschade"},"content":{"rendered":"
\n

Dit verhaal werd bij de Blendle Advent Awards<\/a> verkozen tot het tijdschriftartikel van het jaar!<\/p>\n<\/div>\n

\u2018Jullie zullen wel veel duikers tegenkomen of niet?\u2019 gniffelt een van de weinige woordvoerders die ons w\u00e9l uitgebreid te woord staan. Inderdaad: de cr\u00e8me de la cr\u00e8me van het Nederlandse bedrijfsleven is lastig te bereiken.<\/p>\n

Aangezien we volgens premier Rutte \u2018alleen samen\u2019 de crisis doorkomen, rijst de vraag welk deel van de coronaschade de rijkste ondernemers van Nederland zelf dragen. Met die vraag in het hoofd, de Quote 500 op schoot en de telefoon in de hand gingen we aan de slag. Voor zover mogelijk liepen we van alle Quote 500-leden na of ze staatssteun hadden aangevraagd (of niet), welke maatregelen ze hadden genomen en hoe snel.<\/p>\n

Geen ja geen nee<\/h5>\n

Dagdelen vulden zich met liftmuziek, van nondescripte jazztunes tot walvisgezang op de telefoonbandjes. Het verzoek \u2018de vragen even op de mail te zetten\u2019 werd gezien als startsein van een onderhandeling. Of onze vragen werden beantwoord met wedervragen: \u2018Wat is de context precies?\u2019 Anderen waren voortvarend in afschepen: \u2018Of wij onze supermarktmedewerkers iets extra\u2019s geven in coronatijd? Daar antwoord ik neutraal op.\u2019 Wat wij ons daarbij moeten voorstellen? \u2018Geen ja en geen nee. Goedendag,\u2019 aldus supermarktketen Nettorama (eigendom van Jaap Bastmeijer, nummer 70, 510 miljoen).<\/p>\n

Bedrijven die door de coronacrisis wel in zwaar weer komen, kunnen rekenen op een steunpakket vanuit de overheid van in totaal tien tot twintig miljard euro per kwartaal. De eerste miljarden zijn eind april overgemaakt. Meer dan honderdduizend ondernemingen vroegen geld aan om de lonen te kunnen betalen. Kroegbazen en winkeliers krijgen vierduizend euro om de ergste nood te lenigen. Wie in sierbloemen, friet of kweekvissen zit, krijgt extra steun. Voor startups is inmiddels 200 miljoen vrijgemaakt.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Gefronste wenkbrauwen<\/h5>\n

Uit alle hoeken en gaten kloppen bedrijven aan bij het loket. \u00d3\u00f3k de bedrijven die in de pre-coronatijd riante dividenden en bonussen uitkeerden. Of constructies optuigden om zo min mogelijk aan de schatkist bij te dragen \u2212 maar nu na een maand tegenwind wel noodsteun willen. Zo ontdekte <\/a>Quot<\/a>e <\/em>dat Booking.com vorig jaar 1,8 miljard belastingkorting kreeg, het jaarinkomen van de CEO ruim 12 miljoen euro bedroeg, maar het bedrijf tegelijkertijd een van de eerste was die staatssteun aanvroegen.<\/p>\n

Hoe zit het eigenlijk met het eigen vermogen van de rijken die nu staatssteun vragen?<\/p><\/blockquote>\n

Het leidde tot gefronste wenkbrauwen, ook in de Tweede Kamer. Farid Azarkan (DENK) vroeg zich eind maart af \u2018waarom het bij bedrijven anders zou zijn dan wanneer we iemand helpen die in de bijstand komt.\u2019 Wie meer dan 5.555 euro op de rekening heeft staan, krijgt geen bijstand.<\/p>\n

Hoe zit het eigenlijk met het eigen vermogen van de rijken die nu staatssteun vragen voor de redding van hun imperium? Kamerlid Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) noemde de familie Van Drie (de zevende rijkste familie in de Quote-500), die een vermogen van een miljard opbouwde met een kistkalverenimperium: \u2018Vindt de VVD ook dat dit soort vermogende organisaties eerst zelf aan de bak moeten om hun dochterondernemingen uit de brand te helpen voordat we eventueel steun overwegen?\u2019<\/p>\n

De VVD vond deze denktrant \u2018kort door de bocht\u2019 en \u2018ingewikkeld\u2019. Het gaat niet om vermogen, het gaat volgens de liberalen om banenbehoud. Ondertussen blijft partijgenoot premier Rutte benadrukken dat we \u2018samen uit de crisis\u2019 moeten komen.<\/p>\n

Morele vragen<\/h5>\n

Maar wat is \u2018samen\u2019, als ook multimiljardairs gewoon bij de belastingbetaler kunnen aankloppen voor steun na een maand tegenwind? Daarover verschillen de meningen. Volgens Jelle van Baardewijk, lector bedrijfsethiek aan de Hogeschool Rotterdam en filosoof aan de Vrije Universiteit, is dit niet zo gek: \u2018In alle economische opleidingen leren studenten hoe ze gebruik kunnen maken van de mismatch tussen belastingregimes, en hoe er een slaatje is te slaan uit het systeem. Voor morele vragen is geen ruimte. Als ze al aan bod komen dan is dat eenmalig.\u2019<\/p>\n

Het laat zien hoe het amorele kapitalisme werkt. \u2018Maatschappelijke vraagstukken vindt het bedrijfsleven iets voor de politiek, de economie zou zogenaamd over \u201cde feiten gaan\u201d, zegt Van Baardewijk.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Daan Roovers: 'Het externaliseren van politiek is erg ongezond'<\/span>29 februari 2020<\/span><\/span><\/a>\n

Na druk uit de samenleving en de Tweede Kamer besloot de politiek alsnog bij te sturen: minister Koolmees (D66) van Sociale Zaken en Werkgelegenheid liet weten dat aan een tweede hulpronde strengere voorwaarden zullen zitten. Wie dividend of bonussen uitkeert, hoeft niet op hulp uit Den Haag te rekenen.<\/p>\n

Schatplichtig aan de samenleving<\/h5>\n

Strekt de moraal van de Nederlandse zakelijke elite inderdaad zo ver als het wetboek en politiek Den Haag dat toelaten? Kortom: in hoeverre voelt de Nederlandse noblesse<\/em> zich op eigen initiatief schatplichtig aan de samenleving? Hebben zij overwogen om eerst zelf wat bij te storten alvorens noodsteun aan te vragen?<\/p>\n

Roland Kahn, goed voor een vermogen van 140 miljoen, vroeg na twee weken lockdown noodsteun aan \u00e9n stopte met het betalen van huur.<\/p><\/blockquote>\n

Neem Roland Kahn, goed voor een vermogen van 140 miljoen (313de in de Quote-500). De eigenaar van kledingwinkels MS Mode en America Today vroeg na twee weken lockdown noodsteun aan \u00e9n stopte met het betalen van leveranciers en huur, een effectieve manier om crisisproblemen op het bordje van een ander te leggen. Kon dat niet anders? \u2018In de retail is er echt geen sprake geweest van dikke winstuitkeringen,\u2019 verdedigt een woordvoerder van Kahn die strategie. \u2018En houd er rekening mee dat dividenduitkeringen aan aandeelhouders ook vaak een pensioenfonds betreft.\u2019<\/p>\n

Volgens de woordvoerder worden America Today en MS Mode \u2018met eigen geld op de been gehouden\u2019. De nood is volgens het bedrijf hoog, en overheidssteun noodzakelijk. \u2018Het gaat erom die eindstreep te halen en dat we daarna nog allemaal leven om zaken te doen met elkaar. De vraag is hoe we de pijn zo goed mogelijk kunnen verdelen.\u2019<\/p>\n

Een slow down ervaring<\/h5>\n

Ook Rituals, een bedrijf van Raymond Cloosterman (nummer 82, vermogen 470 miljoen), schuift de rekening voor de coronacrisis vrolijk door naar de vastgoedsector. De keten die belooft \u2018dagelijkse routines om te zetten in betekenisvolle rituelen\u2019, laat weten per 1 april geen huur meer te betalen en \u2018in gesprek te gaan\u2019. Op onze vragen komen weinig antwoorden. Na een kwartier dolen door een telefonisch keuzemenu vol zingende walvissen en klankschalen \u2212 \u2018kies 5 voor een slow down-<\/em>ervaring van 45 seconden\u2019 \u2212 worden we doorverwezen naar woordvoerder Dani\u00eblle Boersma. \u2018Rituals heeft niet gezegd dat we geen huur meer betalen,\u2019 stelt zij. \u2018Veruit de meeste verhuurders zien in dat een huurverlichting voor deze periode redelijk is.\u2019<\/p>\n

Of dat betekent dat de verhuurders die niet<\/em> inzien \u2018dat een huurverlichting redelijk is\u2019 dan wel<\/em> het volle huurbedrag op hun rekening hebben gekregen? Daarop volgt geen antwoord. Wel laat Rituals weten het belangrijk te vinden dat \u2018we samen de rekening dragen voor deze periode\u2019. Maar welk deel dan precies voor de vermogende eigenaar van Rituals komt, blijft onduidelijk.<\/p>\n

Onder druk<\/h5>\n

Ook de nummer 10 van de Quote 500, Marcel Boekhoorn (vermogen: 2 miljard), wist niet hoe snel hij de rekening van de coronacrisis moest doorschuiven. Als eigenaar van HEMA liet hij al voordat de coronamaatregelen goed en wel van kracht waren aan de verhuurders weten slechts de helft van de huursom in april en mei over te maken. Zo spaart de keten enkele miljoenen euro\u2019s uit. Miljoenen die nodig zijn om de schuld van 800 miljoen euro af te lossen die de vorige eigenaar (een Brits private-equitybedrijf) achterliet.<\/p>\n

\u2018Dit is een bekend verschijnsel: zodra er een economische schok is, gebruik je deze om grote veranderingen te legitimeren.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Boekhoorn liet Het\u00a0<\/em>Financieele Dagblad<\/em> weten bereid te zijn<\/a> om eigen vermogen in de winkelketen te steken, maar niet uit vrijgevigheid: de schuldeisers vragen hierom.\u00a0Boekhoorn had immers\u00a0beloofd de schuld terug te dringen na overname, klinkt het volgens NRC<\/em><\/a> onder de schuldeisers. Volgens hen wendt\u00a0Boekhoorn de coronacrisis aan om crediteuren onder druk te zetten.<\/p>\n

De crisis kan een mooi alibi vormen om mensen op straat te zetten waar je toch al vanaf wilde of, zoals in het geval van Boekhoorn, crediteuren onder druk te zetten, zo constateert ook ethicus Van Baardewijk: \u2018Dit is een bekend verschijnsel: zodra er een economische schok is, gebruik je deze om grote veranderingen te legitimeren.\u2019<\/p>\n

Geannuleerd<\/h5>\n

De rijkste familie van Nederland, Brenninkmeijer (nr 1 op de lijst, met een vermogen van 22,5 miljard), maakte het wel heel bont. De eigenaar van kledingketen C&A stuurde de verhuurders een brief met daarin de mededeling dat het bedrijf korting eist: \u2018Bij gebrek aan een formele reactie of bezwaar van uw kant, wordt u geacht hiermee akkoord te gaan.\u2019 Bestellingen werden geannuleerd, ook als ze al klaar lagen om verscheept te worden.<\/p>\n

Het bedrijf annuleerde voor 151 miljoen euro aan bestellingen in Bangladesh. Werknemers van kledingfabrieken zaten plots zonder inkomen thuis. \u2018Alsof je een pizza bestelt, maar zodra de koerier aan de deur staat beslist dat je er toch geen zin in hebt,\u2019 zegt Christie Miedema, campagneco\u00f6rdinator van de Schone Kleren Campagne<\/a>, tegen\u00a0OneWorld<\/em><\/a>.<\/p>\n

Hoewel de Brenninkmeijers graag tientallen miljoenen doneren aan (met name katholieke) goede doelen, voelden ze in eerste instantie weinig voor het nakomen van eerder gemaakte afspraken. Momenteel zijn \u2018bestellingen weer opgepikt\u2019, laat een woordvoerder in het Engels weten, \u2018en dus klopt de door u genoemde berichtgeving niet\u2019.<\/p>\n

Of het hier gaat om alle bestellingen (dus inclusief kleding die in productie was maar nog niet klaar) en of de familie Brenninkmeijer bereid is om in tijden van crisis het eigen vermogen aan te spreken, blijft onduidelijk.<\/p>\n

Chinese kapers<\/h5>\n

Ook buiten de winkelstraat zijn bedrijven getroffen. Zo kreeg scheepsbouwer Royal IHC van Cees de Bruin (nr. 23, vermogen 1,2 miljard) onlangs 377 miljoen euro steun vanuit de overheid. \u2018IHC speelt een strategische en innovatieve rol in de maritieme sector en het wegvallen zou de robuustheid van de gehele sector ondermijnen,\u2019 schreef minister Wiebes van Economische Zaken eind april aan de Kamer. Wiebes doelde hiermee op de Chinese kapers op de kust die Royal IHC graag willen opkopen.<\/p>\n

Ook het Belgische miljardenbedrijf Van Oord had interesse, en deze interesse moest in tijden van corona warm gehouden worden met een paar honderd miljoen staatssteun. De vraag of de heer De Bruin bereid zou zijn een deel van zijn eigen vermogen in te zetten om zijn bedrijf boven water te houden in stormachtige tijden, werd allervriendelijkst door zijn secretaresse \u2018genoteerd en doorgegeven\u2019 maar bleef onbeantwoord.<\/p>\n

De rederij van de gebroeders Wagenborg (Quote-500 nr. 178, 240 miljoen) kreeg eveneens overheidssteun.<\/p>\n

Pr-moment<\/h5>\n

Andere magnaten gebruiken de coronacrisis als pr-moment om zichzelf in het zonnetje te zetten als sympathieke ondernemer. Fritesfabrikant Lamb Weston deelde frietjes uit aan zorgmedewerkers van het Bredase Amphia ziekenhuis. Het bedrijf is in eigendom van Kees Meijer (Q-500 nr. 84, vermogen 455 miljoen). Ondertussen zitten de aardappeltelers die hielpen Meijer rijk te maken in zwaar weer. De overheid heeft 50 miljoen euro noodsteun vrijgemaakt voor de aardappelboeren.<\/p>\n

Lamb Weston, dat de fritesfabrieken deels gesloten heeft, heeft in goede tijden geprofiteerd van deze aardappeltelers. Heeft het bedrijf erover nagedacht deze sector, die blijkbaar geen reserves heeft opgebouwd, ook voor een deel te steunen? \u2018Hier ga ik verder geen antwoord op geven, dat is niet aan mij,\u2019 laat een woordvoerder weten. \u2018Ik kan dit soort vragen wel doorspelen dus zet maar op de mail.\u2019 Op die mail kwam geen antwoord.<\/p>\n

Gratis maaltijden: klinkt sympathiek, maar ondertussen schuift ook Nando\u2019s de rekening van de crisis door<\/p><\/blockquote>\n

Piri-piri-paradijs<\/h5>\n

Nando\u2019s, een internationale keten van kipkantines, eigendom van de Nederlandse zakenman Dick Enthoven (nr. 33, vermogen 1 miljard), probeert eveneens om zichzelf in het sympathieke sociaal-verantwoordelijke zonnetje te zetten. Het piri-piri-paradijs heeft vestigingen in voornamelijk Australi\u00eb, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Zuid-Afrika.<\/p>\n

Recentelijk kwam Nando\u2019s in het nieuws omdat het migranten onderbetaalde, personeel onbetaald restaurants liet poetsen en de lonen afroomde tot onder het minimum. De kipkluifkantine grijpt Covid-19 aan als kans om het imago op te poetsen. \u2018At Nando\u2019s, we don\u2019t just serve chicken, we serve the community. We\u2019re all in this together<\/em>,\u2019 aldus<\/a> vice-president marketing van de Canadese tak.<\/p>\n

Om de ronkende persberichten kracht bij te zetten, worden gratis maaltijden voor zorgpersoneel bezorgd. Klinkt sympathiek, maar ondertussen schuift ook Nando\u2019s de rekening van de crisis door met een actie om de komende negen maanden geen huur<\/a> meer te betalen. Een vestiging in Toronto heeft al de deuren moeten sluiten wegens achterstallige huur. Enthovens zoon (tevens beheerder van het familiekapitaal) reageerde niet op vragen.<\/p>\n

Alleen nog maar Pools<\/h5>\n

Aandeelhouders, pandjesbazen en CEO\u2019s steggelen openlijk over de verdeling van de lasten, maar zien \u2212 onder het mom van never waste a crisis<\/em> \u2212 ook mogelijkheden.<\/p>\n

Minder zichtbaar zijn de werknemers. Vakbond FNV maakt zich zorgen. Niet alleen krijgt personeel te maken met loonkorting van 20 procent of verruimde werktijden \u2212 zodat klanten bijvoorbeeld gespreid kunnen komen \u2212 ook staat een deel onder verhoogde druk.<\/p>\n

Er wordt met name een beroep gedaan op de 800.000 arbeidsmigranten die Nederland rijk is. Met thuiswerken en thuiswinkelen als nieuwe norm is de vraag naar distributiemedewerkers toegenomen, en deze komen vaker niet dan wel uit Nederland. \u2018In sommige distributiecentra wordt alleen nog maar Pools gesproken, je wordt niet eens aangenomen als je Nederlands spreekt,\u2019 illustreert vakbondsman Bart Plaatje. Ze werken in distributiecentra op bedrijfsterreinen en verblijven nabij in zogeheten \u2018Polenhotels\u2019: buiten het zicht van de gemiddelde Nederlander.<\/p>\n

Veel van deze arbeidsmigranten werken voor uitzendbureaus als Tempo-Team, Randstad en Otto Workforce, die niet alleen het werk maar ook de huisvesting regelen voor de arbeidsmigranten. \u2018Een aantal uitzendbureaus gooit nu mensen op straat,\u2019 laat Plaatje weten. \u2018Als je ziek wordt, verlies je ook meteen je onderdak. Je zorgverzekering stopt direct. De grenzen zitten dicht. Probeer jezelf maar te redden bij de EHBO als je alleen Pools spreekt en onverzekerd rondloopt. Die mensen kunnen nergens heen. Ze worden nu opgehaald door Otto Workforce en krijgen dan onderdak.\u2019<\/p>\n

Otto Workforce is eigendom van Frank van Gool (nr. 353, vermogen 125 miljoen). Hij is de enige die ons persoonlijk en uitgebreid te woord staat. \u2018Elke persoon die op straat wordt gegooid is er een teveel, maar het gaat gelukkig om niet meer dan tientallen die wij nu van onderdak hebben voorzien. Deze mensen werken helaas via niet-gecertificeerde uitzendbureaus, echt de onderkant.\u2019<\/p>\n

\u2018Er mag wat mij betreft wel wat meer aandacht naar al die arbeidsmigranten in de distributiecentra van supermarkten.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Dat niet alle uitzendbureaus de regels in acht nemen, bleek vorige week: tientallen Roemenen die in een wooncomplex van een lokaal uitzendbureau verbleven, werden besmet met corona. Van Gool laat weten al zijn flexmedewerkers door te betalen: \u2018We werken alleen met langetermijncontracten, dus veel mensen zitten nu inderdaad even zonder werk, en dat betalen we uit eigen zak. Tegelijkertijd hebben we ook wat hogere kosten omdat we ook in de huisvesting rekening moeten houden met die 1,5 meter,\u2019 laat hij weten. \u2018Er mag wat mij betreft wel wat meer aandacht naar al die arbeidsmigranten in de distributiecentra van supermarkten, want die hebben zich de afgelopen weken echt rot gewerkt om alles te bevoorraden.\u2019<\/p>\n

Geen extraatje<\/h5>\n

De supermarkten zijn volgens de vakbond wat minder coulant richting de arbeidsmigranten die in de distributiecentra werken. Volgens Investico<\/a> worden de afstandsregels niet goed nageleefd. Een corona-uitbraak zou er volgens virologen \u2018een kwestie van tijd\u2019 zijn.<\/p>\n

Plaatje (FNV): \u2018We hebben Jumbo-supermarkten van de familie Van Eerd (nr. 8, eigen vermogen 2,3 miljard) gevraagd om wat coulanter om te gaan met de output-eisen in de distributiecentra.\u2019 Volgens Van Gool was dat alleen in het begin: \u2018Kijk, er moesten wel dingen worden geregeld. Vier pauzes in plaats van een. Stickers op de vloer. Nieuwe instructies. Armbandjes om die gaan trillen als je te dicht bij elkaar komt. Dat zijn dingen waar mensen ook aan moeten wennen, en belangrijk: die ze ook zelf vol moeten houden\u2019.<\/p>\n

Met Pasen hebben AH-medewerkers een cadeaubon gekregen ter waarde van 25 euro die ze kunnen besteden bij Albert Heijn.<\/p><\/blockquote>\n

Vakbond CNV vroeg de supermarkten om medewerkers (zoals vakkenvullers, caissi\u00e8res en medewerkers van distributiecentra) extra te belonen voor hun inzet en het verhoogde gezondheidsrisico te belonen met een eenmalige bonus van 500 euro. Zeker in tijden dat supermarkten grote omzetten draaien: in de eerste crisisweek kwam de omzet neer op 996,3 miljoen euro.<\/p>\n

Toch hoeven de meer zichtbare medewerkers van de supermarkten \u2212 de vakkenvullers en caissi\u00e8res \u2212 niet te rekenen op een extraatje van de sector die al jarenlang hofleverancier is van de Quote 500. Spit deed een rondgang bij de Nederlandse supermarkten \u2212 de families die er de eigenaars van zijn, zijn samen goed voor een vermogen van 3,7 miljard \u2212 en kreeg een haast unaniem antwoord: de medewerkers worden volop gewaardeerd, maar hoe die waardering wordt geuit en hoe die eruit ziet, gaat ons niets aan.<\/p>\n

Jumbo verwijst ons door naar de branchevereniging, Dekamarkt en Dirk doen \u2018geen uitspraken over hoe blijken van waarderingen worden geuit\u2019, DEEN vindt het \u2018nog te vroeg\u2019 om over een extra beloning te praten en Nettorama antwoord \u2018neutraal\u2019 met een \u2018geen ja, geen nee\u2019.<\/p>\n

Alleen Albert Heijn liet weten hoe de klop op de schouders eruit zag voor personeel: met Pasen hebben medewerkers een cadeaubon gekregen ter waarde van 25 euro die ze kunnen besteden bij Albert Heijn (of Gall & Gall).<\/p>\n

Liever voor elkaar<\/h5>\n

Waar retail en supermarkten werknemers proberen te behouden, zet mediabedrijf Talpa ze zonder pardon op straat. Eigenaar John de Mol (nr. 4, vermogen 2,7 miljard) kondigde vrijwel direct \u2018draconische maatregelen\u2019 aan. Mensen ontslaan is onvermijdelijk, liet de eigenaar van televisiezenders SBS6, Net5, Veronica en radiozenders 538 en SkyRadio weten. Bedrijven bevriezen massaal hun advertentiebudgetten en de zenders zien hierdoor hun inkomsten teruglopen. Talpa-dochter LINDA magazine, gerund door zus Linda de Mol, liet RTL Boulevard<\/em> weten wel enige lichtpuntjes in de coronacrisis te zien: \u2018Iedereen is liever voor elkaar en heeft meer voor elkaar over.\u2019<\/p>\n

Linda de Mol sprak in haar talkshow van een \u2018sombere tijd\u2019 omdat ze haar eigen huis moest stofzuigen.<\/p><\/blockquote>\n

Om dit gevoel kracht bij te zetten, besloot het blad tijdelijke contracten niet te verlengen<\/a>. Dit gebeurde overigens in dezelfde week dat journalistenvakbond NVJ hoofdredacteuren opriep om solidair te zijn met freelancers en flexwerkers. Linda de Mol sprak in talkshow\u00a0Ladies Night<\/em> van een \u2018sombere tijd\u2019, niet zozeer vanwege de medewerkers die op straat staan, maar omdat ze haar eigen huis moest stofzuigen omdat de schoonmaker niet meer kwam.<\/p>\n

De mannen van voetbalprogramma\u00a0Voetbal Inside<\/em> lieten weten ontslagen Talpa-collega\u2019s uit eigen zak door te betalen: \u2018Als de nood aan de man komt, betalen wij die salarissen zodat die mensen niet ontslagen worden,\u2019 liet Johan Derksen\u00a0weten<\/a>. Waarom is John de Mol niet bereid deze kosten zelf op te hoesten? Woordvoerder Erna Schmidt vindt de vraag \u2018vooringenomen\u2019 en laat weten dat de Raad van Bestuur nog bezig is met een \u2018plan van aanpak\u2019. \u2018Tot die tijd doen wij geen verdere uitspraken\u2019.<\/p>\n

Afgelopen week bleek dat het \u2018plan van aanpak\u2019 bestaat uit deels gezamenlijk bloeden: personeel wordt ontslagen en kan de WW in, het management levert een deel van het salaris in.<\/p>\n

Je bedrijf is je kindje<\/h5>\n

Andere leden van de Quote 500-club vinden de vraag eveneens vreemd, maar om precies de tegenovergestelde reden. \u2018Je bedrijf is je kindje, dus als het slecht gaat: natuurlijk zet je dan je eigen geld in!\u2019 roept de personal assistant<\/em> van Willem Blijdorp (nr. 27, 1,1 miljard) verbaasd door de telefoon.<\/p>\n

Hoewel het \u2018nu nog niet aan de orde is\u2019, zag Blijdorp een deel van zijn inkomsten opdrogen, want naast zijn See Buy Fly-winkels, zijn ook de winkels op cruiseschepen dicht. \u2018Mensen van de airportshops krijgen gewoon hun salaris en die gaan we niet ontslaan. Natuurlijk zijn we geen filantropische instelling, maar het zakelijke idee erachter is dat als straks alles weer opengaat, we die mensen weer nodig hebben. Als je voor je mensen zorgt, willen ze voor je blijven werken.\u2019<\/p>\n

Deze zorgzaamheid komt overigens deels voor rekening van de belastingbetaler: de winkels maken gebruik van overheidssteun in de vorm van werktijdkorting.<\/p>\n

Ook op andere plekken zagen we steenrijke ondernemers die w\u00e9l bereid waren om wat in te leveren met het oog op de toekomst. Supermarktmagnaat Hans Geveling (nr. 361, 93 miljoen) beheert als Albert Heijn-franchiser ook enkele panden in het Gelderse dorp Bemmel, waar onder meer de lokale slager en bakker in zitten. \u2018We kunnen overleggen of we de huur opschorten of met een lening de winkels kunnen ondersteunen,\u2019 liet Geveling De Gelderlander\u00a0<\/em>weten<\/a>. \u2018Ik wil namelijk graag dat er ook na de coronacrisis een gebalanceerd winkelaanbod is, met een mix van grote ketens en unieke zaken. Vooral de plaatselijke ondernemers hebben het lastig. Een Kruidvat redt zichzelf wel, maar voor kleinere zelfstandigen zijn dit moeilijke tijden.\u2019<\/p>\n

Er wordt simpelweg geen stelling genomen anders dan \u2018we houden ons aan de regels\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Ook Bakker Bart-uitbater Eric Kompanjen (nr. 394, 110 miljoen) zoekt een gulden middenweg: franchisehouders die in de problemen komen, kunnen aanspraak maken op een privaat steunfonds, het hoofdkantoor betaalt de helft van de huursom voor ondernemers. Ook is het bedrijf in gesprek met verhuurders voor eventuele korting. In tegenstelling tot andere retailers krijgen de verhuurders tot die tijd het volledige huurbedrag betaald.<\/p>\n

Feodale sociale structuren<\/h5>\n

Wie steenrijk is en toch zijn eigen vermogen niet aanspreekt, wordt in de maatschappelijke discussie gezien als immoreel<\/em>. Maar volgens bedrijfsethicus Van Baardewijk is het vooral een symptoom van de amorele<\/em> houding in het bedrijfsleven. Er wordt simpelweg geen stelling genomen anders dan \u2018we houden ons aan de regels\u2019. Van Baardewijk wijst erop dat het leeuwendeel van de bedrijven tegelijkertijd allerlei ethische codes heeft \u2018waar ze zich ook keurig aan houden\u2019. \u2018De bedrijven die hier voorbij komen, staan nou niet bepaald bekend om hun malafide praktijken.\u2019<\/p>\n

\u2018Kijk naar het vermogen en niet alleen naar salarissen. Het wringt, en dat spiegelt zich nu in de crisis.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Dat neemt niet weg dat bedrijven \u2212 zeker ten opzichte van burgers, eenpitters en MKB\u2019ers \u2212 een geprivilegieerde positie hebben: vrijgesteld van inkomenstoetsen, vrijgesteld van allerlei belastingen. \u2018Bedrijven zijn een soort feodale sociale structuren die in hoge mate georganiseerd zijn langs tribale lijnen,\u2019 zegt Van Baardewijk. \u2018Met directeuren die zich als koningen gedragen en coalities vormen met andere bedrijven.\u2019<\/p>\n

De focus in het publieke debat ligt erg op inkomen en bonussen, veel minder op de kapitaalstructuren daarachter: \u2018We hebben het allemaal over het salaris van de topman van KLM, maar niet over de familie Fentener van Vlissingen. Dat is ook het thema van Thomas Piketty: kijk naar het vermogen en niet alleen naar salarissen. Het wringt, en dat spiegelt zich nu in de crisis.\u2019<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Thomas Piketty: \u2018Ongelijkheid is een politieke keuze\u2019<\/span>18 februari 2020<\/span><\/span><\/a>\n

Nemen ze genoeg verantwoordelijkheid?<\/h5>\n

Frank van Gool van Uitzendbureau Otto begrijpt de discussie maar vindt die tegelijkertijd \u2018erg lastig\u2019. Verplicht eigen vermogen aanspreken ziet hij als een straf op goed ondernemerschap: \u2018Stel je voor dat ik als bakker netjes geld heb gespaard en mijn concurrent op de hoek heeft veel meer geld priv\u00e9 opgenomen en uitgegeven. Die laatste, die dan flink heeft uitgegeven, krijgt dan staatssteun, en degene die voorzichtig aan heeft gedaan krijgt te horen: eet je eigen vermogen maar op.\u2019<\/p>\n

Dit soort discussies openlijk voeren is volgens Van Baardewijk hard nodig: \u2018De kapitaalkrachtigen doen gewoon wat is toegestaan. Je kunt je wel afvragen: nemen ze genoeg verantwoordelijkheid? Dat is een morele vraag die iedereen zich moet stellen: hoe kan ik meer verantwoordelijkheid nemen?\u2019<\/p>\n

In de beginfase van de crisis is het lastig om de balans op te maken en te bepalen wie welke prijs betaalt en of dit evenredig is. \u2018We hebben werkelijk nog geen idee wat er op ons afkomt, maar ik hou mijn hart vast voor komende zomer. De vraag is welke offers we gaan brengen. Dat lijkt echt nog niet overal door te dringen. Het zou zomaar kunnen dat we over een jaar inzien dat John de Mol en Roland Kahn met hun snelle maatregelen erger hebben weten te voorkomen,\u2019 concludeert van Baardewijk.<\/p>\n

De morele vraag wordt volop gesteld, maar de vermogenden blijven de samenleving \u2212 van wier voorzieningen zij volop gebruik maken \u2212 vooralsnog een antwoord schuldig. Tot die tijd blijft het beeld overeind dat bedrijven hun winsten zien als individuele verdienste en privaat eigendom, terwijl ze verliezen beschouwen als een collectief probleem waar de belastingbetaler de portemonnee voor mag trekken.<\/p>\n

\n
Business as usual<\/h5>\n

Voor dit artikel is onderzoekscollectief Spit alle leden van de Quote 500 langsgelopen. We hebben uitgezocht of (en zo ja: hoe) ze gebruik maken van overheidssteun. De meest sprekende voorbeelden zijn verwerkt in dit artikel, met als voorwaarde dat die niet op zichzelf staan. Opvallend was dat het bij een aanzienlijk deel van de bedrijven vooral \u2018business as usual\u2019 leek te zijn. Zo was het laatste nieuws op de website van kaarsenkoning Antoon Kristen (nr. 344, 130 miljoen) dat Bolsius binnenkort met een nieuwe duurzame kaars op de markt zou komt, en gaat het op de site van Goliath Spellen (van Adi Golad, nr. 262, 120 miljoen) vooral over vragen als: \u2018Mijn zeemeeuw zeepsop uit het spel Fladder Flats is op. Wat te doen?\u2019<\/p>\n

Ook boert een deel van de Quote 500 juist goed in deze tijden. Goed voorbeeld hiervan is Steven Schuurman (nr. 29, 1,1 miljard) die met zijn open source data en zoekmachine Elastic Search niet alleen een gewild product levert, maar ook nog eens aan een rits stabiele afnemers zoals de gezondheidszorg, universiteiten en de Amerikaanse luchtmacht. Het bedrijf boekte ook mooie cijfers voor het eerste kwartaal. Mails die intern naar werknemers worden gestuurd, staan ongefilterd op de website. Toegegeven, transparantie is makkelijk als je goed nieuws te melden hebt: het bedrijf schenkt 1000 dollar (zo’n 922 euro) aan elke werknemer om hun thuiskantoor in te richten.<\/p>\n

Porno- en gamesites beleven eveneens gouden tijden, en daarmee ook degenen die het internetverkeer hiervoor regelen, zoals Peter Becker (nr. 357, 120 miljoen) met zijn bedrijven PB Webmedia en Flora ICT. De enige mogelijke wolkjes voor de zon zijn zijn aandelenportefeuille en investeringen op de beurs, meldde Quote<\/a> vorige maand.<\/p>\n

Waar de een dient te vrezen voor een beweeglijke markt, verdient de ander daar juist grof geld mee. Zo is de verwachting dat de market makers<\/em> van Optiver, eigendom van Chris Oomen (nr. 47, 800 miljoen), een recordomzet zullen draaien.<\/p>\n

Met de Nederlandse bierbrouwers gaat het een stuk minder goed. Toch komen ze, ook om de eigen afzetmarkt in de toekomst veilig te stellen, de horeca tegemoet. Zowel Heineken als Bavaria schelden de pacht voor caf\u00e9s twee maanden kwijt. George Keune (plek 250, 180 miljoen) van de gelijknamige haarverf \u2018helpt\u2019 de kapsalon. Het bedrijf opende de website supportyoursalon.com waar je een waardebon voor de kapper kunt kopen.<\/p>\n

Sommige hulp bleek een opzichtige poging om een slaatje uit de crisis te slaan. AH-franchisers Susan en Jan Bun (nummer 288, 155 miljoen) besloten om mondkapjes voor een euro per stuk te verkopen. Na een storm van kritiek besloten de AH-uitbaters de mondkapjes te doneren aan de zorg. Ze weerspraken dat de prijs aan de hoge kant was \u2212 \u2018op internet is de prijs vele malen hoger\u2019.<\/p>\n

\"\"<\/em><\/p>\n

Spit is een co\u00f6peratie van vier freelance onderzoeksjournalisten. Zie ook: www.oc-spit.com.<\/a><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dit verhaal werd bij de Blendle Advent Awards verkozen tot het tijdschriftartikel van het jaar! \u2018Jullie zullen wel veel duikers tegenkomen of niet?\u2019 gniffelt een van de weinige woordvoerders die ons w\u00e9l uitgebreid te woord staan. Inderdaad: de cr\u00e8me de la cr\u00e8me van het Nederlandse bedrijfsleven is lastig te bereiken. Aangezien we volgens premier Rutte […]<\/p>\n","protected":false},"author":139,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-464915","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-economie","article_type-onderzoek"],"acf":[],"author_name":"Dieuwertje Kuijpers, Kim van Keken, Parcival Weijnen, Bram Logger","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/464915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=464915"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/464915\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Dieuwertje Kuijpers, Kim van Keken, Parcival Weijnen, Bram Logger","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=464915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=464915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}