{"id":463285,"date":"2020-04-14T15:42:12","date_gmt":"2020-04-14T13:42:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=463285"},"modified":"2020-04-14T17:41:57","modified_gmt":"2020-04-14T15:41:57","slug":"overkill-vreugde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/overkill-vreugde\/","title":{"rendered":"Literaire Kroniek: Een overkill aan vreugde doet niemand goed"},"content":{"rendered":"

In de hele wereld zaait het coronavirus dood en verderf. Maar dat wil nog niet zeggen dat \u2018we\u2019re all going through the same experiences,\u2019 zoals David Brooks, de gerenommeerde columnist van The New York Times<\/em>, meent. Daaruit spreekt een iets te gretige behoefte aan saamhorigheid en universele eenheid.<\/p>\n

Brooks, die zich in zijn nieuwe boek De tweede berg<\/em> een \u2018relationist\u2019 noemt, iemand die vindt dat de redding van de wereld zit in de verbinding met andere mensen, lijkt zich wel content te voelen bij deze epidemie: we zouden allemaal (\u2018the entire human family\u2019) in hetzelfde schuitje zitten. Dat komt Brooks, gezien de strekking van zijn boek, goed uit. Dat schuitje moest eens een flinke storm doormaken om weer met beide benen op het\u00a0 gemeenschappelijke religieuze fundament te komen staan.<\/p>\n

Maar we zitten maar tot op zekere hoogte in hetzelfde schuitje. De mensen van wie geen dierbaren door het virus zijn overleden hebben een heel andere ervaring dan degenen die een vader, moeder of broer hebben te betreuren. Oudere mensen die binnen moeten blijven hebben hun vier muren wel gezien. Regisseurs die hun film of toneelstuk niet in premi\u00e8re kunnen laten gaan staren voor zich uit. Talloze mensen verliezen hun baan. Scholieren kunnen geen examen doen. Vakanties waarnaar uitgekeken is weg.<\/p>\n

Dat zijn allemaal andere <\/em>ervaringen. In New York kunnen de doden niet behoorlijk begraven worden omdat het er te veel zijn. Hoe universeel is het schuitje van die doden? Die hebben allemaal een hoogst individuele naam, een leven, een geschiedenis, een baan. Ze hadden hartstochten, kinderen, familie en plannen. Dat is geen zaak voor \u2018the entire human family\u2019, maar voor elke familie afzonderlijk.<\/p>\n

na regen komt zonneschijn<\/h5>\n

Als een na-regen-komt-zonneschijn-optimist stoomt Brooks meteen door naar de tijd na de crisis: we zullen op deze tijd terugkijken als een van de \u2018most meaningful periods of our lives\u2019. Al die individuele doden zijn verleden tijd. We zijn een onderdeel \u2018van een groter verhaal van verlossing.\u2019 De epidemie is nu wel een monster, \u2018but it gives birth to a better world.\u2019 \u2018Er komt al een nieuwe energie in de wereld.\u2019 \u2018Iedereen hunkert naar nauwere banden en een diepere zorg voor elkaar.\u2019 \u2018Er komt een nieuwe introspectie de wereld binnen.\u2019 Er zullen \u2018diepere gesprekken gevoerd worden en fundamentelere vragen worden gesteld.\u2019 \u2018Er zullen sterkere zelven opstaan.\u2019 \u2018Lijden werkt als een verlossing.\u2019<\/p>\n

Als een na-regen-komt-zonneschijn-optimist stoomt Brooks door naar de tijd na de crisis: we zullen op deze tijd terugkijken als een van de \u2018most meaningful periods of our lives\u2019.<\/p><\/blockquote>\n

Hier spreekt de onlangs bekeerde Brooks die het lijdensverhaal inclusief opstanding omarmt als het verhaal van zijn en het leven.<\/p>\n

Brooks is in zijn columns met behulp van deze ramp aan het oogsten wat hij in De tweede berg<\/em> heeft gezaaid: nu is het tijd om van de mensen weer een gemeenschap te maken, zie maar hoe afhankelijk ze nu van elkaar zijn. Brooks schrijft dat we \u2018diep in ons zelf moeten dalen\u2019 om \u2018daar op zoek te gaan naar ons onbegrensde vermogen voor andere te zorgen.\u2019 Het \u2018relationisme\u2019 zal het (hyper)individualisme verdrijven en de coronacrisis zal ervoor zorgen dat we \u2018in liefdevolle onderlinge afhankelijkheid met anderen\u2019 gaan leven.<\/p>\n

levensprietpraat voor volwassenen<\/h5>\n

Het is een volslagen uit de lucht gegrepen veronderstelling dat deze plaag \u2018een betere wereld zal baren\u2019, zoals Brooks denkt en wil. Dat is puur wensdenken. Maar het is geheel in overeenstemming met de strekking van De tweede berg<\/em>, dat een boek is van een bekeerling en een evangelist. In De tweede berg<\/em> wordt nogal wat aangesneden. Het gaat niet alleen over het diepe dal waaruit Brooks moest klimmen na zijn scheiding, ook over zijn bekering, na jaren te hebben gezwalkt tussen het jodendom en christendom, koos hij voor het christendom.<\/p>\n

En over \u2018je hart en ziel vinden\u2019, \u2018een toegewijd leven\u2019 leiden, een roeping volgen, het hebben van een mentor die je van levenswijsheden voorziet, over stichten van gemeenschappen. Veel hiervan is levensprietpraat voor volwassenen (\u2018Ik moet naar mijn leven luisteren\u2019) die nog als kleuters in het leven staan. Nu moeten er ineens \u2018verborgen harten\u2019 gevonden worden, is \u2018het leven niets dan genade\u2019, moet er \u2018vervulling\u2019 komen en \u2018verlossing\u2019 en daar mag voor geleden worden. Je mentor moet je \u2018bij de hand nemen\u2019, er wordt \u2018gehunkerd\u2019 naar \u2018toewijding en \u2018opoffering\u2019.<\/p>\n

De \u2018tweede berg\u2019 van de titel slaat op een nieuwe fase in iemands leven nadat hij al carri\u00e8re heeft gemaakt. De tweede berg duikt op als zo iemand bedenkt dat er toch iets meer moet zijn in het leven dan geld verdienen, in een mooi huis wonen, reizen maken en genieten. Het is dan tijd om het leven van zin te gaan voorzien. Er moet anders geleefd gaan worden, dan \u2018kunnen we baden in de echte zon.\u2019<\/p>\n

de goede en de slechte weg<\/h5>\n

Dit idee van een tweede berg, een tweede (\u2018diepere\u2019) fase in het leven, is een van die gratis zelfhulpbedenksels, naar analogie van de twee wegen die het protestantisme voorhanden heeft: de smalle (goede) en de brede (slechte) weg. Of \u00e9\u00e9n weg, maar dan een moeilijke, met heel veel hindernissen, als een kruisweg (\u2018Tijden van lijden geven ons een schop onder de kont\u2019). Bij het beklimmen van de eerste berg, waarin alles in het teken staat van het maken van carri\u00e8re, gaat het volgens Brooks om gelukkig worden.<\/p>\n

Bij de tweede berg gaat het om het ervaren van \u2018vreugde\u2019, en om \u2018de hogere roep van hart en ziel.\u2019 Het leven staat dan niet meer in het teken van het ego\u00efstische \u2018ik\u2019, maar van dienstbaarheid, van onderworpenheid, van zorgen voor anderen. \u2018Als ik mensen ontmoet\u2019, schrijft Brooks, \u2018die een leven van diepe verbintenissen leiden, word ik het meest geraakt door de echtheid van de vreugde die ze uitstralen.\u2019<\/p>\n

\u2018Als ik mensen ontmoet\u2019, schrijft Brooks, \u2018die een leven van diepe verbintenissen leiden, word ik het meest geraakt door de echtheid van de vreugde die ze uitstralen.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Van dit uitstralen van vreugde maakt Brooks veel werk. Hij gaat \u2018vreugde verzamelen\u2019 en legt er allerlei soorten van aan: fysieke vreugde (houthaken), collectieve vreugde (samen dansen), emotionele vreugde (moeder die naar haar baby kijkt), spirituele vreugde (het ervaren van de zuivere geest), transcendente vreugde (\u00e9\u00e9n voelen met de natuur), en vooral \u2018morele vreugde\u2019, wanneer iemand de incarnatie van deugd en goedheid is. Mensen met morele vreugde hebben \u2018het innerlijke licht\u2019.<\/p>\n

van kritische columnist tot evangelist<\/h5>\n

Alles maar \u2018vreugde\u2019 noemen waar mensen genoegen aan beleven, zoals Brooks doet, is wel erg lichtzinnig met de taal omgaan: er wordt een emotionele lading aan iets gegeven dat het niet heeft. Het is oneigenlijk gebruik van emoties. Mensen die zoveel \u2018vreugde uitstralen\u2019 lopen het gevaar griezels gevonden te worden. Het is opdringerig. Brooks voelt zich er juist goed bij, hij wil het liefst omringd worden door mensen die \u2018van binnenuit gloeien.\u2019 Dat gloeien is het gevolg van het dienstbaar in het leven staan. Bij de vreugde van de bergbeklimmer hoort nederigheid, opoffering en \u2018zoeken naar verbinding.\u2019<\/p>\n

Zo iemand zou wel eens de slaaf van al zijn goedheid kunnen worden.<\/p>\n

De \u2018vreugde\u2019 en alles wat daarbij komt kijken is Brooks remedie tegen het ego\u00efsme en individualisme waar we de laatste vijftig jaar onder geleden zouden hebben. Brooks erkent dat \u2018de jaren zestig\u2019 bevrijdend hebben gewerkt, maar daarna zou het mis gegaan zijn. Hij wijdt dat als republikein niet aan het vrijgevochten neoliberalisme en de anarchie van het kapitaal die voor de kloof tussen rijk en arm zorgt, maar aan het \u2018hyperindividualisme\u2019.<\/p>\n\n

\n
\n
Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n \n
Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n <\/div>\n\n
\n
\n Ja, dit wil ik ><\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n

David Brooks is veranderd van een kritische columnist en schrijver van boeken als Bobos in Paradise <\/em>en The Social Animal<\/em> in een evangelist. Die praat soms in tongen: \u2018Het universum plooit zich naar de goedheid in ons\u2019. \u2018Waar bevond ik mij op mijn pad richting God?\u2019 Of die Augustinus vereert die de liefde van God \u2018als een heerlijke en brandende honger voelde\u2019. Toen Brooks een keer op een ochtend in de metro stond ging ineens een schakelaar in zijn hoofd om en zag hij dat \u2018iedereen een ziel had\u2019.<\/p>\n

Dat is rijkelijk laat voor iemand van bijna zestig.<\/p>\n

Er is niets mis met het pleiten voor aangename verhoudingen tussen mensen en er op wijzen dat we in veel opzichten afhankelijk zijn van elkaar, maar op de manier waarop Brooks het doet werkt het averechts. Je wordt er even een verdomde ego\u00efst van. In zijn wereld moet je altijd \u2018vreugdevol\u2019 gestemd zijn en vooral \u2018dankbaarheid, verrukking en vriendelijkheid\u2019 uitstralen. Dat is te veel straling.<\/p>\n

\n

De tweede berg. De zoektocht naar een zinvol<\/em> leven<\/em><\/a> door David Brooks is vertaald door Joost van der Meer en Bill Oostendrop en uitgegeven door Het Spectrum.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In de hele wereld zaait het coronavirus dood en verderf. Maar dat wil nog niet zeggen dat \u2018we\u2019re all going through the same experiences,\u2019 zoals David Brooks, de gerenommeerde columnist van The New York Times, meent. Daaruit spreekt een iets te gretige behoefte aan saamhorigheid en universele eenheid. Brooks, die zich in zijn nieuwe boek […]<\/p>\n","protected":false},"author":2850,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-463285","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-cultuur","article_type-literaire-kroniek"],"acf":[],"author_name":"Carel Peeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/463285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=463285"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/463285\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Carel Peeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/2850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=463285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=463285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}