Op de vraag van zijn vriend Leonard de Vos hoe het met zijn schrijversactiviteiten gaat, antwoordt de twintigjarige Frans Kellendonk in 1971: \u2018Ik schrijf erg veel, heb nog meer idee\u00ebn, maar ben voorlopig nog lang niet tevreden over wat ik maak. Het heeft voor mij geen zin nu werk af te leveren dat slechter is dan dat van Dostojevski, Shakespeare of Thomas Mann. Daarom schrijf ik stug door totdat ik het helemaal \u201cheb\u201d.\u2019 Een sterk antwoord. De solide ironie ervan bevestigt de vastberadenheid om niet te verzaken aan de literaire standaard.<\/p>\n
Maar Kellendonk had dan ook al een heel schrijversleven achter de rug, zou je kunnen zeggen. Hij begon immers als twaalfjarige met het wekelijks redigeren en grotendeels schrijven van de Huiskrant<\/em> van de familie Kellendonk. Wanneer de huisgenoten niet afkomen met de beloofde kopij was het aan Frans om nog extra in de pen van de oude Underwood typemachine te klimmen voor het oplepelen van huiselijke anekdotes, het bespreken van katholieke feestdagen, het volgen van de verhuisgangen van opa en het bijhouden van de punten die verdiend kunnen worden met het doen van klusjes voor moeder.<\/p>\n Deze activiteit werd in met de overgang naar de middelbare school in dezelfde geest voorgezet in Inkijk<\/em>, het periodiek dat hij in het schooljaar 1965\/66 met klasgenoten begon op het Sint Dominicuscollege in Nijmegen.<\/p>\n Hier werd meteen ook een tandje ernst bijgezet: het redactioneel meldt dat er \u2018opvoedend materiaal\u2019 geleverd zal worden. Het gaat meteen over de resultaten van het Vaticaans concilie. De Kerk is niet erg bij de tijd volgens de zich \u2018Kelly\u2019 noemende jonge Kellendonk. De liturgie kan men beter afschaffen. En de luxe waarin de paus zich baadt kan niet door de beugel.<\/p>\n Kelly maakt bezwaar tegen de komst van de reageerbuisbaby. Die zou het huwelijk overbodig maken.<\/p><\/blockquote>\n In de rubriek \u2018popmuziek\u2019 behandelt hij The Byrds en The Beatles met instemming, maar vindt hij The Rolling Stones \u2018zonder meer slecht.\u2019 Apart gaat het over Bob Dylan, die breekt met de conventionele \u2018lieveliedjespo\u00ebzie\u2019 en staat voor \u2018een filosofische levenshouding.\u2019<\/p>\n Kelly maakt bezwaar tegen de komst van de reageerbuisbaby. Die zou het huwelijk overbodig maken: \u2018De mensheid zal daardoor een liefdeloze massa worden, waardoor de voornaamste menselijke eigenschappen op de achtergrond zullen geraken, omdat de mens zijn wijsheid niet meer uit zijn eigen onvolmaaktheid zal kunnen putten.\u2019<\/p>\n \u2018Je ziet hier al de contouren van Kellendonks cultuurkritische tragikomedie Mystieke lichaam<\/em> (1986) opdoemen\u2019, schrijft Jaap Goedegebuure in aansluiting op dit citaat. Hij doet dat in het boekje Jong in de jaren zestig. Frans Kellendonk en de muziek<\/em> over Kellendonks jeugd en de jaren dat hij singer-songwriter wilde worden in de geest van Bob Dylan. Bij gebrek aan materiaal moest Goedegebuure hierover kort zijn in zijn biografie uit 2018 over Kellendonk. Maar daarin noemde hij toch een paar namen van vrienden die toen bondgenoot waren in deze ambitie, zoals zijn schoolgenoten Leonard de Vos en Martin van Heesch.<\/p>\n Dylan was het criterium, daaraan werd alles afgemeten.<\/p><\/blockquote>\n Die meldden zich na het lezen van de biografie en diepten uit hun archief brieven, gedichten en teksten op waaruit blijkt hoe serieus Kellendonks muzikale ambities waren. Kellendonk schreef ballades in de geest van Dylan die Leo de Vos op muziek moest zetten en die door Kelly en Martin van Heesch op de gitaar en met een drummer ten gehoren zouden worden gebracht.<\/p>\n Dat optreden is er nooit van gekomen, maar de plannen waren allerminst vluchtig. Er werden veel teksten geschreven, vooral ballades, lange teksten met een verhalende inslag. Er werden de nodige vertalingen van Dylans songs gemaakt. Dylan was het criterium, daaraan werd alles afgemeten.<\/p>\n Hij stond achterop Frans\u2019 agenda. Hij hing als affiche in zijn kamer. Hij tekende een portret van Dylan dat op hemzelf lijkt. Er waren plannen om een plaat met eigen werk uit te brengen. Die werd afwisselend Visions in blue<\/em> en Paintings in blue <\/em>genoemd. Op een ontwerptekening voor de hoes staat alvast dat CBS de plaat zal uitbrengen. Bij de inhoudsopgave wordt zoals het hoort vermeld hoe lang elke song duurt (\u20185.37 min.\u2019).<\/p>\n De Huiskrant<\/em> en Inkijk<\/em> waren opstapjes naar het andere periodiek van het Sint-Dominicuscollege: Climax<\/em>. Daarin schrijft Kellendonk in 1966-67 gedichten en verhalen, afgewisseld met vertalingen van de songs van Bob Dylan. Hij wordt er ook de redacteur van die het gezicht gaat bepalen. Flauwe anekdotes of moppen over school zullen er niet in te vinden zijn, geen trivialiteiten, alles zal van \u2018de hoogste kwaliteit\u2019 zijn.<\/p>\n Al gauw werd Kellendonk en vrienden verweten dat ze de schoolkrant hadden geannexeerd.<\/p><\/blockquote>\n Het intellectuele, tamelijk liberale klimaat van de school en het \u2018dominicaner individualisme\u2019 vond Kellendonk de ideale mentaliteit \u2018bij het vormen van een eigen mening en een eigen persoonlijkheid.\u2019 Kellendonk en zijn vrienden Hans Berkelmans en Martin van Heesch gingen de inhoud bepalen. Al gauw werd hen verweten dat ze de schoolkrant hadden geannexeerd. De klagers kregen te horen dat ze dan maar behoorlijke kopij hadden moeten inleveren. Kellendonk publiceerde zonder blikken of blozen zijn veertien pagina\u2019s tellende verhaal \u2018Phil Simon en het wijkende licht.\u2019 Climax<\/em> werd in de geest van de tijd inmiddels Kliemaks <\/em>genoemd.<\/p>\n Het is prachtig nagekomen materiaal dat Goedegebuure in Jong in de jaren zestig<\/em> bij elkaar brengt. Het laat de geboorte van een schrijver zien: van de familie- en geloofsgeest in de Huiskrant<\/em>, naar de Inkijk<\/em> en zo verder naar de kritische en creatieve Kelly in Climax<\/em> en Kliemaks<\/em>. Zijn songteksten zijn niet puberaal persoonlijk, maar gaan eerder over puberale thema\u2019s, met een zweem van ironie:<\/p>\n Dit lied is een ziekte, In de puberale gedichten is zelfspot niet afwezig: \u2018toen Kelly koning was\/wist niemand hoe hij heette\u2019, \u2018toen Kelly koning was\/had hij geen onderdanen\u2019, \u2018hij was een mens, een god\/en tegelijk een duivel.\u2019 In ballades als \u2018City blues\u2019 (\u201815.30 min.\u2019) is hij een kroniekschrijver die over het leven in de grote stad vertelt.<\/p>\n Hij schrijft gedichten over geloofstwijfel (\u2018mijn god zegt (me) niks\u2019), het generatieconflict, het afscheid van een vader: \u2018Ik zal mijn eigen leven nu gaan leiden,\/Ik heb gebroken met oude tijden\/En in stilte wappert nu mijn vlag.\u2019 Bij zijn leeftijd en de tijdgeest horen maatschappijkritische gedichten, puberale romantiek en protestsongs. Dit zijn twee strofes uit \u2018Een alledaags sprookje\u2019, een Boudewijn de Groot-achtige songtekst over Jan, een kapitalist:<\/p>\n Ben je nu tevreden, Jan? (\u2026)<\/p>\n Ben je nu tevreden, Jan? Afgezien van gedichten en songteksten kwamen ook de nodige brieven van Kellendonk aan zijn beste vriend in die jaren, Leonard de Vos, boven water. Daaruit blijkt een nuchtere trouwhartigheid en een ironische manier van omgang met elkaar (hij sluit zijn brieven vaak af met \u2018de meeste hoogachting\u2019). Ze maken samen een reis naar Engeland waar Kellendonk vaak met genoegen aan terugdenkt.<\/p>\n\nserieuze muzikale ambities<\/h5>\n
ideale mentaliteit<\/h5>\n
puberale thema’s met een zweem van ironie<\/h5>\n
\nDe klank is verkeerd.
\nIk moordde met woorden
\nEn doe het steeds weer,
\nOntkracht mijn gedachten
\nMet inkt en papier.
\nMaar het leed om dat meisje,
\nReeds verdronken in bier,
\nWil ik toch verklanken
\nAl lukt het me niet.
\nOh, langharig meisje
\nVoor jou is dit lied.<\/p>\n
\nJe hebt geld en huizen,
\nDe champagne bruist en
\nDe violen spelen zacht.
\nDe volle tafel wacht
\nMet heerlijke spijzen.
\nEn al het geld dat je verdiende
\nStroomt snel naar die goede vrienden.
\nBen je nu tevreden, Jan?
\nJe bent een rijk man.<\/p>\n
\nJe hebt blauwe wangen,
\nIk zie je hangen
\nVlak bij het pompstation.
\nJe voeten net boven de grond,
\nJe armen naar beneden.
\nMaar nu het touw zich heeft gesloten
\nEn je de wereld hebt weggestoten
\nBen je beslist tevreden, Jan.
\nJe bent een dood man.<\/p>\n