Radicale vernieuwers<\/p>\n
\u2018Ze g\u00e1\u00e1n jullie \u00e9cht niet st\u00e9ken!\u2019 Sheldon Thomas, een breedgeschouderde donkere vijftiger, kijkt met strakke blik de zaal in. \u2018Er is geen enkele reden om bang voor ze te zijn. Hun leven is een farce. Het is niet echt!\u2019<\/p>\n
Thomas spreekt zijn toehoorders moed in. De zaal luistert ademloos naar het oud-ganglid uit de Londense buitenwijk Brixton, die als een Amerikaanse dominee over het podium beent en zijn woorden zowat uitspuugt. \u2018Ze imiteren een lifestyle die niet bestaat,\u2019 zegt Thomas met onversneden Cockney-accent. \u2018Dat doen ze om jou vooral niet te laten zien wie ze echt zijn. Geloof mij. Ze zijn zielig, bang en verdrietig en willen niet dat jij dat weet. Maar laat je niet door die leugen intimideren. Dat kun je je simpelweg niet veroorloven.\u2019<\/p>\n
Sheldon Thomas is de oprichter van Targeted Against Gangs (T.A.G), een organisatie die in de meest gewelddadige wijken van Engeland jonge gangleden op het rechte pad probeert te krijgen. Zijn publiek bestaat deze middag uit Britse geneeskundestudenten uit verschillende universiteitssteden. Thomas laat foto\u2019s zien van wat hij \u2018typical British gangsters\u2019 noemt. Er komt een jongetje van twaalf voorbij dat samen met negen andere gangleden een meisje van veertien verkrachtte. We zien een puber van zestien die op een schoolplein een elfjarig jongetje doodschoot. \u2018Zoals jullie zien maakt ras niet uit,\u2019 zegt Thomas. \u2018Ze zijn zwart, ze zijn wit. Onze hele samenleving is gebroken. Families functioneren niet, kinderen worden niet meer opgevoed. De politiek zegt dat het door de werkloosheid komt. Bullshit. Het is een mentaal probleem. Een baan gaat deze criminelen niet helpen. Geloof mij, ik was ook zo. Het enige wat helpt is als wij in hun hoofd gaan zitten.\u2019<\/p>\n
De toehoorders knikken instemmend. Hun keurige voorkomen staat in schril contrast met de rauwe verschijning op het podium. Toch zijn er veel raakvlakken. De studenten maken onderdeel uit van The Street Doctors, een club jonge artsen in spe die lesgeven aan veroordeelde minderjarige criminelen. Dat gebeurt op een tamelijk onorthodoxe manier: ze leren de jongeren wat te doen in gewelddadige en voor hen bekende situaties. Zoals: hoe stop je het bloeden van een steekwond van een mede-ganglid? Hoe zorg je ervoor dat iemand met een overdosis niet stikt in zijn eigen kots?<\/p>\n
\u2018Ik vind jullie geweldig,\u2019 reclameert Thomas, die ook \u2018motivational speaker\u2019 op zijn Twitter-bio heeft staan. \u2018Onze agenda is dezelfde. Wij willen levens redden. En geloof mij: zij willen horen wat jullie te zeggen hebben. Ze zullen jullie misschien niet aankijken of doen alsof ze niet luisteren, maar ze hebben jullie nodig. Wees niet bang voor ze, ze zijn niets. Hun hele leven is een leugen. Zet door en je zult zien dat je door ze heen breekt.\u2019<\/p>\n
Getuige van steekgeweld<\/p>\n
Ongeveer honderd studenten uit heel Engeland zijn afgekomen op deze eerste nationale conferentie van The Street Doctors in een bijgebouwtje van het Liverpoolse Aintree Hospital. Verspreid over twee dagen volgen ze praktische workshops van eerstehulppersoneel en ambulancebroeders, krijgen ze colleges van criminologen en sociologen en geven sociaal werkers en ervaringsdeskundigen als Sheldon Thomas een inkijkje in de psyche van jonge criminelen.<\/p>\n
Wat vier jaar geleden door stom toeval begon als een hobbyproject van een paar studenten, is uitgegroeid tot een landelijke organisatie met vestigingen in Liverpool, Manchester, Londen, Nottingham en Sheffield.<\/p>\n
De methode van The Street Doctors is een populair onderwerp op grote wetenschappelijke conferenties over jeugdcriminaliteit. Het idee dat steekwapengeweld \u00f3\u00f3k een publiek gezondheidsprobleem is, wordt gezien als een potentieel nieuwe benadering van misdrijfpreventie. De jonge dokters staan in de aandacht van de landelijke politiek omdat, in de woorden van het aanwezige parlementslid Luciana Berger, het initiatief \u2018een positieve impact heeft op de gemeenschap waar nu getrainde mensen klaarstaan om te helpen bij geweldsmisdrijven\u2019 en \u2018het een bewijs is dat vrijwilligersorganisaties van onderop grote maatschappelijke problemen kunnen aanpakken\u2019.<\/p>\n
Het project ontstond in 2008, toen twee jonge medicijnenstudenten van Liverpool University, Nick Rhead en Simon Jackson, het Youth Offending-centrum in de Liverpoolse wijk Wavertree bezochten. De bedoeling was om daar jonge criminelen wat simpele eerste hulp bij te brengen. Tijdens de les bleek al gauw dat de jongeren geen enkele boodschap hadden aan hun goedbedoelde adviezen. Totdat een van de jonge criminelen vertelde dat die dag een vriend was neergestoken en in kritieke toestand op de intensive care lag. De rest veerde op: dit was bekende materie, zulke verhalen hadden zij ook. Na een rondvraag bleek dat alle elf aanwezigen wel eens getuige waren geweest van steekgeweld \u2013 niet zelden met dodelijke afloop.<\/p>\n
En dus demonstreerden de twee studenten technieken om het bloeden te stoppen. Ze legden uit dat je het slachtoffer warm moet houden, absoluut niets te eten of drinken moet geven en alles in het werk moet stellen om het bloed naar de hersenen en de vitale organen te laten stromen. Ze lieten zien hoe je iemand het best op de grond kan leggen, met welk type stof je wel (katoen) en niet (nooit met wol, dat blijft in de wond plakken) druk op de wond kan houden en op welke manier je iemand tot bedaren kunt brengen zodat de bloeddruk daalt.<\/p>\n
\u2018Ze hingen aan onze lippen,\u2019 vertelt Nick Rhead. \u2018Dit was kennis waar ze iets aan hadden. Eerst benaderden ze ons wantrouwend en agressief. Ze loerden continu naar de klok om te kijken of de les al klaar was. Na afloop kwamen ze enthousiast naar ons toe en bedankten ons hartelijk.\u2019<\/p>\n
Samen met Steve Boote, een medewerker van het Youth Offending-centrum, zetten de twee het Liverpool Project op, de voorloper van The Street Doctors. Rhead en Jackson rekruteerden medestudenten om de lessen te verzorgen; Boote kreeg het voor elkaar dat het project een vast onderdeel werd in de begeleiding van jonge criminelen uit Liverpool. Sindsdien zijn de veroordeelde jongeren verplicht om twee medische sessies van negentig minuten te volgen, als onderdeel van hun restorative justice-programma. In die sessies leren ze reanimeren en hoe ze op straat eerste hulp bij steek- en schotwonden kunnen toepassen.<\/p>\n
Pijl en boog<\/p>\n
Steekwapengeweld is een serieus probleem in Groot-Brittanni\u00eb. De krant The Guardian heeft zelfs een aparte \u2018knife crime\u2019-sectie op de website. Veertien procent van alle Britse ziekenhuisopnamen als gevolg van geweld wordt veroorzaakt door messteken. Vooral in de grote steden neemt het aantal gewonden en doden elk jaar toe, en al helemaal onder jongeren: vier van de tien tienermoorden wordt gepleegd met een mes, meer dan met welk ander wapen dan ook.<\/p>\n
\u2018Het is een soort spelletje voor ze,\u2019 zegt medeoprichter Simon Jackson. \u2018Ze vinden het heel normaal om iemand in de arm of de knie te steken. Sommige gangs maken er zelfs hun specialiteit van en weten precies waar ze moeten steken om de ingewanden te raken. Zo maken ze iemand invalide voor het leven. Maximale schade en maximale vernedering.\u2019<\/p>\n
De jongeren in de straten van Liverpool zijn ook creatief in het kiezen van hun wapen, legt Jackson uit. \u2018We horen verhalen over alle soorten scherpe objecten, van broodmessen tot bijlen. Maar er is een paar dagen geleden ook een pijl en boog gesignaleerd.\u2019<\/p>\n
Enorme littekens<\/p>\n
De avond v\u00f3\u00f3r de conferentie in het Aintree-ziekenhuis vindt een sessie van The Street Doctors plaats in het Youth Offending-centrum in de Liverpoolse wijk Wavertree. Er zijn vier jonge criminelen aanwezig. De achttienjarige Tim zit onderuitgezakt op een stoel. Hij is veroordeeld omdat hij cannabis verbouwde in zijn kamer. Hij vertelt dat er vandaag allemaal gillende mensen door zijn buurt renden. Een jonge jongen bleek te zijn beroofd van twee zakjes wiet en een laptop. De overvallers hadden zijn arm er afgehakt met een machete. De aanwezigen knikken. Machetes zijn populair in Liverpool.<\/p>\n
De vijftienjarige Becky is lid van een bende. Ze is gepakt tijdens een gewelddadige straatroof. Het kleine mooie meisje ziet bleek: ze heeft gisteren aangifte gedaan tegen haar ex-vriend. Die had haar in elkaar laten slaan omdat ze hem weigerde te pijpen. Eerder schopte hij haar al om dezelfde reden bewusteloos. Vanmiddag heeft hij Becky vanuit de gevangenis bedreigd. Via Facebook. Als zij haar aantijgingen in de rechtszaal herhaalt, zal ze verdwijnen, schreef hij. De zestienjarige Conor is druk in de weer met zijn smartphone. Hij wil niet vertellen waarom hij veroordeeld is. Net als Sam (17), die nog wel even laat weten dat ze vorig jaar een kind heeft verloren.<\/p>\n
Pete Carson (26) en Tom Conley (22) verzorgen de les. De twee studenten hebben een baardje, dragen sneakers, jeans en een T-shirt. \u2018Zijn jullie dokters?\u2019 vraagt Sam vol ongeloof. Tom legt uit wat het plan is van die avond. \u2018Heeft iemand van jullie wel eens iemand op straat op de grond zien liggen? Of iemand zien flauwvallen?\u2019 De jongeren blijven stil en kijken verveeld om zich heen.<\/p>\n
\u2018Jij kent wel iemand die flauw is gevallen, toch Becky?\u2019 vraagt Steve Boote van het Offending-centrum die de sessie ook bijwoont. \u2018Nee!\u2019 zegt ze bits, en speelt verder met haar smartphone. De studenten gaan rustig door, \u00f3\u00f3k als Becky\u2019s telefoon tot drie keer toe afgaat. Pete gaat op zijn rug op de grond liggen. Tom doet voor welke stappen je moet nemen als je iemand zo op straat ziet liggen. Eerst kijkt hij om zich heen om na te gaan of er ergens anders nog gevaar is. Hij buigt zich over Pete heen en schreeuwt: \u2018Hallo, hallo! Kun je mij horen? Doe je ogen open!\u2019 Tom is een abominabel acteur en dat leidt tot aardig wat hilariteit onder de jongeren.<\/p>\n
Uit het niets vertelt de jonge Conor dat hij toch wel eens iemand zo heeft zien liggen. Een goede vriend raakte bewusteloos nadat hij was aangevallen met een mes. Hij werd helemaal koud, zegt Conor, \u2018that freaked me out\u2019. Tom vraagt hoe Conor daarop heeft gereageerd. \u2018Ik heb een ambulance gebeld en ben weggerend.\u2019 Ok\u00e9, zegt Tom. \u2018Na vanavond weet je wat je de volgende keer moet doen.\u2019 Conor heeft de smaak te pakken en laat nu twee enorme littekens op zijn been zien. Gebeten door een pitbull. Die is daarna doodgeschopt door een vriend van Conor, vertelt hij trots.<\/p>\n
Tom gaat sto\u00efcijns verder. Hij luistert naar de ademhaling van Pete. Het is \u2018breathing before bleeding\u2019 legt hij uit. \u2018Als iemand niet meer ademt, gaat alles kapot. Dat is belangrijker dan bloed.\u2019 Tom laat zien hoe hij Pete op zijn zij draait om de ademhaling te stimuleren. Vervolgens veinst hij dat hij een ambulance belt. Dat doet hij met nogal wat grote gebaren. \u2018Lach me niet uit!\u2019 zegt hij tegen de groep die in een deuk ligt. Alleen Becky houdt zich stil.<\/p>\n
De sessie gaat verder met een lesje reanimatie. Tom en Pete doen voor hoe je je vingers in elkaar moet vouwen zodat je met je handen stevig kunt stoten, waar je de handen precies neer moet zetten, hoe je de rug moet rechten en in welk tempo de stoten elkaar moeten opvolgen.<\/p>\n
De jongeren passen de reanimatietechniek toe op dummy\u2019s en op elkaar. Er worden veel grapjes gemaakt en er wordt veel gelachen. \u2018Zo gaat het elke keer,\u2019 zegt Tom Conley in de pauze. \u2018Eerst zijn ze stug en dan ontdooien ze. Je ziet de omschakeling na een minuut of vijftien.\u2019 Pete Carson legt uit dat The Street Doctors voor hem niet alleen maar een altru\u00efstische bezigheid is. \u2018Ik leer op deze manier om te gaan met mensen die hun school vaak niet hebben afgemaakt. Daar ga ik straks als dokter veel aan hebben. Ik leer communiceren met mensen uit een andere klasse zonder uit te stralen: ik ben slim, luister maar naar mij, ik weet het beter. Ik leer op hun niveau praten zonder ingewikkelde medische termen te gebruiken.\u2019<\/p>\n
Buiten staan de vier jonge criminelen voor de deur een sigaret te roken. Dan gebeurt er iets wat zo onverwachts is dat het bijna wel in sc\u00e8ne lijkt gezet: de ogen van Becky beginnen weg te draaien, ze valt flauw en knalt hard met haar hoofd op de grond. Tim en Sam buigen zich over haar heen. Ze vragen of Becky hun kan horen, checken haar adem en rollen haar op haar zij. Langzaam komt ze weer bij en ze lijkt helemaal in orde. Dokter Tom Conley staart met grote ogen naar het tafereel. \u2018Een perfect scenario,\u2019 zegt hij.<\/p>\n
Uit een blank middenklassegezin<\/p>\n
Inmiddels hebben veertienhonderd jonge Britse criminelen een cursus gevolgd bij The Street Doctors. Er zijn ten minste drie gevallen bekend waarbij de lessen ook echt effect hebben gehad, vertellen de oprichters Rhead en Jackson. Een jongen redde het leven van zijn oom door hem minutenlang te reanimeren na een hartaanval. Een andere jongen instrueerde per telefoon zijn Londense vrienden nadat een medeganglid met een mes in de nek was gestoken. En drie jonge criminelen waren een paar uur nadat ze een sessie van The Street Doctors hadden bijgewoond getuige van een steekpartij waarbij iemand in zijn onderbuik werd gestoken. \u2018Maar dat zijn alleen nog de gevallen die aan ons zijn gerapporteerd,\u2019 zegt Nick Rhead.<\/p>\n
De methode van de jonge artsen is controversieel, geeft Rhead toe. \u2018Wij zullen nooit tegen een jongere zeggen dat hij geen mes mag dragen. Wij preken niet tegen ze en veroordelen hun gedrag niet. Wij komen bijna allemaal uit een blank middenklassegezin, zonder enige ervaring met het leven dat zij leiden. Wie zijn wij om ze te vertellen wat ze wel en niet mogen doen?\u2019 Daarbij komt, legt Rhead uit, dat een gelijkwaardige relatie essentieel is voor het succes van de sessies. \u2018Als wij zouden moraliseren, zou het niet werken. Wij benadrukken dat we het allemaal in onze vrije tijd doen en voldoen niet aan het klassieke beeld van de dokter. Op de een of andere manier is dat het juiste recept. De kids zien vaak voor het eerst iemand van ongeveer hun eigen leeftijd die ze probeert iets positiefs bij te brengen.\u2019 Simon Jackson vult aan: \u2018Maar het is niet alleen een kwestie van informatieoverdracht. Wij veranderen hun perspectief. Eindelijk kunnen ze iets goeds doen voor de gemeenschap.\u2019<\/p>\n
De plannen om het project uit te breiden naar nog meer steden liggen al klaar. \u2018Maar het ultieme doel,\u2019 zegt Rhead, \u2018is om te werken in de meest gevaarlijke en gewelddadige steden ter wereld, zoals Johannesburg, Chicago en Mexico City en daar jonge mensen te leren hoe ze de levens van andere kinderen kunnen redden.\u2019<\/p>\n
\u2018Hoe is het eigenlijk in Nederland?,\u2019 vraagt Jackson. \u2018Is daar veel steekgeweld?\u2019<\/p>\n
Radicale vernieuwers<\/p>\n
The Street Doctors werden in februari van dit jaar verkozen tot een van de vijftig ‘New Radicals’ van Groot-Brittanni\u00eb. De lijst, samengesteld door de krant The Observer en denktank Nesta, bestond uit personen en organisaties die met praktische, radicale oplossingen maatschappelijke problemen aanpakken. Van klimaatverandering tot vergrijzing, van onderwijs tot jeugdwerkloosheid: The New Radicals staan voor ‘verse idee\u00ebn die de wereld kunnen redden’. Naast The Street Doctors bestond de Britse lijst onder meer uit een groepje burgers dat de financi\u00eble huishouding van de grote pensioenfondsen controleert, een vrijwilligersorganisatie die literaire werken aan gevangenen verstrekt, een bedrijf dat dagtripjes organiseert voor mensen met dementie, het Britse initiatief OpenStreetMaps dat een ‘Wikipedia voor landkaarten’ wilt zijn, een club die van weggegooid fruit chutney maakt en dat gratis uitdeelt, maar ook wetenschappers, maatschappelijk ondernemers en sociaal werkers die op nieuwe en creatieve manieren maatschappelijke problemen proberen op te lossen. Ge\u00efnspireerd op The New Radicals, gaat Vrij Nederland de komende weken op zoek naar de Radicale vernieuwers van Nederland.<\/p>\n
Bijvoorbeeld: een bank zonder winstoogmerk. De basisschoolleraar die een compleet nieuw onderwijssysteem bedenkt. Het bedrijfje dat een mobiele telefoon maakt waarvan alle onderdelen milieuvriendelijk worden geproduceerd. De vrijwilligersorganisatie die een overbelaste crisisdienst ondersteunt. Samen met Kennisland, een denktank die zich inzet voor maatschappelijke vernieuwing, zal een lijst worden samengesteld van de geheime wapens van Nederland: mensen en organisaties die op eigen kracht de wereld een beetje beter te maken.<\/p>\n
Zie ook pagina 42 en www.vn.nl\/radicalevernieuwers<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
In Liverpool leren jonge artsen aan jonge criminelen hoe om te gaan met steekwonden. \u2018Ze hingen aan onze lippen.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-46227","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Maurits Martijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/46227","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=46227"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/46227\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Maurits Martijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=46227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=46227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}