Niet zo heel lang geleden, namelijk een week of vier, werd Mark Rutte nog achtervolgd door het verwijt dat hij geen politiek leiderschap zou tonen, dat hij geen visie zou hebben, dat hij de \u2018BV Nederland\u2019 zou besturen als niet meer dan de behendige manager van een pindakaasfabriek. Waar was de staatsman? Waar waren de vergezichten? Waarom hadden wij geen Obama, of desnoods een Justin Trudeau?<\/p>\n
In 2013, toen de kritiek op zijn lege, pragmatische leiderschap al jaren klonk, voelde Rutte zich geroepen het aanhoudende verwijt te pareren. In de HJ Schoo-lezing sprak hij \u2013 in een tamelijk kromme metafoor \u2013 over visie als \u2018een olifant in de kamer die het uitzicht belemmert\u2019: \u2018Als visie een blauwdruk voor de toekomst betekent, dan verzet alles wat liberaal is in mij zich daartegen\u2019 \u2013 waarna de kritiek alleen maar heviger oplaaide.<\/p>\n
Rutte doet het prima als crisismanager, maar zo bijzonder was de speech nu ook weer niet.<\/p><\/blockquote>\n
Hoe anders is het nu de coronacrisis heeft toegeslagen. De toespraak tot de natie die Rutte half maart hield \u2013 de eerste keer sinds de oliecrisis dat een premier het Nederlandse volk recht in de camera toesprak \u2013 werd onthaald met lyrische commentaren.<\/p>\n
Gegrepen door het historische ogenblik vonden de duiders het allemaal even prachtig: de sobere toon, het beroep op de saamhorigheid, de dilemma\u2019s die Rutte schetste door maar liefst drie scenario\u2019s voor de nabije toekomst met de natie te delen. Hier was, kortom, een nieuwe Mark Rutte op het toneel verschenen: de krachtige leider, de visionair, de staatsman.<\/p>\n
perverse erfenis van domineesland<\/h5>\n
Het was een vreemde gewaarwording, want Rutte doet het prima als crisismanager, maar zo bijzonder was de speech nu ook weer niet. Zelf had ik dan ook het gevoel dat er iets anders aan de hand was: hier zagen we niet een nieuwe Mark Rutte die als een groot staatsman boven het gewoel verrees \u2013 als je het hem vraagt zal Rutte dat zelf ongetwijfeld ook ontkennen: je h\u00f3\u00f3rt hem zeggen dat hij gewoon doet wat nodig is \u2013 maar een Nederland dat eindelijk onder dreiging van de coronacrisis geregeerd wil worden.<\/p>\n
Want de aanhoudende kritiek op Ruttes weinig inspirerende leiderschap had de afgelopen jaren ook iets dubbelhartigs. Er werd weliswaar alom geklaagd over zijn gebrek aan visie, maar zodra het kabinet iets ontvouwde dat daar ook maar enigszins in de buurt kwam, bijvoorbeeld over het belang van klimaatbeleid, hagelde het \u00f3\u00f3k harde kritiek uit alle hoeken.<\/p>\n
Die dubbelhartigheid heb ik zelf wel eens de perverse erfenis van domineesland genoemd: in het razendsnel geseculariseerde Nederland vertonen we nog steeds de neiging telkens weer om een preek te roepen, maar als er eindelijk een preek komt is-ie nooit goed genoeg, want wat verbeeldt die dominee zich wel niet? Nederland gedroeg zich de afgelopen jaren, kortom, als een land dat helemaal niet geregeerd wilde worden, en Mark Rutte voelde dat haarfijn aan.<\/p>\n
Precies dat sentiment is door de coronacrisis razendsnel omgeslagen. Als er iets opviel de afgelopen weken is hoe plichtsgetrouw en zonder morren verreweg de meeste Nederlanders de nieuwe gedragsregels hebben overgenomen, en hoe geestdriftig, in het verlengde daarvan, het leiderschap van Mark Rutte wordt omarmd.<\/p>\n
In crisistijd willen we zo graag leiderschap zien dat een paar rubberlaarzen al het verschil kunnen maken.<\/p><\/blockquote>\n
Het is een wonderlijk psychologisch fenomeen, waar zelfs het eigengereide Nederland niet aan ontkomt. In het klein was het ook al te zien toen Koningin Beatrix aan het begin van de jaren negentig bij de overstromingen van de grote rivieren het rampgebied op rubberlaarzen bezocht: meteen verstomde de jarenlange kritiek dat de vorstin zo koel en zo afstandelijk zou zijn. In crisistijd willen we zo graag leiderschap zien dat een paar rubberlaarzen al het verschil kunnen maken.<\/p>\n\n