{"id":461371,"date":"2020-03-28T03:00:36","date_gmt":"2020-03-28T02:00:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=461371"},"modified":"2020-03-28T13:14:34","modified_gmt":"2020-03-28T12:14:34","slug":"snelcursus-teleurstellingen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/snelcursus-teleurstellingen\/","title":{"rendered":"Een snelcursus omgaan met teleurstellingen: &#8216;Je moet klein leed niet wegrelativeren&#8217;"},"content":{"rendered":"<div class=\"info-box\">\n<h5>Handboek beter leven<\/h5>\n<p>Depressie, burn-out, gejaagdheid, keuzestress, eenzaamheid, buitensluiting, nihilisme, schuldgevoel, hopeloosheid; het zijn de emotionele schaduwkanten van de seculiere welvaartsstaat. Annemiek Leclaire stelt een <em>Handboek beter leven<\/em> samen: een zoektocht naar wat er nodig is om in deze tijd een goed leven te leiden. Ze doet daarvan dit jaar in Vrij Nederland verslag, een beetje schots en scheef, met interviews en persoonlijke essays, en met hier en daar een opdracht, een wens, een oefening. Deze keer: teleurstelling.<\/p>\n<\/div>\n<p>Vakanties worden geannuleerd, feestjes gaan niet door, tentoonstellingen die een jaar lang zijn voorbereid sluiten hun deuren, voorstellingen waaraan mensen maanden hebben gewerkt worden afgezegd, organisaties die met hart en ziel overeind worden gehouden, komen piepend en krakend tot stilstand. En dan is het ook nog lente, en zouden we eindelijk onze bedompte winterholen uit, de terrassen op. Dus niet.<\/p>\n<p>De coronacrisis brengt de ene na de andere teleurstelling mee; boekpresentaties, projecten, festivals, filmvertoningen, optredens, opleidingen; alles ligt stil.<\/p>\n<p>Natuurlijk, veel van die dingen zijn weer in te halen: voor een vakantie spaar je opnieuw, een tentoonstelling kan later nog eens worden geprogrammeerd, er komen wel weer nieuwe opdrachten, vieringen doen we in de zomer.<\/p>\n<p>Op het balkon toont de kleine magnoliaboom eigenhandig de alles omklemmende levenskracht van de seizoenen, geluk vanachter glas. Dit is niet het leed van mensen die nu hun moeder, vader, broer of zus moeten begraven, en dan ook nog eens met zo\u2019n mager groepje dat de eenzaamheid die rouw altijd al meebrengt nog eens honderdvoudig wordt uitvergroot.<\/p>\n<p>Zo was vorige week de uitvaart van een jongetje van 11, zegt de Vlaamse rouwdeskundige Manu Keirse aan de telefoon vanuit zijn woonplaats Leefdal. Daar mochten door de nieuwe verordeningen alleen de ouders en grootouders bij aanwezig zijn. Het maakt de realiteit van het sterven nog zwaarder, zegt hij. \u2018Je hebt verlies dat te overzien is, en verlies dat veel moeilijker valt te overzien.\u2019<\/p>\n<div class=\"info-box\"><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/784663336%3Fsecret_token%3Ds-DhDnRF3ZL5e&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=true&amp;show_comments=false&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true\" width=\"100%\" height=\"166\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><\/iframe><br \/>\n<em>Annemiek Leclaire is bij VN de grote levensdeskundige. Vorig jaar maakte ze de serie \u2018Minder moeten, meer leven\u2019. Nu we niet zozeer minder moeten als wel minder k\u00fannen, komen haar inzichten zeker van pas. We vragen haar om advies in onze podcast.<\/em><\/div>\n<h5>Emotieregulatie<\/h5>\n<p>Maar dat wil niet zeggen dat we minder diepgaande tegenslagen hoeven weg te relativeren. Voor de mensen die geneigd zijn te denken: anderen hebben het zwaarder, zoals een collega die haar broodnodige opdrachten in rook zag opgaan maar vindt dat ze niet mag zeuren, de mensen die ogenblikkelijk in de doe-stand springen, of de sto\u00efcijnse moralisten die zichzelf en anderen koste wat het koste een vertoon van sentimentaliteit proberen te besparen, doe als voormalig politica Myrthe Hilkens deed op 16 maart volgens <a href=\"https:\/\/twitter.com\/myrthehilkens\/status\/1239628990241017856\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Twitter<\/a>: \u2018Nou. Voor het eerst sinds dat klote #COVID19 echt ff gruwelijk gejankt. Echt. Iemand mag 2020 ongezien in de prullenbak flikkeren. Moedig voorwaarts, samen sterk, lief en aardig, beloofd. Allemaal. Maar tering, wat een kutzooi.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Wie eerst even de tijd neemt voor zijn of haar eigen pijn, hoe klein of groot ook, heeft meer oog voor de gevoelens van anderen.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>Psychologen noemen dat \u2018emotieregulatie\u2019: eerst het gevoel tegen het licht houden opdat het je later, inmiddels beschimmeld en verzuurd door een gebrek aan frisse lucht, niet alsnog ziek maakt, of je vermomd als hedendaagse kwaal op non-actief zet. Bovendien maakt stilstaan bij eigen ongemak je een leuker mens, stelt Jakob van Wielink, als coach gespecialiseerd in verlies en verandering. \u2018Wie eerst even de tijd neemt voor zijn of haar eigen pijn, hoe klein of groot ook, heeft meer oog voor de gevoelens van anderen.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Natuurlijk moeten we elkaar aanmoedigen om voorbij de angst te kijken,\u2019 zegt Van Wielink, \u2018om kansen te zien. Maar niet te snel. Laat eerst de emoties toe. Eerst de pijn, dan de opbrengst.\u2019<\/p>\n<p>Mij helpt het om een parallel te trekken met de begeleiding van tieners wanneer die door hun nog gammele gevoelshuishouding overreageren. Door ze een paar rustige vragen te stellen over wat er gebeurd is, zonder een oplossing te gaan bedenken of een oordeel te vellen, kalmeert het huilen en tieren vanzelf als een storm die gaat liggen.<\/p>\n<p>Dan ontstaat er stilte.<\/p>\n<h5>Ieder z\u2019n troost<\/h5>\n<p>Er wordt in de contreien van de goede smaak smalend gedaan over \u2018de kansen\u2019 die deze crisis meebrengt, maar van stilstaan bij een teleurstelling valt wel degelijk iets te leren. Als de opgave maar niet te groot wordt. We krijgen van alle kanten geadviseerd om dit moment te gebruiken om te leren leven met onze kwetsbaarheid, om te beseffen dat niet alles maakbaar is. Om te mediteren op de leegte en het niet-weten.<\/p>\n<blockquote><p>Ik mag dan misschien nietig zijn, mijn kinderen en familieleden zijn dat voor mij niet. Ik kan hun waarde niet wegrelativeren.<\/p><\/blockquote>\n<p>Het is natuurlijk allemaal waar, maar het is ook nogal een grote opdracht. Zo steekt Maria Popova van de geniale website <em>Brainpickings<\/em> lezers in haar nieuwsbrief een hart onder de riem met een astronomische verhandeling over hoe troostend het is om onze nietigheid te voelen in het licht van de oneindigheid, we zijn immers \u2018a cosmic blink of an eye\u2019.<\/p>\n<p>Ieder zijn troost, maar zelf heb ik iets anders nodig. Ik mag dan misschien nietig zijn, mijn kinderen en familieleden zijn dat voor mij niet. Ik kan hun waarde niet wegrelativeren, en ik wil \u00f3\u00f3k niet dat ze iets te kort komen: dus kom hier met die wc-rollen en die kikkererwten.<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<p>Vorig jaar maakte Annemiek Leclaire de serie\u00a0<em>Minder moeten, meer leven,\u00a0<\/em>een zoektocht naar hoe te ontploeteren. Alle afleveringen vind je <a href=\"https:\/\/www.vn.nl\/thema\/minder-moeten-meer-leven\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">hier<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<h5>Nu ik leef, dien ik te leven<\/h5>\n<p>Ook Alain de Bottons mooi geschreven pleidooi in <em>The New York Times<\/em> om ons rekenschap te geven van het feit dat de dood altijd ergens onverwachts uit kan kruipen, is voor mij geen vruchtbaar inzicht.<\/p>\n<p>Sinds mijn vriend vijftien maanden geleden plotseling stierf, neerviel alsof hij vanuit een onbewolkte hemel door de bliksem werd getroffen, leef ik altijd met de dood, het einde is al in mij aanwezig, ik denk zo vaak als ik me alleen voel: ach lieverd kom me toch halen.<\/p>\n<p>Maar een knobbeltje in mijn borst maakte aan dat gekoketteer met gene zijde onlangs een abrupt einde. \u2018En wel om de dooie dood niet!\u2019 dacht ik kwaad in de metro richting het AMC. Ik weigerde mijn zorgen in die weken met anderen te delen, maar zei wel tussen neus en lippen tegen mijn dochter: \u2018Ik word trouwens 82 heb ik besloten.\u2019 \u2018Dat is niet hoe het werkt mam,\u2019 zei ze met een snel lachje alsof ik iets ondeugends had gedaan wat ze voor \u00e9\u00e9n keer door de vingers zag.<\/p>\n<p>Maar dat is het w\u00e9l: het begint namelijk met de intentie. Nu ik leef, dien ik te leven. Toen ik uit het AMC kwam met een gezondheidsverklaring begon het leven voor de zoveelste keer opnieuw.<\/p>\n<h5><strong>Andere rollen<\/strong><\/h5>\n<p>Nu buiten het rumoer verstomt, valt er van alles te ontdekken. Dit is het moment om een klein hoekje van de stilte op te lichten als dat van een zwaar tapijt. Volgens Jakob van Wielink hebben we in het leven vier grote rollen: een persoonlijke, een professionele, een organisatorische en een maatschappelijke rol.<\/p>\n<p>Het ongemak dat we voelen, zegt hij, kan ons bijvoorbeeld iets leren over de rol waaraan we misschien te veel vastklampen. Nu we thuis zitten bijvoorbeeld, en niet iets heel belangrijks zijn of doen op kantoor. \u2018Nu is het moment om te kijken: kan ik wat beschikbaarder worden in die andere rollen?\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Als het voor volwassenen al lastig is om alles waarop ze zich verheugden opgeschort te zien, dan voor kinderen helemaal.<\/p><\/blockquote>\n<p>Dat mag ik mezelf ook aantrekken. Vanaf de uitbraak van het virus in Nederland ben ik non-stop aan het werk, kan dat niet iets minder? Heb ik thuis niet ook twee tieners die nu worstelen met gevoelens van somberheid en onzekerheid, die op de eerste dag van de lente opveerden om met hun leeftijdsgenoten de parken te bestormen, want zo zijn die jonge lijven geprogrammeerd, en woedend en gedeprimeerd neervielen toen ik ze moest aanspreken op de veiligheidsmaatregelen.<\/p>\n<p>Kinderen hebben een nog onvolgroeid levensperspectief, als het voor volwassenen al lastig is om alles waarop ze zich verheugden opgeschort te zien, dan voor hun helemaal.<\/p>\n<h5><strong>Anders ori\u00ebnteren<\/strong><\/h5>\n<p>Als ik mezelf een paar stappen richting dat ongemak waag, zou ik me de vraag kunnen stellen: waarom stort ik me eigenlijk zo op dit werk? God verhoede dat ik mijn rechterpols breek. Als ik mijn kansen op geluk niet wat meer spreid, hebben we straks een uitbarsting waarbij Pompe\u00ef op een omgekeerde asbak lijkt.<\/p>\n\n<div class=\"newsletter-teaser bg-gray\">\n    <div class=\"teaser__content__container\">\n                    <div class=\"teaser__header\">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n        \n                    <div class=\"teaser__text\">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n            <\/div>\n\n    <div class=\"teaser__btn__container\">\n                    <div class=\"teaser__btn\">\n                <a class=\"btn btn--rounded btn--white-bg\" \n                    href=\"\/service\/nieuwsbrieven\"\n                    data-ga-category=\"banner-newsletter-button\" \n                    data-ga-label=\"Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.\" \n                    data-ga-action=\"clicked\">Ja, dit wil ik ><\/a>\n            <\/div>\n            <\/div>\n<\/div>\n<p>Het zijn gewoon een paar persoonlijke, onbelangrijke voorbeelden van wat er te ontdekken valt over jezelf als je een paar minuten de tijd neemt voor reflectie, het is zoals rouwdeskundige Manu Keirse zegt: \u2018een uitnodiging om je opnieuw en anders te ori\u00ebnteren\u2019.<\/p>\n<p>\u2018Als we rondlopen in het leven zien we een heleboel dingen niet. Die blijven onder water steken. We kunnen de teleurstelling gebruiken om even te vertragen en in die vertraging zin en betekenis te vinden.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Wat heb ik me al zo lang voorgenomen waarvoor ik geen tijd had, maar nu wel?<\/p><\/blockquote>\n<p>Juist het moment waarop de teleurstelling zich aandient, is er een om met ogen open de diepte in te duiken, om te schatgraven, grondwerk te verrichten. Vragen die daarbij helpen zijn: waarom is dit voor mij zo pijnlijk, wat zegt dit over mij en over hoe ik mijn leven leid? Wat heb ik me al zo lang voorgenomen waarvoor ik geen tijd had, maar nu wel? De grotere vragen daarachter zijn volgens zowel verlies- en veranderingscoach Jakob van Wielink als rouwdeskundige Keirse: wie ben ik, wie wil ik zijn, wat wil ik betekenen, voor wie? Hoe breng ik dat tot uiting in mijn daden, in mijn denken? \u2018Misschien,\u2019 zegt Keirse, kan er zo een vergezicht ontstaan naar de toekomst.<strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<h5>De goede kant op<\/h5>\n<p>Dat inzicht biedt niet alleen \u2018een stukje zelfkennis\u2019, zoals de 65.000 coaches in Nederland dat zouden noemen, het is de sleutel voor de gezamenlijke verandering de goede kant op. Want die betere wereld waar velen nu op hopen? Die komt er niet. Zodra de situatie normaliseert, wordt dat wat geen eigen stem heeft, de dieren, de bomen, het water, de aarde, de Aziatische arbeidsslaven, onmiddellijk weer met even groot gemak uitgebuit. Behalve als we stuk voor stuk de persoonlijke verandering doormaken waarvoor juist de teleurstelling de katalysator kan zijn.<\/p>\n<blockquote><p>Pas als er genoeg mensen zijn die hun ongemak aankijken en daar iets over besluiten, ontstaat de kritische massa die nodig is om het kantelpunt te vormen naar een echt rechtvaardigere wereld.<\/p><\/blockquote>\n<p>Want als je meer zicht hebt op waar je eigen betekenis ligt, geholpen door vragen als: waarin wil ik van waarde zijn, en hoe breng ik dat tot uiting, kun je een intentie uitspreken over hoe je ervoor gaat zorgen dat \u2018what you whisper in your heart is what comes out of your mouth\u2019 zoals talkshow host Stephen Colbert begin februari zei nadat Mitt Romney als enige Republikein Trumps impeachment ondersteunde met een beroep op de integriteitseed die hij als senator had afgelegd.<\/p>\n<p>Pas als er genoeg mensen zijn die hun ongemak aankijken en daar iets over besluiten, ontstaat de kritische massa die nodig is om het kantelpunt te vormen naar een echt rechtvaardiger wereld.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Handboek beter leven Depressie, burn-out, gejaagdheid, keuzestress, eenzaamheid, buitensluiting, nihilisme, schuldgevoel, hopeloosheid; het zijn de emotionele schaduwkanten van de seculiere welvaartsstaat. Annemiek Leclaire stelt een Handboek beter leven samen: een zoektocht naar wat er nodig is om in deze tijd een goed leven te leiden. Ze doet daarvan dit jaar in Vrij Nederland verslag, een [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":139,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-461371","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-leven","article_type-rondgang"],"acf":[],"author_name":"Annemiek Leclaire","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/461371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=461371"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/461371\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Annemiek Leclaire","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=461371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=461371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}