{"id":460791,"date":"2020-03-17T03:00:31","date_gmt":"2020-03-17T02:00:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=460791"},"modified":"2020-07-07T14:34:08","modified_gmt":"2020-07-07T12:34:08","slug":"coronastress","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/coronastress\/","title":{"rendered":"Hoe het beste om te gaan met coronastress"},"content":{"rendered":"<div class=\"info-box\">\n<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/777583162&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=true&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true\" width=\"100%\" height=\"166\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><\/iframe><br \/>\n<em>Bij Blendle hebben ze dit verhaal voor je ingesproken.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<p>Steeds wakker worden \u2019s nachts, overdag een gevoel van onbehaaglijke rusteloosheid, moeite met concentreren, en een lichte vorm van ondergrondse angst die zo nu en dan als irritatie omhoogschiet. Corona, het virus dat als gevaar letterlijk in de lucht hangt, brengt een heel eigen stress mee. Rob Bell, een Amerikaanse podcastmaker, noemt het in een <a href=\"https:\/\/podcasts.apple.com\/nl\/podcast\/the-rob-cast\/id956742638?l=en&amp;i=1000468134863&amp;fbclid=IwAR1RYQECCxdycurhWly3z6xq7jPkqUP3ioCK2QSmENmaT0lFu8nCpDpUy28\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">recente uitzending<\/a> \u2018de zenuwachtigheid van het moment voor het moment\u2019, waarop je je gewaarschuwd voelt maar nog niet weet wat precies te verwachten.<\/p>\n<h5>Praktische stappen<\/h5>\n<p>Er zijn zorgen over de eigen en andermans gezondheid, maar ook over secundaire gevolgen: wat gaat het betekenen voor mijn werk, mijn opleiding, de operatie die nu niet doorgaat, mijn portemonnee?<\/p>\n<p>Om de paniek rondom Covid-19 in goede banen te leiden, publiceerde de Wereldgezondheidsorganisatie vorige week <a href=\"https:\/\/www.who.int\/docs\/default-source\/coronaviruse\/mental-health-considerations.pdf?sfvrsn=6d3578af_2\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">richtlijnen<\/a> die de gezamenlijke geestelijke gezondheid moeten beschermen. Zo luidde het advies om niet te kijken naar nieuws dat angstig of verdrietig maakt, maar vooral informatie te zoeken om praktische stappen te kunnen nemen. Ook was het advies om de positieve verhalen en positieve beelden te delen van mensen die het coronavirus al hebben ervaren \u2013 zoals de filmpjes die de wereld rondgaan van de zingende Italiaanse bevolking en het applaus vanaf balkons voor zorgpersoneel.<\/p>\n<p>Door de afwezigheid van boten zijn er weer <a href=\"https:\/\/www.nu.nl\/279652\/video\/venetianen-delen-beelden-van-kristalhelder-water-in-kanalen.html\">vissen te zien<\/a> in de kanalen van Veneti\u00eb en <a href=\"https:\/\/twitter.com\/EliShlezinger\/status\/1239458434212380672\">wandelen er nijlganzenfamilies<\/a> op het vliegveld van Tel Aviv.<\/p>\n<h5>De juiste voorbereidingen<\/h5>\n<p>Psychiater Witte Hoogendijk, gespecialiseerd in de effecten van stress op het lichaam en co-auteur van het boek<em> Van big bang tot burn-out, <\/em>maakt een onderscheid tussen nuttige en niet-nuttige alertheid. \u2018We zijn gebouwd voor dit type dreiging, dat langere tijd om ons heen hangt, dat enerzijds een klein beetje concreet is omdat we allemaal een klein beetje weten wat een virus is, maar tegelijk redelijk abstract is omdat we niet kunnen zien wie besmet is.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>De psychiater vergelijkt de spanning die we voelen met die van een kudde dieren waar een paar jachtluipaarden omheen cirkelen die niet aanvallen.<\/p><\/blockquote>\n<p>Hij vergelijkt de spanning die we voelen met die van een kudde dieren waar een paar jachtluipaarden omheen cirkelen die niet aanvallen. De alertheid zorgt er volgens hem voor dat we snel de juiste voorbereidingen kunnen treffen, zoals hygi\u00ebnische maatregelen en de noodzakelijke afstand houden. \u2018We weten dat als je je nu goed aan de regels houdt, het risico per individu valt te overzien.\u2019<\/p>\n<h5>Verlies van basisveiligheid<\/h5>\n<p>Goed slapen, handen wassen, niet aan je gezicht zitten, niet in groepjes afspreken; rationeel voor ogen houden wat we zelf kunnen doen om besmetting van onszelf en anderen te voorkomen, geeft een gevoel van controle. Dat is belangrijk volgens Iris Engelhard, als hoogleraar klinische psychologie gespecialiseerd in angst en trauma.<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Als we geen controle voelen, kan een gevoel van machteloosheid omslaan in paniekerig kuddegedrag.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>\u2018Dat verlies van basisveiligheid raakt ons nu allemaal. Als we geen controle voelen, kan een gevoel van machteloosheid omslaan in paniekerig kuddegedrag zoals de bestorming van een supermarkt. Dan wordt die hang om controle te zoeken onderdeel van het probleem in plaats van de oplossing.\u2019<\/p>\n<p>Er zit volgens Engelhard echter ook een paradoxaal randje aan. Uit onderzoek bleek dat mensen die een week lang hun handen wasten een milde vorm van smetvrees ontwikkelden ten opzichte van de controlegroep die dat niet deed.<\/p>\n<p>Veiligheidsmaatregelen kunnen dus op zich ook weer iets angstiger maken, zegt ze. Ze vergelijkt het met het onbehagen bij de aanblik van zwaarbeveiligde stations. \u2018Dat neemt niet weg dat we juist met die veiligheidsmaatregelen de ergste gevolgen kunnen afweren. Wij doen dat allemaal als het goed is. Die solidariteit met anderen sterkt ons ook.\u2019<\/p>\n<h5>Voorspelbaarheid en controle<\/h5>\n<p>De maatschappelijke en persoonlijke onrust wordt verder aangewakkerd door de steeds veranderende informatie over de effecten en preventie van het virus, doorsneden door nepnieuws en opportunistische roeptoeters.<\/p>\n<p>Kunnen we als leken die sinds de middelbare school geen microscoop meer van dichtbij hebben gezien nu vertrouwen op de expertise van de autoriteiten of moeten we toch de waarschuwingen volgen van de gerespecteerde columnist die iets anders beweert? Of valt ook de laatste ten prooi aan irrationaliteit?<\/p>\n<blockquote><p>\u2018De stress van de moderne tijd\u2019 doorkruist onze nuttige dierlijke instincten.<\/p><\/blockquote>\n<p>Door de veranderlijkheid van de informatie sneuvelt het gevoel van voorspelbaarheid, en juist daaraan hebben we in crises als deze volgens Engelhard veel behoefte. \u2018Voorspelbaarheid en controle zorgen ervoor dat we meer grip krijgen op een onzekere situatie.\u2019<\/p>\n<p>Psychiater Witte Hoogendijk noemt dit \u2018de stress van de moderne tijd\u2019 die onze nuttige dierlijke instincten doorkruist. Op dat wat er via de media allemaal op ons af komt, zijn we volgens hem nou net niet gebouwd. \u2018Niet alleen de voortdurende tegenstrijdige informatie brengt ons van slag, maar ook alle nare verhalen daarbovenop, zoals de afgrijselijke getuigenissen uit de Noord-Italiaanse ziekenhuizen. Vroeger wisten we dat niet en hadden we de onrust daarvan niet.\u2019<\/p>\n<h5>Nadelig effect<\/h5>\n<p>Rantsoeneren dus die berichtgeving, stellen de twee deskundigen. Niet vaker dan drie keer per dag de laatste berichtgeving checken om jezelf en je huisgenoten niet gek te laten maken. Ook is het goed te kiezen voor slechts een paar sites met betrouwbare informatie, zoals de website van de overheid of het RIVM, en de sensationele media links te laten liggen.<\/p>\n<p>Dat is de moeite waard omdat chronische stress de lichamelijke weerstand kan verzwakken. Witte Hoogendijk is naar eigen zeggen geen expert op het gebied van stressrespons op infectieziekten, maar hij weet uit onderzoek dat chronisch gestrest zijn een nadelig effect kan hebben op het immuunsysteem. \u2018We weten dat de langdurige aanmaak van het stresshormoon cortisol de lichamelijke weerstand kan verminderen,\u2019 stelt hij, \u2018maar of dat bij infectieziekten ook van invloed is, kan ik niet met zekerheid zeggen. Het is in ieder geval een extra argument om niet weken achter elkaar die nerveuze alertheid te houden.\u2019<\/p>\n<h5>Een borrel via Google Hangout<\/h5>\n<p>Wat ook helpt om de onrust te lijf te gaan zijn lichaamsbeweging, afleiding en sociale contacten. Het lichaam ondervindt volgens Hoogendijk voordelen bij buitenlucht en lichaamsbeweging. \u2018Ga wandelen, doe ontspanningsoefeningen, dat kan nu ook via online kanalen. Eet gezond. En houd je gewoon aan de richtlijnen van de Gezondheidsraad, namelijk maximaal \u00e9\u00e9n alcoholisch drankje per dag. Zo blijf je weerbaar.\u2019<\/p>\n<p>Sociale contacten beschermen tegen angst en stress, stelt Iris Engelhard, daar moeten we nu een andere vorm voor vinden, via Facetime, Skype, of een borrel via Google Hangout.<\/p>\n<blockquote><p>Als je je op gevaar blijft focussen, groeit de onrust, maar als je je aandacht op iets anders richt, krimpt de angst.<\/p><\/blockquote>\n<p>Afleiding verlicht de spanning eveneens: als je je op gevaar blijft focussen, groeit de onrust, maar als je je aandacht op iets anders richt, krimpt de angst.<\/p>\n<h5>Blessing in disguise<\/h5>\n<p>Al die maatregelen tegen stress in een dagelijkse planning onder elkaar zetten kan voor sommigen een extra voordeel opleveren. Ook het wegvallen van de gebruikelijke dagindeling kan namelijk voor onrust zorgen.<\/p>\n<p>Het ene moment jakkeren we onophoudelijk van A naar B, het andere moment ligt alles ineens stil. \u2018De een heeft daar meer last van de ander,\u2019 stelt Witte Hoogendijk. \u2018Drukdrukdruk kan voor sommige mensen als functie hebben om andere gevoelens en angsten af te weren.\u2019<\/p>\n\n<div class=\"newsletter-teaser bg-gray\">\n    <div class=\"teaser__content__container\">\n                    <div class=\"teaser__header\">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n        \n                    <div class=\"teaser__text\">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n            <\/div>\n\n    <div class=\"teaser__btn__container\">\n                    <div class=\"teaser__btn\">\n                <a class=\"btn btn--rounded btn--white-bg\" \n                    href=\"\/service\/nieuwsbrieven\"\n                    data-ga-category=\"banner-newsletter-button\" \n                    data-ga-label=\"Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.\" \n                    data-ga-action=\"clicked\">Ja, dit wil ik ><\/a>\n            <\/div>\n            <\/div>\n<\/div>\n<p>Wie het lastig vindt om van een hectisch volgeplempt programma naar \u2018niks\u2019 te schakelen, kan een planning maken met een dagstructuur en een daginvulling. Hoogendijk: \u2018Op dat lijstje zou je een paar dingen kunnen zetten die je graag doet maar waar je normaal niet aan toekomt. Een boek dat je nog wilde lezen, iemand die je graag eens wat rustiger wilde bellen. Of klussen waar je anders niet aan toe komt. Er zitten nu heel wat mensen boven hun belastingopgave gebogen.\u2019<\/p>\n<p>Wie weet kan dit een <em>blessing in disguise<\/em> zijn, stelt Hoogendijk. \u2018Nu we zien hoe makkelijk we de agenda leeg kunnen maken, is er misschien een besef dat er op de to do-lijst onbedoeld meer is komen te staan dan eigenlijk nodig is. Een gevoel dat we wellicht ook na die drie weken nog een tijdje bij ons kunnen houden.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bij Blendle hebben ze dit verhaal voor je ingesproken. Steeds wakker worden \u2019s nachts, overdag een gevoel van onbehaaglijke rusteloosheid, moeite met concentreren, en een lichte vorm van ondergrondse angst die zo nu en dan als irritatie omhoogschiet. Corona, het virus dat als gevaar letterlijk in de lucht hangt, brengt een heel eigen stress mee. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":139,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-460791","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-leven","article_type-rondgang"],"acf":[],"author_name":"Annemiek Leclaire","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/460791","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=460791"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/460791\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Annemiek Leclaire","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=460791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=460791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}