Zodra hij iemand \u2018met hoge ademhaling\u2019 een gloedvol pleidooi hoort afsteken, gaat door filosoof Coen Simon dezelfde huivering als wanneer iemand met een nagel over een schoolbord krast. Een \u2018gloedvol betoog\u2019 is dus een gevoelige aangelegenheid. Dat zal het natuurlijk niet voor iedereen zijn. Menigeen zal met belangstelling luisteren naar een enthousiast betoog, zo vaak doet zich dat niet voor.<\/p>\n
Men spits eerder zijn oren, dan dat men er bang voor is. Maar geen gespitste oren voor Simon, aangezien hij overgevoelig is voor \u2018te overhaaste bevlogenheid\u2019 en voor \u2018geestdrift waarvan ik de oprechtheid betwijfelde.\u2019<\/p>\n
In het jaar van de oliecrisis in 1973 hield Roel van Duijn tijdens een in de haast belegde persconferentie een gloedvol betoog voor windenergie. Bij het huis van Chris Westra in Sloterdijk plantten studenten in dat jaar de eerste ge\u00efmproviseerde windturbine. Het duurde nog jaren voor windenergie via voortschrijdend inzicht echt \u2018ingedaald\u2019 was, maar het was er en ging niet meer weg. Het was geen geval van overhaaste bevlogenheid, maar een vooruitziende blik van Roel van Duijn, die toen in Amsterdam gemeenteraadslid voor de Kabouterpartij was.<\/p>\n
Was Coen Simon bij die persconferentie geweest, dan had hij sceptisch zitten luisteren naar een betoog over accu\u2019s die door wind werden opgeladen en lampen konden laten branden. Het moest niet gekker worden. Hij zou er wel een essay over schrijven waarin hij duidelijk zou maken dat dit soort overspannen utopisme alleen maar bedoeld was om de existenti\u00eble leegte op te vullen in een samenleving die nergens meer in geloofde behalve in sprookjes waarin kabouters met ijzerdraad en wind accu\u2019s aan de praat kregen.<\/p>\n
Precies zo reageert Coen Simon nu in zijn Pleidooi tegen enthousiasme<\/em> op de toespraak van de jonge klimaatactiviste Greta Thunberg vorig jaar bij de Verenigde Naties. Daarin hield ze de leden voor dat ze jarenlang wetenschappelijke bewijzen over de opwarming van de aarde hadden genegeerd en dus geen passende maatregelen hadden genomen om de uitstoot van kwalijke gassen tegen te gaan. Nu de toestand penibel aan het worden was, applaudisseerden ze hartelijk voor haar.<\/p>\n Het was geen toespraak zoals ze normaal in de Verenigde Naties worden gehouden (\u2018How dare you continue to look away\u2019), maar er moesten dan ook nog wat leden uit hun slaap gewekt worden. Ze hadden al sinds het rapport Grenzen aan de groei<\/em> uit 1972 van de Club van Rome wakker kunnen zijn.<\/p>\n Simon houdt Thunberg voor dat ze niet zo met de wetenschap had mogen schermen aangezien diezelfde wetenschap heeft geleerd dat ze niet stilstaat en toekomstscenario\u2019s onderweg kunnen veranderen. Ik geloof niet dat Thunberg zo na\u00efef is dat ze een onveranderde waarheid claimt. Ze had het over een stand van zaken die altijd bijgesteld kan worden.<\/p>\n Wij leven in nihilistische tijden waarin \u2018oplossers\u2019 als Greta Thunberg de stuurloze invullers zijn van de existenti\u00eble leegte.<\/p><\/blockquote>\n Maar van Simon had zij beter naar Karl Popper kunnen luisteren en zijn methode van de kleine stapjes moeten overnemen: piecemeal engineering<\/em>. Nu zou het alleen maar \u2018stuurloos enthousiasme\u2019 zijn dat ze uitstraalt en opwekt: \u2018Ze zouden n\u00edet haar idealisme kritiekloos viraal moeten laten gaan.\u2019<\/p>\n Simons bezwaren tegen het \u2018idealisme\u2019 van Thunberg zijn een onderdeel van een essayistisch-filosofische analyse van de toestand van deze tijd die er niet om liegt. Wij leven in nihilistische tijden waarin \u2018oplossers\u2019 als Greta Thunberg de stuurloze invullers zijn van de existenti\u00eble leegte die we hebben laten ontstaan door god dood te verklaren. We kijken het nihilisme nu \u2018recht in de ogen.\u2019<\/p>\n \u2018Voor het eerst in de geschiedenis heeft het nihilisme echt wortel geschoten,\u2019 schrijft Simon. Dat komt door de versplintering van de autoriteit: iedereen is zijn eigen autoriteit geworden. Er is geen gemeenschappelijke voorstelling van de wereld meer. Iedereen denkt anders over de zorg, het onderwijs, de veiligheid, de economie en het klimaat.<\/p>\n Alles en iedereen is zijn gezag kwijt: er is sprake van een \u2018autoriteitscrisis.\u2019 Niets is nog betrouwbaar: de wetenschap niet, de democratie niet, de journalistiek niet, de overheid niet, sporters niet, het nieuws niet, en foto\u2019s worden geshopt. De werkelijkheid wordt gemanipuleerd door influencers, algoritmes, ouders, data en media. De waarheid is een \u2018constructie.\u2019 Feit en fictie zijn op grote schaal aan het vervagen. Blijft over het eenzame zelf in zijn eigen bubbel.<\/p>\n Deze alinea is een opeenstapeling van aan Simon ontleende hedendaagse sociaal-wetenschappelijke clich\u00e9s. Alles wat is genoemd is tot op zekere hoogte waar. De \u2018autoriteit\u2019 is niet vanzelfsprekend meer (gelukkig maar), maar hij is er nog wel. Aan alles kleeft een probleem, maar de wereld is in de kern niet \u2018stuurloos\u2019 zoals Simon beweert. Ook is er in de verste verte geen sprake van \u2018nihilisme\u2019 dat ons recht in de ogen zou kijken, ook al zijn er rappers die dat leuk zouden vinden.<\/p>\n Simon wil dat men ziet hoe de werkelijkheid echt in elkaar steekt, niet gekleurd door idealistische of activistische dromerijen.<\/p><\/blockquote>\nBeter naar karl popper luisteren<\/h5>\n
sociaal-wetenschappelijke clich\u00e9s<\/h5>\n