Wereldwijd staan zalm, tonijn en kabeljauw altijd bovenin de top-10. Jaar in, jaar uit. Terwijl er toch 32.000 verschillende soorten vissen in de oceanen zwemmen. Ondertussen is 29 procent van de commercieel beviste bestanden overbevist, volgens de Wereldvoedselorganisatie FAO. Nog eens ruim 60 procent wordt \u2018maximaal bevist\u2019.<\/p>\n
In de afgelopen halve eeuw zijn de vangsten in de interterritoriale wateren met 700 procent gestegen. Voor een groot deel betreft dat tonijn. In 2015 kopte The Guardian<\/span> dat tonijn- en makreelpopulaties een rampzalige 74 procent achteruitgang lieten zien. Maar ja, cijfers en procenten zijn abstract. Het is lastig om daar heel veel bij te voelen. En daarbij: we houden gewoon heel erg van tonijn. En van zalm.<\/p>\n Zo veel dat er in heel de Atlantische Oceaan amper nog wilde zalm is. In elk geval niet genoeg om op te vissen. Kijk maar op de verpakking: wilde <\/span>zalm komt altijd uit de Grote Oceaan, Noorse en Schotse zalm is \u00e1ltijd kweekzalm. Nu vangen we massaal kleine visjes om die kweekzalm mee te voeren. We houden nu eenmaal heel erg van zalm. Eigenlijk zijn we een soort kleuter die alleen pasta met rode saus wil.<\/p>\n Snotolf en tepelhoedje \u2013 dat klinkt niet lekker. Doe maar gewoon pasta.<\/p><\/blockquote>\n Vaak is het niet eens een kwestie van smaak. Er zwemt genoeg lekkers rond. In het Deense restaurant Noma, vaak uitgeroepen tot beste ter wereld, serveren ze de lekkerste kuit van de snotolf. In het wereldberoemde Central in Lima at ik gastronomische bereidingen van tepelhoedjes. Maar snotolf en tepelhoedje \u2013 dat klinkt niet lekker. Dus weet je, doe maar gewoon pasta. Met rode saus.<\/p>\n Een mooi voorbeeld is de patagonian toothfish <\/span>(Antarctische diepzeeheek in het Nederlands, klinkt evenmin appetijtelijk). Hij ziet er ook totaal onsmakelijk uit met zijn ijzige, doodse blik en enorme rij grillige scherpe tanden. Nee, dat lusten de mensen niet. Totdat een slimme Amerikaanse visboer in 1977 bedacht om dat beest \u2018Chileense zeebaars\u2019 te noemen. Toen konden we er opeens geen genoeg van krijgen.<\/p>\n Veel van onze culinaire voorkeuren zijn volkomen arbitrair. Dus denk ik soms: als we wat avontuurlijker zouden eten, zouden we daar het overbevissingsprobleem niet in \u00e9\u00e9n klap mee kunnen oplossen? Die 90 miljoen ton vis die we wereldwijd jaarlijks uit de zee halen, is uiteindelijk maar een klein deel van de totale biomassa in de oceanen. Dus stel dat we een veel breder spectrum aan soorten zouden eten, dat zou de druk op die \u2018commercieel beviste bestanden\u2019 enorm moeten kunnen verlichten. Er zijn vast wel meer Antarctische diepzeeheken.<\/p>\n Helaas. \u2018Vissers zijn over het algemeen behoorlijk vindingrijke en commerci\u00eble ondernemers,\u2019 zegt Bram Couperus, die als onderzoeker van Wageningen Marine Research betrokken is bij de inventarisatie van bijvangsten van commerci\u00eble trawlers. \u2018Als vissers iets tegenkomen waarvan ze denken dat het te eten is, dan proberen ze daar heus wel een markt voor te vinden.\u2019<\/p>\n Het is heel treurig: we zijn er gewoon doorheen, door de grote vissen.<\/p><\/blockquote>\n Het probleem is dat de \u2018nieuwe\u2019 soorten die groot genoeg zijn om commercieel aantrekkelijk te zijn (en ook nog eens met de bestaande uitrusting bevisbaar) vaak helemaal niet nieuw zijn. Couperus noemt de Portugese bandvis, de orange roughy en de grote zilversmelt. \u2018Allemaal soorten die veertig, vijftig jaar geleden ook al eens \u201contdekt\u201d zijn en toen vrij snel door overbevissing zijn gedecimeerd. Vaak omdat het soorten betreft die een heel lage reproductiegraad hebben, omdat ze bijvoorbeeld pas na vele jaren vruchtbaar zijn en de overleving van de larven laag is.\u2019 Dat geldt overigens ook voor die diepzeeheek.<\/p>\n Het is heel treurig: we zijn er gewoon doorheen, door de grote vissen. Toch blijft de hoeveelheid biomassa in de oceaan gelijk. Dat wil zeggen: we hebben de top van de piramide eraf gegeten. De ecologische niches worden nu ingenomen door kleinere vissen \u2013 kleinere soorten of kleinere exemplaren van soorten die vroeger veel groter waren, legt Couperus uit. Maar n\u00f3g meer kleinere zeebaarsjes of n\u00f3g meer haring en sardientjes vangen, gaat ons ook niet verder helpen.<\/p>\n Kwallen tieren intussen welig. Misschien moeten we die gaan eten. Dat hoeft geen straf te zijn. Ik eet regelmatig pittige kwalsalade bij mijn Chinees (dat staat daar op een geheime kaart die alleen in het Chinees te krijgen is).<\/p>\n Kwal is misschien een verfrissend voorgerechtje, maar erg voedzaam is het niet. Kwallen bestaan voor 95 procent uit water, zegt Amanda Schadeberg, promovenda aan Wageningen University & Research. \u2018Om serieus mensen met kwal te voeden, zou je enorme hoeveelheden moeten vangen. Dat betekent dat je een heel grote boot nodig hebt met een heel groot net. En dat je koelruimte binnen de kortste keren vol zit. Met voornamelijk zeewater. Dat is onmogelijk rendabel te maken.\u2019<\/p>\n Schadeberg onderzoekt of er mogelijk een toekomst zit in de commerci\u00eble vangst van lantaarnvis. Ha, lantaarnvis! Daar heeft u ongetwijfeld nog nooit van gehoord, en u heeft het zeker nog nooit gegeten. Op dit moment zwemt er in volume vier tot zeven keer meer lantaarnvis in de oceaan dan wij per jaar in totaal aan vis uit de zee halen. Is de lantaarnvis dan onze diepzeusheek ex machina?<\/p>\n Misschien. Japanse wetenschappers onderzochten drie (van de 245) soorten lantaarnvis en toonden aan dat ze meer essenti\u00eble, gezonde visolie bevatten dan de skipjacktonijn. Goed voor de planeet \u00e9n goed voor ons dus, lantaarnvis eten. Maar ook hier zijn hordes te nemen. Schadeberg somt op. Allereerst zwemmen ze veel dieper dan we normaal vissen.<\/p>\n Diepere netten vragen om sterkere lieren en dus grotere boten en meer brandstof. En veel geavanceerdere akoestische apparatuur om die vissen op te sporen. Volgende probleem: ze zwemmen niet in scholen, maar zeer wijdverspreid. Er moet dus dieper \u00e9n veel wijder worden gevist. \u2018Dat levert dan ook weer meer bijvangst op,\u2019 zegt Schadeberg. \u2018Op de diepte waarop lantaarnvissen overdag zwemmen, dringt weinig licht door. Het wordt ook wel de twilight zone<\/em> genoemd. Op die diepte kan geen fytoplankton leven, dat afhankelijk is van fotosynthese. Daarom moeten lantaarnvisjes \u2019s nachts naar boven komen om te eten. Dan zijn ze makkelijker op te vissen, maar loop je waarschijnlijk weer een grotere kans om ook andere dieren te vangen.\u2019<\/p>\n De volgende vraag is: wat doe je ermee? Lantaarnvisjes zijn heel zacht en vettig en worden h\u00f3\u00f3guit 5 tot 15 centimeter lang. Die kun je niet fileren. Je zou ze kunnen eten als spiering, gefrituurd in z\u2019n geheel. Dan is het meer een snack. Of zoals ze in Zuidoost-Azi\u00eb kleine gefermenteerde visjes en garnaaltjes gebruiken als condiment.<\/p>\n Die zijn in kleine hoeveelheden al behoorlijk voedzaam, legt Schadeberg uit, omdat we de koppen en ingewanden mee-eten. Daar zit enorm veel voedingswaarde in. Maar de meest waarschijnlijke toepassing is er vismeel van maken en dat gebruiken om zalm mee te kweken.<\/p>\n\nHelemaal niet nieuw<\/h5>\n
Kwallen eten<\/h5>\n