{"id":459047,"date":"2020-02-29T03:00:21","date_gmt":"2020-02-29T02:00:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=459047"},"modified":"2020-02-29T20:20:44","modified_gmt":"2020-02-29T19:20:44","slug":"politiek-daan-roovers","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/politiek-daan-roovers\/","title":{"rendered":"Daan Roovers: ‘Politiek is veel te belangrijk om aan politici over te laten’"},"content":{"rendered":"

Het leek wel een potje Zwitserlandje spelen. \u2018Wij zijn een voetbalclub, geen politieke partij,\u2019 zei Ajax over de omstreden keuze om op trainingskamp te gaan naar Qatar, waar migrantenwerkers ernstig worden uitgebuit. \u2018Het format leent zich niet om geopolitieke kwesties te behandelen,\u2019 reageerde omroep AVROTROS op de kritiek dat de nieuwe Wie is de Mol?<\/span> is opgenomen in China, dat zijn moslimminderheid onderdrukt. En het Internationaal Olympisch Comit\u00e9 waarschuwde maar vast dat de Olympische Spelen van komende zomer absoluut g\u00e9\u00e9n \u2018podium voor politieke kwesties\u2019 mogen worden.<\/p>\n

Wij zijn de politiek<\/h5>\n

Ik ben benieuwd wat Daan Roovers van deze houding vindt. In haar boek Wij zijn de politiek<\/span> schrijft ze namelijk dat politiek iets is voor ieder\u00e9\u00e9n. \u2018Politiek is veel te belangrijk om aan politici over te laten,\u2019 stelt ze.<\/p>\n<\/span>Het eerste deel gemist? Lees het hier<\/span>Waardoor is de millennial van slag? Op zoek naar antwoorden met Denker des Vaderlands Daan Roovers<\/span>3 februari 2020<\/span><\/span><\/a>\n

Roovers is ge\u00efnspireerd door filosoof Hannah Arendt (1906-1975), die het leven opdeelt in drie domeinen: arbeiden <\/span>(voor jezelf zorgen, het huishouden doen, de opvoeding), werken <\/span>(je baan en sociale leven) en handelen<\/span>. Handelen gaat over wat je doet in de publieke sfeer, waar we als burgers samenleven.<\/p>\n

Dat is waar politiek \u2018gebeurt\u2019, legt Roovers uit. \u2018Politiek gaat over de vraag: hoe willen wij samenleven? In de publieke sfeer zijn we geen klant, geen consument, maar burger. En dus allemaal aan elkaar gelijk. De directeur en de baliemedewerker hebben evenveel stemrecht. Ajax en AVROTROS zeggen: politiek is voor politici en wij staan daar met onze sport\/ons amusementsprogramma buiten. Dat externaliseren van politiek vind ik heel ongezond. We plaatsen politiek ten onrechte buiten ons eigen leven en onze eigen verantwoordelijkheid.\u2019<\/p>\n

\n
Daan Roovers<\/h5>\n

Filosoof Daan Roovers (1970) is tot en met maart 2021 Denker des Vaderlands. Ze werkt voor de Universiteit van Amsterdam en het Amsterdamse debatcentrum De Rode Hoed en was tussen 2001 en 2015 hoofdredacteur van Filosofie Magazine<\/em>. Roovers is groot pleitbezorger van publieksfilosofie, waarbij filosofie een activiteit is die hardop en midden in de samenleving wordt uitgevoerd en waaraan elke burger kan deelnemen. In 2020 legt Vrij Nederland haar elke maand een grote kwestie van deze tijd voor. Deze keer: wij zijn de politiek, maar willen we het ook zijn?<\/p>\n<\/div>\n

Verpolitieken<\/h5>\n

De reflex om politieke discussies op afstand te houden, leeft niet alleen onder sportclubs en tv-makers. In de Volkskrant<\/span> uitte cabaretier Peter Pannekoek zijn afschuw<\/a> van het fenomeen \u2018verpolitieken\u2019. Als voorbeeld noemde hij de kritiek op de film Joker<\/span>, die problematische idee\u00ebn over mannelijkheid zou bevatten. Irritant, vond hij. \u2018Ik wil genieten van een film en achteraf bepalen of er een boodschap in zat, en wat die dan was, zonder de hele film te moeten bedenken in welk politiek spectrum ik me nu begeef.\u2019<\/p>\n

‘Bij de oude Grieken waren meningen juist zaken die je in het openbaar vormde en besprak.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Roovers deelt Pannekoeks irritatie over hokjesdenken, waarbij mensen op basis van \u00e9\u00e9n eigenschap of keuze in een rechtse of linkse hoek worden gezet. \u2018Maar er zit ook een zekere zelfgenoegzaamheid in zijn column: ik heb zo mijn idee\u00ebn, en daar is de wereld, en ik bepaal zelf wel of die twee met elkaar in aanraking komen.\u2019<\/p>\n

Ergens in de tweede helft van de vorige eeuw, zegt Roovers, is het idee ontstaan dat opvattingen iets persoonlijks zijn en los staan van de rest van de wereld. \u2018De Amerikaanse journalist en denker Walter Lippmann (1889-1974) stelt dat we meningen pas laat in de geschiedenis als een priv\u00e9zaak zijn gaan zien. Vroeger was dat anders. Bij de oude Grieken waren meningen juist zaken die je in het openbaar vormde en besprak.\u2019 Politiek was daardoor onderdeel van het dagelijks leven. \u2018Nu lijkt politiek te worden gezien als domein dat je kunt afknippen van de rest van de werkelijkheid.\u2019<\/p>\n

Onderaan de beslissingsketen<\/h5>\n

Maar zo werkt het niet, want politiek is overal: wat we doen, heeft nu eenmaal betekenis en gevolgen. Neem Wie is de Mol<\/span>, waarvan bekend is dat na elk seizoen het toerisme naar het land waar het plaatsvond explodeert (het programma werkt zelfs actief samen met het Chinese verkeersbureau). En wat te denken van de influencers die in januari tegen betaling naar Saoedi-Arabi\u00eb trokken \u2013 qua mensenrechten een soort Qatar en China ineen \u2013 en daar zorgeloze Instagram-posts deelden van de zonsondergang in de woestijn?<\/p>\n

Is het aan individuele sporters of bekende personen om \u2018nee\u2019 te zeggen tegen dit soort evenementen en uitnodigingen?
\n<\/em>Roovers: \u2018Je moet oppassen om individuen verantwoordelijk te maken voor problemen. Bij sportevenementen hangen de atleten onderaan de beslissingsketen. Regeringen of sportbonden hebben al met zaken zoals de speelstad ingestemd, en dan zou de individuele sporter moeten zeggen: ik ga niet. Dat kun je niet verwachten van mensen die er vier jaar voor trainen en hun brood mee verdienen. Maar het verschilt per geval. Wie is de Mol? <\/span>is een spelletje waar het inkomen van de deelnemers minder van afhangt. Daar kun je makkelijker nee tegen zeggen.\u2019<\/p>\n

Racistische scheldpartijen<\/h5>\n

Wie moet het voortouw nemen bij maatschappelijke discussies? Over die vraag ging het ook na de racistische scheldpartijen die een voetballer van Excelsior in november te verduren kreeg in het stadion van opponent FC Den Bosch. Aanvoerder van het Nederlands elftal Georginio Wijnaldum zei daarover: \u2018Als speler kun je niet zoveel doen. Ik denk dat dit ook iets voor de politiek is.\u2019<\/p>\n

Maar \u2018de politiek\u2019 kaatste de bal juist terug. \u2018Het is een illusie dat de politiek het allemaal kan oplossen,\u2019 zei premier Rutte. \u2018Iedereen moet zich de vraag stellen: wat doe ik zelf tegen racisme?\u2019<\/p>\n

Maatschappelijke onderwerpen als racisme staan in de Tweede Kamer zelden op de agenda, schreef NRC<\/span>. \u2018Het politieke debat in Den Haag staat stil,\u2019 zei een politiek journalist van de krant daarover in de podcast Haagse Zaken<\/span>, \u2018terwijl het maatschappelijk debat in sneltreinvaart doorgaat.\u2019<\/p>\n

‘Rutte vertegenwoordigt niet de publieke opinie.’<\/p><\/blockquote>\n

Klopt, zegt Daan Roovers, \u2018al is het maatschappelijk debat naar de definitie van Hannah Arendt het eigenlijke politieke debat. Wat in Den Haag plaatsvindt, is de administratie, de uitvoering van wat burgers het parlement opdragen. Dat is niet de politiek zoals die onderdeel zou moeten zijn van ieders leven. Het racismedebat is een voorbeeld van een gesprek dat tussen burgers moet plaatsvinden.\u2019<\/p>\n

Dus Rutte heeft gelijk als hij zegt dat de strijd tegen racisme niet aan hem en zijn medepolitici is?
\n<\/em>\u2018Ja, want het valt buiten zijn opdracht. Rutte vertegenwoordigt niet de publieke opinie. In de publieke sfeer van Hannah Arendt heeft iedereen evenveel recht van spreken: hoeveel macht je hebt, doet er dus ook niet toe. W\u00e9l vind ik dat politici het moeten veroordelen als mensen ongelijk behandeld worden. Toen onlangs de vergadering van actiegroep Kick Out Zwarte Piet verstoord werd, raakte dat aan het grondrecht van de vrijheid van vergadering. Daar is Rutte de bewaker van, d\u00e1n moet hij optreden, maar dat deed hij niet.\u2019<\/p>\n

Niemandsland<\/h5>\n

We moeten het dus met zijn allen doen. Maar als politici naar burgers verwijzen en burgers weer naar politici, dreigen discussies als racisme in het voetbal in een niemandsland te belanden. De clubs dan? Ook die pakken het niet altijd van harte op. Zo reageerde FC Den Bosch aanvankelijk boos dat \u2018een discussie met een nadrukkelijk politiek tintje wordt gelinkt aan FC Den Bosch\u2019. Een statement dat later werd ingetrokken, maar wel het ongemak schetst.<\/p>\n

‘Volgens Hannah Arendt maken we geen tijd meer voor politiek omdat het economische domein alles is gaan overwoekeren.’<\/p><\/blockquote>\n

Het omzeilen van politieke discussies staat in schril contrast met samenlevingen als het oude Athene, waar de politiek in het hart van de gemeenschap zat. Roovers: \u2018In Athene werden de politieke taken verdeeld onder zesduizend burgers, die via een loting werden aangesteld. Maar die stad was destijds zo groot als Haarlem of Apeldoorn, dat is wel wat anders dan de schaal van 17 miljoen Nederlanders nu.\u2019<\/p>\n

Mede daarom is de politiek uitbesteed aan een specifieke laag mensen: politici. \u2018Dat heeft in complexe samenlevingen als de onze zo zijn voordelen. Het is effici\u00ebnter. Maar daardoor hebben we wel onze zeggenschap geoutsourced<\/span>. Volgens Hannah Arendt maken we geen tijd meer voor politiek omdat het economische domein alles is gaan overwoekeren. We leven in een eindeloze cyclus van produceren en consumeren, die vrijwel al onze tijd in beslag neemt.\u2019<\/p>\n

Wat is de oplossing? Hoe geven we concreet vorm aan een politieke sfeer waarin iedereen een gelijke stem heeft, zoals Arendt voorstond?
\n<\/em>\u2018Je moet eigenlijk burgers met zoveel mogelijk standpunten bij elkaar krijgen. Op lokaal niveau kun je dat goed organiseren. Neem de vraag of ergens een voetbalveld moet komen. Daarvoor wil je mensen aan tafel die er vlakbij wonen, mensen die verderop wonen, mensen met kinderen, mensen zonder kinderen. De burgemeester van Utrechtse Heuvelrug stelde een raad van honderd burgers in die hem adviseren op het gebied van openbare orde en veiligheid. Wel of geen burgerwacht instellen, bijvoorbeeld. Deze mensen zijn zo geloot dat het ongeveer een dwarsdoorsnede van de bevolking oplevert. Op die manier krijg je niet alleen mensen die mondig zijn en tijd over hebben, de types die nu vaak inspreken bij raadsvergaderingen, maar ook mensen die het eigenlijk niet zoveel interesseert, maar toch hun burgerplicht oppakken.\u2019<\/p>\n

Is deze vorm van directe democratie ook op nationale schaal mogelijk?
\n<\/em>\u2018De Franse president Emmanuel Macron stelde een parlement in van 150 burgers die voorstellen mogen bedenken die in de Assembl\u00e9e Nationale, de Franse Tweede Kamer, worden voorgelegd. Daarbij is gekeken naar een evenredige vertegenwoordiging van stad-platteland, links-rechts, laag- en hoogopgeleid. Maar eigenlijk moeten we het idee van vertegenwoordigen loslaten. Je vertegenwoordigt niet, je denkt met je eigen gezonde verstand na over het algemeen belang. Het moet niet zo zijn dat je als je uit Parijs komt, je Parijs vertegenwoordigt.\u2019<\/p>\n

Want dan wordt het weer bestuurlijke politiek zoals we die al kennen.
\n<\/em>\u2018Precies. In Athene kreeg je gewoon een paar jaar de taak om samen met een aantal anderen besluiten te nemen. Zoals je de afwas doet als het je beurt is.\u2019<\/p>\n

Maar als in zo\u2019n burgerraad maar 100 of 150 mensen zitten, is meedenken alsnog slechts voor weinigen weggelegd.
\n<\/em>\u2018De belangrijkste functie van de publieke sfeer is: je gehoord weten. Dat kunnen ook mensen zoals<\/span> jij zijn. Als je het idee krijgt dat mensen zoals jij er niet toe doen, is dat een voedingsbodem voor cynisme. Dat is wat Groningers voelen rond de gaswinning: \u201czij\u201d in Den Haag tegenover \u201cwij\u201d in Groningen. Er is vertrouwen nodig om een samenleving die bestuurd wordt door een kleine groep mensen vitaal te houden.\u2019<\/p>\n

Het feestje verpesten<\/h5>\n

Wij zijn dus de politiek, we moeten het althans zijn \u2013 maar w\u00edllen we dat ook? Veel mensen vinden politiek maar naargeestig. Veelzeggend was de uitspraak van de IOC-voorzitter die zei dat de Spelen draaien om \u2018verbinden, niet verdelen\u2019. Politiek zou het feestje maar verpesten.<\/p>\n

Maar juist die politieke dimensie geeft ons samenleven kleur, zegt Daan Roovers. \u2018Als je een Noord-Koreaan en een Zuid-Koreaan op het olympisch podium zet en je denkt het politieke element weg, dan is de waarde er ook vanaf dat ze daar naast elkaar staan. Het is juist mooi als er verbroedering ontstaat tussen landen die eigenlijk ruzie hebben.\u2019<\/p>\n

Als we politiek als een weg naar verbinding gaan zien, ontstaat er misschien wel een toekomst waarin we allemaal staan te popelen om in burgerparlementen plaats te nemen. Tot die tijd zal politiek tussen de kieren van ons leven door blijven kruipen, hoe graag we het soms ook weg willen houden. In aflevering 3 van Wie is de Mol? <\/span>zegt deelnemer Buddy Vedder dat hij benieuwd was wat de Chinese tekens betekenden die hij tijdens een opdracht te zien kreeg. \u2018We zullen het nooit weten. Of je moet het even googelen, maar dat kan niet in China. Goed, lang verhaal.\u2019<\/p>\n

\n

Fotografie<\/strong> Annelie Bruijn
\nHaar en Make-Up<\/strong> Pascale Hoogstraate @ EE Agency for MUA
\nStyling<\/strong> Giedre Malinauskaite \/ NCL Representation
\nMet dank aan Arket<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hoe kan de filosofie helpen om grip te krijgen op de grote vragen van deze tijd? Vrij Nederland raadpleegt Denker des Vaderlands Daan Roovers. <\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-459047","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-leven","article_type-interview"],"acf":[],"author_name":"Menno van den Bos","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/459047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=459047"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/459047\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Menno van den Bos","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=459047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=459047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}