{"id":459037,"date":"2020-03-07T05:00:36","date_gmt":"2020-03-07T04:00:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=459037"},"modified":"2020-03-06T18:18:22","modified_gmt":"2020-03-06T17:18:22","slug":"literatuur-afrekenen-seksisme-racisme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/literatuur-afrekenen-seksisme-racisme\/","title":{"rendered":"Moeten we literatuur afrekenen op seksisme en racisme &#8211; of zijn boeken niets kwalijk te nemen?"},"content":{"rendered":"<p class=\"tekst\">\u2018Hoe lang nog, in \u00e9\u00e9n woord, moet de kunst (knapheid) boven het leven (standpunt) worden verheven?\u2019 verzuchtte criticus en \u2018vent\u2019 Menno ter Braak over de Nederlandse literatuur in een, overigens positieve, bespreking van de roman <span class=\"Cursief\">Eva<\/span> van Carry van Bruggen (<span class=\"Cursief\">Man tegen man,<\/span> 1931).<\/p>\n<p class=\"tekst\">Die discussie over \u2018vorm of vent\u2019, oftewel stijl of inhoud, zie je weer volop doorschemeren in de recensies van dag- en opiniebladen. De tegenstelling is minder scherp, want het landschap van de kritiek is veel diffuser dan in het interbellum, toen de \u2018vorm-of-vent-discussie\u2019 haar hoogtepunt beleefde: een beetje vorm, een beetje vent en dan is die vent ook nog steeds vaker een vrouw. Maar in de besprekingen van bijvoorbeeld <span class=\"Cursief\">Grand Hotel Europa<\/span> van Ilja Leonard Pfeijffer zie je uiteenlopende kampen in de literatuurkritiek:<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Zonder er echt iets voor te hoeven doen kwam Clio met haar \u201ckrokante kontje en haar pittige tietjes\u201d (really?) daverend klaar \u2013 zoals alle vrouwen met wie hij in het boek naar bed gaat binnen luttele alinea\u2019s spetterend klaarkomen. Het zal het gouden pennetje van de schrijver zijn,\u2019 schreef Joost de Vries (1983) vorig jaar in <span class=\"Cursief\">De Groene Amsterdammer<\/span>.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Ook Volkskrant-critica Persis Bekkering (1987) had kritiek op \u2018de schrijver met het gouden pennetje\u2019. \u2018Het lukt Pfeijffer niet zijn eigen witte-mannen-perspectief te ontstijgen: elke waarneming past in zijn eigen denkkader; daar tieren de clich\u00e9s welig.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Een bespreking die bij <span class=\"Cursief\">Volkskrant<\/span>-columnist Peter Middendorp niet helemaal in het goede keelgat schoot: \u2018Was de witte, mannelijke blik van een schrijver, een personage of een mengvorm van de twee, zo langzamerhand bezig uit te groeien tot een zelfstandig argument tegen kunstwerken?\u2019 vroeg hij zich af.<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/771126799%3Fsecret_token%3Ds-ZP27W&amp;color=%23b3b8c8&amp;auto_play=false&amp;hide_related=false&amp;show_comments=false&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true\" width=\"100%\" height=\"166\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><\/iframe><br \/>\n<em>VN&#8217;s Marleen Slob ging in gesprek met Dieuwertje over haar werk als literatuurcritica, het boekenbal en de generatieverschillen binnen de literatuurkritiek.\u2018Wij recensenten vinden onszelf belangrijker dan dat lezers ons vinden.\u2019<\/em><\/p>\n<\/div>\n<h5>Een uitstervend stijlmiddel<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Tja, de witte man van vandaag is de zwarte man van gisteren. In <span class=\"Cursief\">NRC<\/span> en <span class=\"Cursief\">Trouw<\/span> ontving Pfeijffer wel lovende kritieken. Rob Schouten (1954) schreef in <span class=\"Cursief\">Trouw<\/span>: \u2018een meesterwerk: grandioze stijl, briljant en rijk\u2019. Thomas de Veen (1986) in <span class=\"Cursief\">NRC<\/span>: \u2018Pfeijffer ving de tijdgeest en dient hem hier onweerstaanbaar op. Hij heeft de roman van het jaar geschreven.\u2019<\/p>\n<a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/grote-vraag-dwarsdenkers\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/458155\/GIF_Thumbnail-520x520-cc.gif);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">De Grote Vraag: op welk gebied hebben we nog dwarsdenkers nodig?<\/span><span class=\"article-embed__date\">7 maart 2020<\/span><\/span><\/a>\n<p class=\"tekst\">Tijdens een gesprek licht de <span class=\"Cursief\">NRC<\/span>-criticus toe: \u2018Misschien was dat een vrij welwillende interpretatie van mij. Ik zie de wijze waarop hij vrouwen wegzet als ironisch. Ik heb veel vertrouwen in de alertheid van de auteur. Ik denk dat er weinig schrijvers zijn die over vrouwen schrijven als gebruiksvoorwerp zonder dat ze daarmee iets anders willen zeggen. Ik verwacht dat hij daarmee iets aan de kaak wil stellen en ga ervan uit dat de schrijver niet zo achterlijk is dat hij zonder bijbedoelingen een vrouw op een negentiende-eeuwse wijze representeert.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Zoals de literatuur steeds autobiografischer wordt, zo is de criticus in zijn of haar recensies ook steeds vaker persoonlijk.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Ironie is een uitstervend stijlmiddel dat het moet hebben van zijn tweeledigheid: je zegt het een en je bedoelt het ander. Probleem bij schrijvers als Pfeijffer (maar denk bijvoorbeeld ook aan Herman Brusselmans), die zichzelf als personage opvoert in <span class=\"Cursief\">Grand Hotel Europa<\/span>, is dat er zo weinig fundering is voor twijfel aan de misogynie van de auteur die wel vaker seksistische uitlatingen deed. De ironie is misschien eerder een poging van de (\u2018welwillende\u2019) lezer om zijn ongemak met het gepresenteerde seksisme te verteren. De schrijver bedoelt precies wat hij zegt.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Dat is problematisch. Ook al staat het predicaat \u2018roman\u2019 op de omslag, in zekere zin wordt ook de persoon van de auteur beoordeeld.<\/p>\n<h5>Morele argumenten<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Zoals de literatuur steeds autobiografischer wordt, zo is de criticus in zijn of haar recensies ook steeds vaker persoonlijk. Voor veel jonge Nederlandse (vrouwelijke) auteurs, critici en essayisten als Ni\u00f1a Weijers (1987), Persis Bekkering (1987), Nina Polak (1986) en Bregje Hofstede (1988) is niet voor niets Marja Pruis (1959) van <span class=\"Cursief\">De Groene Amsterdammer<\/span> een groot voorbeeld dat veel navolging vindt in onder meer <span class=\"Cursief\">De Groene<\/span> en <span class=\"Cursief\">De Gids<\/span>. Pruis is bij uitstek een critica die het persoonlijke in haar kritieken betrekt: een nieuw huis, een gesprek met een vriendin op het terras. Zolang er een brug is te slaan van de anekdote uit haar eigen leven naar het te bespreken boek, schuwt ze het persoonlijke niet.<\/p>\n<a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/slapen\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/447017\/Vrij_Nederland_Bregje_06-05-19_02_1708-1-1-520x520-cc.jpg);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">Bregje Hofstede maakt voor Vrij Nederland een serie over slaap<\/span><span class=\"article-embed__date\">27 september 2019<\/span><\/span><\/a>\n<p class=\"tekst\">Het persoonlijke is politiek (om de feministische leus uit de jaren zestig en zeventig maar eens te citeren) bij de jonge vrouwen die in navolging van Pruis het persoonlijke in hun essays en kritieken betrekken, zeker nu identiteitspolitiek het maatschappelijke debat beheerst. Die nadruk op een politiek of moreel kader was ook in de jaren zestig en zeventig in de kritiek aanwezig, maar dan vooral vanuit christelijke hoek.<\/p>\n<p class=\"tekst\"><span class=\"Cursief\">Kort Amerikaans<\/span> (1961) van Jan Wolkers werd door christelijke critici verworpen als \u2018pornografisch\u2019. Maar denk ook aan \u2018het ezelsproces\u2019: Gerard (van het) Reve werd niet alleen verguisd door literatuurcritici uit christelijke hoek, maar ook door SGP-parlementari\u00ebr C.N. van Dis aangeklaagd voor godslastering nadat hij in <span class=\"Cursief\">Nader tot u<\/span> (1966) beschreef hoe hij seks had met een tot ezel gere\u00efncarneerde God.<\/p>\n<blockquote><p>Met morele argumenten worden de meeste critici die ik sprak niet graag geassocieerd.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Die christelijke moraal zie je niet meer vaak terug in de kritiek van nu. Het nieuwe morele kader is feministisch en\/of socialistisch en woke of staat daar lijnrecht tegenover, en is liberaal \u00f3f conservatief.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Met morele argumenten worden de meeste critici die ik sprak niet graag geassocieerd. Het klinkt zo benepen, dogmatisch en ouderwets. Tenzij het gaat om hedendaagse gevoeligheden: het is vandaag de dag bijna onmogelijk om zaken als seksisme en racisme niet eens te registreren bij het lezen. De vraag is wat een criticus ermee moet doen. Moet hij het benoemen? Meewegen?<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-image_1280 wp-image-460005\" style=\"font-weight: bold; font-size: 0.984rem;\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/kritiek-1280x1707.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/kritiek-320x427.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/kritiek-640x853.jpg 640w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/kritiek-1280x1707.jpg 1280w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/kritiek-1920x2560.jpg 1920w\" alt=\"\" width=\"1280\" height=\"1707\" \/><\/p>\n<h5>Feministisch perspectief<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Wat een criticus belangrijk vindt, hangt onder meer af van zijn leeftijd, opleiding en achtergrond. Gechargeerd gezegd zou je kunnen stellen dat oude witte mannelijke critici vaak een andere leeshouding hebben dan jonge critici. Ze zijn meer gefocust op stijl en minder op politieke correctheid. Het is opvallend dat een hele generatie toonaangevende critici, allemaal geboren in de jaren vijftig en zestig, Nederlands studeerde in de jaren zeventig en tachtig, denk aan Arjan Peters (<span class=\"Cursief\">de Volkskrant<\/span>), Jeroen Vullings (<span class=\"Cursief\">Elsevier, <\/span>tot voor kort <span class=\"Cursief\">Vrij Nederland<\/span>), Arie Storm (tot voor kort <span class=\"Cursief\">Het Parool<\/span>), Marja Pruis (<span class=\"Cursief\">De Groene Amsterdammer<\/span>) en Rob Schouten (<span class=\"Cursief\">Trouw<\/span>).<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Dat is een groot verschil met de jonge critici van nu, van wie de meesten geen Nederlands studeerden. Bij die generatie is ook de focus op Nederlandse literatuur verdwenen. En daarmee een gemeenschappelijk referentiekader,\u2019 zegt Joost de Vries, die zelf geschiedenis en journalistiek studeerde.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Zijn generatiegenoot Persis Bekkering studeerde literatuurwetenschap. Daar leerde ze dat morele verontwaardiging geen plek mag hebben bij de waardering van een boek. Alles draait om stijl. \u2018<span class=\"Cursief\">Lolita<\/span> van Vladimir Nabokov is bijvoorbeeld een geweldig geschreven boek. Dat het gaat over een pedofiel maakt helemaal niet uit; de morele woede die we daarover hebben, parkeren we. Het is prachtig geschreven, dus briljant.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Na haar studie dacht ze daarover na en kwam tot de conclusie dat ze die waarden, die voor een oudere generatie zo voor de hand liggen, niet langer onderschrijft. De<span class=\"Cursief\"> Volkskrant<\/span>-critica vindt het niet prettig om als \u2018moralistisch\u2019 bestempeld te worden, maar geeft wel aan vanuit \u2018een feministisch perspectief\u2019 te bespreken: \u2018misogynie en racisme zijn ontoelaatbaar\u2019.<\/p>\n<h5>Beperkt wereldbeeld<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Twee jaar geleden schreef Bekkering een stuk in <span class=\"Cursief\">de Volkskrant<\/span> waarin ze haar kritiekpraktijk toelichtte. Ze schreef: \u2018Een boek kan vlammend geschreven zijn, maar als een schrijver vrouwen wegzet als domme sletjes, geef ik geen vijf ballen.\u2019 Ze kreeg veel kritiek op sociale media, naar eigen zeggen voornamelijk van (oude \u00e9n jonge) witte mannen: \u2018Die waren waarschijnlijk bang dat ze nooit meer een kans maakten om door mij te worden besproken. Onzin, natuurlijk: de literatuur bestaat voor een groot deel uit witte mannen.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Een oudere generatie is opgevoed met het idee dat ethiek en esthetiek totaal verschillende dingen zijn.&#8217;<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Joost de Vries: \u2018Een paar jaar geleden werd misogynie nog als \u201cgrappig\u201d gezien. Daar kom je nu niet meer mee weg als schrijver. En als hoogopgeleide witte man hoef je het nu ook niet meer in je hoofd te halen om te schrijven vanuit het perspectief van een zwarte slavin. Daar krijg je een hoop gezeik mee. Het idee dat iemand van a tot z een heel nieuwe wereld verzint, is bijna achterhaald. Romanpersonages staan steeds dichter op hun auteurs.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Bekkering stoort zich vooral aan het beperkte wereldbeeld dat in romans van sommige witte mannen, zoals Pfeijffer, naar voren komt. \u2018Een oudere generatie is opgevoed met het idee dat ethiek en esthetiek totaal verschillende dingen zijn. Ik denk dat een lezer dat onderscheid niet maakt. Ik kan zowel esthetische gevoelens als ethische gevoelens hebben tijdens het lezen. Ik kan bijvoorbeeld boos worden als iemand slechte dingen doet of racistische dingen zegt.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Tegelijkertijd heb ik iets met mooie zinnen. Het voelt voor mij heel erg gekunsteld om die twee uit elkaar te trekken. Voor mij moeten kunst en literatuur de ruimte vergroten. Als een boek een heel conservatief wereldbeeld voorschotelt, vind ik dat niet zo geslaagd: die wereld bestaat al. Dat is niet zozeer een moreel oordeel, maar een esthetisch oordeel. Je hebt de kans om de wereld te vergroten, maar dat doe je niet.\u2019<\/p>\n<h5>De mate van \u2018interessantheid\u2019<\/h5>\n<p class=\"tekst\">\u2018Een boek is niet ethisch of esthetisch, maar een leeshouding kan dat wel zijn,\u2019 reageert filosoof en (<span class=\"Cursief\">NRC<\/span>-)criticus Maarten Doorman. \u2018Esthetiek en ethiek lopen natuurlijk door elkaar als je aan het lezen bent. Maar ik vind niet dat je kunt zeggen dat een boek moreel verwerpelijk is omdat het een wereldbeeld naar voren brengt dat niet het jouwe is. Juist als je je blik op de wereld wilt vergroten, is het goed als je als lezer geconfronteerd wordt met beelden die heel onaangenaam zijn, ethische vraagstukken waar je echt last van hebt. Wanneer je van een boek een moraal verwacht, ben je een te enghartige lezer. In literatuur gaat het altijd om dubbelzinnigheid. Literatuur is ethisch relevant omdat het moeilijke maatschappelijke vraagstukken kan behandelen, maar niet moralistisch.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Die morele kritiek over representatie of antifeministische standpunten komt er vaak op neer dat het verhaal vlak en oppervlakkig en eenduidig is geschreven,\u2019 zegt Thomas de Veen, die wel begrijpt waar Bekkering heen wil. \u2018Ik vind het een valide punt, maar het is niet het laatste punt. Waarom zou de schrijver dat op die manier doen, vraag ik me dan af. Het is interessant als de grenzen worden opgezocht. Ik vind de mate van \u201cinteressantheid\u201d belangrijker dan een kwalijke moraal.\u2019<\/p>\n<h5>Wie mag wat vertellen?<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Het identiteitsdenken in de literaire kritiek is pakweg vier, vijf jaar geleden overgewaaid uit de Verenigde Staten. In 2016 werd bijvoorbeeld <span class=\"Cursief\">De Mandibles<\/span> van Lionel Shriver daar ter discussie gesteld. Shriver schetst in dat boek een toekomstig economisch failliet Amerika. De president is een incapabele Mexicaan. Ook is er een belangrijke rol weggelegd voor een demente zwarte vrouw die aan een hondenriem wordt meegevoerd.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Shriver werd verweten dat haar Mexicaan en haar zwarte vrouw rolbevestigende stereotypen waren. De Amerikaanse kritiek viel over die stereotyperingen en beschuldigde haar ook van culturele toe-eigening (<em>cultural appropriation<\/em>). In haar kielzog rekenden ook Nederlandse feministen als Ni\u00f1a Weijers en Simon(e) van Saarloos met haar af. Weijers schreef in <span class=\"Cursief\">De Groene<\/span>: \u2018Shriver heeft blijkbaar een wereld voor ogen waarin schrijvers alles kritiekloos mogen opschrijven, beschermd door een heilig aureool van verbeeldingskracht dat alle discussie over politieke en ethische dimensies van literatuur tenietdoet.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Je zet je eigen morele kompas in als je leest, dat is ingecalculeerd.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Joost de Vries denkt dat deze focus op cultural appropriation en wie vanuit welke positie wat mag schrijven niet is voorbehouden aan jonge recensenten, maar zij kijken wel vaker zo. \u2018De jonge critici van het platform <em>De Reactor<\/em> schrijven bijvoorbeeld wel heel neomarxistisch, en leggen elk boek langs een meetlat van politiek-identitaire, sociaaleconomische machtsstructuren. Het is bijna politicologie uitgeoefend op romans. Ook in de academische kritiek draait het vaak om de vraag: wie mag wat vertellen? <span class=\"Cursief\">Groene<\/span>-collega\u2019s als Femke Essink en Saskia Pieterse, beiden academici, kunnen ook heel erg de verborgen moraal bespreken.\u2019<\/p>\n<h5>Segregatie in de literatuur<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Maarten Doorman is kritisch over het voeren van identiteitspolitiek in de kritiek. \u2018Er is een gevaar voor segregatie in de literatuur. Een voorbeeld uit mijn eigen praktijk: ik recenseer veel boeken van mannen en daar wil ik graag verandering in aanbrengen, maar dat lukt niet, want boeken die door vrouwen zijn geschreven, laat de <span class=\"Cursief\">NRC<\/span>-redactie vaak door vrouwen bespreken. Het gevolg is dat ik straks alleen nog maar boeken van mannen bespreek. Het is belangrijk dat iedereen toegang heeft tot \u201cde publieke sfeer\u201d, zoals filosoof Jurgen Habermas het noemt, en dat dat openbare podium niet op voorhand in hokjes is verdeeld.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Maatschappelijk engagement en politieke opvattingen be\u00efnvloeden de literatuur en dus de literaire kritiek,\u2019 zegt Elsbeth Etty in navolging van Kees Fens, de in 2008 overleden ster-criticus van <span class=\"Cursief\">de Volkskrant<\/span>. Neerlandica Etty schreef aan het begin van haar carri\u00e8re voor het communistische dagblad <span class=\"Cursief\">De Waarheid<\/span> en daarna \u2013 nadat ze haar activisme vaarwel had gezegd \u2013 bijna dertig jaar voor de boekenpagina\u2019s van <span class=\"Cursief\">NRC<\/span> tot haar pensioen in 2017. \u2018Je zet je eigen morele kompas in als je leest, dat is ingecalculeerd.\u2019<\/p>\n<a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/anil-ramdas-nooit-meer-thuis\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/427003\/anil_201_20-thumbnail_preview-520x520-cc.jpg);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">Anil Ramdas, enfant terrible van het multiculturele debat<\/span><span class=\"article-embed__date\">11 april 2019<\/span><\/span><\/a>\n<p class=\"tekst\">Etty zag menige ethische discussie langskomen: \u2018Ik weet nog dat Anil Ramdas een verhaal had op de voorpagina over hoe Joost Zwagerman over gekleurde mensen schreef. Ik geloof niet dat hij het woord \u201cracisme\u201d gebruikte, maar wel \u201cvooringenomen\u201d. Ook Gloria Wekker heeft met haar kritiek op <span class=\"Cursief\">white privilege<\/span> een belangrijke discussie aangezwengeld, maar dit mag niet de enige manier worden om naar literatuur te kijken. Dit zijn discussies die gevoerd moeten worden. Maar ik denk wel dat ze weer overwaaien.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Het is de vraag of deze moralistische houding ten opzichte van literatuur (en kunst) gaat overwaaien of dat het een opmaat is voor een andere cultuur in de kritiek, de aanzet voor een grote ommezwaai in het denken over literatuur.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Als de generatie nu nog actieve minder woke critici er straks niet meer is, ontstaat er misschien een heel andere en meer bewuste bespreekcultuur, waarin veel rekenschap wordt gegeven van maatschappelijke gevoeligheden en onbehaaglijke teksten die de lezer confronteren met onprettige of moeilijk te verteren denkbeelden aangaande bijvoorbeeld seksisme of racisme worden omzeild. Maar juist een andere \u2013 misschien zelfs moreel verwerpelijke \u2013 visie kan lezers de ogen openen. Het zou jammer zijn als (zelf)censuur het eindpunt is en de kritiek een soort moraalpolitie wordt die auteurs (makers\/kunstenaars) in een wurggreep houdt. Daarmee zou ze haar eigen dood inluiden en verandert woke in een \u2018wake\u2019 voor de kritiek.<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<p class=\"tekst\">Voor VPRO RadioDoc maakte Dieuwertje Mertens een documentaire over literaire kritiek. <a href=\"https:\/\/www.2doc.nl\/documentaires\/series\/radio-doc\/2020\/De-literaire-kritiek-voorbij\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Luister &#8216;m hier.<\/a><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hedendaagse \u2018dwarsdenkende\u2019 literatuurcritici zijn producten van deze tijd, waarin alles draait om identiteitspolitiek: welke schrijver mag wat opschrijven? Is een roman af te rekenen op racisme of seksisme? Stellen critici zich zo niet te moralistisch op, vraagt critica Dieuwertje Mertens zich af.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-459037","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-cultuur","article_type-rondgang"],"acf":[],"author_name":"Dieuwertje Mertens","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/459037","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=459037"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/459037\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Dieuwertje Mertens","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=459037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=459037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}