{"id":459029,"date":"2020-03-18T02:39:39","date_gmt":"2020-03-18T01:39:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=459029"},"modified":"2020-03-17T17:52:23","modified_gmt":"2020-03-17T16:52:23","slug":"preston-herrijzenis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/preston-herrijzenis\/","title":{"rendered":"Hoe een vervallen Engels stadje brak met kapitalisme en nu bloeit als nooit tevoren"},"content":{"rendered":"<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/777692614%3Fsecret_token%3Ds-3Mvvd&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=true&amp;show_comments=false&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true\" width=\"100%\" height=\"166\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"tekst\">Aan de rivier de Ribble, in het graafschap Lancashire, ten noorden van Liverpool en Manchester, ligt het provinciestadje Preston. Hier, in het noordwesten van Engeland, is de bakermat van de Industri\u00eble Revolutie en het industrieel kapitalisme.<\/p>\n<p class=\"tekst\">In 1961 richtten vijf broers Conlon Construction op. Het aannemersbedrijf is nog altijd volledig in eigendom van de Conlons \u2013 een grote, prominente familie uit Preston, zo groot zelfs dat ze het familieweekend ook wel \u2018Conlonbury\u2019 noemen, naar Glastonbury, het grootste muziekfestival van het Verenigd Koninkrijk.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Bij de laatste editie hadden we bijna honderd familieleden bij elkaar, van baby\u2019s van zes maanden tot mijn oom van ergens in de negentig. Dan gaan we naar Ierland, waar wat familie zit, en genieten we van Guinness en muziek,\u2019 vertelt de 58-jarige Michael Conlon, zoon van een van de oprichters, aan de telefoon.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Michael Conlon werkt al 32 jaar bij het familiebedrijf en is nu vijf jaar directeur. Het aannemersbedrijf bouwde al een halve eeuw scholen, universiteiten en ziekenhuizen in Preston en omgeving toen het in 2011 aan de rand van de afgrond belandde. De crash van 2008 en de daaropvolgende bezuinigingen uit Westminster kwamen keihard aan. In 2011 stortte de omzet met bijna een derde in. Een geplande private investering voor een nieuw winkelcentrum van ruim 800 miljoen euro \u2013 al twaalf jaar in de maak \u2013 werd in november 2011 op het laatste moment teruggetrokken. Daarbovenop halveerde het stadsbudget van Preston in drie jaar tijd door drastische bezuinigingen van de centrale overheid in Londen, in naam van de Europese begrotingsdiscipline.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Zo belandde Preston in de top tien hardst geraakte lokale overheden in het Verenigd Koninkrijk. Het was voor de regio slechts de meest recente neergang in een gestage teloorgang veroorzaakt door het sluiten van fabrieken en de daaropvolgende leegloop, ingezet in de jaren tachtig onder premier Margaret Thatcher.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Toch werd Preston in 2018 door het accountantsbureau PricewaterhouseCoopers uitgeroepen tot een van de snelst verbeterde en aantrekkelijkste steden in het Verenigd Koninkrijk. Het \u2018Preston Model\u2019, zoals het nu wordt genoemd, wordt inmiddels gekopieerd door veel andere steden. Hoe heeft dat model, ondanks de weerbarstige politieke en economische omstandigheden, het tij zo radicaal kunnen keren?<\/p>\n<blockquote><p>Essentieel in dit model is creativiteit. Creativiteit en innovatie.<\/p><\/blockquote>\n<h5>Creativiteit en innovatie<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Toen de enorme investering voor het nieuwe winkelcentrum in 2011 werd teruggetrokken, begonnen mensen in Preston creatief na te denken. \u2018De normale reactie was geweest om te wachten tot er een nieuw groot privaat investeringsproject van buitenaf van de grond zou komen,\u2019 vertelt Julian Manley. Manley is onderzoeker aan de University of Central Lancashire, oprichter van het Preston Co-operative Development Network en nauw betrokken bij het Preston Model.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Maar in plaats van af te wachten, begonnen we idee\u00ebn te ontwikkelen die later zouden uitmonden in wat nu het Preston Model wordt genoemd. Essentieel in dat model is creativiteit. Creativiteit en innovatie. Het is geen <span class=\"Cursief\">rocket science<\/span>, en er is ook geen enorme hoeveelheid geld.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">We zitten in de nieuwe Propeller business-incubator, een broedplaats voor student-ondernemers en co\u00f6peraties in het gebouw van de universiteit. \u2018Er is weinig geld in Preston. Maar wat er wel is, is een verlangen, een drive om nieuwe mogelijkheden en idee\u00ebn te ontwikkelen,\u2019 vertelt Manley. Er zijn al veel herstelprogramma\u2019s geweest in de loop der jaren. Die zijn allemaal op niets uitgelopen omdat mensen er niet enthousiast van werden. \u2018Het verschil tussen die programma\u2019s en het Preston Model is dat dat een beroep doet op de creativiteit van de inwoners. En mensen worden opgewekt en gesterkt door creativiteit. Er is meer commitment, meer verlangen om mee te doen.\u2019<\/p>\n<h5>Ankerinstituties<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Het stadsbestuur wilde proberen om geld vast te houden in de lokale economie. Grote lokale publieke instituties zoals de universiteit, het ziekenhuis en de politie \u2013 de \u2018ankerinstituties\u2019 \u2013 werd gevraagd om het inkoop- en aanbestedingsbeleid socialer en duurzamer te maken door de prioriteiten in de criteria te verleggen, en ze werden daarbij geholpen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">De aangewezen ankerinstituties hebben in Preston een gezamenlijk jaarbudget van ruim twee miljard euro. Als slechts een fractie daarvan \u2013 geld dat hoe dan ook wordt uitgegeven \u2013 lokaal besteed zou worden, zou dat een enorme boost opleveren voor de lokale economie. Want hoe meer geld lokaal blijft, hoe meer banen er worden gegenereerd, zo blijkt uit onderzoek.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Door uiteenlopende fiscale regelingen vloeit landelijk gezien veel publiek geld weg naar offshore-belastingparadijzen,\u2019 zegt Matthew Brown, gemeenteraadslid, voormalig burgemeester en drijvende kracht achter het Preston Model. \u2018Slechts 40 procent blijft in de lokale economie. In Preston is dat nu, met ons lokale aanbestedingsbeleid, 63 procent.\u2019<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-image_640 wp-image-460887 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC04873-640x959.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC04873-320x480.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC04873-640x959.jpg 640w\" alt=\"Abstracte foto van hekken in Preston\" width=\"640\" height=\"959\" \/><\/p>\n<figure id=\"attachment_460885\" aria-describedby=\"caption-attachment-460885\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-460885 size-image_640\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC04843-640x959.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC04843-320x480.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC04843-640x959.jpg 640w\" alt=\"Portretfoto van voormalig burgemeester Matthew Brown, drijvende kracht achter het Preston-model\" width=\"640\" height=\"959\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-460885\" class=\"wp-caption-text\">Raadslid en voormalig burgemeester Matthew Brown is de drijvende kracht achter het Preston-model<\/figcaption><\/figure>\n<h5><\/h5>\n<h5>Weer voor de wind<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Conlon Construction is een van de bedrijven die de vruchten plukt van het lokale aanbestedingsbeleid. \u2018Wij nemen uit principe altijd lokale onderaannemers en werknemers aan,\u2019 vertelt Michael Conlon aan de telefoon. \u2018Het is logischer om lokale mensen in dienst te nemen, omdat dat minder reistijd en dus minder CO2-uitstoot van en naar bouwlocaties kost.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">De belangrijke concurrenten van Conlon Construction zijn grote, beursgenoteerde bouw- en vastgoedbedrijven als de Kier Group. \u2018Ze hebben misschien een hoofdkantoor in Londen, maar hun aandeelhouders zitten grotendeels offshore,\u2019 legt Michael Conlon uit. Omwille van marktaandeel proberen deze grote spelers op de nationale aanbestedingsmarkt vaak, contracten te krijgen zonder winst of zelfs met verlies. Het kan op korte termijn in het belang van de stad zijn om met deze partijen in zee te gaan, omdat de directe kosten dan lager liggen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Op de lange termijn is het echter minder gunstig, want al het geld verlaat zo de regio. \u2018Bovendien helpt het niet als lokale onderaannemers en leveranciers worden uitgeknepen door deze giganten,\u2019 zegt Conlon.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Inmiddels gaat het Conlon Construction weer voor de wind. Na de economische terugval in 2011 is de omzet ruim verdubbeld tot 46 miljoen pond. \u2018Het Preston Model,\u2019 aldus Michael Conlon, \u2018heeft mijn bedrijf en onze leveranciers geholpen de crisis weer te boven te komen.\u2019<\/p>\n<h5>Protectionistisch<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Zowel nationaal als internationaal is er veel kritiek gekomen op het Preston Model. Zo zou het protectionistisch zijn en in strijd met concurrentiewetgeving van de Wereld Handelsorganisatie en de Europese Unie. \u2018Ik zie het niet als protectionisme,\u2019 zegt voormalig burgemeester Matthew Brown. \u2018Als het iets is, is het een poging tot het cre\u00ebren van een <span class=\"Cursief\">level playing field<\/span>.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">EU-beleid stelt dat er gelijke kansen moeten zijn om mee te dingen naar een aanbesteding. De criteria zijn de afgelopen decennia enorm eenzijdig ge\u00efnterpreteerd, volledig vanuit het financi\u00eble aspect. \u2018Dat geeft alle voordelen aan de grote corporaties en alle nadelen aan lokale ondernemingen,\u2019 zegt Julian Manley van het Preston Co-operative Development Network.<\/p>\n<blockquote><p>&#8216;Een crisis kan dwingen tot het ter discussie stellen van onbevraagde veronderstellingen.&#8217;<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Maar, zeggen ze in Preston, je kunt de criteria ook anders invullen. Zo kun je het aandeel van maatschappelijke verantwoordelijkheid verhogen. Nu we midden in een klimaatcrisis zitten, met volgens conservatieve schattingen van de VN minder dan tien jaar om het roer radicaal om te gooien, kunnen instellingen er bij aanbestedingen en inkoopbeleid bijvoorbeeld voor kiezen om hogere prioriteit te geven aan de invloed op het milieu. Dat is vaak gunstig voor lokale ondernemingen, want grote corporaties moeten met bedrijfswagens uit Londen, Belgi\u00eb of Polen komen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">In het Preston Model is de nadruk bij aanbestedingen verschoven van financieel naar maatschappelijk, sociaal en duurzaam \u2013 daar is niks illegaals aan. \u2018Het gaat om de waarden die je als institutie wilt nastreven,\u2019 zegt Manley. \u2018Net als mensen hebben instituties ingesleten patronen waar vaak weinig bij wordt stilgestaan. Een crisis kan dwingen tot het doorbreken van routineuze processen en het ter discussie stellen van onbevraagde veronderstellingen.\u2019<\/p>\n<h5>Alternatieve lokale economie<\/h5>\n<p class=\"tekst\">In de hal van 55 Guildhall Street staat Ruth Heritage, oprichter van het People\u2019s Production Lab (PPL). Het gebouw, voorheen in gebruik als kantoor door de provincieraad van Lancashire, heeft een tijd leeggestaan, maar kenmerkt zich nu door een explosie aan kleur, creativiteit en energie.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018De ontwikkeling van het Preston Model, waar het PPL onderdeel van is, is heel interessant,\u2019 vertelt Heritage in de ruime kelder gevuld met stoelen, tafels, kunst en een projectiescherm voor bijeenkomsten van sociale actiegroepen. \u2018Het model kan het idee van hoe we kunnen samenwerken herdefini\u00ebren, en het idee van democratie transformeren. Het gaat om het benutten van het latente activisme dat in iedereen aanwezig is.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Heritage praat snel en onophoudelijk en duikt van het ene onderwerp in het andere. Ze stuitert door de verschillende ruimtes van het gebouw, dat spontaan aanzet tot creatie: elke ruimte is in de korte tijd dat het PPL er zit gevuld met kunstwerken die aan waslijnen langs de wanden hangen, gereedschap en innovatieve technologie. Onder het systeemplafond van de voormalige kantoortuin zitten nu onder meer een houtbewerkingsplaats, een gereedschapsbibliotheek, <span class=\"Cursief\">co-working spaces<\/span>, een geluidsstudio, een <span class=\"Cursief\">green room <\/span>voor video-opnames, een zeefdrukstudio en een hackruimte met 3D-printers. Op de binnenplaats, voorheen een parkeerplaats, komt de groeiende groep creatievelingen van Preston maandelijks bij elkaar voor de veganistische markt.<\/p>\n<blockquote><p>Onderzoek wijst uit: co\u00f6peratieve ondernemingen zijn socialer, duurzamer, rechtvaardiger en productiever.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">In het People\u2019s Production Lab geven kunstenaars, hackers, ondernemers en buurtbewoners de toekomst van Preston vorm, vertelt Heritage. Het is een culturele broedplaats waar ruimte is om een alternatieve, lokale economie en maatschappij te verbeelden \u00e9n cre\u00ebren. Want de praktische component is belangrijk \u2013 er moet iets gebeuren \u2018<span class=\"Cursief\">on the ground,\u2019 <\/span>aldus Heritage.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Ook het nieuwe Co-operative Education Centre zal haar intrek nemen in het PPL. Deze co\u00f6peratieve onderwijsinstelling is een cruciaal onderdeel van het Preston Model, dat bestaat uit twee pijlers: geld vasthouden in de lokale economie en het alternatieve economische systeem van co\u00f6perativisme.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Dat idee is ge\u00efnspireerd op <a href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Mondrag%C3%B3n_Cooperative_Corporation\">Mondrag\u00f3n Cooperative Corporation<\/a>, een imperium van honderden co\u00f6peraties in Baskenland, Spanje, met ruim tachtigduizend werknemer-leden en een omzet van twaalf miljard euro per jaar.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Mondrag\u00f3n begon in 1943 met een technische school. In 1956 richtten studenten van deze school de eerste co\u00f6peratieve fabriek op, die inmiddels is uitgegroeid tot een enorm co\u00f6peratief netwerk. De federatie heeft altijd benadrukt dat onderwijs het eerste en belangrijkste onderdeel van de co\u00f6peratieve missie is.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-image_640 wp-image-460871 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC04671-640x959.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC04671-320x480.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC04671-640x959.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"959\" \/><\/p>\n<figure id=\"attachment_460873\" aria-describedby=\"caption-attachment-460873\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"size-image_640 wp-image-460873\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC04779-640x959.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC04779-320x480.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC04779-640x959.jpg 640w\" alt=\"Foto van het People's Production Lab. Hier geven kunstenaars, hackers, ondernemers en buurtbewoners de toekomst van Preston vorm\" width=\"640\" height=\"959\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-460873\" class=\"wp-caption-text\">In People&#8217;s Production Lab geven kunstenaars, hackers, ondernemers en buurtbewoners de toekomst van Preston vorm<\/figcaption><\/figure>\n<h5 style=\"text-align: center;\"><\/h5>\n<h5>Socialer en rechtvaardiger<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Naast de conventionele digitale en sociale startups komen er binnenkort dan ook co\u00f6peratieve startups in het People\u2019s Production Lab.<\/p>\n<p class=\"tekst\">In een co\u00f6peratie zijn er geen anonieme, externe aandeelhouders of eigenaren die de bedrijfsvoering bepalen. De werknemers van het bedrijf zijn de eigenaren ervan. Ze zijn werknemer en werkgever ineen. Het is een non-kapitalistisch systeem: de tegengestelde factoren van arbeid en kapitaal, h\u00e9t onderscheidende kernmerk van het kapitalisme, vallen samen, en daarmee weg.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Werknemer-leden krijgen in een co\u00f6peratie net als in een politieke democratie stemrecht in de organisatie, niet op basis van de hoeveelheid aandelen die ze bezitten, maar op het principe van <a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/werknemersaandeelhouderschap\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/459363\/6x-Verfmedewerkers_tumbnail-1-520x520-cc.jpg);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">Is het een goed idee om werknemers mede-eigenaren van een bedrijf te maken?<\/span><span class=\"article-embed__date\">22 februari 2020<\/span><\/span><\/a>\u2018een persoon, een stem\u2019. Met dit systeem worden de perverse prikkels van het aandeelhouderskapitalisme, dat vooral is gericht op kortetermijnwinst, ondermijnd. Bredere maatschappelijke factoren krijgen meer gewicht in de strategische beslissingen en structuren van de bedrijfsvoering.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Onderzoek wijst uit: co\u00f6peratieve ondernemingen zijn socialer, duurzamer, rechtvaardiger, productiever, doorstaan crises beter en hebben gelukkigere en gezondere werknemers.<\/p>\n<h5>Wereldwijd netwerk<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Co\u00f6peraties zijn veerkrachtiger in economisch moeilijker tijden dan conventionele ondernemingen. Waar slechts 44 procent van de traditionele nieuwe bedrijven de eerste jaren overleeft, blijft 80 procent van de nieuwe co\u00f6peraties overeind, volgens een rapport uit 2018 gepubliceerd door Cooperatives UK.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Dat komt doordat ze vaak in netwerken bestaan, waarbij verschillende co\u00f6peraties solidair zijn aan elkaar. Klappen van een crisis worden vaker collectief opgevangen, door bijvoorbeeld de herverdeling van werknemers tussen ondernemingen, in plaats van massaontslagen. Zo heeft de Mondrag\u00f3n-federatie tijdens en na de financi\u00eble crash van 2008 bijna niemand van de ruim tachtigduizend werknemer-leden hoeven ontslaan. Werknemers werden van co\u00f6peraties waar het slecht ging \u2013 na instemming \u2013 overgeplaatst naar co\u00f6peraties waar het beter ging.<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Dat was <span class=\"Cursief\">BBC politics<\/span>. Ze komen morgen langs om te filmen. We zijn er inmiddels aan gewend.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Op internationaal niveau bestaat er een uitgebreid en groeiend netwerk van co\u00f6peraties en netwerken die elkaar verder helpen. Preston heeft bijvoorbeeld goede en groeiende relaties met Cincinatti en Cleveland in Ohio, Verenigde Staten. Ook met Mondrag\u00f3n in Baskenland heeft Preston sterke banden. \u2018Wij concurreren niet met Mondrag\u00f3n en zij concurreren niet met ons,\u2019 legt Julian Manley van het Preston Co-operative Development Network uit. \u2018Ze komen maar al te graag bij ons op bezoek met advies en training vanuit hun decennia ervaring.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Samenwerking tussen co\u00f6peraties en onderwijs en training zijn ook twee van de principes van de Rochdale-pioniers (zie kader onderaan), die in 1844 de allereerste offici\u00eble co\u00f6peratie oprichtten in Rochdale, op drie kwartier rijden van Preston.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Het is volgens Manley niet genoeg om te zeggen dat er over twintig jaar ruim vijftig co\u00f6peraties in Preston zullen zijn. \u2018Dat is het punt niet. Het punt is dat ze samenwerken. Bij het Preston Model hebben we het niet over wat alternatieven hier en daar, maar over een volledige transformatie van de samenleving.\u2019<\/p>\n<h5>Co\u00f6peratieve bank<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Volgens sommigen kan het co\u00f6perativisme ook onze democratie\u00ebn herstellen. \u2018Hoe kunnen we \u00fcberhaupt spreken van \u201cdemocratische\u201d westerse samenlevingen,\u2019 vraagt de Amerikaanse <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marxian_economics\">marxiaanse<\/a> (niet te verwarren met marxistische) econoom Richard Wolff zich af, \u2018als we een derde van ons wakkere leven doorbrengen op een werkplek waar helemaal geen democratie is?\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wolff concludeert: \u2018Geen democratie is compleet als het de economie niet omvat. De zwakte <a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/red-het-kapitalisme-van-kapitalisten\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/460371\/sarahvanrijPCvrijned2_tumbnail-520x520-cc.jpg);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">Red het kapitalisme van de kapitalisten! Econoom Bas Jacobs legt uit waarom<\/span><span class=\"article-embed__date\">11 maart 2020<\/span><\/span><\/a>van onze bestaande politieke democratie\u00ebn vloeit voort uit het gebrek aan economische democratie. Kapitalisme is tegenstrijdig aan het concept van democratie.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Niet voor niets gaat de ambitie in Preston verder dan enkele co\u00f6peraties. Op termijn \u2013 denk: in enkele decennia \u2013 willen ze dat de meerderheid van de banen co\u00f6peratief zal zijn. Nu zijn ze nog afhankelijk van tijdelijke externe beurzen als die van Open Society Foundations die ze onlangs hebben gekregen, maar uiteindelijk moet de financiering worden gedaan door een nog op te richten co\u00f6peratieve bank \u2013 de eerste co\u00f6peratieve bank van het VK. Het startkapitaal van de bank moet van de lokale ankerinstituties komen. Hiermee zou de co\u00f6peratieve bank uiteindelijk voor bijna een half miljard aan leningen moeten kunnen verstrekken aan lokale, bij voorkeur co\u00f6peratieve, ondernemingen.<\/p>\n<h5>Praathoek<\/h5>\n<p class=\"tekst\">\u2018\u2026ik ben eigenlijk met een journalist uit Amsterdam, op dit moment.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Kay Johnson, medeoprichter van de werknemersco\u00f6peratie The Larder Caf\u00e9, probeert het telefoongesprek af te kappen. \u2018Dat was <span class=\"Cursief\">BBC politics<\/span>. Ze komen morgen langs om te filmen. We zijn er inmiddels aan gewend.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">We zitten op twee oude chesterfieldbanken in de \u2018praathoek\u2019 \u2013 een plek waar mensen kunnen gaan zitten om een gesprek aan te knopen met vreemden. Het Larder Caf\u00e9 is zes weken geleden geopend. Zoals in elke pas geopende horecaonderneming is de keuken een gezonde chaos waar langzaamaan, op organische wijze, structuren in ontstaan. Nu zijn die er alleen nog niet.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Het eetcaf\u00e9 is gevestigd in een hoekpand in het hart van Preston, direct achter het imposante neoclassicistische stadhuis. Achter de grote raampartij zit iemand in de hoek achter zijn laptop te werken. Een Italiaanse kok stormt naar buiten. Het ontbreken van een duidelijke hi\u00ebrarchie \u2013 redelijk ongebruikelijk voor professionele keukens \u2013 kan bij werknemersco\u00f6peraties in het begin blijkbaar tot ongeregeldheden leiden. De Griekse co\u00f6rdinator-kok kookt intussen kalm maar in rap tempo door.<\/p>\n<blockquote><p>&#8216;We gebruiken voedsel als een middel om andere dingen te leren. Kooklessen worden gebruikt om mensen Engels te leren.&#8217;<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Op de salontafel voor Johnson staat een Griekse spanakopita met salade <span class=\"Cursief\">on the side<\/span>, naar recept van het Griekse werknemer-lid van de co\u00f6peratie. Aan de muren hangen foto\u2019s van boeren uit de omgeving met hun producten. \u2018Dat zijn onze \u201cleveranciers van de week\u201d,\u2019 vertelt Johnson. Boeren en boerinnen met spinazie, boerenkool, rode bieten, aardappels en winterpenen trots in hun knuisten.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Alle ingredi\u00ebnten in het eetcaf\u00e9 zijn lokaal, seizoensgebonden en biologisch. Elke week wordt er een leverancier van The Larder uitgelicht om de boeren en de grond van Lancashire te vieren en ondersteunen en consumenten en leveranciers op lokaal en regionaal niveau te betrekken bij het verkorten van de voedselvoorzieningsketen. Gemeenschapszin en duurzaamheid tegelijkertijd.<\/p>\n<p class=\"tekst\">The Larder (Engels voor \u2018voorraadkast\u2019) laat zien dat het co\u00f6peratieve model geen utopisch idee is, maar een bestaand, tastbaar model, geworteld in lokale gemeenschappen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Kay Johnson werkt al ruim zes jaar in achterstelde buurten in Preston door met mensen te praten en te vragen wat ze nodig hebben. Koken is het vehikel voor sociale binding en professionele ontwikkeling geworden. \u2018We gebruiken voedsel als een middel om andere dingen te leren. Een van de cursussen die we hier geven, is inzetbaarheid op de arbeidsmarkt. Daarbij worden kooklessen gebruikt om mensen Engels te leren. Of om hun wiskunde te verbeteren. We zijn net begonnen aan werken met ex-gedetineerden. We werken ook samen met Syrische vluchtelingen.\u2019<\/p>\n<h5>Veel veranderd<\/h5>\n<p class=\"tekst\">\u2018Er is veel veranderd de laatste paar jaar,\u2019 zegt Michael Conlon van Conlon Construction, die al zijn hele leven in Preston woont. \u2018Het was behoorlijk vervallen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Nu hangt er een energieke, creatieve en betrokken sfeer in de stad. De belangrijkste winkelstraat is tot voetgangersgebied gemaakt, er worden bomen geplant, en er wordt veel in cultuur en in het nachtleven ge\u00efnvesteerd. Er openen nieuwe restaurants en caf\u00e9s met speciaalbier.<\/p>\n<p class=\"tekst\">In de onlangs door Conlon Construction gerenoveerde markthal worden in verschillende marktstandjes lokale producten en delicatessen verkocht. Direct ernaast wordt een bioscopencomplex van elf zalen gebouwd. De vooroordelen die er buiten Preston bestaan over deze zogenaamd grauwe, slaperige provinciestad, worden meer dan gecompenseerd door de hernieuwde energie van de <span class=\"Cursief\">Prestonians <\/span>en hun ondernemingen. \u2018Je ziet alles nu op zijn plek vallen,\u2019 aldus Conlon. \u2018<span class=\"Cursief\">And we\u2019re about to start booming.<\/span>\u2019<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Ik denk dat mensen echt iets nieuws willen als reactie op de financi\u00eble crash, de diepgaande bezuinigingen en de deregulering&#8217;<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">\u2018Ik heb veel Marx gelezen,\u2019 zegt voormalig burgemeester Matthew Brown. \u2018Mensen worden bang van wat hij zegt, maar hij zegt simpelweg wat een vijf- of zesjarige kan zien en aanwijzen.Marx is een van de mensen die mij inspireren. Ik waardeer uiteenlopende gedachten, van links tot rechts, maar ik ben vooral ge\u00efnteresseerd in het idee van transformatie.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Met de crash van het financieel-economisch systeem zijn de structurele tekortkomingen van het kapitalisme duidelijk aan het licht gekomen. De fundamentele instabiliteit en de verwoestende werking van het kapitalisme op mens, milieu en democratie zijn steeds evidenter voor steeds meer mensen, zegt Brown. \u2018Ik denk dat mensen echt <a href=\"https:\/\/www.vn.nl\/oplossingen-voor-kapitalisme\/\">iets nieuws<\/a> willen als reactie op de financi\u00eble crash, de diepgaande bezuinigingen en de deregulering, privatisering en financialisering van de economie,\u2019 zegt de voormalige burgemeester.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hij denkt niet licht over de toekomst van ons huidige systeem: \u2018Neoliberalisme is zo ingebakken in de hoofden van mensen. We zijn geconditioneerd om op een bepaalde manier te denken. In Preston proberen we mensen daarom te laten zien dat er betere alternatieven zijn. We moeten kijken naar eigendom. Wie heeft het voor het zeggen in de economie? De macht moet niet bij bedrijven liggen, maar ook niet bij de staat. Werknemers moeten eigenaarschap krijgen in de economie. Ik denk dat we de komende dertig jaar geleidelijk zullen overgaan op een ander economisch model om het kapitalisme te overstijgen, meer decentraal te zijn, meer democratie in onze economie te brengen. Met het Preston Model krijgen mensen weer controle over hun eigen lot.\u2019<\/p>\n<p><em>Klik\u00a0<a href=\"https:\/\/www.vn.nl\/dossier\/economie\/\">hier<\/a>\u00a0voor al onze stukken over nieuwe economie en alternatieven voor kapitalisme.<\/em><\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<h3 class=\"kader\">De principes van co\u00f6perativisme<\/h3>\n<p>In Rochdale, 65 kilometer van Preston, werd in 1844 de allereerste offici\u00eble co\u00f6peratie opgericht. Het Preston Model volgt de zeven internationale principes van de International Co-operative Alliance (ICA), die zijn ge\u00efnspireerd op die van Rochdale.<\/p>\n<p>1. Vrijwillig en open lidmaatschap<br \/>\n2. Democratische controle van leden<br \/>\n3. Economische participatie van leden<br \/>\n4. Autonomie en onafhankelijkheid<br \/>\n5. Onderwijs, training en informatie verspreiden over co\u00f6peraties<br \/>\n6. Samenwerking tussen co\u00f6peraties<br \/>\n7. Zorg voor gemeenschap en milieu<\/p>\n<p>Mondrag\u00f3n, de co\u00f6peratieve organisatie in Baskenland, heeft de principes uitgebreid tot tien, en in Preston streven ze ernaar die alle tien te volgen. Over twee of drie jaar denken ze zover te zijn.<\/p>\n<p>8. Instrumentele en ondergeschikte rol van kapitaal<br \/>\n9. Universele toepassing van de principes van het co\u00f6perativisme<br \/>\n10. Inkomenssolidariteit<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>In Preston restten in 2011 enkel nog de puinhopen van het industrieel kapitalisme. Toch werd het Noord-Engelse stadje in 2018 uitgeroepen tot een van de aantrekkelijkste steden in het VK. Dankzij het zogeheten Preston Model. <br \/>Hoe heeft dat het tij zo radicaal kunnen keren?<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-459029","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","article_type-reportage"],"acf":[],"author_name":"Sjors Roeters","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/459029","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=459029"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/459029\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Sjors Roeters","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=459029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=459029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}