Het is een ingrijpend plan. Het betekent dat steden meer zeggenschap en meer middelen moeten krijgen. De politicologen zien dat ruwweg als volgt. Een stad geeft aan hoeveel asielzoekers er welkom zijn, huisvest hen tijdens de asielprocedure en helpt degenen die als vluchteling worden erkend bij het vinden van een baan. De steden krijgen daartoe een vergoeding uit de EU-fondsen voor asiel en migratie. Wie erkend wordt als vluchteling, mag in die stad blijven wonen, maar mag ook \u2013 en dit is de tweede pijler in het toekomstscenario dat Gomes en Doomernik formuleren \u2013 elders in de Unie werk zoeken.<\/p>\n
Mensen die al Duits, Frans, Engels of Spaans spreken, draaien makkelijker mee in een land waar ze met die taal uit de voeten kunnen<\/p><\/blockquote>\n
Gomes: \u2018Nu geldt de vluchtelingenstatus alleen in het land waar iemand de asielprocedure doorloopt. Dat werkt contraproductief als het gaat om integratie. Om mensen beter tot hun recht te laten komen, moet je ze in staat stellen zich vrij te vestigen.\u2019<\/p>\n
Taalbeheersing is cruciaal. Mensen die al Duits, Frans, Engels of Spaans spreken, draaien makkelijker mee in een land waar ze met die taal uit de voeten kunnen.<\/p>\n
Een andere succesfactor: een netwerk in het nieuwe thuisland, vrienden of familie die nieuwkomers op weg kunnen helpen.<\/p>\n
In het plan van Doomernik en Gomes is die vrije vestiging wel aan strenge voorwaarden gebonden. Doomernik: \u2018Een vluchteling kan zich alleen elders vestigen nadat hij of zij daar een baan heeft gevonden en dus ook in staat is op die nieuwe plek een bijdrage te leveren aan de samenleving.\u2019<\/p>\n
\u2018Veel EU-landen gaan een periode van vergrijzing tegemoet waarin we een opener systeem nodig hebben om onze welstand te behouden.\u2019<\/p><\/blockquote>\n
Inzet op mobiliteit voor vluchtelingen sluit aan bij een pragmatische onderbouwing van de beleidsplannen. Doomernik: \u2018Veel EU-landen gaan een periode van vergrijzing tegemoet waarin we een opener systeem nodig hebben om onze welstand te behouden.\u2019<\/p>\n
Verschuiving van macht<\/h5>\n
Het scenario dat Gomes en Doomernik schetsen, is het sluitstuk van het evaluatieproject waar zo\u2019n twintig academici uit heel Europa aan hebben gewerkt. Andere wetenschappers deden empirisch onderzoek naar thema\u2019s als solidariteit, regulering en publieke houding ten opzichte van migratie. Gomes en Doomernik hielden die studies tegen het licht en destilleerden daaruit een aantal toekomstscenario\u2019s. Die scenario\u2019s toetsten ze in vier groepsgesprekken met beleidsmedewerkers en -adviseurs op lokaal, nationaal en Europees niveau in Wenen, Brussel, Milaan en Amsterdam. Het plan om asielopvang met welwillende steden te regelen, was het scenario dat in die discussies op de meeste steun en enthousiasme kon rekenen.<\/p>\n
De wetenschappers zijn huiverig hun toekomstvisie te gedetailleerd in te kleuren. Doomernik: \u2018Wij hebben als academici onderzocht in welke richting we voort kunnen als EU.\u2019 Hij vervolgt grappend: \u2018We zijn graag bereid ons te buigen over de technische invulling, daarvoor zijn we tegen fikse tarieven in te huren als beleidsadviseurs.\u2019<\/p>\n
Maar ook op dit abstracte niveau zitten er haken en ogen aan het asielscenario. Doomernik: \u2018Autonomie voor steden in het optuigen van een eigen asielsysteem vergt wat acceptatie van grijstinten.\u2019 Utrecht zal de huisvesting en procedure wellicht anders invullen dan Athene. \u2018In een aangeharkt land als Nederland vinden we dat moeilijk. Hier is juist alles zwart-wit.\u2019<\/p>\n
\u2018Migratie is ook beter op gemeentelijk niveau te regelen. De lokale overheid weet bijvoorbeeld goed aan welke arbeidskrachten behoefte is en welke organisaties mensen op gang kunnen helpen.\u2019<\/p><\/blockquote>\n
Zelf zien ze de verschuiving van macht naar lokaal niveau liever als sluitstuk van de Europeanisering. \u2018Met meer ervaring als Unie kunnen we ook beter afstemmen welk overheidsniveau het best aansluit bij een beleidsvraagstuk,\u2019 zegt Doomernik. \u2018Gemeenten spelen een grote rol in de zorg. Migratie is ook beter op gemeentelijk niveau te regelen. De lokale overheid weet bijvoorbeeld goed aan welke arbeidskrachten behoefte is en welke organisaties mensen op gang kunnen helpen.\u2019<\/p>\n
De vrees dat hun aanpak de kloof tussen stad en platteland zal vergroten, deelt Doomernik niet.<\/p>\n
\u2018Het stadsbestuur staat dicht bij de burger en kan dus goed aanvoelen waar wel en geen draagvlak voor is. En door te stoppen met gedwongen herverdeling en met opvang op plekken waar weerstand overheerst jegens asielzoekers, nemen negatieve sentimenten af.\u2019<\/p>\n
Re\u00ebel alternatief<\/strong><\/h5>\nTegen het einde van ons gesprek blijkt op \u00e9\u00e9n vlak wel sprake van enig cynisme bij de onderzoekers: ze verwachten niet dat de EU het bestaande asielbeleid ogenblikkelijk over de lokale boeg zal gooien. \u2018De verantwoordelijke ambtenaren van de Europese Commissie zullen het onderzoeksverslag lezen. We doen onze plannen op zo veel mogelijk plaatsen uit de doeken en leggen zo de idee\u00ebn in de week. Langzaamaan zal dit scenario dan hopelijk worden gezien als re\u00ebel alternatief voor de huidige malaise.\u2019<\/p>\n\n