{"id":45839,"date":"2012-11-20T12:16:00","date_gmt":"2012-11-20T10:16:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/israel-als-splijtzwam-2\/"},"modified":"2012-11-20T12:16:00","modified_gmt":"2012-11-20T10:16:00","slug":"israel-als-splijtzwam-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/israel-als-splijtzwam-2\/","title":{"rendered":"Isra\u00ebl als splijtzwam"},"content":{"rendered":"
Het Midden-Oosten is ook in Nederland een politiek mijnenveld. De minister van BuZa heeft weinig speelruimte.<\/div>\n
\n

Tijdens het pimpampetten onder leiding van informateur Wouter Bos bleef \u00e9\u00e9n kaart op tafel liggen: het Midden-Oosten.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

Hypotheekrente\u00adaftrek, zorgpremie, ontwikkelingssamenwerking, de onderhandelaars van VVD en PvdA, Mark Rutte en Diederik Samsom, wisten niet hoe snel ze die kaarten naar zich toe moesten trekken. Zo werden de gevoelige onderwerpen \u2018uitgeruild\u2019. De partij met de kaart in handen mocht de oplossing aandragen.<\/p>\n

Maar aan het Isra\u00eblisch-Palestijns conflict wilden beide leiders hun handen liever niet branden. Het is dan ook een hopeloos ingewikkeld dossier waar Nederland nauwelijks enige invloed op uit kan oefenen, maar dat hier toch al sinds jaar en dag tot heftige emoties leidt.<\/p>\n

Of Rutte en Samsom er verstandig aan deden het onderwerp te omzeilen, is de vraag. Want terwijl Neder\u00adland ruziede over de inkomens\u00adafhankelijke zorgpremie, laaide in Isra\u00ebl en Gaza het geweld op. In Isra\u00ebl zijn dit jaar al zevenhonderd raketten neergekomen en drie doden gevallen. Anders dan bij eerdere beschietingen blijken nu ook de grote bevolkingscentra Tel Aviv en Jeruzalem binnen het bereik van Hamas-raketten. Isra\u00ebl reageerde fel. Hamas-leider Ahmed Jabari werd geliquideerd en bij bombardementen op Gaza kwamen al tientallen mensen om, onder wie kinderen.<\/p>\n

Dat er bij de formatie niet al te indringend over Isra\u00ebl en de Palestijnen was gesproken, bleek al meteen bij het debat over de regeringsverklaring vorige week. Premier Rutte moest de oppositie het antwoord op nogal wat vragen schuldig blijven en vroeg tijd om er binnen het kabinet eens goed voor te gaan zitten. \u2018Erg merkwaardig,\u2019 zegt oud-diplomaat en D66-Tweede Kamer\u00adlid Sjoerd Sjoerdsma. \u2018Dat je niet het hele buitenland doorakkert, ok\u00e9. Maar dat je de drie belangrijkste dossiers niet bespreekt, dat begrijp ik niet. Na Kunduz zou toch onmiddellijk het Midden-Oosten op tafel moeten komen.\u2019<\/p>\n

Toch is het nieuwe kabinet niet geheel blanco aan het Midden-Oosten begonnen. In het regeerakkoord staat een passage die is op te vatten als een koerswijziging: \u2018Waar mogelijk draagt Nederland bij aan vrede en veiligheid in het Midden-Oosten en benut daarbij de goede banden met zowel Isra\u00ebl als de Palestijnse autoriteit.\u2019 Een gelijkwaardige behandeling van Isra\u00ebl en de Palestijnen, zo valt te lezen.<\/p>\n

Vanaf het kabinet-Balkenende IV in 2006 was Nederland juist meer nadruk gaan leggen op de vriendschap met Isra\u00ebl. Dat was deels ge\u00efnspireerd door de ChristenUnie die deelnam aan het kabinet, en werd maar al te graag uitgevoerd door CDA-minister Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken. De vermeende partijdigheid van Verhagen leidde tot spanningen met coalitiegenoot PvdA. Buitenlandspecialist Martijn van Dam ontwikkelde zich tot de kwelgeest van de minister die weigerde met de \u2018terroristen\u2019 van Hamas te praten en weinig genegen was Isra\u00ebl sancties op te leggen als kolonisten nieuwe nederzettingen bouwden op de bezette Westelijke Jordaanoever.<\/p>\n

Met het aantreden van Rutte I was die \u2018interne oppositie\u2019 verdwenen. Van de anti-islamitische gedoogpartner PVV kon geen toenadering tot de Palestijnen worden verwacht en de nieuwe VVD-minister van Buitenlandse Zaken, Uri Rosenthal, leek dat ook beslist niet van plan. Het regeerakkoord repte over intensivering van de vriendschaps\u00adbanden met Isra\u00ebl. Rosenthal veroordeelde wel de neder\u00adzettingen\u00ad\u00adpolitiek, maar in Euro\u00adpees verband verzette hij zich tegen een al te kritische houding ten opzichte van Isra\u00ebl. Nederland ontwikkelde zich tot een nee-stemmer, samen overigens met landen als Duitsland, Tsjechi\u00eb en Itali\u00eb.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

Van Timmermans valt ook niet ineens een pro-Palestijnse houding te verwachten<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

In het nieuwe regeerakkoord met haar verwijzing naar banden met zowel Isra\u00ebl als de Palestijnse autoriteit is onmiskenbaar de hand van de PvdA te ontdekken. De tekst werd meteen begroet door Isra\u00ebl-kritische organisaties. Woordvoeder Guido van Leemput van United Civilians for Peace (UCP), een samenwerkingsverband van een aantal ontwikkelingshulporganisaties, is echter nog voorzichtig: \u2018Nieuw beleid moet je met een lampje zoeken.\u2019<\/p>\n

In \u2018linkse\u2019 kringen werd veel verwacht van het aantreden van minister Frans Tim\u00admermans op Buitenlandse Za\u00adken; de eerste PvdA-minister op dat departement sinds de alom gevierde Max van der Stoel in 1982 en niet voor niets diens leerling. Als Kamerlid uitte Timmer\u00admans stevige kritiek op de pro-Isra\u00eblische koers van het vorige kabinet. Behalve een \u2018PVV-hater\u2019 is Timmer\u00admans volgens Geert Wilders ook een \u2018Isra\u00ebl-hater\u2019. En de PVV-leider citeerde de nieuwe minister uit zijn tijd als Kamerlid: \u2018Als Rosenthal schrijft, wordt zijn pen vastgehouden door de Isra\u00eblische premier Benjamin Netanjahoe.\u2019 Nederland was geen vriend van Isra\u00ebl, maar \u2018een lakei\u2019.<\/p>\n

Tegelijkertijd is Timmermans veel meer een diplomaat dan zijn voorganger, die op zijn eigen ministerie weinig waardering genoot. Een gave die de nieuwe minister nodig zal hebben, want zijn speelruimte is klein. \u2018Natuurlijk mag Timmermans zijn vlaggetjes planten, als hij maar binnen de parameters van het Nederlandse Midden-Oostenbeleid blijft,\u2019 laat VVD-Kamerlid Han ten Broeke weten. En die parameters zijn volgens hem onder meer: de Oslo-akkoorden, de grenzen van 1967 en een tweestatenoplossing. Van Timmermans valt nu dus ook niet ineens een pro-Palestijnse houding te verwachten. In zijn eerste confrontatie met de Kamer afgelopen week, liet hij daar geen enkel misverstand over bestaan: \u2018De hoofdverantwoordelijke voor het geweld is Hamas met zijn reeks van raketaanvallen. Hamas is ook schuldig aan de reactie daarop. Isra\u00ebl heeft het grootste recht zichzelf te verdedigen. Daarbij moet die reactie wel proportioneel blijven.\u2019<\/p>\n

Om de speelruimte van de minister zo klein mogelijk te houden, diende SGP-leider Van der Staaij vorige week bij de regeringsverklaring een motie in waarin hij vaststelde dat Isra\u00ebl in het Nederlandse buitenlandbeleid \u2018al vele decennia een belangrijke partner\u2019 is en de regering opriep \u2018om actief te blijven investeren in de band met de staat Isra\u00ebl\u2019. Vervolgens gebeurde er iets opmerkelijks: in de late uurtjes van het debat \u2018ontraadde\u2019 premier Rutte die motie, de PvdA stemde tegen, maar hij werd aangenomen met steun van Ruttes eigen VVD. Het eerste kiertje in het bouwwerk van beide coalitiepartners.<\/p>\n

\u2018De minister-president wilde rekening houden met de gevoelens van de nieuwe coalitiepartner,\u2019 zegt Ten Broeke daarover. \u2018Maar ik vond de minister-president iets te voorzichtig. Het was een ongevaarlijk motie die niet in strijd was met het regeerakkoord. We hebben er ons dus niks van aangetrokken, een beetje dualisme dus.\u2019<\/p>\n

Directeur Ronny Naftaniel van Centrum Informatie en Documentatie Isra\u00ebl (CIDI) ziet het toch een tikkeltje anders. De aangenomen motie is volgens hem wel degelijk van belang: \u2018De actieradius van Timmermans is hierdoor beperkt. Een meerderheid van de Kamer wil de relatie met Isra\u00ebl verdiepen. Als de minister zijn koers erg verlegt, zal de Tweede Kamer daar tegen zijn.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n
\n

‘Het voorspelt weinig goeds als de PvdA zich zo door de VVD laat intimideren’<\/p>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

\n

Een dag later moest minister Timmermans zich al verantwoorden voor de houding die Nederland zou innemen tegenover de aanvraag van de Palestijnse autoriteit om bij de Verenigde Naties een hogere waarnemersstatus te verkrijgen. Timmermans vond dat niet zo\u2019n goed idee. Principieel had hij er geen bezwaren tegen, maar het zou de weg naar vrede in het Midden-Oosten belemmeren. De VS zou fondsen voor de Palestijnen bevriezen en de reactie van Isra\u00ebl zou de zaak nog ingewikkelder maken. \u2018Mijn oprechte zorg is dat Abbas (de Pa\u00adles\u00adtijn\u00adse president, red.) zich hiermee in zijn eigen voet schiet,\u2019 zei Timmermans.<\/p>\n

Die oprechtheid werd in twijfel getrokken door een deel van de oppositie. Timmermans en zijn PvdA hadden in de zomer namelijk nog voor de statusverhoging van de Palestijnen gestemd. Wat was er veranderd, behalve dan dat Timmermans nu minister was geworden? Het antwoord dat Obama was herkozen en Amerikaanse presidenten in hun tweede termijn traditiegetrouw hun blik naar het buitenland richten en vredesinitiatieven nemen, overtuigde niet. D66 en SP dienden een motie in die de regering opriep juist v\u00f3\u00f3r de statusverhoging te stemmen. Buitenlandwoordvoerder D\u00e9sir\u00e9e Bonis van de PvdA, oud-ambassadeur in Syri\u00eb, leek er wel voor te voelen. Tijdens het debat had ze nog zinnen gebruikt als \u2018aan welke kant van de geschiedenis\u2019 je komt te staan. Maar voorafgaand aan de stemmingen kreeg ze bezoek van Timmermans en vicefractievoorzitter Martijn van Dam. Zelfs Diederik Samsom verscheen ten tonele. Uiteindelijk stemde de PvdA-fractie tegen.<\/p>\n

\u2018Welkom in de wereld van de Tweede Kamer,\u2019 reageert Harry van Bommel van de SP. \u2018De PvdA heeft ervoor gekozen de politieke vrede te bewaren. Het voorspelt weinig goeds als de PvdA zich zo door de VVD laat intimideren.\u2019 In het verleden trok Van Bommel politiek nog veel op met Timmermans: \u2018Nu zit hij aan alle knoppen, draait hij ze de verkeerde kant op!\u2019 D\u00e9sir\u00e9e Bonis was niet beschikbaar voor commentaar.<\/p>\n

Het Midden-Oosten is ook in Nederland een politiek mijnenveld. Aan de uitlatingen van Timmermans valt af te leiden dat hij tastend zijn weg terugzoekt naar een middenpositie in Europa. Nederland moet niet de voet dwars zetten, maar op zoek naar consensus: \u2018Een verdeelde Unie vind ik een machteloze Unie,\u2019 zei hij vorige week.<\/p>\n

Zijn diplomatieke gaven zullen daarbij nog danig op de proef worden gesteld. Wat gaat Nederland doen met het initiatief voor een \u2018samenwerkingsraad\u2019 met Isra\u00ebl die door het vorige kabinet was voorbereid, maar met de val van dat kabinet opgeschort? En hoe wil Timmermans omgaan met producten van kolonisten uit de bezette gebieden? De belangrijkste testcase voor de nieuwe coalitie kan al heel snel op het bordje van de minister belanden: op het moment dat het geweld in Isra\u00ebl en Gaza nog verder uit de hand loopt.<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het Midden-Oosten is ook in Nederland een politiek mijnenveld. De minister van BuZa heeft weinig speelruimte.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":255778,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-45839","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"author_name":"Jaco Alberts","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/45839","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=45839"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/45839\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jaco Alberts","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/255778"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=45839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=45839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}