{"id":456251,"date":"2020-02-03T03:00:38","date_gmt":"2020-02-03T02:00:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=456251"},"modified":"2020-02-03T10:13:49","modified_gmt":"2020-02-03T09:13:49","slug":"daan-roovers-millennials","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/daan-roovers-millennials\/","title":{"rendered":"Waardoor is de millennial van slag? Op zoek naar antwoorden met Denker des Vaderlands Daan Roovers"},"content":{"rendered":"<div class=\"info-box\">\n<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/753147160%3Fsecret_token%3Ds-Boo15&amp;color=%23ff5500&amp;auto_play=false&amp;hide_related=true&amp;show_comments=false&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true\" width=\"100%\" height=\"166\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><\/iframe><br \/>\n<em>Liever luisteren dan lezen? Menno heeft zijn verhaal ook ingesproken.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<p class=\"tekst\">Dit gesprek met Daan Roovers moest een gesprek worden over de epidemie van burn-outs en andere geestelijke ellende onder jongeren. Millennials, studenten, \u2018generatie Y\u2019: ze zouden gebukt gaan onder stress, studiedruk en een streven naar perfectie. Via de mail vroeg Roovers me vooraf wat research te doen. \u2018We moeten een beetje een empirische bodem hebben waar ik mijn analyses op kan loslaten, zodat het geen 1800 woorden feitenvrij gefilosofeer wordt.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Natuurlijk, voor feitenvrij gefilosofeer word je geen Denker des Vaderlands. Maar toen werd het lastig. Er blijken weinig cijfers te bestaan over burn-outs en depressie, laat staan onder jongeren. De cijfers die er w\u00e9l zijn, suggereren geen grote stijging. \u2018Anders dan de media ons willen doen geloven, is burn-out niet spectaculair gestegen,\u2019 stelde hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie Wilmar Schaufeli <a href=\"https:\/\/www.wilmarschaufeli.nl\/publications\/Schaufeli\/499.pdf\">vast in <span class=\"Cursief\">De Psycholoog<\/span>.<\/a><\/p>\n<p class=\"tekst\">Zijn opgebrande jongeren dan wel zo\u2019n \u2018kwestie van deze tijd\u2019, waar deze rubriek over dient te gaan? Jawel, maar op een andere manier. \u2018Dat jongeren vaker burn-out zijn is niet evident, maar ze ervaren w\u00e9l vaak de bijbehorende klachten,\u2019 zegt Roovers. \u2018Ze ben\u00f3emen het ook zo. Als mijn studenten een opdracht niet af krijgen, zeggen ze vaak dat ze ziek zijn. Dat is volgens mij niet altijd zo, maar het kan wel een <span class=\"Cursief\">self-fulfilling prophecy <\/span>worden.\u2019<\/p>\n<h5>Watjes<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Een cross-analyse van diverse onderzoeken die het Interstedelijk Studenten Overleg uitvoerde, liet zien dat de helft van de studenten zegt te worstelen met problematische stress en een derde met &#8216;psychische klachten&#8217;. Subjectief, maar daarmee niet onwaar.<\/p>\n<p class=\"tekst\">De millennialeske onderbuik is van slag, en Roovers wil er de stethoscoop tegenaan houden. Zelf kan ik dienen als proefkonijn. Ik ben geboren in 1991, midden in het tijdvak 1981-2000, waarin je geboren moet zijn om millennial te heten. Een echte Y. Daan Roovers, geboren in 1970, is op haar beurt een echte generatie-X\u2019er.<\/p>\n<blockquote><p>De oorzaak van problemen wordt niet in het systeem gezocht, maar in het individu, ziet Roovers.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">De Y en de X spreken elkaar in de werkkamer van de X, in een gebouw voor kantoorunits in Amsterdam. Er staan verweerde houten bureaus en een ouderwets filterkoffieapparaat \u2013 kwestie van tijd tot zo\u2019n bakbeest weer hip wordt onder millennials. \u2018Interessanter dan of er sprake is van een burn-outepidemie,\u2019 zegt Roovers terwijl ze twee koffiemokken volschenkt, \u2018is de vraag: waarom zijn dergelijke termen zo\u2019n aantrekkelijke manier om de situatie te beschrijven?\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Een van de theorie\u00ebn is dat jongeren van nu <a href=\"https:\/\/www.telegraaf.nl\/watuzegt\/2887230\/uitslag-stelling-jonge-generatie-verwend\">watjes zijn<\/a>. \u2018Zo kun je het zien,\u2019 zegt de filosoof, wetende dat deze kritiek van alle tijden is, want in de vierde eeuw voor Christus klaagden Socrates en Plato al steen en been over de luie en ongemanierde Griekse jeugd. \u2018Maar je kunt je ook afvragen of de samenleving niet veel strenger en harder is geworden. En of er niet meer verantwoordelijkheid naar het individu is verschoven.\u2019<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<h5 class=\"kader\">Daan Roovers<\/h5>\n<p class=\"kader\">Filosoof Daan Roovers (Veghel, 1970) is sinds maart 2019 en tot en met maart 2021 Denker des Vaderlands. Ze werkt voor de Universiteit van Amsterdam en het Amsterdamse debatcentrum De Rode Hoed en was tussen 2001 en 2015 hoofdredacteur van <em>Filosofie Magazine<\/em>. Roovers is groot pleitbezorger van publieksfilosofie, waarbij filosofie een activiteit is die hardop en midden in de samenleving wordt uitgevoerd en waaraan elke burger kan deelnemen. In 2020 leggen we haar in elke maand een grote vraag voor. Dit is aflevering 1.<\/p>\n<\/div>\n<h5>Vrijgepleit<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Dat laatste ziet Roovers overal. De oorzaak van problemen wordt niet in het systeem gezocht, maar in het individu. Die mag het oplossen. \u2018Neem studiedruk. Je kunt onderzoeken wat er aan de hand is met de universiteiten en het onderwijsbeleid van de overheid. Maar je kunt studenten ook allemaal individueel naar een psycholoog of dokter sturen. Dat laatste is in deze neoliberale maatschappij effici\u00ebnter, want dan is het systeem vrijgepleit.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Het individualiseren van problemen gaat hand in hand met het medicaliseren ervan. \u2018Je krijgt een label dat je recht op een behandeling geeft en op een gegeven moment word je weer terug het systeem in begeleid, dat onveranderd is gebleven. Als op een afdeling vier van de twintig werknemers burn-out zijn, worden die alle vier naar een coach gestuurd in plaats van dat er naar de cultuur gekeken wordt.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Het grote verschil met vorige generaties, zegt Roovers, is dat de vooruitzichten voor jongeren nu echt minder goed zijn.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Terwijl vaak goed hard te maken is dat er fouten in het systeem schuilen. Neem het leenstelsel, dat studenten opjaagt om zo snel mogelijk af te studeren. Of de woning- en arbeidsmarkt, waar w\u00e9l cijfers over te vinden zijn. Waar in 2014 bijna de helft van alle woningen naar starters ging, was dit afgelopen jaar nog maar een kwart, aldus een recent rapport van de Sociaal-Economische Raad. Uit dat rapport blijkt ook dat jongeren steeds later een vaste baan krijgen en vaker flexwerk doen.<\/p>\n<h5>Vooruitzichten<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Het grote verschil met vorige generaties, zegt Roovers, is dat de vooruitzichten voor jongeren nu echt minder goed zijn. Hun vertrouwen in de economische, sociale en politieke toekomst is gekelderd tot recordlaagte, zo suggereert de 2019-editie van de jaarlijkse Deloitte Millennial Survey, uitgevoerd onder 13.000 jongeren in 42 landen. Zoals bij oudere generaties de onderbuik rommelt omdat ze het verleden teloor zien gaan, zo zien jongeren juist hun toekomst wegglippen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Burn-outklachten hebben te maken met bestaansonzekerheid,\u2019 zegt Roovers. \u2018Het zou beter zijn om een actieplan op de economische ontwikkelingen te zetten dan op de klachten die eruit voortkomen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Als zzp-journalist zonder koophuis, vast contract of rente op mijn spaargeld vind ik het wel een verleidelijk idee om de schuld bij een vormloze vijand als \u2018de economie\u2019 of het neoliberalisme te kunnen leggen. <span class=\"Cursief\">Fuck the system! <\/span><\/p>\n<p class=\"tekst\">Maar dat is ook weer niet de bedoeling, maakt Roovers duidelijk. Omstandigheden spelen mee, maar pleiten nooit vrij. \u2018Als je bij stress bijvoorbeeld meteen zegt dat je \u201coverspannen\u201d bent, kan dat een manier zijn om niet onder ogen te zien dat je om problemen heen loopt, dat je bijvoorbeeld te laat bent begonnen.\u2019<\/p>\n<h5>Autonomie<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Ondanks alle individualisering zijn jongeren volgens de Denker tegenwoordig te weinig individu. Ze kunnen iets leren van Aristoteles. \u2018Die zei: je moet karakter ontwikkelen om je staande te houden in de loop der dingen. De omstandigheden veranderen voortdurend. Wat je daartegenover kunt stellen is alleen jezelf, je duurzame karakter.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">De huidige vorm van individualisering maakt het individu niet sterker, maar zwakker, legt Roovers uit. Ze spreekt van een tijd van \u2018massa-individualisme\u2019 waarin met name jongeren zich continu met elkaar vergelijken. \u2018Er is een voortdurende competitie tussen mensen van jouw leeftijd en jouw opleidingsniveau. We gaan op in wat anderen doen, wat anderen verwachten. Het individu biedt te weinig weerstand.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Als je overal heen kunt, is het moeilijk om te weten waar je moet zijn.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Hebben we verleerd om onafhankelijk te zijn? \u2018Gebrek aan autonomie\u2019 is een van de meest genoemde oorzaken van burn-outklachten. \u2018Autonomie is een lastig begrip. Immanuel Kant definieerde het als \u201cjezelf de wet kunnen stellen\u201d. Dus niet \u201cdoen waar je zin in hebt\u201d, maar je herkennen in een wet en die mede zelf vormgeven. Er is een zekere structuur nodig voor autonomie.\u2019<\/p>\n<h5>Losse schroeven<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Structuur! Misschien is dat de <span class=\"Cursief\">missing link<\/span>. Als freelancer met een <a href=\"https:\/\/www.vn.nl\/swapfiets\/\">swapfiets<\/a> ben ik de stereotiepe structuurloze millennial. Niet dat ik terug zou willen naar de tijd van keurslijven, maar de huidige situatie is ook niet alles. \u2018Tegenwoordig ligt de wereld open,\u2019 zegt Roovers. \u2018Maar dat is nog niet hetzelfde als autonomie ervaren. Want er komen voortdurend mogelijkheden op je af waar je iets mee moet. Je kunt studeren wat je wilt en waar je wilt, ook in het buitenland, je kunt een tussenjaar nemen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Als je overal heen kunt, is het moeilijk om te weten waar je moet zijn. Vroeger lieten veel mensen zich de weg wijzen door een geloofsovertuiging, maar die vorm van structuur is sinds de ontkerkelijking verdampt. Andere vormen van overtuiging die je de weg wijzen, zoals ideologie, zijn ook minder vanzelfsprekend geworden. \u2018Bij jongvolwassenen hoort een soort dogmatisme, overtuigd zijn van je gelijk, precies weten hoe de wereld in elkaar zit. Dat lijkt nu op losse schroeven te staan.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">De wereld is z\u00f3 groot geworden dat het moeilijk is om betrokken te zijn, zegt Roovers. \u2018Socrates, Plato en Aristoteles leefden in de overzichtelijke stadstaat Athene en konden zich permitteren om over het lot van de wereld na te denken. Eeuwen later, in het veel grotere Romeinse Rijk, richtten de filosofen zich meer op een individuele ethiek. De schaal van de politieke problemen werd te groot om over het lot van de wereld na te denken. Dat zie je nu eigenlijk weer. Binnen een minuut kun je kennisnemen van alle ellende op de wereld, van bosbranden in Brazili\u00eb tot de situatie in Hongkong. Dat maakt je qua handelen apathisch, want waar moet je beginnen als je de wereld wilt verbeteren?\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Een paar dagen na dit interview zendt <span class=\"Cursief\">Nieuwsuur<\/span> een item uit over \u2018klimaatdepressie\u2019 onder jongeren. \u2018Er is sowieso een hoger stressniveau onder studenten,\u2019 zegt de opleidingsdirecteur van de Wageningen Universiteit in het item, en bezorgdheid over klimaatverandering \u2018is een extra factor\u2019.<\/p>\n<h5>Elke minuut is kostbaar<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Apathisch of depressief worden hoeft niet de norm te zijn. De klimaatdemonstraties door scholieren en de populariteit van de jongerenclubs van zowel GroenLinks als Forum voor Democratie duiden erop dat de behoefte aan strijden voor een hoger doel blijft bestaan.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Maar die strijd legt het toch af tegen dat wat het heiligste doel van al lijkt: zelfontplooiing. Iets wat samengaat met een streven naar effici\u00ebntie: <span class=\"Cursief\">You only live once<\/span>, elke minuut is kostbaar. Toen ik naar Roovers\u2019 kantoor fietste, zette ik gauw een leerzame podcast op \u2013 de afspeelsnelheid extra hoog.<\/p>\n<blockquote><p>Roovers haalt Jean-Jacques Rousseau aan. \u2018Die zegt dat als je jong bent, je zoveel mogelijk tijd moet verspillen.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Roovers: \u2018Dat streven naar effici\u00ebntie hoort erg bij deze tijd, niet alleen onder jongeren. Een activiteit is zelden nog een doel op zichzelf. Sporten is een goed voorbeeld. In het beste geval is het ook leuk, maar het gaat vooral om gezonder worden en je prestaties verbeteren. Ik dacht laatst: wat doe ik nou alleen om de activiteit zelf? Ik heb \u00e9\u00e9n ding, en dat is accordeon spelen. Ik ben daar niet goed in, ik kan er geen factuur voor sturen, ik doe het echt alleen voor de lol. Het is belangrijk om zoiets te hebben.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">De productiviteitscultus ontlokt gelukkig een tegenbeweging omdat we ook wel zien dat het burn-outs in de hand werkt. Studentenverenigingen organiseren stiltewandelingen en op Instagram wordt <span class=\"Cursief\">#selfcare<\/span> gepredikt. Maar ook dat ruikt verdacht: is ontspanning het doel, of tanken we bij om er daarna weer tegenaan te kunnen?<\/p>\n<h5>Een paar jaar verspillen<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Daan Roovers kijkt wat bezorgd. \u2018Kom je hier uit?\u2019 We merken beiden dat het moeilijk is om de vraag te beantwoorden wat het grote probleem van mijn generatie is, ook omdat sommige ontwikkelingen tegenstrijdig zijn. Is er een filosofisch advies waar we hoe dan ook iets mee kunnen?<\/p>\n<p class=\"tekst\">Roovers haalt Jean-Jacques Rousseau aan. \u2018Die zegt dat als je jong bent, je zoveel mogelijk tijd moet verspillen en moet lummelen. Zo\u2019n periode waarin je nog de tijd hebt, is er maar \u00e9\u00e9n keer in je leven. Het heersende idee dat je al jong met je toekomst bezig moet zijn, werkt maar in heel beperkte mate. Omdat je pas weet of het leuk is als je ergens bent. Soms moet je eerst de verkeerde keuze maken.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Maar, sputter ik nog even tegen, dat kost zoveel tijd, en <span class=\"Cursief\">you only live once<\/span>. \u2018Ja,\u2019 zegt de Denker des Vaderlands, \u2018maar ja: we leven steeds langer tegenwoordig, dus je mag best een paar jaar verspillen.\u2019<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<p><strong>Fotografie<\/strong> Annelie Bruijn<br \/>\n<strong>Haar en Make-Up<\/strong> Pascale Hoogstraate @ EE Agency for MUA<br \/>\n<strong>Styling<\/strong> Giedre Malinauskaite \/ NCL Representation<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hoe kan de filosofie helpen om grip te krijgen op de grote vragen van deze tijd? Vrij Nederland raadpleegt Denker des Vaderlands Daan Roovers. <\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-456251","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-leven","article_type-interview"],"acf":[],"author_name":"Menno van den Bos","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/456251","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=456251"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/456251\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Menno van den Bos","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=456251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=456251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}