{"id":453517,"date":"2019-12-14T03:00:56","date_gmt":"2019-12-14T02:00:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=453517"},"modified":"2020-12-08T12:45:16","modified_gmt":"2020-12-08T11:45:16","slug":"flat-earth","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/flat-earth\/","title":{"rendered":"Het geloof in een platte aarde is terug van nooit echt weggeweest"},"content":{"rendered":"<p class=\"tekst\">Zomer 2014. In Plymouth Hoe, aan de zuidkust van Engeland, ligt Dave Murphy op het strand met zijn oor op het zand. Zijn oog is, door de lens van een camera, gericht op de vuurtoren van Eddystone, zo\u2019n dertien kilometer uit de kust.\u00a0De vragen razen door zijn hoofd. Waarom kan hij zien waar de vuurtoren uit het water rijst? Zou de rots waarop de vuurtoren staat niet weggezakt moeten zijn achter de horizon? Waar is de bolling? Langzaam begint Murphy te beseffen: de aarde is plat.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Murphy is niet de enige die er zo over denkt. Het geloof in de platte aarde is terug van nooit echt weggeweest. Hoewel de eerste bewijzen voor het feit dat de aarde rond is, stammen uit de tijd van de oude Egyptenaren, blijkt het nog steeds mogelijk om die te \u2018ontkrachten\u2019 en er een fundamenteel ander wereldbeeld op na te houden. Dat<span class=\"Cursief\"> flat earth<\/span>-geloof geniet steeds meer aandacht. De Netflix-documentaire <span class=\"Cursief\">Behind the Curve <\/span>werd goed bekeken, items van PowNed en BNNVara over<span class=\"Cursief\"> flat earthers<\/span> gingen <span class=\"Cursief\">viral<\/span> op sociale media en ook serieuze kranten schreven pagina\u2019s vol over dit verschijnsel.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Het grootste deel van die aandacht bestaat uit spot en onbegrip. Maar misschien zijn <span class=\"Cursief\">flat earthers <\/span>wel meer dan een clubje internetgekkies. Ze houden zich bezig met dezelfde fundamentele vragen als de gangbare wetenschap. Wie zijn wij? Hoe werkt het universum? En ze lijken symptomatisch voor het post-truth tijdperk, waarin het vertrouwen in instituties als politiek, media en wetenschap laag is en complottheorie\u00ebn floreren. Met die insteek dook <span class=\"Cursief\">Vrij Nederland<\/span> het afgelopen half jaar in de wereld van <span class=\"Cursief\">flat earth<\/span>. We gingen naar conferenties en spraken met wetenschappers, <span class=\"Cursief\">flat earth<\/span>-prominenten en nieuwe bekeerlingen. Als we <span class=\"Cursief\">flat earth <\/span>zien als een spiegel voor onze samenleving en de moderne wetenschap, wat kunnen we er dan van leren?<\/p>\n<h5>Het grote wereldbedrog<\/h5>\n<p class=\"tekst\">De zoektocht begint halverwege mei, bij de lezing \u2018De Aardse Waarheid\u2019 in Rosmalen. \u2018Een pittige presentatie over het grote wereldbedrog,\u2019 belooft de site. Frans Heslinga, een prominente Nederlandse <span class=\"Cursief\">flat earther<\/span>, zal in ongeveer drie uur tijd het \u2018bewijs leveren\u2019 dat de aarde plat is. Er zijn ongeveer vijftien mensen aanwezig, van wie er zeker drie journalist zijn. Om zijn publiek op te warmen, zet Frans Heslinga vijf minuten voor aanvang het nummer \u2018The Earth is Flat\u2019 van de Flat Boyz aan.<\/p>\n<p><iframe title=\"FLAT BOYZ - EARTH IS FLAT (Official Music Video)\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube-nocookie.com\/embed\/cQ74vf9N56A?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p class=\"tekst\">De sfeer in het zaaltje is losjes. \u2018Gek ding is het eigenlijk h\u00e8?\u2019 zegt Heslinga, wijzend naar de globe op zijn tafel, die hij vanavond zal gebruiken om aan te tonen dat de aarde eigenlijk helemaal geen bol is.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018It\u2019s time to rethink everything we know,\u2019 staat op de eerste dia. Naast de quote staat Master Yoda uit <em>Star Wars<\/em>, die het publiek indringend aankijkt. Heslinga steekt van wal, om het publiek vervolgens een slordige drie uur te overdonderen met een stortvloed aan complottheorie\u00ebn. Centraal staat vanavond het grootste complot van allemaal: de \u2018leugen\u2019 dat de aarde een bol is.<\/p>\n<h5>IJsmuur<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Als de aarde geen bol is, hoe ziet-ie er dan uit? Als de aarde plat zou zijn, dan zou je er uiteindelijk vanaf vallen, toch? We weten dat als je vanaf een willekeurig punt op de wereld vertrekt en lang genoeg een willekeurige kant op vaart, je uiteindelijk altijd \u00f3f land \u00f3f ijs tegenkomt. Op het eerste gezicht lijkt dat niet mogelijk op een platte aarde. Tenzij je er, zoals de <span class=\"Cursief\">flat earthers,<\/span> vanuit gaat dat de noordpool in het midden van de aarde te vinden is en Antarctica een gigantische ijsmuur vormt om de gehele omtrek van de aarde. Ook dan kom je bij een willekeurig punt van vertrek uit bij ofwel land, of ijs. Die ijsmuur wordt goed bewaakt. Daardoor is het onmogelijk om te weten wat zich achter die muur bevindt.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Hoe zit het dan met dag en nacht? Ook daar is een relatief eenvoudige alternatieve verklaring voor. De zon en de maan bewegen op dezelfde cirkel boven de platte aarde om de noordpool heen; de maan bevindt zich daarbij altijd op de grootst mogelijke afstand van de zon. Overigens is de zon ook een stuk dichterbij dan we normaal gesproken denken. Daardoor verlicht de zon maar een gedeelte van het aardoppervlak. En voil\u00e0: het verschil tussen dag en nacht is verklaard.<\/p>\n<blockquote><p>Als de aarde plat zou zijn, dan zou je er uiteindelijk vanaf vallen, toch?<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">En de seizoenen dan? Die zijn uit te leggen doordat de denkbeeldige cirkel waarmee de beweging van de zon en de maan weer te geven zijn, over de periode van een jaar kleiner en groter wordt. In de zomer draaien de zon en de maan in een kleine cirkel om de noordpool en in de winter in een grote cirkel. Hierdoor worden in de verschillende seizoenen bepaalde delen sterker of zwakker belicht.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Een probleem in het model van de platte aarde is de vorm van de zon en de maan. Het is immers lastig om uit te leggen waarom die w\u00e9l rond zouden zijn, maar de aarde niet. <span class=\"Cursief\">Flat earthers <\/span>hebben daarom de meest uiteenlopende voorstellingen van de zon en de maan, vari\u00ebrend van projecties op een mysterieuze \u2018koepel\u2019 of \u2018dome\u2019, tot een soort door de CIA in elkaar gezette ledlamp.<\/p>\n<h5>Open circus<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Allemaal leuk en aardig, maar er zijn toch echt astronauten op de maan geweest die de aarde in al zijn bolheid hebben kunnen aanschouwen en vastleggen. Hoe is dat te verklaren? Doordat een relatief kleine groep mensen \u2013 van wie de demonische afkomst te herkennen is aan hun resusnegatieve bloedgroep \u2013 de rest van de bevolking moedwillig bedriegt. Deze groep heeft sinds de wetenschappelijke revolutie in de zeventiende eeuw niet alleen meer en meer politieke macht vergaard, ze ontwikkelde ook een nieuw en foutief wereldbeeld waarbij de aarde een bol is die om de zon draait. Het is dan ook allerminst toevallig dat Copernicus een anagram is voor <span class=\"Cursief\">Open Circus<\/span>.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018De wereld die ze voor zichzelf gecre\u00eberd hebben, komt rechtstreeks uit een kinderboek,\u2019 stelt psycholoog en wetenschapsfilosoof Jaap Bos. Met enige fascinatie: \u2018Het is ook wel min of meer consistent, zoals kinderboeken ook vaak op een wonderlijke manier consistent zijn. In al hun onlogische fantasie\u00ebn schuilt toch een soort logica.\u2019<\/p>\n<h5>Schoolkamp<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Op een druilerige vrijdagmiddag in september, ruim vijf jaar na zijn openbaring op het Zuid-Engelse strand, spreken we af met Dave Murphy \u2013 \u2018Allegedly Dave\u2019 voor insiders \u2013 bij Camping Vliegenbos in Amsterdam-Noord. Op deze plek begint het programma van de \u2018Amsterdam Flat Earth Convention 2019\u2019. Vanaf zeven uur \u2019s avonds is er een <em>meet-and-greet<\/em> met de sprekers die de volgende dag hun verhaal doen in de Amsterdamse Openbare Bibliotheek. Ook is er een kampvuur, en zelfs een <span class=\"Cursief\">party<\/span>. De hele situatie doet een beetje denken aan een schoolkamp, slecht weer en kleine blokhutjes incluis.<\/p>\n<blockquote><p>Uit onderzoek van Kieskompas in opdracht van <span class=\"Cursief\">Trouw <\/span>blijkt dat 0,9 procent van de Nederlanders denkt dat de aarde mogelijk plat is.<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">De<span class=\"Cursief\"> flat earthers<\/span> bevinden zich aan het einde van de langgerekte camping. Het internationale gezelschap van een man of vijfentwintig vormt een rustige, vriendelijk ogende enclave. Enkele Italianen zitten wat te knutselen aan posters waar vallende astronauten op staan; weer anderen bespreken gedwee de nieuwste vlog van het 42.000 volgers tellende YouTube-kanaal Globebusters.<\/p>\n<p class=\"tekst\">De groep heeft zich geconcentreerd rondom een geel-zwart gespoten camper waarop in wit-rode letters leuzen als <em>You have been told lies<\/em> en <em>Research Globe Lie<\/em> geplakt zijn. Het is de tourbus van de Global Lie Tour, die gedurende drie maanden een ronde door Europa maakt en daarbij elke dag een andere stad bezoekt. \u2018De foto\u2019s op de bus zijn de logo\u2019s van alle YouTube-kanalen die de tour sponsoren,\u2019 vertelt Didi Vahn, organisator van de conferentie. \u2018Hoe groter de sticker, hoe meer het kanaal gedoneerd heeft.\u2019<\/p>\n<h5>Wakker worden<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Vanachter een van de vele campers op het kampeerterrein verschijnt Dave Murphy om ons vervolgens amicaal te omhelzen. Deze charismatische man is duidelijk het middelpunt van het gezelschap. Hij begint gepassioneerd te vertellen terwijl de regen van het tentdoek drupt. \u2018Ik was programmeur: grafisch ontwerper op een wetenschappelijk instituut waar ik 2D- en 3D-visualisaties maakte van zwaartekrachtmodellen.\u2019 Maar sinds hij er op het strand van Plymouth achter kwam dat de aarde eigenlijk de vorm van een schijf heeft, is het lastig voor hem om er een normale baan op na te houden.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Tegenwoordig helpt hij mensen, zonder daar iets voor te vragen, en is hij druk bezig met het verspreiden van de waarheid. Blijkbaar vindt die boodschap weerklank: Allegedly Dave is goed voor ruim 42.000 volgers op YouTube. Ook in Nederland: uit onderzoek van Kieskompas in opdracht van <span class=\"Cursief\">Trouw <\/span>blijkt dat 0,9 procent van de Nederlanders denkt dat de aarde mogelijk plat is.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Voor Murphy is dat makkelijk te verklaren. \u2018Mensen resoneren met de waarheid. Als iemand je de waarheid vertelt, dan voel je dat. Net als dat je voelt wanneer iemand tegen je liegt. Daarom geloof ik niet dat de aarde plat is. Ik weet het. Hier,\u2019 zegt hij terwijl hij zijn hand op zijn hart legt. Volgens de Brit weten daardoor steeds meer mensen de beweging die de platte aarde onderzoekt te vinden. \u2018Veel mensen worden wakker doordat ze weten \u2013 nee, doordat ze v\u00f3\u00e9len \u2013 dat we de waarheid spreken.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Ons gesprek met Murphy wordt onderbroken door een gedrongen Colombiaan, die hem wat onzeker op de schouders tikt. \u2018Jij bent <span class=\"Cursief\">Allegedly Dave<\/span>, toch?\u2019 De Brit glimlacht vriendelijk terwijl hij de jongeman begroet. \u2018Ik wil je al zo lang in het echt bedanken,\u2019 zegt de Colombiaan. \u2018Je hebt mijn leven veranderd. Nadat ik je YouTube-video\u2019s zag, begon ik wakker te worden.\u2019<br \/>\nWat was voor hem het doorslaggevende argument voor de platte aarde? \u2018Soms voel je gewoon wanneer iets waar is.\u2019 Murphy kijkt ons veelbetekenend aan.<\/p>\n<h5>Complotten bestaan<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Een mooi voorbeeld van een heel pragmatische omgang met het onderzoeken en begrijpen van de wereld om ons heen, vindt Stef Aupers, cultuursocioloog en hoogleraar mediacultuur aan de KU Leuven. \u2018Het gaat hierbij niet meer om universele waarheden die in taal worden uitgedrukt, die buiten je staan. Wat waar is, dat is gewoon wat op dat moment waar voelt.\u2019 Het primaat ligt bij het subjectieve bewustzijn.<\/p>\n<blockquote><p>\u2018De maanlanding, 9\/11, noem maar op. Alle leugens komen samen onder de paraplu van de platte aarde.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">\u2018We denken bij een complotdenker vaak aan een schuimbekkende idioot die op een fundamentalistische manier van alles roept,\u2019 zegt Aupers. Maar dat beeld helpt volgens hem niet echt om te begrijpen wat hier gaande is. Samenzweringstheorie\u00ebn zijn immers zo gek nog niet. \u2018Complotten bestaan. Kijk maar eens naar het Watergate-schandaal, of de recente gebeurtenissen bij de NSA \u2013 waarbij de Amerikaanse veiligheidsdienst allerlei verbondjes sloot met techbedrijven om persoonlijke data van burgers te verkrijgen zonder dat daar toestemming voor was gegeven.\u2019 In de media worden dit soort affaires vaak breed uitgemeten. \u2018Daarmee wordt de plausibiliteit van alternatieve narratieven vergroot.\u2019<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-image_640 wp-image-453713\" src=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/VN_FLAT-EARTH_DEF02-640x896.jpg\" srcset=\"https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/VN_FLAT-EARTH_DEF02-320x448.jpg 320w, https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/VN_FLAT-EARTH_DEF02-640x896.jpg 640w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"896\" \/><\/p>\n<p class=\"tekst\">Een andere verklaring voor het groeiende wantrouwen in instituties is hun toenemende ontoegankelijkheid: \u2018Door schaalvergroting worden de instituties in onze democratische samenleving steeds ondoorgrondelijker. Aanvankelijk werden de meeste beslissingen genomen op lokaal- en gemeentelijk niveau. Nu gebeurt dit veel meer op Europees of zelfs op internationaal niveau.\u2019 Dit zorgt ervoor dat het steeds lastiger is te begrijpen wat er in deze machtscentra plaatsvindt. \u2018Er treden daardoor gevoelens van vervreemding op,\u2019 aldus de cultuursocioloog. \u2018Kun jij je voorstellen wat er in de Europese Unie gebeurt of besproken wordt? Omdat dit steeds verder van het individu af staat, wordt het voor mensen steeds moeilijker zich daar ook maar iets bij voor te stellen.\u2019 Als gevolg daarvan worden instituties een soort Rorschach-tests: \u2018Je kunt er van alles op projecteren.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Volgens Aupers is door dat wantrouwen de filosofische vraag \u2018wat is waar?\u2019 en \u2018hoe weten we wat waar is?\u2019 op straat komen te liggen. Als je de overheid, de journalistiek en de wetenschap niet meer vertrouwt, zijn er verschillende andere kennisbronnen mogelijk.<\/p>\n<h5>Rebel<\/h5>\n<p class=\"tekst\">De dag na de ontmoeting met Dave Murphy is de flat earth-conferentie in de Openbare Bibliotheek van Amsterdam. De wind waait woest langs de hoogbouw op Oosterdok. De sigaret van Piero Ballarini rookt zichzelf. Ballarini, een Italiaan met een klein Dal\u00ed-snorretje in wording, is speciaal voor de conferentie vanuit Rome naar Amsterdam gekomen. Net als veel andere bezoekers, in totaal zo\u2019n 150, heeft hij een eigen YouTube-kanaal: \u2018Furatillo\u2019, wat zich vanuit Romeins dialect laat vertalen als rebel of non-conformist.<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Het is als een paraplu,\u2019 legt Piero\u2019s Siciliaanse vriend Allan uit. \u2018De maanlanding, 9\/11, noem maar op. Alle leugens komen samen onder de paraplu van de platte aarde.\u2019 Beiden kijken uit naar het middagprogramma: Dave Murphy en Jeran Campanella \u2013 van het YouTube-kanaal \u2018Jeranism\u2019 \u2013 zijn de publiekstrekkers van vandaag.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Maar eerst is het de beurt aan Paul on the Plane en Iru Landucci. Paul on the Plane komt tijd te kort om alles te bespreken wat hij zou willen bespreken. De kern van zijn betoog laat zich goed samenvatten in een van de quotes op de laatste slides van zijn presentatie: <em>Respect for authority is the greatest enemy of the truth<\/em>. Ook de Argentijnse Landucci zit krap in de tijd. Met een PowerPoint van 167 slides en slechts vijftig minuten om het publiek er doorheen te loodsen, moet hij zo\u2019n driekwart van zijn verhaal achterwege laten.<\/p>\n<h5>\u2018De wetenschap heeft altijd gelijk\u2019<\/h5>\n<p class=\"tekst\"><span class=\"Cursief\">Flat earthers<\/span> nemen een diep ambivalente houding aan tegenover de wetenschap, stelt cultuursocioloog Aupers. \u2018Er is een wantrouwen ten opzichte van wetenschappelijke specialisten en de instituten waarin ze werken.\u2019 Maar paradoxaal genoeg zijn hun scepsis, twijfel en experimentele houding juist erg wetenschappelijk. \u2018Er is geen wantrouwen ten opzichte van wetenschappelijke principes of methoden. Integendeel, die worden door <span class=\"Cursief\">flat earthers<\/span> juist omhelsd.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Het ergste wat een <span class=\"Cursief\">flat earther<\/span> kan overkomen, is dat iedereen ineens zou zeggen: \u201cJullie hebben gelijk!\u201d<\/p><\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Dave Murphy onderschrijft dit. \u2018Eigenlijk wordt iedere <span class=\"Cursief\">flat earther<\/span> uiteindelijk een soort wetenschapper. We doen zo veel onderzoek naar bepaalde onderwerpen dat we ons in het debat kunnen meten met wetenschappelijke experts.\u2019<br \/>\nMaar de moderne wetenschap heeft volgens Murphy helaas meer weg van een religie: \u2018Wetenschap wil blijven zoals het is; daarbij worden kosten noch moeite gespaard. Nieuwe informatie die de wetenschap zou kunnen veranderen, wordt genegeerd. De wetenschap heeft, volgens zichzelf, altijd gelijk.\u2019 Voor Murphy is het simpel: \u2018De waarheid moet overeenkomen met experimenten en wat we waarnemen.\u2019 Hij refereert daarbij aan zijn favoriete natuurkundige, Richard Feynman, die in 1965 de Nobelprijs voor de natuurkunde deelde voor zijn bijdragen aan de ontwikkeling van de kwantumelektrodynamica. \u2018Volgens Feynman,\u2019 zegt Murphy triomfantelijk, \u2018is alles wat het experiment tegenspreekt onzin.\u2019<\/p>\n<h5>Geparkeerd in de marge<\/h5>\n<p class=\"tekst\">De onwil vanuit de wetenschap om het debat aan te gaan met <span class=\"Cursief\">flat earthers<\/span> is voor Murphy dan ook goed te verklaren. \u2018Ik ben zelf wel eens uitgenodigd door studenten van de University of Nottingham voor een debat over de vorm van de aarde. Naast een paar <span class=\"Cursief\">flat earthers<\/span> zouden ook enkele deeltjesfysici van hun eigen universiteit meedoen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Helaas liep het anders: de natuurkundigen bleken daar niets voor te voelen. Logisch, vindt Murphy. \u2018Het leven van deze wetenschappers hangt af van hun autoritaire positie. Als een willekeurige vent uit Basildon het tegen ze op kan nemen, zullen hun studenten dan nog veel ontzag voor ze hebben?\u2019<br \/>\nHet zou overigens betrekkelijk rampzalige gevolgen hebben als <span class=\"Cursief\">flat earthers <\/span>plotseling omarmd zouden worden door het establishment, aldus psycholoog en wetenschapsfilosoof Jaap Bos. \u2018Het ergste wat een <span class=\"Cursief\">flat earther<\/span> kan overkomen, is dat iedereen ineens zou zeggen: \u201cJullie hebben gelijk!\u201d \u2013 dat ze geaccepteerd zouden worden.\u2019 De identiteit van <span class=\"Cursief\">flat earthers <\/span>wordt immers gelegitimeerd door het contrast met moderne wetenschappelijke theorie\u00ebn en de praktische afwijzing van gevestigde wetenschappers. \u2018De beweging heeft zichzelf in de marge geparkeerd, en zou daarbuiten nooit kunnen bestaan.\u2019<\/p>\n<h5>Pleidooi voor ervaringskennis<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Volgens Stef Aupers is er een helder onderscheid tussen wetenschap en <span class=\"Cursief\">flat earth<\/span>. \u2018Als je kijkt naar wat dit soort complotdenkers onderzoeken en hoe ze onderzoek doen, dan is dat niet heel systematisch. Ze weten heel weinig van statistiek en bovendien zijn ze erg arbitrair in het selecteren van hun bronnen.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Wetenschapsfilosoof Daniel Cohnitz onderschrijft dit: \u2018Veel wetenschappelijke problemen vereisen een gedegen scholing binnen dat specifieke veld. Als het gaat om zaken als astrofysica of kosmologie kun je niet denken: ik zoek zelf wel eens even uit hoe het zit.\u2019<br \/>\nDe <span class=\"Cursief\">flat earthers<\/span> houden daarentegen een pleidooi voor ervaringskennis. \u2018Wat je ziet, dat is zoals het zit. Natuurkundigen kunnen van alles beweren met hun mooie formules en metingen, maar het sluit niet aan bij de ervaringen van gewone mensen.\u2019<br \/>\nOp het eerste gezicht klinkt dat misschien als een vorm van gezonde twijfel, maar er zit volgens Aupers ook een ongemakkelijk element aan. \u2018Dat gewoon maar afgaan op je ervaringskennis, dat is juist wat je als wetenschapper moet afleren. Je zintuigen kunnen je ook bedriegen.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Een wereldbeeld waarin de platte aarde centraal staat, is nauw verweven met antwoorden op existenti\u00eble vragen over wie wij als mensen zijn en wat we hier op aarde doen.<\/p><\/blockquote>\n<h5>Ivoren torens<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Wat moeten we doen met die <span class=\"Cursief\">flat earthers<\/span>? Moeten we ze hun gang laten gaan? Of moeten we ze juist actief bestrijden? Stef Aupers: \u2018Wat je in elk geval niet moet doen, is heel hard roepen dat het allemaal irrationele gekkies zijn. Dat werkt alleen maar averechts: de woede wordt dan groter, en het wantrouwen vermenigvuldigt zich.\u2019 Volgens de hoogleraar moet je kijken naar waar al die onvrede en dat wantrouwen vandaan komen; je moet bestuderen waardoor groepen als de <span class=\"Cursief\">flat earthers <\/span>vatbaar zijn voor al die alternatieve wereldbeschouwingen.<\/p>\n<p class=\"tekst\">Transparantie is de crux voor wetenschapsfilosoof Daniel Cohnitz. \u2018Instanties moeten meer inzicht verschaffen in wat ze doen. En niet alleen wanneer alles goed gaat, maar juist wanneer er dingen fout gaan, zodat ze kunnen laten zien hoe ze omgaan met fouten, fraude en onenigheid.\u2019<br \/>\nMaar bovenal moeten wetenschappers uit hun ivoren torens klauteren. \u2018We moeten vooral ook uitleggen wat we precies doen en hoe we dat doen,\u2019 aldus Aupers. \u2018We moeten duidelijk kunnen maken waarom het soms zo is dat het de moeite waard is om dingen te onderzoeken die je niet direct kunt zien. Ook al is dat niet altijd makkelijk.\u2019<\/p>\n<h5>\u2018De mensheid heeft een doel\u2019<\/h5>\n<p class=\"tekst\">Onder het genot van een tweede sigaret vertelt Piero over zijn coming out als <span class=\"Cursief\">flat earther<\/span>. \u2018Sommigen reageerden geschokt, anderen verbaasd of teleurgesteld.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Die teleurstelling was soms wederzijds, vooral als mensen onverschillig reageerden. \u2018Er waren ook vrienden die zeiden: \u201cWat maakt het uit of-ie rond of plat is.\u201d Hoe kun je dat nou zeggen? Het gaat om waar we ons bevinden in het universum. Om wie we zijn! Het maakt alles uit.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">Een wereldbeeld waarin de platte aarde centraal staat, is nauw verweven met antwoorden op existenti\u00eble vragen over wie wij als mensen zijn en wat we hier op aarde doen. De gangbare wetenschap is voor <span class=\"Cursief\">flat earthers<\/span> niet in staat om daar een bevredigend antwoord op te geven.<br \/>\nSterker nog: de wetenschap lijkt alleen maar bij te dragen aan de existenti\u00eble leegte die ten grondslag ligt aan het onderzoek van de <span class=\"Cursief\">flat earthers<\/span>. Het moderne wetenschappelijk wereldbeeld heeft de mens immers van al haar kosmologische privileges beroofd. De aarde is uiteindelijk niet veel meer dan een van de ontelbare planeten in een onvoorstelbaar groot universum, en het bestaan van de mens heeft niet echt een doel. De hedendaagse wetenschap laat zien dat de mens het resultaat is van een willekeurig verlopende evolutie; de homo sapiens is niet anders dan andere diersoorten.<\/p>\n<blockquote>\n<p class=\"tekst\"><span class=\"Cursief\">Flat earth<\/span> is een poging om de mens terug te plaatsen in het centrum van het universum; een poging om het existenti\u00eble gat te dichten dat door de wetenschap is gegraven.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"tekst\">Voor Piero is dat een niet te accepteren idee. Hij durft aan alle gangbare wetenschappelijke idee\u00ebn te twijfelen, ze los te laten en met alternatieven te komen. \u2018Het kan niet zo zijn dat we slechts een <span class=\"Cursief\">speck of dust <\/span>zijn in een eindeloos universum,\u2019 zegt hij stellig. \u2018De mensheid heeft een doel.\u2019<br \/>\n<span class=\"Cursief\">Flat earth<\/span> is een poging om de mens terug te plaatsen in het centrum van het universum; een poging om het existenti\u00eble gat te dichten dat door de wetenschap is gegraven.<\/p>\n<h5>Legpuzzel<\/h5>\n<p class=\"tekst\"><span class=\"Cursief\">Flat earthers <\/span>zijn op het eerste gezicht misschien vooral vermakelijke outsiders met een Tolkien-achtige voorstelling van hoe de ons bekende wereld begrepen en verklaard moet worden. Toch oefenen ze een zekere aantrekkingskracht uit. \u2018Die moed om de wereld op een radicaal andere manier te bekijken, daar kunnen wetenschappers nog iets van leren,\u2019 stelt Jaap Bos. \u2018Ze zijn niet inspirerend vanwege hun methode, niet vanwege hun verklaringsmodellen, maar vanwege de ongelofelijk zelfstandige positie die ze innemen tegen een waanzinnig hoge prijs.\u2019<\/p>\n<p class=\"tekst\">\u2018Het is een beetje alsof je een legpuzzel maakt,\u2019 zegt Dave Murphy. \u2018Je begint klein, met een paar stukjes. Er begint zich een beeld te vormen en je realiseert je dat de aarde plat is. Maar je houdt stukjes over. Dus je puzzelt door en komt erachter dat de maanlanding in sc\u00e8ne is gezet. Maar nu heb je nog meer stukjes over, dus je puzzelt door. Dat is hoe de waarheid werkt. Het is een eeuwig groeiende legpuzzel.\u2019<br \/>\nKun je zo\u2019n puzzel ooit af krijgen? Murphy twijfelt. \u2018Mijn puzzelstukjes beginnen in elk geval op te raken.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Het geloof in een platte aarde is terug van nooit echt weggeweest. Als we de flat earth-beweging zien als een spiegel voor onze samenleving en de moderne wetenschap, wat kunnen we er dan van leren?\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-453517","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-samenleving","article_type-reportage"],"acf":[],"author_name":"Melle Meijer, Martijn van der Meer","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/453517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=453517"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/453517\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Melle Meijer, Martijn van der Meer","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=453517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=453517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}