{"id":451651,"date":"2019-11-18T19:26:24","date_gmt":"2019-11-18T18:26:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=451651"},"modified":"2020-01-22T17:50:26","modified_gmt":"2020-01-22T16:50:26","slug":"ilja-leonard-pfeijffer-poeziepodcast","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/ilja-leonard-pfeijffer-poeziepodcast\/","title":{"rendered":"Po\u00ebziepodcast 41: Met volle teugen genieten van het vrije vers met Ilja Leonard Pfeijffer"},"content":{"rendered":"<p><iframe src=\"https:\/\/w.soundcloud.com\/player\/?url=https%3A\/\/api.soundcloud.com\/tracks\/711829405&amp;color=%239d3593&amp;auto_play=false&amp;hide_related=true&amp;show_comments=false&amp;show_user=true&amp;show_reposts=false&amp;show_teaser=true\" width=\"100%\" height=\"166\" frameborder=\"no\" scrolling=\"no\"><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\">\ufeff<\/span><\/iframe><\/p>\n<p>Mijn liefde voor opnames van dichters die uit eigen werk voordragen is misschien wel begonnen bij Ilja Leonard Pfeijffer. Zo\u2019n vijftien jaar geleden vond ik op wat toen nog voor het internet door moest gaan een opname van zijn gedicht \u2018Academia\u2019, tegelijk een dromerige ode aan en vurige aanklacht tegen de Leidse universiteit. Een sonore voordracht met ongegeneerd veel pathos. Iets dergelijks kunt u deze maand in de Po\u00ebziepodcast verwachten.<\/p>\n<p>Ik reisde namelijk af naar het verre\u2026 Leiden helaas, en niet Genua, om daar Ilja te interviewen. Dat plan had ik al een tijdje, maar Ilja is niet vaak in Nederland en ik heb nooit geld om naar Itali\u00eb te komen, en zodoende is het pas in aflevering 41 dat we samen aan tafel zitten.<\/p>\n<h5>De jonge Ilja en Lucebert<\/h5>\n<p>Ilja heeft een gedicht gekozen dat naar eigen zeggen van grote betekenis voor hem in geweest aan het begin van zijn dichterlijke loopbaan: \u2018Aan Lesbia\u2019 van Lucebert. Dat kunt u hier niet lezen, omdat ik de rechten nog niet heb geregeld, maar wel <a href=\"https:\/\/www.dbnl.org\/tekst\/_maa003195601_01\/_maa003195601_01_0120.php\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">hier<\/a>.<\/p>\n<blockquote><p>Leuk dat je \u2018November\u2019 van Bloem zo lekker op kan ratelen, maar je zou bijna vergeten dat het hele ding verdomd goed in elkaar zit.<\/p><\/blockquote>\n<p>Toen de jonge Ilja met het werk van Lucebert in aanraking kwam ontdekte hij voor het eerst dat po\u00ebzie geen regels heeft, dat je schaamteloos de muzikaliteit van de taal kunt omarmen. Het leverde hem de vrijheid op die leidde tot zijn debuutbundel, <em>Van de vierkante man<\/em>, die volgens Ilja duidelijk schatplichtig is aan het werk van Lucebert.<\/p>\n<p>Nu, vijf bundels later (zes als je de bundel duetten met Erik Jan Harmens meetelt, acht als je ook de twee Po\u00ebziegeschenken meeneemt) valt het Ilja vooral op wat een ijzersterk gedicht het toch is, iets dat je soms inderdaad vergeet bij van die iconische gedichten die je altijd met je meedraagt. Leuk dat je \u2018November\u2019 van Bloem zo lekker op kan ratelen (je moet eigenlijk na \u2018het regent en het is november\u2019 ophouden, want de volgende adempauze komt pas na \u2018weer keert het najaar en belaagt het hart dat droef maar steeds gewender zijn heimelijke pijnen draagt\u2019), maar je zou bijna vergeten dat het hele ding verdomd goed in elkaar zit. Er zijn meer mensen die de woorden \u2018meepse barg\u2019 kennen, dan dat er mensen zijn die uit kunnen leggen wat er zo goed is aan \u2018Aan Lesbia\u2019, wil ik maar zeggen.<\/p>\n<p>Ilja kan het wel, luistert u maar.<\/p>\n\n<div class=\"newsletter-teaser bg-gray\">\n    <div class=\"teaser__content__container\">\n                    <div class=\"teaser__header\">Messcherp en bloedstollend<\/div>\n        \n                    <div class=\"teaser__text\">Ontvang het hele jaar door onze nieuwsbrief over spannende detectives en de akeligste thrillers.<\/div>\n            <\/div>\n\n    <div class=\"teaser__btn__container\">\n                    <div class=\"teaser__btn\">\n                <a class=\"btn btn--rounded btn--white-bg\" \n                    href=\"\/nieuwsbrieven\"\n                    data-ga-category=\"banner-newsletter-button\" \n                    data-ga-label=\"Messcherp en bloedstollend\" \n                    data-ga-action=\"clicked\">Schrijf je in ><\/a>\n            <\/div>\n            <\/div>\n<\/div>\n<h5>Mijn favoriete Pfeijffer<\/h5>\n<p>Vervolgens wenden we ons tot de bundel <em>Idyllen<\/em> uit 2015 (in de aflevering zeg ik geloof ik 2013), de meest recente solobundel van Ilja, die werd bekroond met de Awater Po\u00ebzieprijs, de Jan Campertprijs en natuurlijk de prins der po\u00ebzieprijzen, de VSB po\u00ebzieprijs zaliger. Ilja wil een gedicht uit deze bundel lezen maar weet nog niet welke, heeft wel twee kandidaten in zijn hoofd, en laat \u00e9\u00e9n van die twee kandidaten nu net mijn favoriete Ilja Leonard Pfeijffer zijn, naast mijn oude liefde \u2018Academia\u2019 natuurlijk. Dus tot mijn grote genoegen leest Ilja de zestiende idylle:<\/p>\n<div class=\"info-box\">\n<h5>16<\/h5>\n<p>Wat ik je eerder eigenlijk had willen zeggen,<br \/>\nvoordat je met een cynisch fronsje het beleg en<br \/>\nbeschietingen be\u00ebindigde, je haar opstak,<br \/>\nde tasjes samenpropte in een plastic zak,<br \/>\nhet bandje van je hemdje op je schouder hees,<br \/>\nde halve rekening voldeed, een vlek aanwees<br \/>\nop mijn colbertje, met een zucht de aftocht blies<br \/>\nin ongebutst kuras, als een verkilde bries<br \/>\nvoorbijgleed, mij als radeloos ontvolkt gehucht<br \/>\nkapotgeschoten achterliet, met nog een zucht<br \/>\nnog \u00e9\u00e9n keer naar me keek als naar een zielig ding,<br \/>\nje wenkbrauw optrok, klakte met je tong en ging,<br \/>\nwas niet \u2018ik houd van jou\u2019. Dat had ik al gezegd.<br \/>\nEr wordt een zingend hoofd uit blubber opgedregd.<br \/>\nEen vette paling kruipt uit een van beide oren,<br \/>\nwant wie niet voelen wil, die moet maar weer eens horen.<br \/>\nEn wat het zingt, hoor ik dat vrouwenhanden zijn<br \/>\ndie zinderend als groene dromen, zacht als pijn,<br \/>\nhet bleke lijf uit vel en zwarte kleren rukken<br \/>\nals groupies die waanzinnig aan de sterren plukken.<br \/>\nHet is een simpel lied van stukgeschoten woorden<br \/>\nop steeds dezelfde drie ontploffende akkoorden.<br \/>\nGeloof en hoop en liefde. Steeds weer deze drie<br \/>\ndie alle drie precies hetzelfde klinken. Wie<br \/>\nzijn wezen uitbesteedt, verzint een ander wezen.<br \/>\nEn ieder die bestaat, wil van bestaan genezen.<br \/>\n<span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit;\">Dus schep je een geliefde naar je eigen beeld<br \/>\n<\/span>en zorg je dat ze daarop lijken gaat. Je veelt<br \/>\nhet ondermaanse als haar eredienst en bidt<br \/>\nomdat het om het bidden was te doen. En dit<br \/>\n<span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit;\">heet dan geluk. Het is projectie van gemis<br \/>\n<\/span>op iemand die voornamelijk een ander is.<br \/>\nTot zover hebben dieren ademloos geluisterd.<br \/>\nDe drukke vogels zitten aan het scherm gekluisterd.<br \/>\nDe aap zit met zijn neus tegen het glas gedrukt.<br \/>\nGeen leeuw die nu nog geeuwt. En de giraffe bukt<br \/>\nom in de circustent de stenen te zien zweven.<br \/>\nEn ik tik op de microfoon. \u2018Dus. Heeft u even?<br \/>\nEr is&#8230;\u2019 Ik kuch. \u2018Er is een lied dat komt en gaat<br \/>\ndat wie zijn hart&#8230; pardon&#8230; verliest, zijn vrijheid laat.<br \/>\nIk ben de speelman dankbaar dat ik dat lied ken.<br \/>\nIk ben mij evengoed als ik mezelf niet ben.\u2019<br \/>\nGeen vleugel klappert. Klauwtjes gaan niet op elkaar.<br \/>\nAls zelfs de dieren stil zijn, is dat een gebaar.<br \/>\nDe geur van blonde prooi daalt neer in de vallei<br \/>\nals duisternis en ik krijg jeuk aan mijn gewei.<br \/>\nAls jij me zoekt, lig ik onder de maretak<br \/>\nte tellen hoeveel blonde polsjes ik ooit brak<br \/>\ntotdat de furieuze groene dromen komen<br \/>\nvan bloedhonden die grommen achter jonge bomen<br \/>\nin pisgeel bos.Want wat ik jou nog zeggen wou<br \/>\nvoordat je as afklopte van mijn vette mouw,<br \/>\nhoofdschuddend zuchtte dat ik zo romantisch was,<br \/>\nje fietssleutels dan toch kon vinden in je tas,<br \/>\n<span style=\"font-family: inherit; font-weight: inherit;\">die al bij voorbaat volgepropt was met verwijten,<br \/>\n<\/span>verrotte vis, pleidooien, glimlach en de feiten,<br \/>\nnog \u00e9\u00e9n keer naar me keek als naar een soort van ding,<br \/>\nop tien gelakte teentjes roze deed en ging,<br \/>\nis \u2018sorry\u2019. Ik voldoe niet aan je beeld van mij.<br \/>\nJe wilt me niet. Je wilt wie beter lijkt op mij.<br \/>\nRivieren kraken. Jij hebt mij verkeerd verzonnen.<br \/>\nStroomopwaarts springen zalmen naar de blinde zonnen<br \/>\nde netten in van luie vissers met hun koppen<br \/>\nvan pruimtabak en cr\u00eapepapier die dochters schoppen<br \/>\nen binnenkort op zee bij donkergroene mist<br \/>\neen zingend hoofdje zullen hebben opgevist.<\/p>\n<p>Ilja Leonard Pfeijffer, uit: <em>Idyllen<\/em>, De Arbeiderspers (2015).<\/p>\n<\/div>\n<h5>Een keurig metrum<\/h5>\n<p>In een eerdere aflevering, toevallig de andere aflevering waarin mijn gast een gedicht van Lucebert koos, heb ik de openingsregels van dit gedicht al eens aangehaald. Ik ben een fan van hele lange zinnen in gedichten, net als mijn gast <a href=\"https:\/\/www.vn.nl\/poeziepodcast-krijn-peter-hesselink\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">toen<\/a>, Krijn Peter Hesselink, en de eerste zin in deze zestiende idylle omspant maar liefst 12,5 regels, en dan hebben we het niet over die korte vierwoordenregeltjes uit \u2018Aan Lesbia\u2019, maar kloeke alexandrijnen.<\/p>\n<p>Want ook dat is opvallend aan dit gedicht, en alle gedichten in Idyllen: ze rijmen AA-BB-CC etc., een rijmpatroon dat je tegenwoordig eigenlijk alleen nog rond deze tijd van het jaar hoort, en dan niet uit de onderlegde mond van iemand als Ilja. Bovendien zijn ze in een keurig metrum gegoten. Ilja legt uit dat hij het een uitdaging vond om, na met dank aan Lucebert met volle teugen van het vrije vers te hebben genoten, wat hij wilde zeggen weer eens in een strakke vorm te gieten.<\/p>\n<p>Hij doet dat ook in de <a href=\"https:\/\/www.nrc.nl\/rubriek\/gedicht\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">sonnetten over de actualiteit<\/a> die hij voor <em>NRC Handelsblad<\/em> schrijft. Onlangs nog stelde hij zichzelf voor de uitdaging om het oeverloze gebazel van Donald Trump tot een sonnet om te werken. <a href=\"https:\/\/www.nrc.nl\/nieuws\/2019\/10\/25\/sonnet-van-een-stabiel-genie-a3977935\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Met succes<\/a>, als u het mij vraagt. Toch schrijft Ilja (natuurlijk) liever werk waarin hij zichzelf de vrije hand kan geven, en mooie verwijzingen naar Nijhoff en Chomsky in kan bouwen, of een onbedoelde verwijzing naar onderstaande (onsmakelijke) sc\u00e8ne uit Die Blechtrommel:<\/p>\n<p>https:\/\/youtu.be\/ULls1uMwzEE<\/p>\n<p>Tot slot nog een mededeling van huishoudelijke aard: met ingang van 2020 gaat de Po\u00ebziepodcast verder zonder de samenwerking met <em>Vrij Nederland<\/em>, en houdt deze reeks artikelen op te bestaan. De podcast gaat echter gewoon door, en staat gratis op Spotify, iTunes en alle andere plekken waar podcasts te vinden zijn. Zegt u dat allemaal niets, dan kunt u ook gewoon <a href=\"https:\/\/soundcloud.com\/poeziepodcast\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">deze pagina<\/a> in de gaten houden, waarop als bij toverslag elke maand een nieuwe aflevering verschijnt. In december zal ik nog een allerlaatste keer een aflevering op vertrouwde wijze kort door de bocht samenvatten op de site van <em>Vrij Nederland<\/em>, mijn gast is dan Mark Boog.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\ufeff Mijn liefde voor opnames van dichters die uit eigen werk voordragen is misschien wel begonnen bij Ilja Leonard Pfeijffer. Zo\u2019n vijftien jaar geleden vond ik op wat toen nog voor het internet door moest gaan een opname van zijn gedicht \u2018Academia\u2019, tegelijk een dromerige ode aan en vurige aanklacht tegen de Leidse universiteit. Een [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-451651","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-cultuur","article_type-podcast"],"acf":[],"author_name":"Daan Doesborgh","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/451651","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=451651"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/451651\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Daan Doesborgh","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=451651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=451651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}