{"id":449637,"date":"2019-10-25T03:00:23","date_gmt":"2019-10-25T01:00:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=449637"},"modified":"2020-01-15T14:55:30","modified_gmt":"2020-01-15T13:55:30","slug":"veiligheidsadvies-spek-en-bonen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/veiligheidsadvies-spek-en-bonen\/","title":{"rendered":"Macht op vrijdag: Aan een veiligheidsadvies heb je niet zoveel, als het voor spek en bonen is"},"content":{"rendered":"

Op 13 april 2012 bracht de prestigieuze Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) een advies<\/a> uit aan de regering over het nucleaire programma van Iran. De voorzitter van de adviesgevers (die ad hoc waren bijeengezocht uit de AIV) was oud-minister van Defensie Joris Voorhoeve. Het advies was door de regering in 2011 gevraagd. Iran was verdacht, maar niet betrapt, en zei voortdurend dat het alleen al op religieuze gronden niet aan een atoombom dacht. Isra\u00ebl dacht daar anders over en dreigde steeds met militair ingrijpen, maar het IAEA (Internationaal Atoomenergieagentschap te Wenen) hield het programma voortdurend in de gaten en gaf Iran steeds het voordeel van de twijfel.<\/p>\n

In de conclusies en aanbevelingen van het AIV-advies werd de vraag gesteld of \u2013 en zo ja, hoe \u2013 nieuwe wegen in het diplomatieke proces met Iran konden worden ingeslagen. Het kort door de bocht geformuleerde antwoord op die vraag was: \u2018Ja, dat kan, los de kwestie vooral niet militair op maar diplomatiek.\u2019<\/p>\n

Minister Uri Rosenthal antwoordde al een maand later. Ongebruikelijk kritisch.<\/p><\/blockquote>\n

Er was genoeg reden om Iran in de gaten te houden: het land heeft een kwalijk verleden van geheimhouding en ondergrondse uraniumverrijking tot 2003. Daarna volgden onzekere rapporten van het Internationaal Atoomagentschap, maar geen smoking gun<\/em>, en laat staan bewijs dat Iran stiekem toch een atoombom bouwde. Het was eerder de aanwijzing dat ook binnen Iran een strijd gaande was tussen hardliners<\/em> die snode plannen koesterden en zachtere krachten die ‘slechts’ vreedzame kernenergie nastreefden en geen atoombom.<\/p>\n

De-escalatie <\/em>was het sleutelwoord uit het advies.<\/p>\n

grote zorgen<\/h5>\n

Minister Uri Rosenthal antwoordde al een maand later. Ongebruikelijk kritisch, want de regering weigerde te speculeren over de gevolgen van militaire drukmiddelen, en was voor een politiek van maximale druk uitoefenen op Iran. Ook werd erop gewezen dat sancties niet spanning verhogend werkten, maar Iran juist tot een gang naar de onderhandelingstafel hadden gedwongen. Dat klonk allemaal nogal scherp.<\/p>\n

In een van de eerste zinnen van de reactie<\/a> van het kabinet was te lezen dat de inspecteurs van het Atoombureau in Wenen volgens Rosenthal niet hadden kunnen vaststellen dat Iran een atoombom maakte en \u2013 omgekeerd \u2013 dat het Nederlandse kabinet niet had kunnen vaststellen dat Iran g\u00e9\u00e9n atoombom maakte. Letterlijk: het kabinet [kan] niet vaststellen dat het Iraanse nucleaire programma vreedzaam van aard is. Het kabinet behoudt grote zorgen over een mogelijke militaire dimensie van het Iraanse nucleaire programma.<\/p>\n

Ook de bevinding van de Adviesraad (‘Bij de AIV zijn geen aanwijzingen bekend die erop duiden dat Iran thans kernwapens maakt. Evenmin zijn er aanwijzingen dat het Iraanse leiderschap voornemens is het nucleaire programma een militaire dimensie te geven’) werd verworpen.<\/p>\n

De gebruikelijke dooddoener is: daar kunnen wij niets over zeggen, want dan zouden we de modus operandi van onze geheime diensten prijsgeven.<\/p><\/blockquote>\n

In zijn in 2018 verschenen memoires schrijft Uri Rosenthal dan ook eerlijk: \u2018we konden weinig met het voorstel van de Adviesraad Internationale Vraagstukken in april 2012 om het accent te leggen op nucleaire de-escalatie\u2019. Au.<\/p>\n<\/span>Lees ook<\/span>Als groot staatsman zal Uri Rosenthal de geschiedenis niet ingaan<\/span>28 december 2018<\/span><\/span><\/a>\n

de bal op de stip<\/h5>\n

Op 2 september van dit jaar, dus amper twee maanden geleden, pakte de Volkskrant<\/em><\/a> uit met de primeur dat Nederland een cruciale rol had gespeeld bij het saboteren van het nucleaire programma van Iran. Een AIVD-agent was sinds 2007 in het atoomcomplex bij de Iraanse stad Natanz ge\u00efnfiltreerd, en had een digitaal virus (Stuxnet) binnengesmokkeld dat zich daar verwoestend had weten te verspreiden.<\/p>\n

Het bleef oorverdovend stil aan de kant van de regering, want dergelijke operaties (waar of niet waar) zijn geheim. Bevestigd noch ontkend. De gebruikelijke dooddoener is: daar kunnen wij niets over zeggen, want dan zouden we de modus operandi van onze geheime diensten prijsgeven. Maar de journalisten hebben waarschijnlijk een voltreffer geplaatst, want wie gewapend met hun scoop nog eens woord voor woord naleest wat Uri Rosenthal aan het papier toevertrouwt kan tot geen andere slotsom komen dan dat hij dat geheim net niet prijsgeeft maar de bal op de stip legt:<\/p>\n

\u2018\u2026 ook wij (konden) geconfronteerd worden met vragen over mogelijke acties die verder zouden gaan dan het treffen van sancties tegenover bijna-kernmacht Iran: politieke steun aan westerse grootmachten die eventueel met conventionele of cyberwapens zouden willen ingrijpen of zelfs aan het leveren van een daadwerkelijke bijdrage aan zo\u2019n interventie. Daarbij waren cyberacties allang niet meer denkbeeldig. In september 2010 kwam naar buiten dat het Stuxnet computervirus het Iraanse nucleaire verrijkingsprogramma ernstige schade [had] toegebracht\u2019.<\/p>\n\n

\n
\n
Politiek dier? Lees onze nieuwsbrief Macht op vrijdag<\/div>\n \n
Iedere vrijdag de belangrijkste politieke verhalen in je mailbox.<\/div>\n <\/div>\n\n
\n
\n Meld je aan ><\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n

\u00c9\u00e9n en \u00e9\u00e9n is twee. Nederland is dus inderdaad \u2018geconfronteerd met vragen over mogelijke acties\u2019 en je mag wel concluderen dat ons land een \u2019daadwerkelijke bijdrage aan zo\u2019n interventie\u2019 heeft geleverd. De woorden van Uri Rosenthal passen naadloos bij de Stuxnet-scoop van de Volkskrant<\/em>.<\/p>\n

Rest de vraag welke zin het uitbrengen van adviezen door de AIV heeft waarin zij niet mag bevroeden dat de AIVD met medeweten van het kabinet een geheim stukje buitenlands beleid heeft. De AIV adviseerde te de-escaleren en geen militaire interventie te plegen, terwijl de Nederlandse regering in het geheim een\u00a0cyberactie in Iran faciliteerde.<\/p>\n

Afgezien van het feit dat die actie riskant was, en cyberoperaties als deze naderhand door de Navo als \u2018agressie\u2019 zijn aangemerkt wat de bijstandsclausule<\/a> uit het Navo-verdrag<\/a> kan activeren, en ook niet van tevoren aan de Tweede Kamer is gemeld, zat de Adviesraad er toen dus met z\u2019n de-escalatie svp\u00a0<\/em>voor spek en bonen bij. En dat mag zo blijven, is me onlangs desgevraagd meegedeeld.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Op 13 april 2012 bracht de prestigieuze Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) een advies uit aan de regering over het nucleaire programma van Iran. De voorzitter van de adviesgevers (die ad hoc waren bijeengezocht uit de AIV) was oud-minister van Defensie Joris Voorhoeve. Het advies was door de regering in 2011 gevraagd. Iran was verdacht, maar […]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-449637","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-macht"],"acf":[],"author_name":"Ko Colijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/449637","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=449637"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/449637\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Ko Colijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=449637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=449637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}