
 {"id":448117,"date":"2019-10-10T03:00:02","date_gmt":"2019-10-10T01:00:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=448117"},"modified":"2020-01-15T14:47:43","modified_gmt":"2020-01-15T13:47:43","slug":"burgemeestersverkiezingen-boedapest","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/burgemeestersverkiezingen-boedapest\/","title":{"rendered":"Kan deze burgemeesterskandidaat de partij van Orb\u00e1n onttronen in Boedapest?"},"content":{"rendered":"<p>Gekleed in het uniform van de links-liberale politicus \u2013 een licht overhemd met opgestroopte mouwen \u2013 spreekt oppositieleider Gergely Kar\u00e1csony een demonstrerende menigte in Boedapest toe. \u2018Dag lieve vrienden,\u2019 zegt hij tegen zijn publiek. \u2018Wij hebben een droom. Een droom van een vrij Hongarije en een vrije hoofdstad. En we hoeven niet bang te zijn, lieve vrienden.\u2019<\/p>\n<p>Het is een frisse vrijdagmiddag in september. Met vlaggen van oppositiepartijen, Hongarije en de Europese Unie wordt in een smal zijstraatje gedemonstreerd tegen de regering van Orb\u00e1n en geluisterd naar de toespraak van Kar\u00e1csony. Op zondag 13 oktober zullen verkiezingen uitwijzen of hij burgemeester van Boedapest wordt.<\/p>\n<p>De 44-jarige politicoloog Gergely Kar\u00e1csony is d\u00e9 burgemeesterskandidaat van de oppositie in Boedapest. De verschillende oppositiepartijen, van links tot rechts, beseften dat ze individueel geen kans maakten tegen de almacht van Fidesz, de partij van de extreemrechtse premier Orb\u00e1n. Samen besloten ze voor het eerst \u00e9\u00e9n kandidaat naar voren te schuiven.<\/p>\n<h5><strong>Geen alternatief voor Fidesz<\/strong><\/h5>\n<p>In Boedapest is de grandeur van het Oostenrijks-Hongaarse keizerrijk nog voelbaar: van het neogotische parlementsgebouw, de neoklassieke architectuur tot de brede negentiende eeuwse promenades.<\/p>\n<p>Hier, in de linkse hoofdstad maakt de oppositie een goede kans.\u00a0Maar door het hele land zijn duizenden verkiezingen om burgemeesters en gemeenteraden te kiezen.\u00a0En de kloof tussen stad en platteland is groot: in kleine dorpen \u00eds er vrijwel geen oppositie en is de macht van Fidesz onbetwistbaar.<\/p>\n<p>In het dorpje Tapiobiscke heeft de nationalistische ex-<em>special forces<\/em>-agent Rob\u00e9rt Herczegh zich opgeworpen als kandidaat tegen de Fidesz-burgemeester. \u2018Maar in de meeste dorpen is er geen alternatief voor Fidesz,\u2019 zegt hij.<\/p>\n<blockquote><p>Er kan zich zondag een Istanboel-scenario voltrekken: de linkse stad als liberaal-democratisch baken in een steeds autoritairder wordend land.<\/p><\/blockquote>\n<p>In de steden wel, voor het eerst sinds 2006, dankzij het pact van de oppositie. \u2018Dit zijn de belangrijkste verkiezingen in dertien jaar,\u2019 zegt de links-liberale Kar\u00e1csony boven een bord spaghetti bolognese in de kantine van een theater in Boeda \u2013 het rijke gedeelte van de stad, westelijk van de Donau \u2013 vlak bij zijn partijkantoor.<\/p>\n<p>Is hij de man die Fidesz kan onttronen in het linkse Boedapest? Er kan zich zondag een Istanboel-scenario voltrekken: de linkse stad als liberaal-democratisch baken in een steeds autoritairder wordend land. De overwinning zal erom spannen: Kar\u00e1csony en de huidige burgemeester zijn volgens de meest recente peilingen in een nek-aan-nekrace verwikkeld.<\/p>\n<p>Die overwinning is van levensbelang, vindt hij samen met een groot deel van de Boedapesters. De jonge Hongaarse democratie, die ontstond in 1990 na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, wordt stapje voor stapje afgebroken door Fidesz. \u2018Dit land is op weg een dictatuur te worden,\u2019 zegt Kar\u00e1csony, \u2018en dat moet voorkomen worden.\u2019<\/p>\n<h5><strong>Tussen dictatuur en democratie<\/strong><\/h5>\n<p>Een paar dagen eerder is een lokale oppositiepoliticus gearresteerd. Nog geen vierentwintig uur nadat een wazige foto verscheen waarop hij een formulier in zijn handen had dat zou impliceren dat hij illegaal omgaat met de privacy van kiezer, viel de politie zijn partijkantoor binnen. \u2018Een nieuwe stap in autocratische richting,\u2019 zegt politicoloog en verkiezingsexpert R\u00f3bert L\u00e1szl\u00f3, van onderzoeksinstituut Political Capital. \u2018Als dat tenminste nog iets zegt, na tien jaar Orb\u00e1n.\u2019<strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<blockquote><p>\u2018Je kunt de vormen van democratische instituties nog zien, maar de machtsstructuren erachter zorgen ervoor dat het systeem geen democratie meer is.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>\u2018Hongarije is geen democratie meer,\u2019 zegt burgemeesterskandidaat Kar\u00e1csony. \u2018Het is een hybride vorm tussen dictatuur en democratie. Je kunt de vormen van democratische instituties nog zien, maar de machtsstructuren erachter zorgen ervoor dat het systeem geen democratie meer is.\u2019<\/p>\n<p>In het rapport van GroenLinks-Europarlementari\u00ebr Judith Sargentini werd feilloos blootgelegd hoe de Hongaarse rechtsstaat afglijdt onder het beleid van Fidesz. De mensenrechten zijn in erbarmelijke staat, corruptie is alomtegenwoordig, \u2018linkse\u2019 universiteiten worden gesloten en de persvrijheid wordt gesloopt.<\/p>\n<p>\u2018En hoewel Fidesz altijd een minderheid van de stemmen haalt,\u2019 zegt politicoloog L\u00e1szl\u00f3, \u2018heeft de partij door de verandering van de kieswet in 2010 een keizerrijk gebouwd waarin met verpletterende meerderheid wordt geregeerd.\u2019<\/p>\n<h5><strong>Geen plan B<\/strong><\/h5>\n<p>Maar met de vereniging van de oppositie is er nu dus een sprankje democratische hoop ontstaan: Kar\u00e1csony (wiens achternaam \u2018Kerstmis\u2019 betekent in het Hongaars) zou de verkiezingen in Boedapest kunnen winnen. \u2018Wij vechten nu voor democratie,\u2019 zegt de burgemeesterskandidaat. \u2018Deze verkiezingen zijn cruciaal: als we kunnen laten zien dat een burgemeester van de oppositie succes kan hebben, maken we ook een grotere kans om de volgende verkiezingen te winnen.\u2019<\/p>\n<p>En als hij niet wint? \u2018Dat mag niet gebeuren,\u2019 zegt hij. \u2018Wij zijn in de meerderheid. Er is geen plan B.\u2019<\/p>\n<p>Of er een grote druk op hem staat? \u2018Nah,\u2019 zegt Kar\u00e1csony ironisch en hij lacht hard. \u2018Ik geniet ervan, het is echt de eerste keer dat we een kans maken. Natuurlijk, de leugens en lastercampagnes van Fidesz zijn niet makkelijk om mee te dealen, maar het is het waard.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>Op propagandaposters van Fidesz staan de drie oppositiekandidaten naast elkaar met de tekst: \u2018Laat Boedapest geen circus worden.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<a data-ga-category=\"embedded-article\" data-ga-action=\"clicked\" data-ga-label=\"\" href=\"https:\/\/www.vn.nl\/george-soros-profiel\/\" class=\"article-embed article-embed--left article-embed--new\"><span class=\"article-embed__image\" style=\"background-image:url(https:\/\/www.vn.nl\/wp-content\/uploads\/fly-images\/413747\/h_15107853_preview-520x520-cc.jpg);\"><\/span><span class=\"article-embed__content\"><span class=\"article-embed__read-more\">Lees ook<\/span><span class=\"article-embed__title\">Hoe filantroop George Soros de lievelingsvijand werd van dictators en trollen<\/span><span class=\"article-embed__date\">11 december 2018<\/span><\/span><\/a>\n<p>Door de hele stad hangen propagandaposters tegen Kar\u00e1csony, op plekken waar eerder miljardair en filantroop George Soros werd zwartgemaakt. Op de posters staat hij naast twee andere kandidaten: Robert Puzs\u00e9r, een intellectueel en provocateur die bekend is van televisie, en Kriszti\u00e1n Berki, een kale man met grote spierballen die bekend is van reality-tv omdat hij zijn scrotum heeft \u2018gestreken\u2019. Wat dat precies inhoudt is onduidelijk.<\/p>\n<p>Berki is een \u2018achterlijke klootzak\u2019 en een \u2018marionet\u2019 van Fidesz, zegt politicoloog L\u00e1szl\u00f3, en Puzs\u00e9r is een <em>\u2018useful idiot\u2019<\/em>. Beiden maken geen enkele kans om de verkiezingen te winnen, maar worden door Fidesz gebruikt om Kar\u00e1csony als niet-serieuze kandidaat af te schilderen: op de propagandaposters staan de drie naast elkaar met de tekst: \u2018Laat Boedapest geen circus worden.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Er klopt niets van die poster,\u2019 lacht Kar\u00e1csony. \u2018Ik heb helemaal geen overhemd in die kleur!\u2019<\/p>\n<h5><strong>Bokshandschoenen<\/strong><\/h5>\n<p>In de kranten, die fungeren als propagandakanalen voor de overheid, wordt ook veelvuldig gesproken van corruptie waar Kar\u00e1csony mee te maken had als burgemeester van een district van de stad. Hij wordt niet als direct corrupt gezien, maar eerder als \u2018incapabel\u2019 om met de corruptie in de stad om te gaan, omdat hem dat in zijn eigen district al niet lukte.<\/p>\n<p>\u2018Het zijn allemaal schandalen waar Fidesz voor verantwoordelijk is,\u2019 zegt Kar\u00e1csony. \u2018Ik had er zelf niets mee te maken, maar ze willen me ermee zwartmaken.\u2019<\/p>\n<p>Maar er is ook kritiek van de kant van de oppositie. Kar\u00e1csony was burgemeester in het district en had zich met een tegenstem kunnen verzetten tegen de corruptie, maar koos ervoor om zich afzijdig te houden van stemming. \u2018Dat is geen stem v\u00f3\u00f3r,\u2019 verweert hij zich.<\/p>\n<p>Andere kritiek uit eigen kamp gaat vooral over het gebrekkige leiderschap\u00a0van de burgemeesterskandidaat: Kar\u00e1csony zou geen \u2018sterke leider\u2019 zijn en niet degene die de bokshandschoenen aantrekt om het gevecht met Fidesz aan te gaan. \u2018Ik ben de kandidaat die de voorverkiezingen heeft gewonnen,\u2019 zegt Kar\u00e1csony. \u2018Dus de kiezers zien het kennelijk anders. Bovendien: deze mensen verwarren politiek leiderschap met het autoritaire gedrag van een \u201csterke man\u201d. Ik wil geen \u201csterke man\u201d zijn, ik wil deze stad goed besturen. In een land als Nederland zou ik deze kritiek niet krijgen.\u2019<\/p>\n<blockquote><p>\u2018Hongaren is geleerd dat ze beter een sterke leider kunnen hebben die hen vertelt wat ze moeten doen.\u2019<\/p><\/blockquote>\n<p>Daar zit precies de pijn: Hongarije is geen Nederland. \u2018In Nederland hebben jullie een democratie sinds de negentiende eeuw,\u2019 zegt L\u00e1szl\u00f3. \u2018Wij hebben dat nog geen dertig jaar. Dat is essentieel om het succes van Orb\u00e1n te begrijpen. De liberale elite wilde na de val van de Sovjet-Unie een democratie, maar heeft het volk nooit uitgelegd waarom dat beter is dan een dictatuur. Veel mensen zijn erop achteruitgegaan na het communisme. Hongaren is geleerd dat ze beter een sterke leider kunnen hebben die hen vertelt wat ze moeten doen.\u2019<\/p>\n<p>In de grote steden is er onder de goed opgeleide bevolking wel democratisch bewustzijn, legt L\u00e1szl\u00f3 uit, maar in de rest van het land geeft men niet zoveel om de democratie.\u00a0Wie de stad verlaat, en de negentiende-eeuwse grandeur plaats ziet maken voor grauwe Sovjet-flats en daarna boerderijen, ziet wat L\u00e1szl\u00f3 bedoelt. \u2018Hier bestaat niet eens een oppositie.\u2019<\/p>\n<p>De pro-Fidesz-propaganda is overal te zien, en in de kleine dorpen en steden bestaat er niet eens een oppositie, zegt L\u00e1szl\u00f3. Fidesz heeft de subsidies voor politieke partijen zo gekort, dat ze het zich niet kunnen veroorloven. \u2018Ze hebben simpelweg niet het netwerk, niet de mensen, niet de activisten en natuurlijk hebben ze geen geld.\u2019<strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<h5><strong>Vriendjespolitiek<\/strong><\/h5>\n<p>In het dorpje T\u00e1pi\u00f3bicske, op een uur rijden van Boedapest, wonen vijfendertighonderd mensen. Het is een onopvallend plaatsje, bestaand uit een tiental straten. Uitgerekend hier is een zeldzaam voorbeeld van plattelandsoppositie opgestaan.\u00a0\u2018Ik ben absoluut een nationalist,\u2019 zegt de 45-jarige burgemeesterskandidaat R\u00f3bert Herczegh, en hij klopt op zijn hart. Hij heeft een grote tatoeage op zijn bovenarm en zat bij de <em>special forces<\/em> van de Hongaarse politie. \u2018Ik ben tegen Fidesz vanwege hun vriendjespolitiek. Als je hier in het dorp een vriend bent van de burgemeester, krijg je een baantje. Fidesz is corrupt. Maar het probleem is: de rest is nog veel erger. Er is geen sprake van oppositie. En een democratie? In de meeste dorpen kun je kiezen uit \u00e9\u00e9n kandidaat.\u2019<\/p>\n\n<div class=\"newsletter-teaser bg-gray\">\n    <div class=\"teaser__content__container\">\n                    <div class=\"teaser__header\">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n        \n                    <div class=\"teaser__text\">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n            <\/div>\n\n    <div class=\"teaser__btn__container\">\n                    <div class=\"teaser__btn\">\n                <a class=\"btn btn--rounded btn--white-bg\" \n                    href=\"\/service\/nieuwsbrieven\"\n                    data-ga-category=\"banner-newsletter-button\" \n                    data-ga-label=\"Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.\" \n                    data-ga-action=\"clicked\">Ja, dit wil ik ><\/a>\n            <\/div>\n            <\/div>\n<\/div>\n<p>Het hele platteland van Hongarije is in handen van Fidesz, zegt Herczegh. Maar in T\u00e1pi\u00f3bicske is het anders, sinds hij zich heeft aangemeld om een onafhankelijke burgemeester te worden. \u2018Ik zie dat de mensen eerlijkere politiek willen. De meeste mensen hebben een hekel aan Fidesz, maar weten niet eens dat er oppositie bestaat.\u2019<\/p>\n<p>Herczegh nodigt me uit op zijn boerderij voor een huisgestookte p\u00e1linka, een traditionele Hongaarse fruitbrandewijn. Een toost uitbrengen op de verkiezingen en de Hongaarse democratie, dat wil hij nog niet. \u2018Wacht eerst maar tot we weten wie wint,\u2019 zegt hij, en met een knipoog slaat hij het glas achterover.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gekleed in het uniform van de links-liberale politicus \u2013 een licht overhemd met opgestroopte mouwen \u2013 spreekt oppositieleider Gergely Kar\u00e1csony een demonstrerende menigte in Boedapest toe. \u2018Dag lieve vrienden,\u2019 zegt hij tegen zijn publiek. \u2018Wij hebben een droom. Een droom van een vrij Hongarije en een vrije hoofdstad. En we hoeven niet bang te zijn, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-448117","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-macht"],"acf":[],"author_name":"Tim Luimes","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/448117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=448117"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/448117\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Tim Luimes","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=448117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=448117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}