{"id":447393,"date":"2019-10-03T03:00:41","date_gmt":"2019-10-03T01:00:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vn.nl\/?p=447393"},"modified":"2020-01-15T14:40:17","modified_gmt":"2020-01-15T13:40:17","slug":"tarkovski-voor-dummies","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/tarkovski-voor-dummies\/","title":{"rendered":"Tarkovski voor dummies: De regisseur valt best te begrijpen, mits je het probeert"},"content":{"rendered":"

Een jongen die ontberingen doorstaat tijdens de Tweede Wereldoorlog (De jeugd van Ivan<\/em><\/a>, 1962). Een kunstenaar die zijn weg zoekt in een van God verlaten land (Andrej Roebljov<\/em>, 1966). Een man die geconfronteerd wordt met een Hogere Macht (Solaris<\/em>, 1972). Een gescheiden vader die terugverlangt naar zijn jeugd, zijn moeder (De spiegel<\/em>, 1975). Een gids die sceptici tot het geloof probeert te brengen (Stalker<\/em><\/a>, 1979). Een Rus, die zich in Itali\u00eb ontheemd voelt (Nostalghia<\/em><\/a>, 1983). Een man die noodgedwongen alles opgeeft, zelfs zijn zoon (Het offer<\/em><\/a>, 1986).<\/p>\n

Dit zijn de zeven speelfilms van Andrej Tarkovski (1932-1986). En het is ook, als je het achter elkaar leest, zijn levensverhaal. Hij zei: \u2018Voor mij is de cinema geen beroep, het is mijn leven. En elke film is een akte.\u2019 Het maakt zijn oeuvre ongekend samenhangend, in inhoud \u00e9n vorm. En klaar om geanalyseerd te worden. Al hoor je vaak (zoals ook weer bij de<\/a> opening<\/a> van het retrospectief met tentoonstelling<\/a> in het Eye Filmmuseum) dat je zijn films vooral moet \u2018ondergaan\u2019 en er verder niet te veel over moet\u00a0nadenken<\/a>. Wat de misvatting voedt dat ze onbegrijpelijk zijn \u2013 om niet te zeggen onnavolgbaar.<\/p>\n

Terwijl de filmtaal van de Rus die door onder meer Bergman<\/a> en Kurosawa<\/a> de grootste werd genoemd, doorgalmt bij Lars von Trier<\/a>, Terrence Malick<\/a>, Richard Linklater<\/a> en Alejandro Gonz\u00e1lez I\u00f1\u00e1rritu<\/a> en zijn status, in tegenstelling tot de meeste oude meesters, alleen maar toeneemt: als enige heeft Tarkovski drie titels in de top-30 van de gezaghebbende Sight & Sound<\/em><\/a>-verkiezing \u2013 De spiegel<\/em>, Andrej Roebljov<\/em> en Stalker<\/em>. Dat is tien procent van de beste films aller tijden, door \u00e9\u00e9n filmmaker.<\/p>\n

Analyseren dus. Aan de hand van een vroege notitie van Tarkovski over Stalker<\/em>, een film die \u2018transcendentaal, absurd, absoluut\u2019 moest worden. Transcendentaal, absurd en absoluut \u2013 wat een prachtige samenvatting van Tarkovski\u2019s oeuvre.<\/p>\n

\"tarkovski\"
Nostalghia<\/em>, 1983<\/figcaption><\/figure>\n
1) Transcendentaal<\/strong><\/h5>\n

\u2018Transcendentaal\u2019 \u2013 je leest het vaak over Tarkovski. Maar wat betekent het? Daar komt zelfs Paul Schrader in zijn standaardwerk Transcendental Style in Film<\/em><\/a> niet helemaal uit. Toen ik Schrader (scenarist van Taxi Driver<\/em> en Raging Bull<\/em>) in Veneti\u00eb sprak<\/a> over zijn eigen \u2018transcendentale film\u2019 First Reformed<\/em> (2017) grapte hij: \u2018Tijdens het schrijven kreeg ik het gevoel: dit is allemaal z\u00f3 gesloten, z\u00f3 beperkt, z\u00f3 ingetogen \u2013 ergens<\/em> moet ik losbreken. En toen dacht ik: wat zou Tarkovski doen? Hij zou ze gewoon laten fokking<\/em> leviteren (opstijgen, red.) haha!\u2019<\/p>\n

Die letterlijk \u2018zweverige\u2019 sc\u00e8nes<\/a> ogen inderdaad \u2018transcendentaal\u2019 (oftewel \u2018uitstijgend boven een zekere grens, aan gene zijde daarvan\u2019, Woordenboek der Nederlandsche Taal<\/em>), maar vormen slechts een detail. Met zijn constatering dat, hoewel \u2018alle transcendentale kunst streeft naar het onuitsprekelijke en onzichtbare, zij zelf onuitsprekelijk noch onzichtbaar is\u2019, slaat Schrader echter de spijker op de kop: transcendentale cinema draait uiteindelijk altijd om concrete <\/em>keuzes in beeld en geluid.<\/p>\n

\u2018De tijd verloopt in de film niet dankzij<\/em>, maar ondanks<\/em> de montage.\u2019 Dit \u2018beeldhouwen met tijd\u2019 is ongetwijfeld Tarkovski\u2019s belangrijkste bijdrage aan de filmtaal.<\/p><\/blockquote>\n

Over analyseren gesproken: niet alleen discussieerden filosofen als Sartre<\/a>, Deleuze<\/a> en \u017di\u017eek<\/a> over Tarkovski, hij schreef zelf een heel boek <\/em>over het belangrijkste onderdeel van zijn filmstijl: de unieke beleving van tijd in de cinema. De verzegelde tijd<\/em><\/a> (in het Engels: Sculpting in Time<\/em>) is een belangrijk boek, zij het niet al te helder \u2013 daarvoor verwart Tarkovski te vaak begrippen als \u2018tijdsverloop\u2019 en \u2018tijdsbeleving\u2019, \u2018verleden\u2019 en \u2018herinnering\u2019.<\/p>\n

Het belangrijkste punt begrijp ik zo: elk filmshot levert een subjectieve tijdsbeleving op \u2013 los van de objectieve duur. Die beleving hangt van alles<\/em> af: hoeveel de camera beweegt, hoeveel de mensen in<\/em> het shot bewegen, hoe de wind door de bomen waait, hoev\u00e9\u00e9l er te zien en te horen is, hoe hoog de dramatische spanning is et cetera. Met andere woorden: alles wat ook in het dagelijks leven onze tijdsbeleving be\u00efnvloedt. Het is aan de filmmaker om shots zo te combineren dat die tijdsbeleving ongehinderd doorvloeit. Zodat de film als geheel<\/em> een flow<\/em> heeft.<\/p>\n

Tarkovski\u2019s geliefde long takes <\/em>vergemakkelijken dat; hij monteerde die vervolgens, schreef hij, \u2018als een rivier; de montage moet eindeloos spontaan zijn, als de natuur zelf\u2019. De film wordt op de montagetafel niet gemaakt, maar gevonden<\/em>: \u2018De tijd verloopt in de film niet dankzij<\/em>, maar ondanks<\/em> de montage.\u2019 Dit \u2018beeldhouwen met tijd\u2019 is ongetwijfeld Tarkovski\u2019s belangrijkste bijdrage aan de filmtaal.<\/p>\n

Bij herhaald kijken blijkt Tarkovski\u2019s \u2018moeilijkste\u2019 film ook zijn makkelijkste, omdat het gaat over herkenbare, alledaagse zaken.<\/p><\/blockquote>\n

Tarkovski\u2019s zoon, die Andrej Andrejevitsj Tarkovski heet en onlangs de documentaire Andrey Tarkovsky. A Cinema Prayer<\/em><\/a> maakte over zijn vader, omschreef het mooi, toen ik hem in Veneti\u00eb sprak: \u2018Het is de menselijke<\/em> tijd. Het is het ritme van onze gedachten.\u2019<\/p>\n

Inderdaad. Net zoals ook dat andere stijlkenmerk van Tarkovski, het vermengen van droom, herinnering en werkelijkheid, aansluit op de menselijke ervaring. Dit beleeft zijn hoogtepunt in De spiegel<\/em>, zijn meest autobiografische film, die je onderdompelt in de dromen en herinneringen van de hoofdpersoon.<\/p>\n

\"Tarkovski\"
Andrej Roebljov<\/em>, 1966<\/figcaption><\/figure>\n

Bij herhaald kijken wordt de film steeds begrijpelijker. En blijkt Tarkovski\u2019s \u2018moeilijkste\u2019 film ook zijn makkelijkste, omdat het gaat over herkenbare, alledaagse zaken. Alleen volgt de film niet de klassieke dramaturgie die we gewend zijn, maar de intu\u00eftieve, associatieve en selectieve werking van de menselijke geest \u2013 die we ook<\/em> gewend zijn, alleen niet in de bioscoop. Tarkovski hamerde erop dat deze weergave niet onrealistisch was. We beleven de wereld nu eenmaal subjectief, niet objectief. Tegen een interviewer zei hij: \u2018We slapen \u2013 en dromen \u2013 een derde van ons leven. Wat is er echter dan dromen?\u2019<\/p>\n

En dus gaan we van een brand in het ene tijdperk vloeiend over naar\u00a0brand<\/a>\u00a0in het andere \u2013 zonder cut<\/em>. En is het helemaal niet vreemd dat de actrice die de echtgenote vertolkt, ook de moeder speelt \u2013 in dromen kan iemand best iemand anders\u2019 gezicht krijgen. Hoe meer je deze verbanden doorkrijgt, hoe rijker de film wordt. Dat De spiegel<\/em> ondertussen een bijna perfect vloeiend geheel blijft, bewijst de kracht van Tarkovski\u2019s idee\u00ebn uit De verzegelde tijd<\/em>.<\/p>\n

Het is de \u2018illusie van oneindigheid\u2019, zoals Tarkovski het noemde, van \u2018iets dat zich aan gene zijde van het shot onbeperkt uitstrekt\u2019.<\/p><\/blockquote>\n

Iets vergelijkbaars doet Tarkovski met de verbeelding van ruimte. Ook die is subjectief \u2013 niet meetkundig<\/a>. Dit vindt zijn hoogtepunt in Stalker<\/em>, een culthit<\/a> waarin het titelpersonage twee mensen door de verboden, vermoedelijk door buitenaardse oorzaak ontstane Zone<\/a> gidst. De film voelt<\/em>, dankzij Tarkovski\u2019s tijd-montage, als een vloeiend geheel. Daardoor merk je vaak niet eens hoe vreemd het eigenlijk is dat we ons, bijvoorbeeld, tijdens een gesprek opeens in een andere ruimte bevinden. Dat iemand die rechts uit beeld verdwijnt, links weer verschijnt. Dat iemand, zonder duidelijke reden, even in de camera kijkt. Enzovoorts, enzovoorts.<\/p>\n

Met name door je telkens te dwingen je beeld van de wereld en wat er gebeurd is achteraf bij te stellen, maakt Tarkovski van de Zone een verontrustende plek, zonder dat er feitelijk veel echt onverklaarbaars gebeurt. Het is de \u2018illusie van oneindigheid\u2019, zoals Tarkovski het noemde, van \u2018iets dat zich aan gene zijde van het shot onbeperkt uitstrekt\u2019.<\/p>\n

Vooral op deze manieren is Tarkovski\u2019s werk transcendentaal: door grenzen te overstijgen tussen afzonderlijke shots en sc\u00e8nes, tussen droom, herinnering en werkelijkheid, tussen toen en nu, tussen binnen en buiten het kader, en die in \u00e9\u00e9n vloeiende tijd-montage bijeen te brengen, biedt zijn kunst ons een wereld met een grotere, zeg maar gerust een hogere<\/em> eenheid. En dat is meesterlijk.<\/p>\n

\"Tarkosvki\"
Polaroid door Tarkovski gemaakt in Bagno Vignoni, Itali\u00eb, tussen 1979 en 1982. Uit het Tarkovski’s boek Instant Light<\/em>.<\/figcaption><\/figure>\n
2) Absurd<\/strong><\/h5>\n

En dan: absurd. Niet het eerste waaraan je denkt bij Tarkovski. En toch wezenlijk voor de inhoud van zijn werk. Dat, zoals gezegd, enorm consistent<\/a> is. Zelfs zo consistent dat je kunt zeggen dat elke film, geheel of gedeeltelijk, hetzelfde verhaal vertelt.<\/p>\n

Dat verhaal gaat over a) een eenling, die b) lijdt aan nostalgie en c) zich uitverkoren voelt om d) in een spiritueel ontspoorde samenleving e) zichzelf op te offeren om f) de wereld te redden\u00a0 en dan g) naar de hemel gaat.<\/p>\n

Waarbij b) voor Tarkovski niet zoiets was als onze \u2018zachtaardige en milde\u2019 westerse nostalgie, maar een \u2018dodelijke ziekte\u2019, verbonden met het spiritueel tekort in de wereld.<\/p>\n

Het is natuurlijk een bekend verhaal: het is Jezus \u2013 over wie Tarkovski dan ook serieuze filmplannen had.<\/p>\n

Die film is nooit gemaakt, maar Jezus\u2019 kruisiging verschijnt wel in Andrej Roebljov<\/em>, in een bruegeliaans sneeuwlandschap (zoals Tarkovski voortdurend verwees naar klassieke\u00a0schilderkunst<\/a>), waarbij, op typische Tarkovski-wijze, onduidelijk blijft of het een re-enactment<\/em> is door gelovige Russen of een visioen, droom of herinnering van de vijftiende-eeuwse iconenschilder Roebljov zelf. Die laatste levert in ieder geval het eigenzinnige\u00a0commentaar<\/a> dat aangezien \u2018de kruisiging voorbeschikt moet zijn geweest\u2019, het juist \u2018degenen waren die hem kruisigden die van hem hielden, aangezien die hem hielpen bij zijn goddelijk plan\u2019.<\/p>\n

Tarkovski zei: \u2018Cinema is een moeilijke en serieuze kunst. Het vereist zelfopoffering. Jij behoort toe aan de cinema, de cinema niet aan jou.\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Eigenzinnig, maar consequent: alleengang, lijden en zelfopoffering van de uitverkorene waren voor het Christendom noodzakelijk. En zo zag Tarkovski ook zijn eigen leven \u2013 als De passie volgens Andrej<\/em> (zoals de film\u00a0Andrej Roebljov <\/em>eerst heette). Zijn talent was van God gegeven, zijn lijden de noodzakelijke\u00a0voorwaarde<\/a> voor zijn creativiteit, en zijn grootste offer was om, de sovjettegenwerking beu, asiel<\/a> aan te vragen<\/a> in het Westen, waar hij zijn laatste twee films zou maken.<\/p>\n

\"Tarkovski\"
Stalker<\/em>, 1979<\/figcaption><\/figure>\n

Zijn vader zag zich als martelaar, als uitverkorene, wil zijn\u00a0zoon Andrej A. wel bevestigen. Zijn vaders dagboek heette Martyrolog<\/em> \u2013 tevens werktitel van De spiegel<\/em>. Tarkovski zei<\/a>: \u2018Cinema is een moeilijke en serieuze kunst. Het vereist zelfopoffering. Jij behoort toe aan de cinema, de cinema niet aan jou. Cinema maakt gebruik van jouw leven, en niet omgekeerd.\u2019<\/p>\n

\u2018Ik geloof, omdat<\/em> het absurd is,\u2019 citeert Tarkovski kerkvader Tertullianus instemmend.<\/p><\/blockquote>\n

En dat absurdisme? Tarkovski verbindt personages vaak met het Russische concept van de \u2018heilige dwaas\u2019, de joerodivi<\/em>, die door hun na\u00efviteit en gevoeligheid dichter bij de waarheid staan. Hun offers ogen echter vaak absurd. Zonder zichtbaar nut, ongezien of onbegrepen door omstanders. In Tarkovski\u2019s ogen vormt die absurditeit juist hun triomf. De man die zich in brand steekt temidden van een onverschillig publiek is volgens Tarkovski \u2018bijna een heilige\u2019. Over handelen in naam van het Hogere zei Tarkovski: \u2018Ik heb altijd vermoed dat zulke acties absurd en betekenisloos zouden lijken. Onlogisch. Zinloos, onpraktisch gedrag is voor mij een teken van hoge spiritualiteit. Het betekent abnegatie (ontzegging, zelfverloochening, red.).\u2019<\/p>\n

Abnegatie als ultieme transcendentie: nee zeggen tegen deze hele materialistische, immorele, gedoemde wereld. Tarkovski zei over zijn hoofdpersoon die z\u2019n huis in brand steekt: \u2018Zijn inspanningen blijven misschien ongezien en onbegrepen, maar dragen desondanks bij aan de harmonie in de wereld.\u2019 Hoe? Dat is een kwestie van geloof. \u2018Ik geloof, omdat<\/em> het absurd is,\u2019 citeert Tarkovski kerkvader Tertullianus instemmend.<\/p>\n

3) Absoluut<\/strong><\/h5>\n

Als iemand met slechts \u00e9\u00e9n verhaal, kan Tarkovski rechtlijnig overkomen. Het helpt niet dat \u2013 al kon hij touwtjespringen<\/a> op een filmset \u2013 hij vrolijkheid wantrouwde: \u2018Ik kan niet tegen plezier. Blije mensen zijn volgens mij schuldig aan het niet begrijpen van de betreurenswaardigheid van het bestaan. Ik accepteer vrolijkheid alleen bij kinderen en bejaarden.\u2019<\/p>\n

Deze mopperkont veegde ook regelmatig filmklassiekers van tafel. 2001: A Space Odyssey<\/em> was \u2018levenloos\u2019, Manhattan<\/em> \u2018monsterlijk saai\u2019 en Apocalypse Now<\/em> \u2018een film zonder ruggengraat\u2019, terwijl de sexy Betty Blue<\/em> vergelijkbaar was met \u2018stieren op koeien filmen\u2019.<\/p>\n\n

\n
\n
Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.<\/div>\n \n
Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je \u00e9\u00e9n artikel helemaal gratis.<\/div>\n <\/div>\n\n
\n
\n Ja, dit wil ik ><\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n

Veel oordelen zijn raadselachtig: de Japanse grootmeester Ozu, een ogenschijnlijke zielsverwant, was \u2018vreselijk vervelend\u2019, maar Schwarzenegger-blockbuster The Terminator<\/em> \u2018grensverleggend voor de cinema als kunstvorm\u2019 \u2013 en waarom\u00a0ging<\/a>\u00a0hij \u00fcberhaupt naar het \u2018weerzinwekkende, afschuwelijke\u2019 Zombi 2<\/em>?<\/p>\n

Storender zijn echter zijn eendimensionale\u00a0preken<\/a> over het ontzielde moderne Westen. Wijselijk terughoudend over het communisme, bleef hij zijn geboorteland boven alles plaatsen: \u2018Ik zie in Rusland veel meer tekenen van een spirituele wedergeboorte dan in het vrije Westen.\u2019<\/p>\n

De \u2018hemel\u2019 waarheen zijn personages vertrekken is niet per se christelijk. Het oogt in zijn films als de eigen datsja van weleer en getuigt vooral van heimwee \u2013 een universeel herkenbaar gevoel.<\/p><\/blockquote>\n

\"Tarkovski\"
Tarkovski op de set van Het offer<\/em>, 1986<\/figcaption><\/figure>\n

Interessant genoeg, is Tarkovski\u00a0als het gaat om het Absolute \u2013 zoals hij het vaak noemt \u2013 juist niet<\/i> rechtlijnig. De \u2018hemel\u2019 waarheen zijn personages vertrekken is niet per se christelijk. Hij oogt in zijn films als de eigen datsja van weleer en getuigt vooral van heimwee \u2013 een universeel herkenbaar gevoel.<\/p>\n

Over zijn eigen religieuze overtuigingen zei Tarkovski: \u2018Het is de God van de christelijke traditie, maar het had ook een islamitische God kunnen zijn, of die van de boeddhisten. Dat maakt niets uit. Dit is gewoon de historische vorm van mijn geweten.\u2019<\/p>\n

Voor Tarkovski leek elk geloof goed. Hij gebruikte liever het woord \u2018spiritualiteit\u2019 dan \u2018religie\u2019 en voelde zich sterker verbonden met de\u00a0natuur<\/a> dan met de hemel \u2013 zijn personages bidden niet naar boven, maar naar beneden, zoals \u017di\u017eek terecht opmerkte. Tarkovski geloofde ook in parapsychologische verschijnselen zoals telekinese,\u00a0<\/strong>helderziendheid, waarzeggers, aura\u2019s et cetera, en had vergevorderde filmplannen over antroposoof Rudolf Steiner.<\/p>\n

Layla Alexander Garrett, Tarkovski\u2019s tolk voor Het offer<\/em>, vertelde: \u2018In elke plaats had Tarkovski vrienden: mediums, heksen, magi\u00ebrs, clairvoyants, healers.\u2019 Heksen zitten ook in Andrej Roebljov <\/em>en Het offer<\/em>, als redders van de hoofdpersoon \u2013 in Het offer <\/em>heet ze nota bene Maria en woont ze \u2018achter de kerk, die gesloten is\u2019.<\/p>\n

Dat laatste is niet toevallig: kerken bieden in Tarkovski\u2019s films meestal geen bescherming; vaak missen ze letterlijk een dak. Tarkovski verzuchtte: \u2018Zelfs de kerk kan het verlangen naar het Absolute niet bevredigen, omdat ze helaas niet meer is dan een verlengstuk, kopie of zelfs karikatuur van maatschappelijke instellingen.\u2019<\/p>\n

Begin jaren zeventig zat Tarkovski bij een spiritistische s\u00e9ance, waarin de geest van schrijver Boris Pasternak hem meldde dat hij slechts zeven films zou maken. \u2018Zeven maar?\u2019 reageerde Tarkovski geschrokken. \u2018Ja, maar zeven goede<\/em>!\u2019 antwoordde Pasternak.<\/p><\/blockquote>\n

Begin jaren zeventig zat Tarkovski bij een spiritistische s\u00e9ance, waarin de geest van schrijver Boris Pasternak hem meldde dat hij slechts zeven films zou maken. \u2018Zeven maar?\u2019 reageerde Tarkovski geschrokken. \u2018Ja, maar zeven goede<\/em>!\u2019 antwoordde Pasternak. Zijn vader geloofde in s\u00e9ances, beaamt Andrej A., en zei toen hij na de opnames van Het offer<\/em> gediagnosticeerd werd met kanker: \u2018Ah, Boris Leonidovitsj had gelijk!\u2019<\/p>\n

Zo overschreed Tarkovski ook de arbitraire grenzen tussen geloof en bijgeloof. Transcendentaal, absurd, absoluut.<\/p>\n

\n

In Eye Amsterdam is nog tot en met 6 december 2019 een\u00a0retrospectief<\/a>\u00a0van Andrej Tarkovski’s films (die ook in zo\u2019n veertig landelijke arthouses te zien zijn \u2013 op Nostalghia<\/em> na, waarvan als enige geen digitale restauratie wordt vertoond), inclusief een tentoonstelling met onder meer nooit eerder in Nederland getoonde Polaroids<\/a>.<\/p>\n

Tarkovski\u2019s zoon Andrej A. Tarkovski geeft op 19 oktober een multimediapresentatie<\/a> over het werk van zijn vader. Het door hem geregisseerde documentaireportret Andrey Tarkovsky. A Cinema Prayer<\/em> wordt als onderdeel van IDFA<\/a> in Eye vertoond en gaat daarna in roulatie.<\/p>\n

Overigens wordt Tarkovski\u2019s enige operaregie, Moessorgski\u2019s Boris Godoenov<\/em><\/a> (Londen, 1983), nog regelmatig opgevoerd<\/a>, zoals 29 oktober 2019<\/a> in Sint-Petersburg. En wie het Russisch machtig is, kan Tarkovski\u2019s radiohoorspel<\/a> uit 1965 van William Faulkners Turnabout<\/em> online integraal beluisteren.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Een jongen die ontberingen doorstaat tijdens de Tweede Wereldoorlog (De jeugd van Ivan, 1962). Een kunstenaar die zijn weg zoekt in een van God verlaten land (Andrej Roebljov, 1966). Een man die geconfronteerd wordt met een Hogere Macht (Solaris, 1972). Een gescheiden vader die terugverlangt naar zijn jeugd, zijn moeder (De spiegel, 1975). Een gids […]<\/p>\n","protected":false},"author":139,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-447393","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","dossier-cultuur"],"acf":[],"author_name":"Kees Driessen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/447393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=447393"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/447393\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Kees Driessen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=447393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=447393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}