{"id":44617,"date":"2012-12-22T00:00:00","date_gmt":"2012-12-21T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/de-vader-de-zoon-en-de-familiezaak\/"},"modified":"2016-04-08T12:12:54","modified_gmt":"2016-04-08T10:12:54","slug":"de-vader-de-zoon-en-de-familiezaak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/de-vader-de-zoon-en-de-familiezaak\/","title":{"rendered":"De vader, de zoon en de familiezaak"},"content":{"rendered":"
\n

Familiebedrijven leveren de helft van onze \u2028banen en opvolgingsproblemen zijn dus slecht nieuws. \u2018Ik zei: pa, ik stop ermee.\u2019<\/p>\n<\/div>\n

\u2018Mijn zoon had \u00e9\u00e9n doel: hij wilde het bedrijf runnen. En wel nu! Ik zei: \u201cJongen, we moeten eerst door de crisis heen.\u201d Aan\u00ad\u00ad\u00ad\u00adnemer Klaas de Leeuw (61) zou vier jaar geleden het familie\u00adbedrijf overdragen aan de vijfde generatie: zijn zoon Rob. Een paar maanden daarvoor brak de crisis uit. Het be\u00ad\u00addrijf, in 1894 opgericht door zijn overgrootvader, werd hard getroffen. Bouwprojecten vielen stil, banken verstrekten geen kredieten meer en het bedrijfsvermogen zat vast in grond die on\u00ad\u00adverkoopbaar werd. De Leeuw besloot voorlopig zelf aan het roer te blijven, tegen de zin van zijn zoon. \u2018Rob wilde zelf kapitein worden en vond het tijd dat ik terug zou treden. Volgens mij zag hij de werkelijke problematiek niet. Ik heb in bijna veertig jaar meer ervaring en relaties opgebouwd, die zijn nu hartstikke hard nodig.\u2019<\/p>\n

Ooit was het vanzelfsprekend: zodra hun pensioen\u00adleeftijd naderde, gaven ouders het stokje door aan hun kinderen. Maar die tijd lijkt voorbij. Het zijn niet alleen de ouders die moeite hebben om hun levenswerk over te dragen, volgens recent onderzoek van het Erasmus Center for Family Business en financieel dienstverlener Ernst & Young overweegt niet meer dan tien procent van de Nederlandse studenten het bedrijf van hun ouders over te nemen. Nederland scoort daarmee wereldwijd het laagst. Hoe individualistischer en welvarender, hoe minder de nieuwe generatie bereid is tot overname, zegt Arjen Bruss\u00e9, partner bij Ernst & Young. \u2018Veel ondernemerskinderen bouwen liever een eigen carri\u00e8re op dan dat ze de zaak van pa en ma voortzetten.\u2019 Die trend is verontrustend, waarschuwt hij. \u2018Familie\u00adbedrijven zijn in crisistijden een stabiele factor, ze hebben een langetermijnvisie. Als die verdwijnt, is dat bedreigend voor onze economie.\u2019<\/p>\n

Onmisbaar<\/h5>\n

Aannemersbedrijf De Leeuw is een van de tweehonderdzestigduizend familiebedrijven die voor ruwweg de helft van de Nederlandse werkgelegenheid zorgen. Het zijn grote ondernemingen als C&A van de familie Brennink\u00admeijer, of SHV van de familie Fentener van Vlissingen, maar ook veel boerenbedrijven, de slager en het advocatenkantoor om de hoek. Bij steeds meer van die families spelen twijfels over de opvolging. Voor Ton Mikkers uit het Brabantse Boekel, producent van onder meer Kips Leverworst, was het zelfs onbespreekbaar, zegt zijn zoon Geert. \u2018Ik kreeg nooit het idee dat mijn vader me inwerkte om hem op te volgen. Hij zag me als een kind en dus bleef ik me ook zo gedragen.\u2019 En Paul Rutten, directeur van de Gulpener bierbrouwerij in het Lim\u00adburgse Gulpen, ging een weekend wandelen voor een goed gesprek met zijn zoon Jan-Paul. \u2018Ik zei: ik zie trekken in je persoonlijkheid die geschikt zouden kunnen zijn voor de brouwerij. Mocht je ge\u00efnteresseerd zijn, dan is het verstandig om je studiekeuze daarop af te stemmen. Drie weken later belde Jan-Paul dat hij toch liever geneeskunde ging studeren.\u2019<\/p>\n

Problemen bij de bedrijfsopvolging zijn slecht nieuws voor de Nederlandse economie, be\u00adaamt hoogleraar Roberto Fl\u00f6ren van Uni\u00adversiteit Nyenrode, die wel een kanttekening plaatst bij het onderzoek van Ernst & Young. \u2018De studenten uit dat onderzoek zijn nog jong, die gaan eerst iets anders doen maar uiteindelijk wordt in een op de drie familiebedrijven de directeur-eigenaar opgevolgd door een van de kinderen.\u2019 In tijden van crisis is het aantal bedrijfsopvolgingen sowieso minder groot, zegt Fl\u00f6ren. \u2018Het pensioen van zo\u2019n ondernemer zit vaak in het eigen bedrijf. Als dat half onder water staat, denkt hij: ik heb de zaak zelf groot gemaakt, ik heb zoveel ervaring, met iemand anders kan het misschien de verkeerde kant op gaan. Ondernemers die denken dat ze onmisbaar zijn, dat is een van de grote opvolgingsbarri\u00e8res.\u2019 Aannemer Klaas de Leeuw houdt de touwtjes in deze moeilijke tijd liever zelf in handen. \u2018Mijn oudedagsvoorziening zit voor een belangrijk deel in het bedrijf, dus als het fout gaat, ga \u00edk straks de bijstand in,\u2019 vertelt de aannemer in zijn kantoor in Schagen. Vrij Nederland volgde hem de afgelopen jaren in zijn strijd tegen de crisis (zie vn.nl\/crisis). Bij eerdere gesprekken leek hij nog optimistisch, nu vertoont zijn gezicht zorgelijke trekken. \u2018De crisis duurt veel langer dan iedereen verwachtte.\u2019 Van de vijfenzestig werknemers zijn er nog maar twintig in dienst, een groot deel van zijn be\u00ad\u00addrijfspand staat inmiddels leeg. In de kantine zitten twee mannen te lunchen. \u2018Vroeger zaten hier vijftien man,\u2019 zegt De Leeuw. \u2018We zouden passen in een pand dat eenderde is van dit gebouw. Er is alleen \u00e9\u00e9n probleem: ik raak dit niet kwijt.\u2019 Veel van zijn vermogen zit in grond en onroerend goed, maar kopers zijn er niet. En dat kan vervelende gevolgen hebben: \u2018Als ik failliet ga, heb ik al die jaren voor niets gewerkt. Want de banken, waar ik nog enkele leningen heb, zullen alles lukraak verkopen voor lage prijzen.\u2019<\/p>\n

Met man en macht probeert hij dus de laatste kredieten af te lossen. Zelfs zijn woning in Anna Paulowna, een grote molen die hij bouwde ter ere van het honderdjarig bestaan van De Leeuw BV staat te koop. Niet uit angst voor faillissement, benadrukt hij. \u2018Het is hier nu geen vetpot, maar de belangrijkste reden is dat mijn vrouw zei: \u201cLiever gisteren dan vandaag. Want als jij nog lang zeventig tot tachtig uur per week door blijft werken, haal je je vijfenzestigste niet. En ik zit liever samen met jou in een hutje op de hei dan in mijn eentje in die molen.\u2019\u201d Nog vier of vijf jaar verwacht hij door te moeten gaan, maar zoon Rob wilde daar niet meer op wachten. Ruim twee jaar geleden heeft hij het bedrijf verlaten. \u2018Hij verweet me dat ik hem niet zou vertrouwen. Ook vond hij dat ik te veel een stempel bleef drukken op het bedrijf. \u201cDat laatste klopt\u201d, antwoordde ik. \u201cHet \u00eds ook mijn bedrijf.\u201d\u2019 Zijn zoon is \u2018nogal kort door de bocht\u2019, zegt hij zacht. Maar: \u2018We zijn niet met ruzie uit elkaar gegaan, noem het een zakelijk verschil van inzicht.\u2019 Het wrange is wel, vervolgt hij, dat zes jaar geleden een groot bouwbedrijf ge\u00efnteresseerd was in een overname. \u2018Toen kon ik er goed geld voor vangen. Ik vroeg aan Rob: \u201cWat gaan we doen?\u201d Hij zei: \u201cPa, ik ga het van je overnemen, dus we gaan het niet verkopen.\u201d\u2019 Hij is even stil. \u2018En nou is hij weg.\u2019<\/p>\n

Grafzerken<\/h5>\n

In zijn werkplaats schildert Rob de Leeuw (34), in blauwe overall, met zilververf de in een grafzerk gegraveerde tekst. Sinds afgelopen zomer is de aannemerszoon eigenaar van Volten Natuursteen, vooral gespecialiseerd in grafmonumenten. Toen hij in 2010 zijn vertrek bij De Leeuw aankondigde, had hij nog geen ander werk. \u2018Ik liep al een tijd met een knoop in mijn maag. Pa is naar mijn mening niet zo goed in loslaten en liet mij met stoffer en blik achter iedereen aanlopen. Toen hij me op een dag w\u00e9\u00e9r vroeg voor een manusje-van-alles-functie, zag ik het absoluut niet meer zitten. Ik zei: \u201cPa, ik stop ermee. Ik sta hier niet meer achter.\u201d Mijn vader zei dat hij er niet blij mee was, maar veel woorden zijn er niet aan vuilgemaakt.\u2019 Nu is Rob de Leeuw zelf baas bij Volten, van oorsprong ook een familiebedrijf. Door de dood van de vorige eigenaar kwam het in de verkoop en toen Rob instapte, was de omzet gekelderd. \u2018Die situatie en ook die van mijn vader heeft me aan het denken gezet,\u2019 zegt hij. \u2018Ik wil ervoor zorgen dat deze organisatie niet zo afhankelijk is van mij.\u2019 Voorlopig heeft hij zijn handen vol aan de op\u00ad\u00adbouw, want zelfs in de uitvaartbranche is de crisis inmiddels voelbaar. \u2018Urnen zijn nu eenmaal veel goedkoper dan grafzerken, hier in Schagen wordt inmiddels drie keer zoveel gecremeerd als begraven.\u2019 Hij laat de toonkamer met monumenten zien, waar aan beide kanten van een lang pad grafstenen staan opgesteld. \u2018Ik noem dit ook wel de lijdensweg,\u2019 zegt De Leeuw junior zonder sprankje ironie. Hij wil het hier wat \u2018leuker aankleden\u2019, meer \u2018warmte en sfeer\u2019 aanbrengen en naast de stenen mooie urnen plaatsen. Over zijn vader maakt hij zich zorgen. \u2018God man, wat heb je er allemaal voor over, denk ik wel eens. Het lijkt wel een missie voor hem om het bedrijf in de lucht te houden. Zo heeft hij nog lang geprobeerd zijn mensen aan te houden, al kostte hem dat veel geld.\u2019 Met zachtere stem: \u2018Ergens snap ik hem wel. Wat ik erg voor hem vind, is dat hij jarenlang zo hard heeft gewerkt en dat dit helemaal zijn bedrijf is geworden. Nu ziet hij het als zand door zijn vingers glijden.\u2019<\/p>\n

Catastrofaal<\/h5>\n

Familieondernemers wachten vaak te lang met het ontslaan van personeel, zegt Lex van Teeffelen, lector bedrijfsoverdracht aan de Hogeschool Utrecht. \u2018Ze voelen zich erg verantwoordelijk voor hun personeel en stellen ontslagen zo lang mogelijk uit.\u2019 Dat kan catastrofale gevolgen hebben, weet Van Teeffelen die samen met de Kamer van Koophandel onderzoek deed naar de gevolgen van opheffingen en mislukte overdrachten van Nederlandse bedrijven. Elk jaar mislukken meer dan tienduizend overdrachten en worden bijna twintigduizend gezonde bedrijven opgeheven. Kosten: tachtigduizend banen, een omzetderving van vier miljard euro en een kapitaalverlies van twee miljard euro. De onderzoeker vreest voor een \u2018stil pensioendrama\u2019. Door de vergrijzing en de kwakkelende economie groeien de aantallen steeds harder. \u2018Familie\u00adbedrijven kunnen het langer volhouden doordat ze hun eigen geld in het bedrijf blijven stoppen. De eigenaar en zijn bedrijf zijn vaak vergroeid tot \u00e9\u00e9n geheel, verkopen is dan een heftige beslissing waar ze liever niet over nadenken. Uiteindelijk komen ze daardoor nog erger in de shit.\u2019 Ook Van Teeffelen merkt dat de nieuwe generatie steeds minder zin heeft om de zaak over te nemen. \u2018Jongeren zien hun ouders zich een slag in de rondte werken en denken: dat ga ik anders doen.\u2019 Eigenaren zouden vaker verkoop aan een buitenstaander moeten overwegen, zegt hij. \u2018Kijk naar Uni\u00adlever, ooit begonnen als familiebedrijf. Of de koffie en thee-specialist Simon L\u00e9velt, die is verkocht aan een franchisegever en daarna een goedlopende keten is geworden.\u2019 Soms loopt het minder goed af. Zo moest de oude Albert Heijn in 2002 met lede ogen toezien hoe CEO Cees van der Hoeven door een boekhoudfraude het concern langs de rand van de afgrond liet scheren. Heijn, die zelf ooit als president-directeur Van der Hoeven zijn bedrijf binnenhaalde, liet weten dat hij zich door zijn voormalige oogappel \u2018zwaar verneukt\u2019 voelde.<\/p>\n

Gezichtjesworst<\/h5>\n

De overdracht van familiebedrijf Boekos leidde ook tot een drama. Toen eigenaar Ton Mikkers on\u00ad\u00adverwacht overleed, bleek er niets te zijn geregeld voor de opvolging. Geen van de drie zoons was in staat en bereid om het bedrijf met zo\u2019n 375 man personeel te leiden. Mikkers\u2019 levenswerk sleepte in zijn ondergang ook de goede verhoudingen in het gezin mee. Aan een ontmoeting in Boekel \u2013 waar het bedrijf van zijn vader was gevestigd en waar zijn moeder nog woont \u2013 heeft Tons zoon Geert dan ook geen behoefte, en ook niet aan een foto bij dit artikel. Ooit verkocht Boekos duizenden tonnen vleesproducten aan supermarkten in Nederland, vertelt Geert Mikkers (43). \u2018Elk stuk vlees dat mijn vader aanraakte, leek in goud te veranderen.\u2019 Maar van Boekos zelf, ook bekend van gezichtjesworsten als Plop- en Samson Worst, staat letterlijk niets meer overeind. \u2018Alleen op Google Street\u00adview kun je nog langs de panden lopen,\u2019 zegt Mikkers. Hij beschreef de neergang van de familie in zijn boek Valkuilen bij bedrijfsoverdracht, bedoeld om andere ondernemers en erfgenamen te waarschuwen. \u2018Na de dood van mijn vader moesten we het bedrijf verkopen. Dat heeft geleid tot een nachtmerrie die nu al meer dan tien jaar duurt.\u2019 Hoe schuldig hij zichzelf ook voelt over zijn eigen bijdrage daaraan, de oorsprong van de verstoorde verhoudingen ligt bij zijn dominante vader, die zijn opvolging niet geregeld had, zegt Mikkers. \u2018Mijn vader dacht dat hij honderdtien jaar zou worden.\u2019 Zijn tweelingbroer Tom koos al vroeg een andere richting. \u2018Toen mijn vader hoorde dat Tom in plaats van rechten theologie ging studeren, was hij niet blij. Maar in mijn oudere broer Leon en mijzelf had hij de opvolging in huis, wij vulden elkaar goed aan: Leon financieel, ik commercieel. Alleen zag mijn vader dat niet, of hij wilde het niet zien.\u2019 Vader Ton was een autoriteit, in het dorp \u2013 \u2018als we iets te vieren hadden, stond de plaatselijke fanfare bij ons op de stoep\u2019 \u2013 maar ook thuis. \u2018De verhoudingen waren duidelijk: eerst vader, dan een hele tijd niets. Dan mijn moeder, dan mijn broers, en helemaal onderaan kwam ik. Mijn moeder wist niet dat ze in verwachting was van een tweeling, ik kwam onverwacht als een soort nageboorte. Als ik als jongen iets zei aan tafel was het meteen: Geert, houd even je mond.\u2019<\/p>\n

Zij eruit, of ik<\/h5>\n

Op de zaak was vader Ton ook overheersend, zegt zijn zoon. \u2018Ik heb me vaak afgevraagd waarom hij nooit heeft gezegd: kom nou gewoon eens bij me op kantoor zitten, luister, en kijk naar wat ik aan het doen ben. Zo bouw je een band op met je vader en je leert het bedrijf kennen.\u2019 Toen Ton Mikkers op achtenvijftigjarige leeftijd plotseling overleed, bleef de familie onbeschermd achter. Het bedrijf bleek verlieslijdend en er zat voor de erfgenamen, die de meeste aandelen van de vennootschap in handen hadden, niets anders op dan te verkopen. De verkoop van Boekos aan een van de concurrenten, die op de begrafenis nog de laatste eer aan Ton Mikkers had bewezen, liep uit op een drama. Zoon Geert kwam voor de rechter tegenover zijn broers en zijn moeder te staan. Hij zou worden uitgekocht uit de vennootschap en had het idee dat hij te weinig kreeg voor zijn aandeel. \u2018Ik heb in de rechtbank gebluft: zij eruit of ik eruit. Tot mijn verrassing zeiden ze tegen me: neem jij het maar.\u2019<\/p>\n

Eindelijk kon hij bewijzen wat hij in zijn mars had, dacht Mikkers, toen hij licht euforisch de rechtbank verliet. \u2018Maar dat ik de familievennootschap overnam, bleek de domste zet van mijn leven. De voorlopige koopovereenkomst liet ruimte aan de koper om de waarde van Boekos te betwisten.\u2019 De jaren daarna zou de koper het bedrag net zo lang naar beneden bijstellen tot er van het familiekapitaal niets meer over was en de resten van de vennootschap ten slotte door Geert Mikkers\u2019 eigen adviseurs failliet werden verklaard; hij kon de rekeningen niet meer betalen. \u2018Ik heb niet alleen heel veel geld verloren, maar de ironie is: ik deed het voor het familiebelang. En de familie raakte er juist door verscheurd.\u2019<\/p>\n

Ton Mikkers had aan zijn kinderen wel tijdig de aandelen overgedragen, maar geen inzicht in het bedrijf gegeven en ook zijn opvolging niet goed geregeld. Volgens hoogleraar Fl\u00f6ren is dat een typische zwakte van familiebedrijven. \u2018De ondernemer stelt zich soms op als een alleenheerser en omringt zich met jaknikkers. Als hij wegvalt, wordt het bedrijf heel kwetsbaar.\u2019 De hoogleraar krijgt de gekste telefoontjes, zegt hij. \u2018Erfgenamen van overleden ondernemers raken soms in paniek. Soms bellen ze omdat ze de code van de brandkast niet kunnen vinden. Maar ik hoor ook verdrietige verhalen over ruzi\u00ebnde broers en zussen. Er staat vaak niets op papier over de bedrijfsopvolging, met tragische gevolgen voor zo\u2019n onderneming en voor de familie.\u2019<\/p>\n

Paul, Paul en Paul<\/h5>\n

Bierbrouwer Paul Rutten (69) herinnert zich nog goed hoe hij zelf als net-afgestudeerd econoom uit Amsterdam onverhoopt werd teruggeroepen naar het familiebedrijf toen het daar slecht ging. In de vergaderkamer van de Gul\u00adpener Bierbrouwerij wijst hij naar de geschilderde portretten aan de muur. Vier generaties Rutten kijken op de bezoekers neer: Jean-Paul, Paul, Paul en Paul. Dat hij zijn enige zoon Jan-Paul heeft laten dopen, betekende absoluut niet dat het vanzelf sprak dat diens portret hier ooit ook zou komen te hangen, zegt vader Rutten. \u2018Het zou wel heel toevallig zijn als de ideale directeur nu net zo vlakbij te vinden is.\u2019 Al heeft hij niet langer de dagelijkse leiding, Rutten bemoeit zich nog graag met het bedrijf. \u2018Ik maak misschien een dominante indruk, maar ik doe echt gemakkelijk een stap opzij.\u2019 Hij is nog steeds grootaandeelhouder, met 57 procent van de aandelen, de rest is in handen van veertien familieleden. \u2018Op aandeelhoudersvergaderingen zitten we mees\u00adtal met zijn allen in het bierhuis hiernaast.\u2019<\/p>\n

Hijzelf was nooit van plan zijn verdere leven in Gulpen te slijten, zegt Rutten. \u2018Ik ging economie studeren in Amsterdam, in de wilde tijd, de jaren zestig.\u2019 Met zijn spijkerpak en halflange haar viel hij in zijn geboortedorp uit de toon. \u2018Terwijl ik in Amsterdam gold als die rechtse klootzak, werd ik in Gulpen gezien als een uitermate linkse hond.\u2019<\/p>\n

Hij was bijna afgestudeerd toen zijn vader hem dringend vroeg of hij naar Gulpen wilde terugkomen. \u2018Ik had net mijn scriptie af en ik had een aanstellingsbrief van uitgeverij VNU op zak. Maar ik wilde graag zelf aan de knoppen zitten, en dat kon bij de brouwerij. Dat ik \u201cja\u201d zei, had er ook mee te maken dat het niet goed ging: ik was nog geen twee jaar hier toen de banken de kredieten opzegden.\u2019 Saneren bleek lastig: \u2018Ik kende iedereen, had met mensen op school gezeten, die verbondenheid vertraagde het proces.\u2019 Rutten zette in op duurzaam onder\u00adnemen, een erfenis van zijn linkse Am\u00ad\u00adster\u00addamse jaren: \u2018Nu hebben we met vijftig boeren hier een co\u00f6peratie, onze gerst en hop komen allemaal uit de streek.\u2019 Hij besloot zijn eigen afscheid goed te regisseren. \u2018Vijf jaar voor ik zelf weg wilde, maakte ik een notitie hoe die vijf jaar zouden worden ingevuld. Zodat ik daarna met een gerust hart kon vertrekken.\u2019 Hij was niet teleurgesteld toen zijn zoon Jan-Paul geneeskunde ging studeren. \u2018Nee, echt niet. Het loste eerder een probleem op. Want het is een extra verantwoordelijkheid als je je kind zoiets groots toevertrouwt.\u2019<\/p>\n

Jan-Paul Rutten (38) loopt trots door de brouwerij, waar zestien soorten bier aan het vergisten zijn in roestvrijstalen tanks van zestigduizend liter per stuk. \u2018De hele brouwerij was toen ik klein was \u00e9\u00e9n grote, best gevaarlijk speeltuin,\u2019 vertelt hij. \u2018Mijn vader nam me als kleuter mee, ik zag al die flessen voorbij komen op die rinkelende band en ik zag het gist borrelen in de toen nog open gistingskuipen.\u2019 In het bedrijf \u2013 57 werknemers en een omzet van zeventien miljoen \u2013 draait het meer om vakmanschap dan bij \u2018computergestuurde\u2019 giganten als Heineken. \u2018Maar het gaat ons niet alleen om dat ambachtelijke, het gaat om het duurzaam brouwen van vooral lekker bier.\u2019 Jan-Paul is sinds kort geen chirurg meer, maar \u2018directeur in opleiding\u2019. Zijn laatste operatie heeft hij uitgevoerd in een dorp in Nepal, waar hij acht maanden woonde met zijn vrouw, plastisch chirurg, en hun drie kleine kinderen. Het besef dat hij daar voor het laatst als arts zou werken, maakte de onderneming extra bijzonder. Een jaar eerder had hij zijn vader gebeld met een belangrijke mededeling. \u2018Ik zei: pa, hoe zou je het vinden als ik naar de brouwerij kwam? Het was een kort gesprek, mijn vader klonk heel verbaasd, maar vooral blij.\u2019 Twee\u00admaal was het hem gevraagd, na zijn middelbare school en toen hij zich ging specialiseren, en tweemaal had hij gekozen voor de geneeskunde. Rutten kan zich de verbazing voorstellen dat het bier het toch won. \u2018Ik begrijp de kritiek, maar ik heb nu eenmaal twee grote liefdes in mijn leven. Mijn studie heeft de gemeenschap geld gekost, maar moet ik nu de ene liefde harder trekt, zeggen: ik doe het niet, want mijn opleiding is betaald uit belastinggeld?\u2019<\/p>\n

Geldingsdrang<\/h5>\n

De bottelaars, die in de brouwerij net overschakelen van pils op witbier, begroeten hun nieuwe baas hartelijk. Ze kennen hem al uit de tijd dat hij hier wat bijverdiende als flessenwasser. Nee, ze zien hem niet als het geparachuteerde zoontje van de baas, zegt Jan-Paul. \u2018Ze zijn opgelucht dat het goed zit met de toekomst van Gulpener. De komende dertig jaar is er duidelijkheid, continu\u00efteit. Logisch, om ons heen zijn veel familiebrouwerijen omgevallen of verkocht: Hertog Jan, Dom\u00admelsch. De oude Guus Brand van Brand Bier was in mijn jeugd onze buurman, zijn zoon heeft het bedrijf overgenomen en daarna verkocht aan Heineken.\u2019<\/p>\n

De Erasmus Universiteit richtte vorige maand het Centre of Family Business op, vooral om de communicatie tussen de generaties te verbeteren. \u2018Veel kinderen weten niets van de onderneming van hun ouders en ze weten al helemaal niet hoe ze iets ingewikkelds als opvolging ter sprake moeten brengen,\u2019 zegt wetenschappelijk directeur Vanessa Strike. \u2018Ik probeer de volgende generatie een taal te geven waarmee ze met hun ouders over het familiebedrijf kunnen praten.\u2019<\/p>\n

Het besef dat de vrede in de familie zwaarder moet wegen dan zakelijke belangen, overheerst in de families De Leeuw en Rutten en zelfs bij Geert Mikkers. \u2018Dit leven draait niet om rijkdom maar om harmonie met je naasten. Ik knijp in mijn handen dat mijn familie bereid is gebleken tot verzoening.\u2019 De relatie met zijn moeder en zijn tweelingbroer is sinds kort hersteld, alleen zijn oudste broer heeft hij al jaren niet meer gesproken. Zijn conclusie: \u2018Het ging om veel geld maar het is het niet waard geweest. Ik werd misleid door mijn eigen geldingsdrang, ik wilde postuum aan mijn vader tonen dat ik een waardige opvolger kon zijn.\u2019<\/p>\n

Jan-Paul Rutten loopt nu nog stage bij \u2018de Gulpener\u2019, maar over twee jaar zal hij er echt de baas zijn, als vijfde generatie Rutten. Rond die tijd zal ook zijn licentie als chirurg vervallen. \u2018Dat zal zeker pijn doen. Ik mis nu al de spanning van het vak, het acute, de bloedende pati\u00ebnt op de eerste hulp.\u2019 Zijn eigen kinderen heeft hij al meegenomen naar de brouwerij. \u2018Ik zie ze daar net zo blij verwonderd rondkijken als ik toen ik klein was. Maar ze moeten later vooral iets gaan doen waar ze gelukkig mee denken te worden \u2013 en wie weet kruist hun pad ooit nog dat van de brouwerij.\u2019<\/p>\n

Aannemerszoon Rob de Leeuw noemt het ontbreken van een \u2018innige vader-zoonrelatie\u2019 met zijn vader Klaas een van de oorzaken van de mislukte bedrijfsoverdracht. \u2018Ik voelde me daardoor minder betrokken bij het bedrijf. Mijn vader was vroeger erg weinig thuis, hij was altijd aan het werk.\u2019 Op het moment dat hij besloot uit het bedrijf te stappen, was Rob net zelf vader geworden. Als het bijna honderdtwintigjarige aannemersbedrijf na vier generaties niet wordt voortgezet zou dat jammer zijn, zegt De Leeuw senior. \u2018Maar ook niet meer dan dat.\u2019 Hij is druk bezig zijn zaak voor te bereiden op verkoop aan een andere partij. \u2018Wie weet belt mijn zoon over twee jaar wel en zegt: \u201cPa, ik heb er nog eens over nagedacht en ik heb er toch zin in.\u201d Maar dat verwacht ik niet.\u2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Familiebedrijven leveren de helft van onze banen en opvolgingsproblemen zijn dus slecht nieuws. \u2018Ik zei: pa, ik stop ermee.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","ep_exclude_from_search":false,"footnotes":""},"tags":[],"class_list":["post-44617","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"author_name":"Map Oberndorff, Mischa Cohen","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/44617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=44617"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/44617\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Map Oberndorff, Mischa Cohen","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=44617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=44617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}